CHẤN ĐỘNG THẾ GIỚI: ẤN ĐỘ XIN PHÉP TẠC TƯỢNG SƯ MINH TUỆ NGAY GIỮA THỦ ĐÔ!

Một sự kiện chưa từng có tiền lệ đang khiến cả thế giới sửng sốt. Quốc gia Ấn Độ chính thức đề xuất xin phép tạc tượng Sư Minh Tuệ ngay giữa thủ đô. Phản ứng của Sư khi nghe tin như thế nào? Hãy xem đến cuối video để không bỏ lỡ những chia sẻ sâu sắc nhất của Sư nhé. Thưa Thầy, khi hay tin Chính phủ Ấn Độ chính thức đề xuất tạc tượng Thầy tại trung tâm thủ đô New Delhi, cảm xúc đầu tiên trong lòng Thầy là gì ạ? Liệu một người hành đầu đà có cho phép mình xúc động? Nam-mô-a-di-đà-phật, dạ thưa quý vị. Khi con nghe tin Chính phủ Ấn Độ chính thức đề nghị tạc tượng con tại trung tâm thủ đô New Delhi, thật lòng mà nói. Con lặn người, không phải vì vui mừng, không phải vì vinh hạnh mà vì một nỗi xót xa sâu thẳm. Con đã đi bộ hơn năm ngàn cây số, không mang theo gì ngoài một bộ e-notion cũ và một cái bát nhỏ để khất thực. Con đi không phải để tìm danh tiếng, cũng không phải để được nhớ đến. Con đi vì muốn quay về chính mình. Vì vậy, khi nghe tin ấy, cảm xúc đầu tiên trong con không phải là xúc động như người đời thường nghĩ, mà là một cái chùng xuống rất nhẹ, như một hơi thở lặng giữa rừng sâu. Xạ thu, xạ thu. Từ ngày bước chân ra khỏi đất nước Việt Nam, con không mang theo hình ảnh, không mang theo địa vị, không dính điếu vào bất cứ tổ chức hay giáo đoàn nào. Con chỉ mang theo tâm nguyện được sống trọn vẹn với hành đầu, đà mà Đức Phật đã từng đi. Mỗi bước chân là một lần buông, mỗi bước cơm là một lần nhớ lại những kiếp sống bôn ba không hồi kết. Và mỗi đêm ngủ giữa trời sao là một lần con thấy rõ sự nhỏ bé của mình trước cõi luân hồi minh mông. Cho nên, khi một quốc gia đề nghị khắc ghi hình ảnh con bằng đá, bằng đồng, bằng tượng, con lại thấy mình không hề có gì để khắc cả. Con có gì đâu mà người ta cần ghi lại. Xạ thu, xạ thu. Thưa quý vị, người hành đầu đà sống bằng sự tan biến của cái tôi. Mỗi ngày con đi là một ngày bào mòn cái ngã trong tâm. Mỗi lời khen, mỗi ánh mắt ngưỡng mộ, thậm chí mỗi lời chê bai, con đều quán chiếu như nhau. Vì trong tâm người tu, vinh hay nhục cũng chỉ là chiếc bóng. Bóng dài thì che nắng, bóng ngắn thì đổ trước chân. Nhưng cả hai đều không phải mình. Do đó, nếu hỏi con có cho phép mình xúc động không, thì con xin thưa, con không dám xúc động theo nghĩa thông thường. Nhưng con có cảm thỏ, một cảm thỏ lặng lẽ và hơi bút trong lòng. Vì con biết nếu không quán chiếu kỹ, cái tượng kia sẽ là ngã mạn cho người khác, hoặc là xiềng xích cho chính con trong vô thức. Con không buồn, không vui, mà chỉ thấy thế gian này vốn có vô vàn nghịch lý. Một người đi xin cơm, một kẻ từ chối mọi thứ lại được tôn lên giữa trốn phổn hoa. Một kẻ lội qua xình lầy, qua đèo núi, qua mưa nắng lại được rước về giữa bể đá hoa cương được nâng niu như một biểu tượng. Con thấy đời sống con đã đi qua những vòng lập kỳ lạ như vậy. Và khi thấy rõ đó, con chỉ lặng. Cái lặng ấy không phải sự diễn dưng, mà là cái lặng của người biết rằng tất cả những điều lớn lao người đời gáng lên rốt cuộc cũng là một lớp sương bờ rồi sẽ tan trong nắng. Con từng gặp rất nhiều người trên đường đi. Có người khóc khi thấy con. Có người gọi tên con giữa đêm tối chỉ để cuối đầu đành lễ. Cũng có người mắng chửi, ném đá bảo con là điên, là giả tu, là giả dạng Phật. Con tiếp nhận hết, con không phản ứng, con không oán hẳn. Vì con biết người khen hay chê đều đang soi mình vào chiếc gương đời. Và nếu con phản ứng, tức là con vẫn còn cái ngã muốn chứng minh đúng sai. Cho nên khi tượng đá kia được đề nghị dựng lên, con cũng soi lại lòng mình như thế. Có khởi tâm không? Có ẩn niềm mong cầu nào không? Nếu có, con biết mình phải lưu lại, quán triễu thêm nữa. Namo Ajita Phật Có người nói, đó là vinh dự không chỉ của Thầy, mà còn của Phật giáo Việt Nam, của dân tộc. Con xin cảm ơn tâm điểm đẹp đó. Nhưng vinh dự thật sự không nằm trong tượng đồng hay chữ khác, mà nằm ở cái nhìn tỉnh thức của mỗi người khi đứng trước tượng. Nếu ai đó nhìn bức tượng ấy và khởi tâm quay về chính mình, muốn sống hiền lương, muốn bỏ tham sân si, thì tượng đó mới có ý nghĩa. Còn nếu chỉ dựng để tôn vinh, để thần thánh hóa một con người đang sống, thì con e rằng cái tượng đó có khi lại là siềng sích của chính tâm thức đại chúng, xạ thu, xạ thu. Cho nên nếu quý vị hỏi con, người hành đầu đã có cho phép mình xúc động không? Thì con xin đáp, Có chứ, nhưng không phải xúc động vì được đề cao, mà là xúc động vì thấy người ta bắt đầu trân quý giá trị của sự buông bỏ, của sự sống tỉnh thức của một người bước đi không mang theo gì, mà vẫn để lại cái gì? Nam-mô-a-di-đà-phật xạ thu, xạ thu. Thưa Thầy, nhiều người nói rằng chưa từng có một tu sĩ ngoại quốc nào được. Đất nước Ấn Độ ghi nhận một cách trang trọng đến vậy. Thầy có thể chia sẻ điều gì trong hành trình của mình đã khiến họ quyết định đặc biệt như thế không ạ? Nam-mô-a-di-đà-phật, cảm ơn câu hỏi rất chân thật của quý vị. Nếu nói điều gì trong hành trình của con đã khiến một quốc gia lớn như Ấn Độ dành sự ghi nhận đặc biệt như vậy, thì con xin được nói rõ con không làm gì để được ghi nhận cả. Mọi bước chân con đi đều là sự buông. Mỗi đoạn đường, mỗi đồi núi, mỗi cơn sốt rét, mỗi vết phồng dưới chân, không phải để hướng đến sự nổi bật, mà là để tự tan rã cái tôi trong con. Vậy thì vì sao họ lại ghi nhận? Có lẽ không phải vì con mà vì cái gì đó lớn hơn con. Có thể là vì hạnh nguyện, có thể là vì một dòng tâm thức cổ xưa đã sống lại giữa thời đại hiện đại. Có thể vì họ thấy trong một thế giới đầy tranh giành và biểu diện lại có một người dám chọn cách sống đối nghịch hoàn toàn. Ai em lặng nhẫn nại và không đòi hỏi. Sa-thu sa-thu Con đi qua nhiều vùng từ Việt Nam Lào, Thái Lan, Myanmar, rồi đến Ấn Độ. Không bảng tên, không bảo trợ, không thông báo trước. Chỉ đi và đi. Đường rừng có rắn rết, đường phố có người xua đuổi. Đồng băng có người khóc lạng khi thấy một người xin cơm mà vẫn cười nhẹ. Con không dừng lại để chụp hình, không