Chào mừng quý vị đến với chương trình Bí ẩn của Việt Nam Xưa và Nay. Hôm nay chúng ta sẽ bàn luận về một lý thuyết khoa học gây nhiều tranh cãi cho đến hiện nay, nhiều phát hiện và lý luận mới phơi bày đồng thời chỉ ra những lỗ hổng khó bù đắp trong kho tàng hiểu biết của con người.
00:00 Giới thiệu 01:53 Darwin đã đưa ra “thuyết tiến hóa” như thế nào? 06:17 Nội dung cơ bản của giả thuyết tiến hóa 07:04 Tổ tiên chung và sự tiến hóa của loài 07:55 Chọn lọc tự nhiên và sự sống sót của kẻ thích nghi nhất 13:23 Sai lầm căn bản: Dùng “tiến hóa vi mô” để suy diễn “tiến hóa vĩ mô” 08:30 Tam đoạn luận của nghiên cứu khoa học kinh điển 13:41 “Tiến hóa vĩ mô” là một loài biến thành loài khác 20:23 Lỗi logic “lấy một phần làm toàn bộ”
Một con gấu nhảy xuống nước và bắt đầu bơi
để bắt cung trùng nó há miệng ngày càng to hơn.
Theo thời gian, những con gấu có miệng lớn hơn,
thuận lợi hơn cho việc bắt cung trùng sẽ xuất hiện.
Cuối cùng, con gấu đó đã biến thành một con cá voi.
Người viết nên câu chuyện này là Charles Darwin.
Ông đã đề xuất thuyết tiến hóa sinh học và thuyết này
sau đó được hậu thế tiếp tục phát triển thành một kịch bản
về nguồn gốc của các loài trên trái đất và loài người như sau.
Khoảng 4 tỷ năm trước, trong điều kiện khí quyển
một nồi súp nguyên thủy,
nguồn hỗn hợp các chất hóa học vô cơ được nấu lên.
Trong nồi súp ấy, các nguyên liệu hóa học
thông qua phản ứng hóa học kết hợp thành các hợp chất hữu cơ,
sau đó pha chạm và hình thành những phần tử sinh học lớn.
Các phần tử này sau đó tiếp tục tổ hợp thành những tế bào nguyên thủy nhất.
Dần dần từ đó phát sinh sinh vật đa bào
rồi đến thực vật và động vật thủy sinh,
tiếp tục bò lên đất liền tiến hóa thành động vật có vũ,
rồi thành loài lên trưởng giống như khỉ,
ở đây gọi là khỉ trèo lên cây,
sau đó xuống đất trở thành người vượng
và cuối cùng là con người hiện đại có nền văn minh.
Nói cách khác thì sự sống trên trái đất
bắt nguồn từ một nồi súp nguyên thủy gồm các hỗn hợp vô cơ,
tổ tiên của con người nếu lần theo dòng dõi tổ tiên
ông cụ kỵ, tàng tổ, tiên tổ, thủy tổ v.v.
thì ở một giai đoạn nào đó là khỉ
và tổ tiên xa xưa nhất chính là một nồi súp nguyên thủy.
Vậy Darwin là ai?
Và ông này đã đưa ra thuyết tiến hóa sinh học như thế nào?
Chúng ta hãy cùng nhau nhìn lại!
Ngọc Vy xin kính chào quý vị khán giả
đang theo dõi chương mục phân tích bình luận chuyên sâu
trên Việt Nam xưa và nay.
Nếu đây là lần đầu tiên quý vị đến với chúng tôi,
quý vị hãy hào phóng tặng cho chúng tôi một like
và đừng quên ghi danh đăng ký kênh
để có thể đón xem những nội dung mới nhất
trên Việt Nam xưa và nay.
Còn bây giờ xin mời quý vị đến với phần nội dung chi tiết.
Darwin đã đưa ra thuyết tiến hóa như thế nào?
Charles Robert Darwin
sinh năm 1809
mất năm 1882
là nhà sinh vật học người Anh
sống vào thời hoàng kim của nước Anh
thời đại Victoria,
thời kỳ đỉnh cao của những lý thuyết vật lý
và hóa học tiên tiến,
được xem là một trong những thời kỳ vàng son
của khoa học.
