Định lý Vi-ét - Một vài ví dụ dễ hiểu!

Toán Thú Vị
29 người theo dõi
8 Lượt xem video·29 thg 6, 2025
Định lý Viet hay hệ thức Viet có lẽ đã quá quen thuộc với các bạn.
Hầu như đề thi nào cũng phải có những bài toán về định lý này.
Nên hôm nay AD sẽ giới thiệu về định lý nổi tiếng này.
Đầu tiên là người đã phát hiện ra định lý.
François Viet, 1540-1603,
là một nhà toán học, luật sư và cố vấn người Pháp cho vua Henry III và Henry IV của Pháp.
Ông đã có những tiến bộ đáng kể trong đại số
và lần đầu tiên giới thiệu việc sử dụng các chữ cái để biểu diễn các biến.
Viet đã phát hiện ra mối quan hệ giữa các nghiệm của một phương trình đa thức và các hệ số của nó.
Ông cũng đã viết sách về hình học và lượng giác
bao gồm cách tính toán pi đến 10 vị trí thập phân
bằng cách sử dụng một đa giác với 393.216 cạnh.
Trong tâm của chúng ta cần đạt về định lý Viet ở đây sẽ là
Với phương trình bậc 2AX'B'C'0A0
Nếu X1, X2 là hai nghiệm của phương trình thì
S'X1'X2 sẽ bằng chữ B'A
B'X1'X2'C'A
Nếu A'B'C'0 thì phương trình có một nghiệm X1 là 1
và nghiệm còn lại là X2'C'A
Nếu A'B'C'0 thì phương trình có một nghiệm là X1'A1
nghiệm còn lại sẽ là X2'C'A
Định lý Viet đảo
Giả sử tồn tại hai số thực X1, X2 thỏa mãn
X1'X2'S, X1'X2'P
thì X1 và X2 là hai nghiệm của phương trình
X'B'XX'P'0
Học thì lý thuyết đơn giản là vậy đó
nhưng đến lúc áp dụng vào bài tập thì cảm giác nó là một trời một bực
Phải không các bạn?
Kể mà nó cứ dễ như lúc học này thì còn gì nữa mà phải suy nghĩ
Hãy thử với bài toán mà các bạn đã gửi tới cho AD
Cho phương trình X'B'-2X-3'0
có hai nghiệm phân biệt X1, X2
không giải phương trình hãy tính giá trị của biểu thức
A'C'B'2'X1'5-45X1-8-X1
Do phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là X1, X2
và các hệ số của phương trình thỏa mãn điều kiện
A'B'C'0
tức là 1'D'2'3'0
Nên ta có X1 sẽ bằng âm 1
và X2 sẽ bằng chữ C và A và bằng 3
Nên giá trị biểu thức của A sẽ là
A bằng căn bực 2 của âm 1 mụ 5
chữ D45 nhân âm 1 chữ 8
chữ D âm 1
và sẽ bằng căn của 36 chữ D1 và bằng 5
Bài tiếp theo cũng là của một bạn đã gửi cho AD
Cho phương trình X'-MX-M-1 bằng 0
Giải phương trình khi M bằng 5
Chứng minh phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi M
Tìm M để phương trình có hai nghiệm phân biệt X1, X2 sau cho biểu thức
B'2'X1, X2'3'X1'X2'2'1'X1, X2
Phần A có lẽ là các bạn sẽ dễ dàng giải được
Còn phần 3 để chứng minh phương trình có hai nghiệm phân biệt X1, X2
Thì ta chỉ cần tính Delta và chứng minh nó lớn hơn 0 với mọi M
Sẽ không quá khó
Đến phần C
Ta lại thấy rằng các hệ số của phương trình thỏa mãn A'B'C bằng 0
Tức là 1'M'M'1 sẽ bằng 0
Nên phương trình có hai nghiệm phân biệt là X1'1 và X2 sẽ bằng C'A'M'1
Ta hãy thay vào biểu thức B và được
B sẽ bằng 2'M'1'3 tất cả trên 1'M'1 tất cả bình phương
2'M'1
Và nó sẽ bằng 2M'1 trên 1'M bình phương
2M'1'2M
Và bằng 2M'1 trên M'2
Ta sẽ tìm giá trị lớn nhất của biểu thức B bằng 2M'1 trên M'2
Ta có thể suy ra rằng B'M'2 sẽ bằng 2M'1
Để biểu thức B đạt giá trị lớn nhất thì phương trình này phải có nghiệm
Tức là Delta sẽ bằng 4'D4P'2P'1 lớn hơn bằng 0
Tương đương 8P bình phương cộng 4P cộng 4 lớn hơn bằng 0
Hay 2P bình phương cộng 2P'P'1 lớn hơn bằng 0
Phân tích thành nhân tử ta sẽ được
2P'BP'1'DP'1 lớn hơn bằng 0
Và nó tương đương với 2P'1'BP'1 lớn hơn bằng 0
Đến đây thì sẽ có 2 điều kiện là
2P'1 lớn hơn bằng 0 và P'1 lớn hơn bằng 0
Hoặc 2P'1 nhỏ hơn bằng 0 và P'1 nhỏ hơn bằng 0
Từ 2 điều kiện này ta có thể suy ra được
P nhỏ hơn bằng 1'2 và P lớn hơn 1
Hoặc P lớn hơn bằng 1'1'2 và P nhỏ hơn 1
Và ta sẽ tìm được là
1'2 nhỏ hơn bằng P và nhỏ hơn bằng 1
Suy ra là P đạt giá trị lớn nhất là 1
Tức là M'2M'1 sẽ bằng 0 hay M'1
Vậy M'1 là thỏa mãn điều kiện của đầu bài
Đây là 2 ví dụ trong rất nhiều các trường hợp
mà người ta áp dụng định lý VN
Tuy nhiên hướng giải quyết chung là
chúng ta hãy để ý các trường hợp đặc biệt đầu tiên
Giống như A'B'C'0 hay A'B'C'0
Nếu không được, hãy phân tích các yêu cầu
của bài toán thành các biểu thức trong định lý
Ta có thể áp dụng và tìm ra được đáp án
Tuy nhiên nói là đơn giản như vậy
Nhưng khó khăn nhất vẫn là cách tư duy biến đổi
Vì vậy hãy rèn luyện thật nhiều để ghi nhớ
và biết cách xử lý các vấn đề khác nhau
Cảm ơn các bạn đã theo dõi
Hãy để lại những chia sẻ phía dưới
và đăng ký kênh để cập nhật các video hấp dẫn