nói gì để làm truyền thông. Con chỉ giữ gìn một thân phận duy nhất. Người hành khách đang đi tìm sự tỉnh thức trong từng bước chân. Thưa quý vị, người ta có thể nghi ngờ lời nói, nhưng người ta rất khó nghi ngờ hành vi sống. Và có lẽ chính điều đó chạm đến lòng người dân Ấn Độ, nơi từng là đất Phật, nơi từng nuôi dưỡng hạt đầu đà, nơi từng tiến Đức Phật nhập Niết Bàn. Nay họ thấy một bóng áo nâu lặng lẽ. Không xin gì ngoài một chén cơm và chỗ ngủ dưới gốc cây. Có thể họ nhận ra trong con hình ảnh của quá khứ mà họ đang đánh mất. Nam-mo-a-ji-da-phật Có lần con được một vị quan chức trong ngành văn hóa Ấn Độ mời uống nước tại một làng nhỏ ven biên giới. Ông ấy nhìn con rất lâu rồi nói, chúng tôi đã học nhiều thứ từ phương Tây, nhưng giờ đây lại phải học lại từ một người phương Đông đã bỏ hết. Con không đáp gì vì con biết cái ông ấy muốn nói không phải là ca ngợi cá nhân con, mà là một tiếng nói từ trong lương tri ông, từ cái phần mà văn minh hiện đại chưa thể khỏa lớp. Ấn Độ là nơi sản sinh ra những con đường giải thoát. Và khi một hành giả ngoại quốc, đặc biệt là từ Việt Nam chấp nhận sống như các đạo sĩ thời xưa không chùa, không nhà, không điện thoại không sở hữu. Họ nhìn thấy bóng dáng cổ xưa của chính họ. Có lẽ vì thế họ không thấy con là người nước ngoài nữa. Họ thấy một phần tâm linh Ấn Độ còn sót lại trong thân thể một người Việt Nam gầy gò, chân trần, vai gùi y cú, xạ thu, xạ thu. Thưa quý vị, con chưa từng phát biểu gì tại các buổi lễ lớn. Con không ngồi ghế cao, không cầm micro, không giảng pháp qua màn hình. Con chỉ đi và trong cái đi đó con giữ tránh niệm. Đi như chưa từng bước, sinh như chưa từng đói, ngủ như chưa từng có giấc. Mỗi buổi sáng con ngồi thiền dưới gốc cây ven đường dù bên cạnh là tiếng xe, tiếng người. Mỗi chiều con chấp tay lặng lẽ cảm ơn người vừa cho con một trén cơm. Con không hô hào gì cả. Nhưng có lẽ chính cái không đó lại khiến người ta chú ý vì giữa một xã hội quá ồn, ai đứng yên lâu, người đó sẽ sáng lên. Không phải vì họ muốn sáng, mà vì bóng tối không thể bao phủ mãi sự thanh lặng chân thật. Namo Ajita Phật. Ấn Độ có nhiều tôn giáo, nhiều tiếng nói, nhiều vùng miền. Nhưng có một điểm chung mà con nhận ra họ rất kiến trọng những ai sống thật với tâm đạo. Không cần người đó nổi tiếng hay thuộc giáo phái nào. Họ nhìn vào lối sống và trong mắt họ ai giữ được tinh thần xuất gia nguyên thủy người đó là báu vật. Có thể đó là lý do vì sao con, một người không danh phận, không quốc tịch, chính trị, không tổ chức lại được trân trọng như vậy. Không phải vì con là ai, mà vì con đang sống cái mà họ sắp quên mất. Xã thu, xã thu. Có người hỏi, thầy đã dạng điều gì khiến họ ấn tượng đến vậy? Con xin thưa, con không dạng gì cả. Nhưng mỗi bước chân con đi, mỗi bữa con xin, mỗi lần con y am lặng ngồi thiền nơi bụi bờ đều là một bài giảng sống. Người dân Ấn Độ không cần ngôn ngữ để hiểu điều đó. Họ nhìn một người dầm mưa dại nắng suốt nhiều tháng mà không kêu than họ thấy người đó không tranh giành, không thuyết phục ai theo mình. Họ hiểu đây là tu thật. Và khi họ thấy cái thật, họ không cần ai dạy họ kính trọng. Tâm họ tự sinh ra sự tôn kính. Và có thể từ nơi đó, chính quyền mới quyết định ghi nhận một cách đặc biệt. Không vì chính trị, không vì ngoại giao mà vì lòng kính trọng một cách tự nhiên. Nam-mô-a-di-đà-phật Thưa quý vị, con không dám nhận mình xứng đáng. Nhưng nếu cuộc đời con, cách sống của con có thể nhắc cho người khác nhớ về một con đường cổ xưa, con xin được cuối đầu cảm ơn. Không phải cảm ơn vì họ tôn vinh con, mà cảm ơn vì họ vẫn còn đủ tỉnh thức để nhận ra điều gì thật giữa vô vàn điều giả. Và nếu một ngày nào đó họ dừng tường con, thì con chỉ xin một điều duy nhất. Xin đừng gọi đó là tường của con mà là tường của một lối sống đã bị láng quên. Tường của sự đơn sơ của lòng tỉnh thức và của một người không còn gì để mất, xả thu, xả thu. Thưa Thầy, Thầy từng từ chối rất nhiều lời mời và danh xưng. Vậy khi cả một quốc gia lớn đề nghị tạc tượng Thầy, Thầy có sẵn lòng chấp nhận không? Hay vẫn sẽ ai am lặng mà bước đi? Dạ, thưa quý vị, từ ngày con bước chân ra khỏi cổng làng, rời mái nhà quê nghèo ở Việt Nam để hành hạnh đầu đà, con đã khép lại mọi danh xưng. Con không còn là thầy của ai, cũng không là đề tử của ai, không thuộc tông môn, không đại diện giáo hội, không thỏa nhận chức vị hay lễ Tán Dương nào. Danh xưng dù là cao quý đến mấy, đối với người thật sự tu chỉ là một lớp áo bên ngoài. Người đi đầu đã sống bằng tâm trần trụi, không núp bóng một uy tín nào, không mượn tiếng tăm ai để che thân. Vì vậy nếu hỏi con rằng khi cả một quốc gia lớn như Ấn Độ muốn tạc tượng con, con có chấp nhận không? Thì con xin được thưa thẳng không quanh co, con không dám chấp nhận. Nhưng con cũng không phản đối, con chỉ xin được y am lặng và bước đi như đã từng. Bởi lẽ khi một người tu nhận một tượng tạc, đó là lúc hình bóng của mình được đặt lên một chỗ cao, một nơi trang trọng. Nhưng nếu tâm của người đó còn vướng, thì tượng ấy không phải tôn vinh sự buông, mà đang vô tình đẩy cái ngã lên thêm một tầng. Mà con thì đâu dám nói mình đã đoạn tầng ngã mạn. Con vẫn đang học mỗi ngày để bào mòn cái tôi khôn khéo núp dưới lớp võ khiêm cung. Con vẫn còn tham ăn những bữa cơm có chút muối. Con vẫn còn mệt mỏi khi chân sưng lên trong mùa mưa. Vẫn còn những lúc tâm khởi vọng niệm khi thấy người khác quỳ lại mình quá mức. Vậy thì con là ai mà dám cho tượng của mình đặt ở trung tâm thủ đô một quốc gia đã từng sinh ra Đức Phật. Xã Thu, Xã Thu. Thưa quý vị, khi con đi hành hương xuyên qua vùng Bốt Gaia, con thấy biết bao tượng Phật. Nhưng trong lòng con lúc ấy không hề có cảm giác cao quý từ những pho tượng lớn mà kính hình ảnh một vị lão tăng lặng lẽ, quét lá trong sân chùa vào buổi sáng lạnh mới làm tim con rung lên. Con hiểu giá trị không nằm ở tượng mà nằm ở tâm thức người đang sống. Một pho tượng chỉ đẹp nếu người đối diện nhìn nó bằng lòng cung kính thật sự và lấy