Trong bối cảnh Anh quốc là một đế quốc thực dân
có lãnh thổ trải rộng khắp toàn cầu
và là một trong những quốc gia giàu có nhất thế giới,
Darwin đã có điều kiện thuận lợi
để theo đuổi nghiên cứu lý thuyết thuần túy.
Darwin sinh ngày 12 tháng 2
năm 1809
tại thị trấn Swiftbury, Anh quốc
trong một gia đình giàu có.
Ông là con thứ 5 trong 6 anh chị em.
Cả ông nội và cha của Darwin
đều là bác sĩ.
Mẹ ông xuất thân từ gia tộc Wentworth
một gia tộc nổi tiếng trong ngành gốm xứ.
Bà qua đời khi ông này được 8 tuổi
cha ông có ảnh hưởng rất lớn
đến cuộc đời của ông.
Trong tự truyện của mình Darwin đã viết rằng
Tôi tin rằng cha và tất cả thầy giáo
đều nghĩ rằng tôi rất tầm thường
trí tuệ ở dưới mức trung bình.
Cha ông từng nghiêm khắc nói
con chỉ quan tâm đến săn bắt,
chó và bẫy chuột.
Sau này con sẽ làm mất mặt gia đình.
Do không đạt thành tích gì đáng kể ở trường
Darwin đã được cha cho nghỉ học sớm
và cùng anh trai theo học
tại Đại học Edinburgh Đại học Y.
Tuy nhiên sau 2 học kỳ cha ông nhận ra
ông không thích hợp với ngành Y
nên chuyển hướng cho ông học thần học
và chuẩn bị trở thành mục sư.
Năm 1828
theo sắp đặt của cha Darwin
bắt đầu học tại Đại học Cambridge
trong 3 năm để trở thành mục sư.
Năm 1831
ông thi đổ cử nhân văn chương ở tuổi 22.
Giáo sư thực vật học
là John Henslaw
tại Cambridge có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp
của ông sau này.
Mùa hè năm 1831
thuyền trưởng Fitzroy của tàu S.M.S.
Beagle thuộc Hải quân Hoàng gia Anh
dự định tổ chức chuyến thám hiểm vòng quanh thế giới
đi qua Nam Mỹ và quần đảo Đông Ấn.
Fitzroy muốn mời
một nhà tự nhiên học trẻ tham gia hành trình
để thu thập và lưu trữ các mẫu vật
gửi về Anh phục vụ nghiên cứu.
Giáo sư Henslaw
đã tiến cử Darwin.
Chuyến đi kéo dài gần 5 năm
từ tháng 12 năm 1831
đến tháng 10 năm 1836
qua nhiều vùng đất trên thế giới
trong đó có quần đảo
Galapagos
Trong chuyến đi này Darwin đã tận mắt
chứng kiến sự đa dạng sinh học phong phú
như rừng nhiệt đới,
địa tầng, núi lửa, công trùng, chim chóc,
động vật có vú và các nền
văn hóa bản địa.
Theo những quan sát này đã để lại
ấn tượng sâu sắc trong ông.
Ông cũng mang theo về nước nhiều mẫu vật
quý giá. Đến năm 1859
23 năm sau chuyến đi đó
ở tuổi 50
với mong muốn đóng góp phát hiện cá nhân cho khoa học
Darwin đã cho ra mắt tác phẩm
Nguồn gốc các loài. Trong bối cảnh
hiểu biết của giới khoa học thời đó về sự sống
vẫn còn rất hạn chế.
Trong lời mở đầu ông viết rằng
Tôi sẽ cố gắng trình bày vắng tắt dù có thể chưa hoàn chỉnh
quá trình hình thành các quan điểm
về nguồn gốc các loài.
Câu mở đầu này cho thấy rõ sự
dè dặt và thiếu chắc chắn trong lòng ông
lúc bấy giờ. Cần lưu ý rằng
Darwin đưa ra chỉ là một giả thuyết cá nhân
một giả thuyết khoa học
cần được thế hệ sau kiểm chứng và phân tích.