đó làm gương để sửa mình. Còn nếu nó chỉ là biểu tượng, là điểm du lịch, là đề tài bàn tán thì dù tượng ấy bằng vàng nó cũng không hơn một khối kim loại. Con từng được mời về trụ trì những ngôi chùa lớn, được đặt pháp danh, được phong danh hiệu. Con từ chối tất cả, không phải vì con cao ngảo mà vì con sợ. Sợ một ngày nào đó con quên mất mình từng là ai. Sợ một lúc nào đó con không còn đủ tỉnh táo để nhận ra mình không đi tu để được vinh danh mà là để mất hết. Mất danh, mất lợi, mất thân phận và cuối cùng là mất luôn cái ngã rộng rang. Khi một người còn nghĩ mình là người được tạc tượng thì sự hành trì của người đó đã vơi đi quá nhiều rồi. Còn nếu một người thấy việc đó như gió thoảng, không buồn từ chối cũng không mong cầu đón nhận thì sự ai am lặng ấy mới thật sự giữ gìn tâm đạo. Và con, con chọn ai am lặng mà đi tiếp, xả thu, xả thu. Tuy nhiên con cũng xin được chia sẻ một điều rõ ràng. Nếu tượng đó được tạc không phải để tôn vinh con mà là để đánh thức người khác sống dạng gì tỉnh thức, từ bi thì con cũng không phản đối. Vì đó không còn là tượng con nữa mà là biểu tượng của một nếp sống. Nếu nó giúp một đứa bé thấy rằng có thể sống đơn sơ mà vẫn hạnh phúc, giúp một người trẻ đang lạc lối nhớ rằng có con đường buông xã, giúp một người già sắp mất hiểu rằng cái chết không đáng sợ nếu tâm nhẹ như mây thì tượng đó không mang hình con mà là hiện thân của một lý tưởng. Trong trường hợp ấy, con sẽ không cãn. Nhưng con cũng sẽ không đứng lại để chứng kiến lễ dừng tượng ấy. Con sẽ tiếp tục đi. Vì nếu con ở lại, cái tâm muốn hiện diện muốn thấy mình được ghi nhận, có thể trỗi dậy. Mà con con không muốn gieo vào tâm mình thêm một hạt giống ấy nữa. Nam-mô-a-di-đà-phật. Con chỉ xin quý vị một điều. Nếu ai đó thực sự muốn khắc ghi hình ảnh một người hành đầu đà, xin đừng làm bằng đá, bằng đồng. Hay làm bằng chính sự thực tập trong đời sống của mình. Một nụ cười không phán xét. Một bữa ăn viết ơn. Một giấc ngủ nhẹ lòng. Đó là cách tạc tượng sâu sắc nhất. Còn con, con là người đã chọn cách sống không bóng, không tiếng, không lưu dấu. Đặt tượng con nơi phố lớn. Rồi mai này người ta chụp hình viết bài tranh luận đúng sai. Con nghe rằng cái y am nặng con đã giữ sẽ bị vỡ tan trong sự ồn ào vô nghĩa. Xả thu, xả thu. Thưa quý vị, có người nói thầy nên nhận vì đó là cơ hội lan tỏa đạo lý. Nhưng con xin thưa đạo lý không nằm trong việc được lan tỏa, mà nằm trong cách người ta sống với nhau. Một bài giảng sâu sắc có thể bị quên sau vài ngày. Nhưng một hành động vì tha. Một buổi ngồi thiền giữa bãi đất trống. Một bước chân đi qua cơn mưa lạnh không phàn nàn. Có khi động lại cả đời trong lòng một người. Con không cần tượng mình để nói lên điều đó. Con chỉ cần mỗi ngày được tiếp tục bước đi không mang gì và không để lại gì. Nam Mo A Ji Đà Phật Vì vậy, nếu cả một quốc gia muốn dựng tượng, con không dám cản, cũng không dám nhận. Con chỉ xin được tiếp tục sống như chưa từng ai biết đến con. Bởi khi không ai biết, con mới thật sự thấy rõ chính mình. Và khi chính mình không còn đạo mới có thể hiện lộ xả thu, xả thu. Thưa thầy, nếu bức tượng kia được dựng nên thật sự, điều đó có đi ngược với tinh thần buông bỏ bàn ngã mà thầy từng giảng dạy trong suốt hành trình khổ hạnh không ạ? Dạ, thưa quý vị, nếu nói theo con mắt đời thường, thì đúng là có vẻ như việc dựng một bức tượng về một con người còn sống, đang tu hành, lại từng chủ trương buông bỏ danh tướng, sẽ đi ngược với lời dạy về sự xả bỏ bàn ngã. Nhưng con xin thưa thật, cái khiến cho một hành động trở nên đúng hay sai, thuận hay nghịch với tinh thần buông bỏ không phải ở hình thức bên ngoài mà nằm ở tâm niệm khởi sinh và cách người ta đối diện với sự việc ấy như thế nào. Namo Ajihla Phật Nếu một người nào đó dựng tượng chỉ để ca tụng, để tô vẽ hình ảnh con, để biến một người tu thành biểu tượng nhằm phục vụ mục đích cá nhân, chính trị hay danh tiếng, thì con xin xác nhận rõ ràng. Điều đó hoàn toàn đi ngược với tinh thần xả ngã mà con luôn hành trì. Vì bất cứ thứ gì nuôi lớn với tôi, dù tinh tế đến mấy, dù núp bóng thiện nguyện, cũng là chướng duyên trên con đường tu, bức tượng lúc ấy không còn là đá vô tri, mà sẽ trở thành gánh nặng cho chính tâm linh người được tạc. Bởi vì từ đó ánh mắt người đời sẽ gắn con vào một vị trí cố định, mà khi vị trí ấy được dựng lên bằng bê tông, bằng vàng, bằng lễ lẩy thì cái ngã rất dễ bám vào mà không biết. Và như thế buông đâu không thấy, chỉ thấy một cái tôi đang buông nhưng lại được dựng lên thật to, xạ thu xạ thu. Nhưng nếu bức tượng ấy, con xin nói trong giả định thôi, được dựng lên không phải để vinh danh một cá nhân, mà là để nhắc nhớ về một hạnh sống, một tinh thần buông xả, một biểu hiện sóng động của đời sống đơn sơ. Nhẫn đài và từ bi giữa một thế giới quá nhiều hơn thua, thì lúc đó nó không còn là tượng con nữa. Nó là tượng của một giá trị vô danh. Và nếu ai đó nhìn vào bức tượng ấy, không để ngưỡng mộ con, mà để nhớ lại chính mình cũng từng mơ sống như vậy thì bức tượng đó không nghịch lại con đường buông bỏ, mà chính là đang giúp nhiều người hơn bắt đầu buông. Nam-ô-a-di-đà-phật Thưa quý vị, buông bỏ bản ngã không có nghĩa là chạy trốn khỏi mọi sự ghi nhận. Buông là buông ngay cả khi được tán thán là không để tâm mình bị chi phối bởi điều đó. Một người thật sự tu không tìm cách che dấu ánh sáng tự nhiên phát ra từ sự hành trì của mình, nhưng cũng không lấy nó làm điểm tựa. Như hoa sen ở giữa hồ, nó không cố gắng khoe sắc, nhưng ai đi ngang cũng dừng lại vì mùi hương. Nếu hoa sen sợ người khen mà co lại thì có lẽ đó không phải là buông mà là né tránh. Người buông thật không tránh cũng không bám chỉ lặng lẽ sống với cái tâm trong sáng thẳng tháng không màu mè. Nếu bức tượng kia sinh ra từ một tâm thức như vậy thì nó không trái với đạo cũng không làm tổn thương tinh thần đầu, đà xả thu, xả thu. Con nhớ có lần con đang ngồi thiền ở một bờ sông nhỏ bên Nê-van có một người mẹ dẫn con trai đến cúi lại con. Con không nói gì. Lúc họ đi, người mẹ quay lại bảo, không phải vì thầy là ai mà vì con muốn con trai con thấy có những người sống không cần gì mà vẫn an vui. Lúc ấy con hiểu đôi khi người ta quỳ lại không phải vì thần tượng mà vì hy vọng. Nếu một bức tượng nào đó có thể giữ được ý nghĩa ấy thì nó là một hình tướng không cần dẹp bỏ nhưng nếu nó bị lợi dụng để nâng ai đó lên, đẩy người khác xuống hay phục vụ cho các chiến lược tôn giáo, quyền lực chính trị thì tốt hơn nên đập vỡ nó đi. Vì tượng không sai, người nhìn mới quyết định được tượng mang ý nghĩa gì. Namo Ajita Phật. Con vẫn nhớ lời Phật dạy, người thấy Pháp tức thấy ta, chứ không phải thấy tượng là thấy Phật. Tượng chỉ là biểu tượng nếu tâm người nhìn không sáng thì dù tượng Phật cũng trở thành vật trang trí nếu tâm người nhìn chân thành thì một người ăn xin cũng có thể là bậc thánh trong mắt họ. Vậy thì nếu ai đó hỏi con tượng thầy có đi ngược với lời thầy giảng không? Thì con xin thưa nếu tâm người dựng tượng còn mong tôn vinh một cái tên thì có. Nhưng nếu tâm họ thật sự muốn dựng lại một biểu tượng cho đời sống buông bỏ thì không. Xả thu, xả thu. Con không xin được cái dựng tượng. Nhưng con cũng không chống lại nếu người ta dựng nó đúng với tâm ban đầu. Tâm không danh, không lợi, không sở hữu. Con không muốn ai quỳ trước tượng đó để cầu xin điều gì. Nhưng nếu có người đứng lặng một lúc rồi bước đi và sống nhẹ hơn sống thật hơn thì bức tượng ấy không còn là tượng đá nữa mà là một bài kinh không lời. Namo Ajita Phật. Và cuối cùng thưa quý vị con không biết tương lai tượng kia có thật sự được dựng hay không. Nhưng con biết chắc một điều. Mỗi bước chân con vẫn đang đi. Mỗi buổi sáng con ngồi yên dưới gốc cây. Mỗi lần con từ chối nhận thêm đồ dùng dù trời mưa. Đó chính là tượng thật sự của con. Không cần đứng giữa quảng trường không cần lễ rước ly nình cũng không cần ai nhắc tên con. Vì tượng đẹp nhất là tượng khác trong tâm người. Nơi mà mọi hình bóng rồi cũng tan đi. Chỉ còn lại một lời nhắc thầm sống đơn sơ, nhẹ lòng, tỉnh thức, xả thu xả thu. Thưa thầy, người ta nói rằng Ấn Độ muốn khắc ghi hình ảnh của một vị hành giả siêu Việt bước qua biên giới tâm thức hiện đại. Thầy có thấy điều đó phản ánh đúng con đường tu mà thầy đang đi không? Dạ thưa quý vị con xin được thưa thật lòng nếu phải dùng những lời như hành giả siêu Việt hay bước qua biên giới tâm thức hiện đại để nói về một người đang sống đời đầu đà đơn sơ thì con xin phép không dám nhận. Vì khi đã tu đúng nghĩa người hành giả không còn so sánh mình với ai cũng không còn ý niệm rằng mình vượt lên trên cái gì kể cả tâm thức hiện đại. Cái gọi là siêu Việt nếu được hiểu là vượt lên khỏi giới hạn của sự chấp thủ, vượt khỏi vòng tròn danh lời thì đó là điều con đang hướng tới mỗi ngày. Nhưng nếu nó được hiểu như một tôn vinh mang tính cá nhân thì điều ấy không phản ánh đúng con đường tu mà con đã chọn. Nam-ô-a-di-đà-phật. Con đường con đi không nằm trong ranh giới giữa cổ xưa và hiện đại. Nó chỉ đơn giản là con đường quay về với bản thể. Một cái tâm trong sáng vắng lặng không bị thời đại chi phối, không bị kiến thức đời làm sao động. Con không tu để vượt qua thời đại, con tu để vượt qua chính cái ngã trong con. Vì thời đại nào rồi cũng sẽ trôi qua, nhưng nếu cái ngã vẫn còn thì dù sống giữa rừng hay giữa phố cũng không thể giải thoát. Xả thu, xả thu. Thưa quý vị, người đời thường phân chia tâm thức ra thành cổ điển, hiện đại, hậu hiện đại. Nhưng đối với người tu, tất cả đều chỉ là những biểu hiện khác nhau của vòng tượng. Cái tâm thật thì không có thời gian, không có giới hạn. Nó hiện tình ngay trong mỗi bước chân, mỗi hơi thở. Khi con bỏ dép bước chân trần qua bao vùng đất, từ biên giới này sang biên giới khác, từ thành thị đến thôn quê, từ lòng tin đến nghi ngờ, con không mang theo một ý niệm nào gọi là siêu việt. Con chỉ biết mỗi lần tâm con trùng xuống con phải tỉnh lại. Mỗi lần có người tán thán, con phải quay vào để lắng nghe xem trong đó có mầm ngã mạn khởi sinh không. Đó là biên giới thật sự con phải vượt qua. Biên giới giữa cái thấy đúng và cái thấy sai trong chính nỗi tâm mình. Namo Ajihla Phật. Nếu có gì đó đáng gọi là vượt biên giới tâm thức thì chính là sự buông bỏ những kiến thức từng được giải, những định nghĩa từng học, những lý tưởng từng tôn thờ để quay về sống trọn vẹn với sự thật đang hiện hữu mà không gán tên cho nó. Sự thật không cần ngôn ngữ, hạnh phúc không cần danh từ, và con đường đạo không cần bạn chỉ đường lấp lánh. Vậy nên, nếu Ấn Độ muốn khắc ghi hình ảnh một người như vậy, thì điều đó con nghĩ không phải là phản ánh con người của con, mà là phản ánh khát vọng của xã hội, khát vọng được thấy một lối sống khác, giàn dị mà an vui, ai âm lặng mà sâu thẳm, xạ thu, xạ thu. Con cũng hiểu rằng xã hội hôm nay quá nhiều biến động, quá nhiều tiếng ồn của thông tin, quá nhiều mâu thuẫn giữa vật chất và tâm linh. Cho nên khi ai đó nhìn thấy hình ảnh một người đi bộ trần thế không điện thoại, không danh sưng, không tiền bạc, không kế hoạch, thì người ta gọi đó là vượt qua tâm thức hiện đại. Nhưng con xin thưa, con không chống lại hiện đại, con không chống lại điện thoại, công nghệ hay học thuật, con chỉ từ chối để tâm mình bị lệ thuộc vào bất cứ thứ gì. Dù đó là sách Phật, là lời khen, là áo cà sa, hay cả một lời ca ngợi lớn như hành giả siêu Việt. Vì nếu tâm bị dính vào đó thì người tu đã không còn bước đi nữa mà chỉ đang quay vòng quanh hình ảnh của chính mình, Nam Mô A Di Đạo Phật. Có một lần con đi qua vùng biên giới giữa Ấn Độ và Nepal. Một người lính trẻ hỏi con, thầy có giấy tờ không? Con nói, không. Ai nấy ngạc nhiên, thầy đi tu sao lại không mang canh cước giấy thông hành? Con đáp nhẹ, nếu còn cần một mảnh giấy để định danh, thì chắc con chưa thật sự đi. Sau đó anh ấy mỉm cười và để con qua. Lúc ấy con hiểu, biên giới lớn nhất không phải là địa lý mà là nỗi sợ trong lòng người. Khi lòng người không còn sợ mất, không còn sợ bị hiểu lầm, không