Hãy tưởng tượng rằng nếu Darwin có trong tay
kính hiển vi hiện đại
và kiến thức về sinh học phân tử như ngày nay
thấy được các cấu trúc và chức năng
tinh vi phức tạp của các tế bạo
liệu ông có còn viết nên
nguồn gốc các loài hay không?
Darwin qua đời năm 1882
thọ 73 tuổi
năm 1869
trong thư gửi cho
J.D. Hawker ông từng viết rằng
Nếu tôi có thể sống
thêm 20 năm nữa và tiếp tục làm việc
tôi chắc chắn sẽ chỉnh sửa lại
nguồn gốc các loài. Tất cả các quan điểm
đều cần được sửa đổi.
Dù chỉnh sửa mang ý nghĩa gì đi nữa
thì ngày nay lý thuyết của Darwin
về nguồn gốc loài người và sinh phật rõ ràng
cần được xem xét lại một cách nghiêm túc.
Tiếp theo chúng tôi sẽ giới thiệu
cụ thể nội dung của thuyết
Tiến hóa chỉ ra những điểm
sai lệch trong logic giả thuyết này.
Các thí nghiệm được thực hiện để kiểm chứng
kết quả thực tế cũng như đánh giá
của giới khoa học hiện đại về thuyết này.
Nội dung cơ bản của giả thuyết Tiến hóa
Khi nhắc đến thuyết Tiến hóa
nhiều người thường cho rằng đó là
một lý thuyết đã được giới khoa học công nhận rộng rãi
nhưng thực tế không phải như vậy.
Từ khi nó ra đời cho đến nay
thuyết Tiến hóa chưa bao giờ được chứng minh
và nó chỉ là một giả thuyết.
Câu chuyện gấu biến thành cá voi
được đề cập ở phần đầu
nghe giống như một chuyện cổ tích
hay phim khoa học viễn tưởng.
Tuy nhiên câu chuyện đó đã từng được Darwin
đưa vào ấn bản đầu tiên trong cuốn
và gần như là phiên bản cô động
của toàn bộ giả thuyết Tiến hóa của ông.
Nhà địa chất học người Anh
ngài Charles Leo đã đặt ra nghị vấn về câu chuyện này
và vì vậy mà Darwin đã loại bỏ
ví dụ đó ra khỏi các phiên bản sau.
Thuyết Tiến hóa của Darwin
dựa trên hai giải định than chốt
Thứ nhất là tổ tiên, chung
và sự Tiến hóa của các loài.
Darwin cho rằng
như ông ghi chú trong hình minh họa
với dòng chữ tôi nghĩ I think
Tất cả những sinh vật đều tiến hóa
từ một tổ tiên chung.
Theo ông thì một loài có thể tiến hóa thành một loài khác
dựa trên các điểm tương đồng
về hình thái, cấu trúc và đặc điểm
giữa các sinh vật.
Ông đã vẽ ra một cây tiến hóa
còn gọi là cây sự sống.
Trong cây tiến hóa này thì các loài được sắp xếp
theo thứ tự thời gian xuất hiện.
Từ phần thân cây chính dần dần phát triển
thành các cành và lá.
Cây tiến hóa có nhiều nút,
mỗi nút lại đại diện cho một loài.
Các đường nối giữa các nút thể hiện
mối quan hệ giữa các loài.
Ví dụ như Darwin giải định rằng
người và khỉ có chung một tổ tiên
nên ông đã vẽ một đường nối
từ người và khỉ về một điểm chung.
Chính là tổ tiên mà ông cho là cả hai loài
đều được tiến hóa từ đó.
Chọn lọc tự nhiên và sự sống sót
của kẻ thích nghi nhất.
Darwin cũng đưa ra giải thuyết rằng
trong tự nhiên các sinh vật cạnh tranh với nhau
để giành lấy những điều kiện sống
có giới hạn như là không gian, thức ăn,
từ đó tạo ra sự cạnh tranh sinh tồn.
Điều này được gọi là vạn vật cạnh tranh,
rời chọn kẻ mạnh.
Darwin cho rằng trong quá trình cạnh tranh
sinh tồn, thông qua chọn lọc tự nhiên,
những cá thể thích nghi tốt hơn với môi trường
sẽ có khả năng sống sót cao hơn
và sinh ra nhiều thế hệ con cháu hơn.