còn lo, bị lãng quên, thì mọi biên giới đều tự tan biến. Nếu hành giả nào sống được như vậy thì đó mới là bước qua biên giới tâm thức. Còn như con mỗi ngày vẫn còn học cách buông thêm chút nữa thì chưa dám gọi là siêu Việt, xả thu, xả thu. Thưa quý vị, nếu con được nói điều gì cuối cùng trong câu hỏi này thì con xin được nói rằng con đường tu mà con đang đi không nằm trong những lời hoa Mỹ. Nó nằm trong những buổi sáng rết mứt, không có nước ấm trong những đêm nằm đất giữa đồng vắng trong những cái lậy giữa đường không ai thấy và trong những lần y am lặng chịu nhục mà không cần phân bua nếu ai đó thấy được điều ấy và gọi đó là một hình ảnh cần được ghi lại thì con xin để họ tự làm nhưng con không dám nhận mình là đối tượng của lời khen ấy. Vì con biết khen chê là hai bờ còn người tu phải đi ở giữa không dừng lại bên nào. Nam-mo-a-ji-da-phật Vì vậy, thưa quý vị, nếu có gì trong hình ảnh con làm ai đó nghĩ rằng đó là sự siêu Việt thì xin hãy nhớ rằng sự siêu Việt chân thật là khi ta không còn thấy mình đặc biệt là khi người tu trở nên vô danh đến mức không còn ai nhắc tên nhưng sự hiện diện của họ khiến lòng người lắng xuống. Nếu con làm được điều ấy thì con đã đi đúng đường còn nếu chưa thì lời ca người kia chỉ là gió thoáng qua tay người đi đường xạ thu xạ thu Thưa thầy, có phải sự tạc tượng này không chỉ dành cho thầy mà còn là biểu tượng đánh dấu một thời kỳ mới nơi đầu đà thiểu dục và tỉnh thức được tôn vinh trở lại giữa lòng một thế giới đầy hỗn loạn Dạ thưa quý vị nếu thực sự có một bức tường được dựng lên và nó không mang hình bóng của riêng ai mà là biểu tượng chung cho một cái tinh thần thì con xin thưa đúng là điều ấy có thể được xem như một dấu hiệu khởi đầu cho một thời kỳ tỉnh thức mới nơi mà những giá trị tưởng như cũ kỵ như đầu đà thiểu dục buông bỏ được nhìn lại với con mắt biết ơn không còn bị coi là lỗi thời hay cực đoan con thấy rõ một điều thế giới hôm nay đang ngập trong tiếng ồn không phải tiếng ồn ngoài phố mà là tiếng ồn trong tâm người tiếng của tham vọng của đố kỳ, của sợ hãi, của tranh đấu không ngừng giữa cái được và cái mất giữa cái danh và cái thực người ta gọi nhau là bạn nhân tâm thì nghi kỳ người ta trao nhau nụ cười nhưng lòng thì không yên trong một thế giới mà con người càng lúc càng khéo che giấu nỗi đau thật thì sự hiện diện của một hành giả sống đời đơn giản không cầu danh, không nhận tiền không có điện thoại, không live stream không quảng bá như một sự nhắc nhở rất tỉnh có một cách sống khác đang âm thầm hiện hữu rất xưa nhưng chưa bao giờ lỗi thời nếu bức tượng đó được dựng lên không phải để tôn vinh một cá nhân tên minh tuệ mà là để làm sống lại tinh thần của những bậc tu sĩ xưa như Ngài Mahakassapa thời Phật như các vị khách sĩ vô danh lang thang khắp rừng sâu thì con thấy đó không phải là chuyện của riêng con mà là một tín hiệu của thời đại xã thu xã thu thiều dục, tri túc đầu đà từng là nền tảng đạo đức trong đời sống tâm linh châu Á nhưng rồi theo thời gian nhiều thứ đổi thay con người bắt đầu đánh giá một vị tu sĩ qua bằng cấp khả năng hùng biển sự hiện đại trong cách tổ chức hơn là chiều sâu của đời sống nội tâm khi người tu không còn ngồi một mình dưới góc cây mà lại xuất hiện nhiều hơn trên sân khấu trong hội thảo, trên truyền hình thì đôi khi chính họ cũng quên mất rằng chân lý không cần trình diễn chân lý chỉ cần sống trọn Namo Ajihda Phật Vậy nếu một bức tượng được dựng giữa thủ đô của Ấn Độ không để tán thán một con người mà để thế giới một lần nữa dừng lại mà tự hỏi chúng ta có đang đi quá xa khỏi sự đơn giản thì con xin được chấp tay tán thán tâm nguyện đó không phải tán thán vì có tượng mà tán thán vì cái ý thức phía sau bức tượng đó đưa đầu đà trở lại không phải như hình thức mà như một lời mời gọi quay về với cái gốc của tâm linh xạ thu, xạ thu con cũng cảm nhận được rằng giữa sự phát triển vũ bão của công nghệ con người lại đang đối diện với những trống rỗng mới trống rỗng trong tâm mỏi mệt trong lòng không phải vì đói cơm mà đói sự bình yên không phải vì thiếu tiện nghi mà thiếu một điểm tựa tinh thần thật sự lúc đó hình ảnh của một người đi qua bao quốc độ không cầm theo gì ngoài sự tình thức có thể là ánh lửa nhỏ giữa đêm lạnh và nếu ánh lửa ấy được tạc lại không để trưng bày mà để chuyển đi thì nó sẽ có sức mạnh hơn cả tượng đồng hay tượng đá vì tượng thật sự là tượng khắc trong lòng người Nam Mô A Di Đà Phật Có một lần con dừng chân bên dòng sông Hằng một cụ già người ấn ngồi xuống cạnh con cụ hỏi tại sao thầy không ở chùa, không giảng pháp không dựng đạo tràng mà lại đi bộ một mình vậy con chỉ cười và nói vì con thấy người đời đi quá nhanh nếu con cũng nhanh thì sẽ không ai thấy rõ được con đường mình đi cụ gật đầu và bảo nếu có tượng thầy con cháu tôi sẽ đến đứng đó không phải để lại thầy mà để nhớ rằng có một người đã đi chầm giữa cuộc sống gấp gấp và sống bình yên không vì có gì trong tay nghe xong con xúc động lắm không phải vì mình được hiểu mà vì có người hiểu ra ý nghĩa sâu xa của một đời tu hành không phải để được thấy mà để nhắc người ta quay lại với chính mình xả thu xả thu nếu sự tạc tượng ghê là một dấu mốc thì con mong đó không phải là dấu mốc để ca ngợi một người tên minh tuệ mà là một khởi đầu mới nơi mà xã hội giới trẻ những người đang đi qua khủng hoảng tâm lý đang mất phương hướng giữa thành công và hư danh được nhắc nhẹ rằng có thể sống khác, có thể sống ít đi có thể sống sâu hơn và nếu mỗi người có thể sống như vậy một chút mỗi ngày thì không cần dựng tượng nữa vì toàn xã hội sẽ là một đài tưởng niệm sống động của tránh niệm và giản dị cho nên thưa quý vị nếu quý vị thấy trong sự kiện tạc tượng kia một điều gì lớn lao hơn một vinh dân cá nhân thì con xin tán thán quý vị vì quý vị đã thấy được điều quan trọng nhất khi đầu đà thiệu dục và tỉnh thức được đưa ra giữa đời sống đầy loạn động này thì đó là hồi chuông cho nhân loại biết rằng đã đến lúc quay đầu thưa thầy trong quá trình hành hương từ Việt Nam sang Ấn Độ đã có lúc nào thầy hình dung đến cảnh tượng ngày hôm nay chưa một người âm thầm bước đi nhưng lại để lại dấu ấn ngay tại thủ đô của Phật Quốc dạ thưa quý vị con xin được cuối đầu thưa thật lòng từ ngày con rời Việt Nam chân không dép vai không gùi tâm không khởi mong cầu con chưa từng hình dung đến một cảnh tượng như hôm nay không hề có một ý niệm nào trong lòng con về chuyện để lại dấu ấn hay đừng nhớ đến chứ đừng nói đến việc xuất hiện giữa thủ đô của Phật Quốc bằng hình hài của một pho tượng từ những bước đầu tiên con chỉ có một tâm nguyện duy nhất đi để thấy mình nhỏ lại đi để buông xuống từng lớp của bán ngá đi để trở về với cái tâm chân thật không còn dính mắt vào quá khứ, tương lai hay mong đời Namo Azi Da Phật trên suốt quảng đường dài từ Việt Nam sang Lào rồi Thái Lan, Myanmar, Bangladesh và sau cùng là Ấn Độ con đã đi qua nhiều vùng đất nhiều mảnh đời, nhiều ánh mắt có nơi người ta chấp tay đánh lễ có nơi người ta nhìn con với sự ngờ vực có lúc người ta dâng nước cơm có lúc người ta đuổi đi như một kẻ lang thang nhưng con không trách gì ai mỗi phản ứng của người đời đều là bài học quý cho người tu và chính từ những điều đơn sới con dần hiểu ra người tu không phải là để được thương hay được ghét người tu là để học cách đứng yên giữa cả hai Sả thu, Sả thu con nhớ có lần con ngủ dưới chân một cây cầu ở biên giới Thái, Myanmar trời mưa rỉ rã áo quần ướt hết mũi nhiều như cát trong cái lạnh ấy con nằm co ro và thầm hỏi liệu con đường này có quá điên được không nhưng rồi khi thở sâu, tâm lặng xuống con lại nhớ đến lời Phật dạy chỉ có con đường quay vào bên trong là con đường không lạc hướng và như thế con lại đứng dậy đi tiếp không mong thấy gì không mong ai thấy mình vậy nên khi hôm nay người ta nói đến chuyện tạc tượng vinh danh con cảm thấy như mình đang được nhìn từ bên ngoài bởi một ai đó khác chứ trong nỗi tâm con mọi điều ấy vẫn mờ nhạt như một làn sương con không bám víu vào nó vì con hiểu rõ khi người ta dừng lại ở hình ảnh thì rất dễ quên mất tinh thần mà người tu chỉ mong giữ được tinh thần không cần hình ảnh Nam Mo Ayi Đà Phật trong suốt hành trình có những đoạn đường dài hàng trăm cây số không một ai bước cùng không ai hỏi han chỉ có tiếng chim, tiếng gió và tiếng chân mình chạm đất nhưng lúc ấy con thấy lòng nhẹ vô cùng chính trong câu tiệc đó con học được điều quan trọng nhất một người càng y am lặng thì càng nghe rõ tiếng của chính mình và tiếng ấy không cần ai tán thán không cần ghi dấu nơi thủ đô hay biên giới mà chỉ cần vang lên nơi nội tâm và nếu hôm nay cái y am lặng ấy cái bước đi không cần tiếng vỗ tay lại được người đời nhắc đến như một điều đáng trân trọng thì có lẽ đó là nhờ nhân duyên không phải nhân duyên của con mà là nhân duyên giữa một thời đại đang khát khao tỉnh thức và một biểu tượng không lời đang lặng lẽ hiện hữu xạ thu xạ thu khi con đặt chân đến đất Phật con không nghĩ mình đã đến nơi vì với con mỗi bước chân mà tâm còn dính vào điểm đến thì bước chân đó vẫn chưa an trú và thật sự nếu con mang theo trong lòng mình một hình ảnh nào đó của tương lai như một tượng đài một vinh quang, một rinh sưng thì con đã không thể đi được xa như vậy người đi mà tâm nặng thì chẳng khác nào đeo đá mà bước cho nên nếu có ai hỏi thầy có từng mường tượng đến hôm nay thì con xin trả lời là không nhưng nếu hỏi thầy có sẵn lòng chấp nhận hôm nay như một phần của nhân duyên thì con xin đáp con chấp nhận nhưng không nắm giữ con đón nhận như một hạt bụi vô tình bay qua vai áo nhẹ nhàng không để lại vết vì nếu hôm nay người ta dựng tượng ngày mai cũng có thể là ngày người ta lãng quê tất cả đều vô thường và chỉ khi mình biết nó là vô thường mình mới không lạc lối giữa khen chê nam mô ai di đà phật thưa quý vị con chỉ là một người bình thường trong chiếc áo nâu bạc màu đi trên đôi chân nước nẻ qua những ngọn đồi đầy bụi đỏ qua những làng quê nghèo khổ nếu hôm nay hình ảnh tình cờ đánh thức điều gì đó trong tâm mọi người thì vinh quang không thuộc về con vinh quang thuộc về chính những người đang lắng nghe sự thật đang quay về với cái gốc đang muốn sống chậm lại để kịp thấy chính mình và nếu điều đó được đặt giữa lòng thủ đô Ấn Độ thì con chỉ mong đừng dừng tượng để người ta chụp hình rồi quên mà hãy dừng lên một nhắc nhở thầm lặng để mỗi ai đi ngang qua tự hỏi chính mình tôi đã đi được bao xa khỏi bản ngạ của tôi nếu được như vậy thì dấu ấn không còn là hình khối bằng đồng hay đá mà là một vết lặng rất sâu trong tâm người xạ thu xạ thu vì thế thưa quý vị con xin được cuối đầu cảm tạ những ai đã thấy trong hành trình của con một ý nghĩa nào đó vượt ra khỏi hình tướng nhưng con xin nguyện sẽ vẫn tiếp tục bước đi không phải để in dấu thêm nơi nào mà để xóa dần dấu tích của bản thân con nguyện làm như giọt mưa rơi vào đất tan vào lòng đời không để lại tiếng động nhưng nuôi mầm tỉnh thức cho ai hữu duyên Nam Mô A Di Đạ Phật Thưa thầy, khi người dân Ấn Độ đặt hoa dưới chân thầy rồi quỳ lại bên đường ra đây họ còn muốn dựng tượng thầy liệu thầy có lo ngại lòng tôn kính ấy sẽ vượt quá giới hạn biến thành sự sung bái Nam Mô A Di Đạ Phật dạ thưa quý vị câu hỏi này làm con rất xúc động vì trong suốt hành trình của mình con không mong gì hơn là đi qua cuộc đời như một người bình thường nhất không gianh phận không cờ hoa không để ai phải khom lưng hay cúi đầu trước mình cho nên khi có người dân Ấn Độ quỳ lại dưới chân con hay đặt những đoá hoa dưới bóng áo nâu lòng con không khỏi chạy bút không phải vì con thấy mình xứng đáng mà vì con lo liệu có ai đó đang hiểu lầm điều mình làm liệu sự kính trọng ấy có đang bước dần qua ranh giới mỏng manh giữa tôn kính và sung bái Nam Mô A Di Đạ Phật Trong Đạo Phật kính là một trong những tâm thiện lành nhưng sung bái nếu không đi cùng trí tuệ có thể biến thành dính mắt, thành mê tín, thành chứa ngại cho cả người được kính và người đang kính Con rất sợ điều đó Con sợ nếu một ngày người ta không còn nhìn thấy