Đây chính là giả định nền tảng
khái niệm chọn lọc tự nhiên và
kẻ thích nghi thì sống sót.
3 đoạn luận của nghiên cứu
khoa học kinh điển
Francis Bacon trích gia và là
nhà khoa học người Anh thế kỷ 17
được xem là cha đẻ của khoa học thực nghiệm
hiện đại trong tác phẩm
Novum Organum Tân Công Cụ
đã chỉ ra rằng việc xây dựng bất kỳ
hệ thống khoa học nào đều cần tuân theo
phương pháp luận khoa học.
Theo phương pháp luận đó, một hệ thống khoa học
thực nghiệm phải trải qua ít nhất là 3 giai đoạn
quan sát hiện tượng, rút ra
lý thuyết hoặc giả thuyết thông qua quy nạp
cuối cùng là tiến hành thực nghiệm
để kiểm chứng lý thuyết hoặc giả thuyết đó.
Tính đúng đắn của một lý thuyết khoa học
phụ thuộc trước tiên vào việc quan sát
ban đầu có tính chính xác khách quan
và đầy đủ hay không. Sau đó là khả năng
quy nạp hợp lý ở bước thứ 2.
Nhưng để được công nhận là một lý thuyết
khoa học thực sự đúng thì phải
có bước thứ 3 là kiểm chứng thực nghiệm.
Nếu như thiếu bước này thì
lý thuyết đó vẫn chỉ là một giả thuyết
chưa được chứng minh.
Nếu bị chứng minh là sai, giả thuyết đó
có thể bị bác bỏ hoặc bị thay thế
bằng các lý thuyết khác. Các ngành khoa học
hiện đại bao gồm sinh học hiện đại
cũng phải tuân thủ quy trình logic này.
Ví dụ như là nhà vật lý
học Isaac Newton đã đưa ra
3 định luật chuyển động từ hiện tượng
trái táo rơi. Sau đó được
thực nghiệm chứng minh và trở thành nền tảng
vật lý cổ điển. Tuy nhiên khi
khoa học phát triển người ta phát hiện ra định luật
Newton không thể giải thích được
chuyển động của các hạt vi mô.
Nên các nhà khoa học đã phải xây dựng
nền thuyết lượng tử
dựa trên quan sát, quy nạp và thực nghiệm
và nó trở thành trụ cột của vật lý hiện đại.
Sinh học hiện đại
là một ngành khoa học thực nghiệm
cũng liên tục thay đổi và hoàn thiện nhờ
chương trình quan sát giả thuyết kiểm nghiệm.
Rất nhiều lý thuyết đã từng bị bắt bỏ
và thay thế bằng các phát hiện đúng đắn
và gần với sự thật hơn.
Ví dụ tiêu biểu như là
cha đẻ của duy truyền học hiện đại
là tu sĩ người Áo Rico Giovanmando
sinh năm 1822
mất năm 1884.
Năm 1866
ông quan sát
các thế hệ đầu Hà Lan la giống
và phát hiện ra đặc tính sinh học
có thể duy truyền từ bố mẹ sang con cái
mở ra thời đại duy truyền học.
Trước năm 1950
nhiều nhà khoa học từng cho rằng
protein là vật chất duy truyền
chính vì nó được cấu tạo từ 20 loại
acid amine, phức tạp hơn cả DNA.
Chỉ gồm có 4 loại nucleotide
tuy nhiên sau nhiều thập kỷ
thực nghiệm giả thuyết đó đã bị bắt bỏ.
Vậy bằng cách nào?
Năm 1928
bác sĩ người Anh Brady Griffith
đã phát hiện ra rằng
khi trộn vi khuẩn phế cầu không độc sống
với vi khuẩn phế cầu độc
đã bị làm chết bằng nhiệt và tiêm vào chuột
chuột vẫn chết và trong cơ thể
nó đã tìm thấy vi khuẩn độc sống
ông gọi đây là hiện tượng chuyển hóa
và cho rằng vi khuẩn chết
đã có thể truyền một vật chất
chịu nhiệt cho vi khuẩn sống.