con là một hành giả sống thật đời đầu đà mà bắt đầu nhìn con như một biểu tượng siêu nhiên thì lúc ấy cái mà họ đang hướng tới không còn là sự tỉnh thức mà là hình tướng Con luôn nhắc mình mỗi ngày rằng người tu không cần ai lại chỉ mong người đời tỉnh và con tin rằng lòng kính khi đặt đúng chỗ sẽ là động lực lớn để người ta sống thiền hơn nhẹ nhàng hơn, sâu sắc hơn Nhưng nếu đặt sai chỗ hoặc đi quá giới hạn thì lòng kính ấy sẽ tạo ra ảo tưởng không chỉ cho người đi đường mà cho cả người đang được nhìn lên xả thu, xả thu Người Ấn Độ có truyền thống tôn kính sâu sắc với những ai sống đời phạm hạnh giản dị Họ không cần biết người đó đến từ đâu mang quốc tịch nào miễn người đó không nói dối, không nhận tiền, không cầu danh thì họ cuối đầu Nhưng con biết lòng kính đó nếu không được soi sáng bằng tránh pháp rất dễ bị lạm dụng Con không trách họ Con chỉ xin nguyện giữ mình thật tỉnh để không bị cuốn vào sự tung hô hay bài xích để có thể làm một người mà chính sự giản dị là tiếng nói mạnh mẽ nhất Nam Mô A Di Đạ Phật Vì vậy khi nghe người ta nói đến việc dựng tượng hay tổ chức nghi lễ tôn vinh, con lặng lẽ bước ra xa một chút Không phải con trối bỏ mà con sợ mình vô tình đứng sai vị trí Người tu không được phép đứng ở đây mà người ta dễ rơi vào tượng lầm Nếu người ta thấy con là biểu tượng của đầu đà thiêu dục tình thức thì hãy giữ cái nhìn ấy trong tâm rồi quay về với chính mình để tự bước trên con đường tu của họ Chứ nếu cứ đứng lại để ngắm nhìn một pho tượng rồi tưởng như mình đã hiểu đạo thì đó là một ảo tưởng nguy hiểm xả thu, xả thu Con nhớ một buổi sáng sớm ở Bodhi Gaya khi con ngồi dưới một tán cây gần đại tháp có một bà cụ đến quỳ sát chân con khóc, bà ấy cứ chấp tay lại mãi lại đến run rảy Con chỉ nhìn bà và nói Cụ đừng lại con, hãy lại chính tâm mình vì chính nơi đó mới là Phật Cụ ngừng lại một lúc rồi gật đầu giọt nước mắt trên má cụ lúc ấy không còn là của niềm tin mù quáng mà là sự tỉnh ngộ Con thấy nhẹ trong lòng vô cùng vì chỉ khi con người quay về với tự tâm họ mới không còn đi tìm hình tượng bên ngoài để tôn thờ nữa Đức Phật khi còn tại thế Ngài luôn từ chối những gì có thể khiến người đời hiểu lầm rằng Ngài là Thần Linh Ngài chỉ là một người tỉnh và muốn chỉ cho người khác thấy rằng ai cũng có khả năng tỉnh như vậy Con học nơi Ngài không phải cách làm Phật mà là cách sống làm người sao cho khi đi qua cuộc đời mình không để lại thêm ảo tượng nào cho chúng sinh Nếu một ngày nào đó những người dân đặt hoa dưới chân con họ quay về nhà và sống tránh niệm hơn bớt nói lời hên thua biết yêu thương cha mẹ biết tha thứ người cũ thì đó mới là bức tượng sống con muốn thấy Còn nếu người ta dừng tượng con mà không thay đổi gì trong cách sống thì tượng đó chỉ là một hòn đá lớn mang hình người chứ không mang được tinh thần Con mong những ai tôn kính con xin đừng lại con hay lại cái tâm đang muốn buông bỏ đang khao khát tỉnh thức trong chính họ vì chỉ có cái tâm đó mới đưa họ ra khỏi khổ đau Con chỉ là người đi ngang một người khất xí không có gì trong tay ngoài một ngọn đèn nhỏ trong lòng lê lói giữa đêm dài của vô minh Nếu ngọn đèn tình cờ soi được cho ai thấy đường thì cũng đừng cúi lại ánh sáng mà hãy bước tiếp về phía sáng đừng dừng lại để tôn thờ ngọn đèn kéo ánh sáng cũng tắt đi xả thu xả thu Vậy nên thưa quý vị con xin cuối đầu cảm ơn tất cả lòng tốt lòng kính mà quý vị đã dành cho con nhưng xin hãy hiểu rằng kính là để học theo không phải để sùng bái Kính là để nhớ lại con đường không phải dựng lên một người Nếu tất cả chúng ta đều tỉnh đều sống thật, đều buông bớt cái tôi thì đâu cần dựng tượng Chính đời sống mỗi người sẽ là bức tượng sống đồng nhất đẹp hơn tất cả đồng đá Namo Azi Da Phật Thưa thầy, nếu được quyến quyết định thầy sẽ chọn bức tượng ấy khắc họa điều gì một người đang ngồi thiền đang bước đi hay đang lặng lẽ cuối đầu giữa rừng sâu Thưa quý vị, nếu con thật sự có quyền quyết định thì con xin được chọn khắc họa một bức tượng không cần khắc họa gì cả không phải con chối bỏ cũng không phải con thấy mình không xứng mà vì khi tâm đã rỗng rang thì hình tướng nào cũng là cái bóng của một cái gì đó đã đi qua Tuy nhiên nếu vì một lý do sâu xa nào đó mà vẫn phải có hình tượng thì con xin chọn hình ảnh một người đang lặng lẽ cuối đầu giữa rừng sâu Nam Mô Ai Di Đà Phật vì sao không phải là ngồi thiền vì con nghĩ ngồi thiền là trạng thái tĩnh của tâm nhưng lại rất dễ khiến người ngoài tưởng rằng tu là ngồi yên là nhập định là trốn đời hình ảnh đó quá đẹp quá thanh tịnh nhưng đôi khi xa vời đối với những ai đang sống giữa đời thường đầy bụi bậm còn hình ảnh bước đi tuy gần gũi hơn nhưng cũng dễ bị hiểu lệch thành đi để nổi tiếng đi để ghi dấu ấn hoặc là hành trình phi thường mà thực ra con đường tu không phi thường nó chỉ giản dị thuần hậu và bền bỉ như giọt nước rơi vào đá xả thu xả thu cho nên con xin chọn một hình ảnh thầy tu đứng hoặc ngồi trong một khu rừng sâu đầu cuối nhẹ không ngẩn cao không thể hiện sự chứng ngộ không tỏa hào quang không uy nghi gì cả chỉ là một người biết mình nhỏ bé giữa đài ngàn vì rốt cuộc cái đẹp nhất của người tu không nằm ở sự siêu phàm mà nằm ở cái cuối đầu khiêm hạ cái tâm không đòi hỏi, không phô trương giữa rừng sâu ấy không có ai tung hô, không có ai lẩy không có máy quay, không có tràng hoa chỉ có tiếng chim rừng có ánh nắng len qua kẹ lá và một bóng áo nâu hòa vào màu đất cũ đó là nơi con cảm nhận được rõ nhất sự tan biến của cái tôi là nơi không ai cần biết mình là ai không ai nhắc đến công hành không ai xin chụp hình, không ai hỏi tên và chính lúc đó con thấy tự do nếu người ta muốn khắc hỏa con thì hãy khắc hình ảnh một người như thế không ngẩn đầu, không đứng giữa quảng trường mà cuối đầu giữa thiên nhiên như một chiếc lá rụng không tiếng động không nói đạo, không thuyết pháp không cần ai nhớ đến mà nếu có ai đi ngang nhìn thấy tượng thì họ cũng chỉ thấy một hình bóng đơn sơ và phải tự hỏi tại sao người này cuối đầu và câu hỏi đó có thể mở ra một con đường con không cần người ta ngợi các con con chỉ mong họ ngừng lại một chút giữa vội vã để hỏi một câu như vậy xạ thu, xạ thu vì nếu tượng là để truyền cảm hứng thì sự y âm lặng là lời nói sâu nhất còn nếu tượng là để làm biểu tượng thì sự khiêm hạ là biểu tượng có sức lay động mạnh hơn mọi bức tượng được tạc để người ta nhớ nhưng bức tượng con muốn nếu có nên là bức tượng khiến người ta muốn quên chính mình để sống đơn sơ, thật thà và không mang gì theo trong lòng Đức Phật ngồi dưới cổi bầu đề là hình ảnh đẹp nhất nhưng Đức Phật đi xin từng bữa cơm trong sóng nghèo không ai chụp hình, không ai tung hô cũng là hình ảnh chân thật nhất và nếu một ai đó tạc tượng con thì đừng tạc theo ý muốn nổi bật mà hãy khắc lại khoảnh khắc con biến mất khỏi thế gian nghĩa là không còn gì để tạc nếu vẫn muốn tạc thì cứ tạc một chiếc bình bát cũ hoặc một dấu chân nhỏ giữa rừng không ghi tên không ghi năm tháng như vậy là đủ con không dám mong một bức tượng nào mang tên mình nhưng nếu nó là điều mà người đời buộc phải dựng lên để lưu dấu cho một điều gì đó lớn hơn cả một con người thì con xin được cúi đầu như trong chính bức tượng để nói với mọi người rằng tất cả những gì Thầy Tu cần làm là biến mình thành khoảng trống để người khác thấy được chính họ trong đó bức tượng cúi đầu không phải để buồn mà là để khi người ta nhìn vào họ cũng cúi đầu theo, không cúi trước con mà cúi trước đời sống, trước nhân duyên trước tất cả những khổ đau mà họ từng vượt qua và nếu một ngày người ta nhìn tượng ấy mà muốn sống lặng hơn sạch hơn, ít sân hận hơn thì lúc ấy không cần thuyết trạng gì thêm một bức tượng không nói nhưng có thể lay người ta tỉnh dậy không vì dáng vẻ oai nghi mà vì nó giống như chính họ đã từng trải cô đơn, giản dị và vẫn đang lặng lẽ đi xả thu, xả thu Thưa Thầy, nếu có một thông điệp duy nhất được khắc bên dưới bức tượng để hàng trăm năm sau ai đi ngang cũng đọc được thì câu ấy sẽ là gì ạ? Dạ thưa quý vị, nếu thực sự phải chọn một thông điệp duy nhất để khắc bên dưới bức tượng nơi hàng trăm năm sau vẫn có người đi ngang, nhìn thấy, đọc thấy lặng người trước nó thì con xin được chọn dòng chữ buông bỏ là con đường Nam Mô A Di Đà Phật con chọn câu ấy không phải vì nó hay càng không vì nó mang dấu ấn gì của riêng con mà bởi vì sau một đoạn dài bộ hành xuyên biên giới qua núi cao, đồng bằng sa mạc và thành phố sau vô vàn lời mời, lời từ chối lời ngợi ca, lận lời hoài nghi con nhận ra tất cả những gì có thể dẫn người ta ra khỏi khổ đau không phải là thêm vào mà là bớt đi không phải là tích lũy thêm kinh nghiệm, trí thức, tiếng ngưỡng mà là dám đặt xuống những thư vốn không thuộc về tâm mình buông bỏ là con đường đó không phải một khẩu hiệu, không phải một bình lệnh mà là một lời nhắc nhẹ như hơi thở, như tiếng lá rụng để khi một người mỏi mệt đi ngang qua họ dừng lại, đọc dòng chữ ấy và có thể tự hỏi mình đang mang gì nặng nhất trong lòng nếu họ trả lời được câu hỏi đó thì họ đang đứng ngay cửa ngõ của tự do rồi xả thu, xả thu trong đời sống ai cũng mang trên lưng vô số thứ kỳ vọng của người khác, ký ức của chính mình, giấc mơ chưa tới nỗi buồn chưa đi và cả cái tôi tưởng chừng vĩnh viễn nhưng nếu nhìn cho kỹ những gánh nặng ấy không phải lúc nào cũng thật có khi mình chỉ khổ vì không chịu buông chứ chẳng phải vì đời quá nhiều câu chữ đơn giản ấy buông bỏ là con đường, không phải để người ta bỏ tất cả mà là để dạy người ta buông đúng lúc, đúng chỗ và đúng thứ buông không phải là bỏ trốn buông không phải là trối bỏ trách nhiệm hay phủi sạch cuộc đời mà buông là biết đủ, biết dừng, biết lùi và biết rằng mọi nắm giữ cuối cùng đều sinh ra khổ đau khi người ta còn muốn giữ thì tâm còn căng thẳng khi người ta chịu thả nhẹ thì tâm như nước mát đó là điều mà cả một đời con học mà chưa chắc học xong nhưng con tin người nào đọc được câu ấy vào một buổi chiều gió nhẹ có thể lòng họ sẽ dạy lên một làn gió khác làn gió tỉnh thức nếu người ta tạc tượng một ai đó dựng nơi công cộng thì có thể vài chục năm sau người đời sẽ quên mất người đó là ai nhưng nếu câu nói bên dưới tượng chạm được vào tim họ thì người được tạc kia đã làm tròn bốn phần còn không cần họ nhớ đến minh tuệ vì cái tên đó cũng sẽ qua nhưng nếu ai đó nhặt được sự nhẹ nhõm từ một dòng chữ đơn sơ buông bỏ là con đường thì điều còn lại không phải là tượng đá mà là sự sống thật người đi qua bức tượng ấy có thể là một người mẹ vừa mất con một người cha đang tuyệt vọng vì nghèo đói một người trẻ rối bời trước tương lai một người già nuối tiếc cuộc đời một người bất kỳ ai trong số họ nếu nhìn dòng chữ ấy và lặng đi vài giây thì trong khoảnh khắc đó khổ đau có thể lùi một bước không cần giải thích dài dòng không cần diễn giải đạo lý chỉ một câu nhưng nếu được hiểu đúng thì có thể trở thành một ngọn đèn nhỏ trong lòng họ buông bỏ là con đường không phải con đường dễ nhưng là con đường chắc không hứa hẹn hoa trái rực rỡ nhưng cam kết một tâm hồn thảnh thơi không dẫn người ta tới danh vọng mà đưa họ về lại nơi an ội ban đầu nơi không cần gì cả nhưng thấy mình đủ đầy và nếu sau này có ai đứng trước tường ấy đọc câu chữ ấy rồi đặt xuống được một mối giận một mối buồn một gánh nặng trong lòng thì người ấy đang đi trên chính con đường mà con từng đi con đường không giấu chân không cờ xí không cần ai nhìn theo mà chỉ có bước đi và buông xuống vì vậy con xin để lại nếu cần để lại một rồng duy nhất ấy buông bỏ là con đường để không ai phải nhớ đến con mà chỉ nhớ mình cần sống nhẹ hơn tỉnh hơn Namo Azi Da Phật Vâng, xin cảm ơn Sư Minh Tuệ đã dành thời gian chia sẻ những lời chân thật và sâu sắc từ tận đáy lỏng Nếu bạn cảm nhận được sự bình an và cảm hứng từ cuộc trò chuyện này hãy nhấn like, đăng ký kênh Vô Ngã Tự Bi và chia sẻ video đến những ai đang cần một ánh sáng giữa đời sống buồn bề Đừng quên bình luận ý kiến của bạn bên dưới video nhé Chúng tôi sẽ tiếp tục mang đến những câu chuyện mộc mạc mà lay động lòng người Namo Azi Da Phật