Đến năm 1944
3 nhà khoa học người Mỹ là
Oswald Alfery, Colin MacLeod
và Magdalene McCurdy
đã chứng minh rằng yếu tố chuyển hóa
có tính di truyền đó chính là DNA
chứ không phải là protein.
Tiếp theo năm 1952
nhà sinh học phân tử
Alfred Hershey đã sử dụng
phương pháp đánh dấu động vị phóng xạ
và xác nhận DNA là vật chất di truyền
Công trình này đã giúp ông
đạt giải Nobel y học hoặc sinh lý học
năm 1969
Năm 1953
tiến sĩ James Watson của Mỹ
và tiến sĩ Francis Crick của Anh
đã tiếp tục phát hiện ra
cấu trúc xoắn kép của DNA
mở ra một kỷ nguyên mới cho sinh học phân tử hiện đại
Cả hai cùng nhận giải
Nobel y học năm 1962
Kể từ đó
nhân loại chính thức bước vào kỷ nguyên
sinh học phân tử hiện đại
Xem lại gần 90 năm lịch sử
nghiên cứu vật chất di truyền
có thể thấy rõ rằng
một giả thuyết khoa học đều cần
một quá trình dài để quan sát
kiểm chứng và điều chỉnh để được công nhận
Nếu không được xác minh
giả thuyết đó có thể bị bác bỏ
hoặc bị thay thế
Đó là bản chất của tiến bộ khoa học
Thuyết tiến hóa của Darwin cũng không ngoại lệ
Nó cần tuân thủ quy trình khoa học
như bất kỳ một lý thuyết nào
Từ năm 1859
đến năm 1872
Trong vòng 13 năm kể từ khi
nguồn gốc các loài được xuất bản
Darwin đã cho ra 6 phiên bản
Mỗi phiên bản đều có sự chỉnh sửa
Tuy nhiên các chỉnh sửa này
chủ yếu nhằm đáp ứng dư luận
và không thay đổi cấu trúc lý thuyết quốc loại
Dù Darwin từng kỳ vọng rằng
hậu thế sẽ tìm được bằng chứng xác thực
để chứng minh thuyết của ông là đúng
Nhưng rất tiếc
Trong suốt hơn 160 năm qua
các nghiên cứu và thực nghiệm
không những không thể chứng minh thuyết tiến hóa
mà còn liên tục đặt ra những nghi vấn
và thách thức đối với giả thuyết này
Nói cách khác thì
thuyết tiến hóa về bản chất
vẫn chỉ là một giả thuyết
chưa hề vượt qua được bước thứ 3
trong quy trình khoa học, thực nghiệm kiểm chứng
và vẫn thiếu bản chứng xác thực
Xoay lậm căn bản
dùng tiến hóa vĩ mô
để suy diễn tiến hóa vĩ mô
Sau khi Darwin đưa ra giả thuyết tiến hóa
thì giả thuyết này liên tục
bị chức vấn từ nhiều phía
Vì vậy mà các học giả hậu thế
đã mở rộng giả thuyết này thành một hệ thống
gồm 2 khái niệm chính là
tiến hóa vĩ mô
và tiến hóa vĩ mô
Tiến hóa vĩ mô
một loài biến thành loài khác
Tiến hóa vĩ mô hay còn gọi là
tiến hóa cấp cao
chính là nội dung cốt loại
của giả thuyết tiến hóa ban đầu
ý tưởng cho rằng
một sinh vật có thể tiến hóa
thành một loài hoàn toàn khác
ví dụ như khỉ tổ tiên
tiến hóa thành người
Nhà thực vật học kim động
một sinh vật học người Thụy Điển
là Carvon Linat
sinh năm 1707
mất năm 1778
đã công bố tác phẩm là hệ thống tự nhiên
mở ra một nền tảng
của phân loại sinh vật
từ đó ông được mệnh danh là
cha đẻ của ngành phân loại sinh vật
Trên cơ sở lý thuyết của Linat
các thế hệ sau đã hoàn thiện
hệ thống phân loại sinh học
theo các cấp như là giới, ngành, lớp, bộ
họ chi loài
Tuy nhiên theo giả thuyết của tiến hóa
thì loài không phải tồn tại sẵn
mà là kết quả của một quá trình
phát sinh tuần tự
trong đó do áp lực của môi trường
chọn lọc các ca thể có lợi thế
sinh tồn từ loài cũ dẫn đến
sự thay đổi dần dần
và cuối cùng hình thành loài mới
đây là bản chất của thuyết tiến hóa phỉ mô
Cụ thể hơn thì giả thuyết tiến hóa
mô tả con người bắt đầu từ sinh vật đơn bào
phát triển thành thực vật
rồi động vật thủy sinh
sau đó bò lên bờ trở thành lưỡng cư
bò sát tiếp theo là động vật có vú
rồi khỉ
sau đó là vượn người
và cuối cùng đã trở thành con người hiện đại có văn minh
Sự nhảy vọt từ loài này
sang loài khác chính là nội dung cốt lõi
của khái niệm tiến hóa loài
mà Darwin đề xuất hay còn gọi là
tiến hóa vị mô
Tiến hóa vị mô là biến dị không phải tiến hóa
Ngược lại thì
tiến hóa vị mô chỉ là
mô tả ở mức độ biến dị
và đa dạng di truyền trong cùng một loài
tức là sự thay đổi ở mức ghen
giữa các cá thể khác nhau trong cùng một loài
không hề liên quan đến sự thay đổi loài
Trong một số trường hợp khi
quần thể sinh vật đối mặt với biến đổi môi trường
một số cá thể mang theo đặc điểm phù hợp hơn
có thể có khả năng sinh tồn
và sinh sản tốt hơn
Tuy nhiên điều quan sát được ở đây
chỉ là biến dị trong nội bộ loài
chứ không đồng nghĩa với sự hình thành loài mới
Nói cách khác thì
tiến hóa vị mô là hiện tượng biến đổi
trong phạm vi loài
không phải là bằng chứng cho sự tiến hóa
từ loài này sang loài khác
Việc sử dụng tiến hóa vị mô để suy diễn rằng
tiến hóa vị mô có thật
là một sai lầm logic nghiêm trọng
Bướm đêm là biến dị
không phải tiến hóa
Một ví dụ kinh điển thường được đưa vào sách giáo khoa
để minh họa sự khác biệt
giữa tiến hóa vị mô và tiến hóa vị mô
chính là hiện tượng
bướm đêm hóa đen do công nghiệp
Hiện tượng này mô tả
việc màu sắc của các loài bướm đêm
thay đổi từ sáng sang tối sau cách mạng công nghiệp
Đây là minh chứng cho sự nổi bật
ủng hộ thuyết tiến hóa được trích dẫn rộng rãi
trong nhiều sách giáo khoa
Trước cách mạng công nghiệp thì
các cánh rừng tại Suewell của Anh
tồn tại một loài bướm gọi là bướm tiêu hạt tiêu
có cánh màu trắng sám nhạt
dễ ngụy trang trên lớp vỏ cây
và rêu trắng
Sau khi công nghiệp phát triển do ô nhiễm
thì vỏ cây và rêu sáng màu giảm đi
Bướm sáng dễ bị chim sàng mồi
khi đó bướm đen xuất hiện
và có khả năng ngụy trang tốt hơn
dần chiếm ưu thế trong quần thể
Tuy nhiên trong một bài tổng hợp công bố
năm 1998 trên tạp chí
Evolutionary Biology
các nhà nghiên cứu
đã xem xét lại toàn bộ
các thử nghiệm ban đầu và kết luận rằng
phương pháp thiết nghiệm ban đầu có sai sót nghiêm trọng
và không có bằng chứng thuyết phục
cho hiện tượng hóa đen của bướm đêm
do công nghiệp
Dù là bướm trắng hay bướm đen
tất cả đều cùng một loại
chỉ khác nhau về sắc tố
một dạng biến dị nội tại của loại
thực tế là cả hai dạng màu đã tồn tại từ trước
chỉ là do điều kiện môi trường thay đổi
đã khiến một loại có lợi thế sinh tồn
hơn loại kia
Vấn đề than chốt là
loại bướm này xuất hiện từ đâu
đây là câu hỏi giả thuyết tiến hóa của Darwin
không thể trả lời
Vì vậy hiện tượng bướm đêm
từng được dùng làm bằng chứng cho thuyết tiến hóa
Vi khuẩn kháng thuốc là đột biến
không phải tiến hóa
Khi sử dụng kháng sinh
một số vi khuẩn sẽ xuất hiện
các đột biến kháng thuốc
giúp chúng sống sót
tuy nhiên vi khuẩn kháng thuốc
vẫn là cùng một loại vi khuẩn
không phải là một loại mới
Tương tự như việc virus biến đổi
do dùng thuốc kháng virus
sâu hại biến đổi
do dùng thuốc trừ sâu
hay cỏ dại biến đổi
do dùng thuốc diệt cỏ
đều là hiện tượng đột biến trong loài
không phải sự xuất hiện của loài sinh vật mới
Tất cả những hiện tượng này
thuộc phạm trù tiến hóa phi mô
Dù màu da thế nào
thì con người vẫn cùng một loài
Ví dụ về màu da của con người
như trắng, đen vàng
tuy khác nhau về màu sắc
nhưng tất cả đều là con người
cùng một loài duy nhất
Tùy khu vực địa lý sinh sống
mà tỷ lệ các nhóm màu da
có thể khác nhau
nhưng bản chất sinh học vẫn là loài người
Dù đỏ, cam, vàng, trắng
tất cả đều là hoa tulip
Ngày 12 tháng 5, 2023
lễ hội hoa tulip lần thứ 71
tại Ottawa, Canada đã được khai mạc
Quy tự hơn 100 giống tulip
tại 120 luống hoa
với đủ màu sắc, đỏ, cam, vàng, trắng
Dù có đa dạng hình dạng về màu sắc
nhưng tất cả đều là hoa tulip
Từ đó cho thấy
đột biến trong loài đều là tự nhiên và phổ biến
nhưng không thể dùng những biến dị đó
để kết luận rằng
một loài có thể tiến hóa thành loài khác
Dù là bọ cánh cứng
màu xanh hay màu nâu
tất cả đều là bọ cánh cứng
Do bọ cánh cứng màu xanh dễ bị chim phát hiện
và ăn thịt hơn
trong khi bọ cánh cứng màu nâu dễ nguy trang
và sinh tồn tốt hơn trên cây
nên những con mangane màu nâu
có lợi thế sinh sản cao hơn khi sinh sống trên cây
Tuy nhiên dù là bọ xanh hay bọ nâu
tất cả đều cùng thuộc một loài bọ cánh cứng
Cả hai màu sắc này
đều đã tồn tại từ trước
và không có loài mới nào được hình thành
Đây chỉ là một dạng biến dị trong nội bộ loài
không phải là minh chứng cho việc xuất hiện một loài
Dù là sẻ lớn hay sẻ nhỏ
tất cả đều là chim sẻ
Chim sẻ được du nhập vào Bắc Mỹ
năm 1852
Kể từ đó chim sẻ sống ở phía Bắc
thường có thân hình lớn hơn chim sẻ phía Nam
Sự khác biệt này có thể do xuất phát
từ một nguyên nhân sinh học
Những loài chim có cơ thể lớn
thường thích nghi tốc hơn với khí hậu lạnh
Do đó khí hậu lạnh ở miền Bắc
có thể tạo lợi thế sinh tồn cho những con sẻ
có thân hình to hơn
Tuy nhiên dù là sẻ lớn hay sẻ nhỏ
tất cả đều cùng một loài chim sẻ
đều đã tồn tại từ trước
không hề liên quan đến việc hình thành loài mới
Trên thực tế thì trong cuốn
nguồn gốc các loài Darwin đã chỉ đưa ra
những ví dụ thuộc phạm trù tiến hóa vĩ mô
tức là các biến dị
trong phạm vi cùng một loài
Ông chưa bao giờ quan sát được bất kỳ trường hợp nào
một loài thay đổi
thành loài khác trong thực tế
Tuy nhiên Darwin đã suy luận chủ quan
từ những hiện tượng biến dị trong loài
để kết luận rằng các loài có thể tiến hóa
thành loài khác hay còn gọi là
tiến hóa vĩ mô
Đây là một chuỗi logic cơ bản
gọi là lấy một phần làm toàn bộ
suy diễn từ một hiện tượng cục bộ
thành kết luận tổng thể
Điều đáng ngạc nhiên là nhiều người ủng hộ Darwin
sau này đã cố gắng bảo vệ
khái niệm tiến hóa vĩ mô
bằng cách đưa ra khái niệm đột biến trong loài
vào lý thuyết tiến hóa
đổi tên thành tiến hóa vĩ mô
nhằm làm lưu mờ ranh giới rõ rệt
giữa đột biến nội loài và tiến hóa loài mới
khiến công chúng hiểu nhầm rằng
tiến hóa vĩ mô chính là bằng chứng
cho tiến hóa vĩ mô
Đây là một sự đánh tráo khái niệm
dẫn đến hiểu sai
bản chất của tiến hóa
Cho đến hiện nay nếu sử dụng từ khóa
Evolution tiến hóa
để tra cứu trong các cơ sở dữ liệu khoa học
thì các bài báo thu được
đều đang nói về biến dị
trong phạm vi cùng một loài
chứ không có bất kỳ bài báo nào
thực sự cung cấp bằng chứng cho luận điểm của Darwin rằng
một loài có thể biến đổi thành
một loài hoàn toàn khác
Mà thực tế thì việc hình thành một loài mới
bắt buộc phải có sự xuất hiện
của các gene mới
tức là thông tin di truyền mới
Tuy nhiên tất cả các thiết nghiệm hiện có
đều chưa từng quan sát thấy hiện tượng này
xảy ra
Giáo sư Ian McCready
nhà sinh học phân tử nổi tiếng người Úc
thuộc Đại học Công nghệ Melbourne
đã nhận xét về giả thuyết tiến hóa như sau
Những gì bạn thấy trong phòng thiết nghiệm
hoặc là sự sao chép gene
hoặc là tái tổ hợp gene hiện có
hoặc là những gene bị lỗi vì mất thông tin
Những điều này có thể
giúp vi sinh vật sống sót
chẳng hạn như thuốc không cần tác dụng
vì không gắn kết được
Nhưng bạn sẽ không bao giờ thấy bất kỳ thông tin di truyền
mới nào xuất hiện trong tế bào
Đôi khi một loài vi khuẩn có thể
truyền thông tin sang cho một loài vi khuẩn khác
Với loài nhận thì
đó là thông tin mới
Nhưng thông tin đó phải xuất hiện từ một nơi nào đó
Và chúng ta chưa từng quan sát
thấy thông tin ấy được hình thành
từ con số 0
Thật khó tưởng tượng
rằng một nhà khoa học nghiêm túc nào
lại tin rằng thông tin di truyền thực sự
có thể tự xuất hiện từ hư vô
Đây là một thách thức lớn
và chưa hề vượt qua đối với giả thuyết tiến hóa
Nếu không có bằng chứng
cho việc xuất hiện thông tin di truyền mới
thì cũng không thể hình thành
loài mới
Vâng thưa quý vị
Thuyết tiến hóa đã ra đời 150 năm
Trong khoảng thời gian đó
Nó gây ra tranh cãi không ngừng
Tuy nhiên ở nhiều nơi
nó vẫn đang được rao giảng như một chân lý
học sinh không được phép đặt câu hỏi
hay phản biện về nó
Và số lượng các nhà khoa học ủng hộ hay phản đối
cũng đều rất đông
Ai cũng đưa ra lý lẽ của riêng mình
Vậy đâu mới là chân lý
Quý vị hãy để lại ý kiến
trong phần bình luận bên dưới
để cùng chia sẻ với mọi người
Chuyên mục phân tích bình luận hôm nay
trên Việt Nam xưa và nay xin khép lại tại đây
Cảm ơn quý vị đã theo dõi đến hết chương trình
Quý vị có suy nghĩ như thế nào
về chủ đề hôm nay?
Xin để lại ý kiến của mình trong phần bình luận
để tương tác cùng mọi người
Còn bây giờ Ngọc Viên xin chào tạm biệt
và hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo