BÌNH LUẬN 21/6: Di Chúc Tập Cận Bình – Lời Giã Biệt Giữa Đổ Nát Quyền Lực Và Nỗi Cô Đơn Chính Trị

Trong những ngày gần đây, một tài liệu được cho là tuyệt mật đã gây chấn động chính trường Trung Quốc và cộng đồng quan sát quốc tế. Dì Chúc viết tay của ông Tập Cận Bình, người được mệnh danh là lãnh đạo quyền lực nhất của Trung Quốc trong thế kỷ 21. Đây không chỉ là một lá thư gia đình, cũng không đơn thuần là lời trăn trối dành cho vợ con, mà đó là một bản cáo biệt chính trị đầy cảm xúc và ám ảnh. Nơi một người từng nắm cả thiên hạ trong tay, phải đối mặt với sự thật trần trụi, ông đã không còn kiểm soát được vận mệnh chính trị của mình. Ngọc Vy xin kính chào quý vị khán giả của Việt Nam xưa và nay. Rất vui khi được đồng hành cùng quý vị trong chuyên mục phân tích bình luận chuyên sâu hôm nay. Và bây giờ sẽ là phần nội dung chi tiết. Thưa quý vị, sau bức thư của đặc vụ Lý Tùng, người tự nhận đã tham gia sát hại cố thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường dưới lệnh của ông Tập Cận Bình. Hôm nay chúng ta hãy cùng tìm hiểu về một tài liệu còn chấn động hơn, bản Dì Chúc của ông Tập Cận Bình. Dưới đây là bản Dì Chúc do chính ông Tập viết tay để lại cho vợ là bà Bành Lệ Viện và con gái Tập Minh Trạch. Nội dung được tiết lộ như sau. Dì Chúc của tôi, Lệ Lệ Minh Trạch, người vợ yêu quý và con gái thân yêu của tôi. Thân thể tôi ngày càng suy yếu, bệnh tim mạch và não bộ tái phát liên tục, lúc nặng lúc nhẹ. Bác sĩ nói rất nghiêm trọng. Chính tôi cũng cảm thấy thời gian không còn nhiều. Tôi cần chuẩn bị cho điều không thể tránh khỏi. Hôm nay, tôi viết Dì Chúc này lòng triểu nặng, nhưng cũng mong muốn để lại lời nhắn nhũ cuối cùng cho hai mẹ con và cho chính bản thân tôi. Hồi tưởng lại cả đời, tôi tự hào nhất là những năm tháng cấm trại tại Thiểm Tây khi còn trẻ. Những năm ấy, gió sương gian khổ, tuy khắc nghiệt nhưng đã rèn luyện thể chất và ý chí cho tôi. Tôi cùng dân làng, kề vai làm luận, ngủ trên dừng đất, chia sẻ từng bữa cơm, từng nỗi lo với nhân dân. Cha tôi là người thiểm bắt, tôi về đó lao động, chịu khổ, có lẽ là số mệnh. Tôi trở thành người thiểm bắt, số phận quả thần kỳ diệu. Tôi cảm ơn đảng, cảm ơn sự bồi dưỡng và giáo dục của đảng. Từng bước từ cơ sở đi lên, tôi cần mẫn, nghiêm túc. Nhờ có sự tin tưởng của các bậc tiền bối như Giang Trạch Dân, tôi mới có cơ hội đảm nhiệm chức vụ cao nhất. Tôi ghi lòng tạc giả mối ân tình đó. Từ đại hội 18 đến nay, tôi ngày đêm tận tụy, quyết tâm chống tham nhũng, loại bỏ phần tử phản đảng với mong muốn cứu đảng, cứu nước. Biết bao đêm không ngủ, biết bao lần đập bàn vì giận dữ, chỉ để đưa đất nước đi đúng hướng, tôi tin tôi đã làm điều phải làm. Nhưng đời nào dễ dàng như vậy. Thế lực phản động trong và ngoài nước không can chịu thất bại, liên tục phản công, họ muốn đánh gục chúng ta. Tôi vẫn tin rằng bánh xe lịch sử không ngừng tiến về phía trước, và họ sẽ thất bại, chúng ta sẽ vượt qua, phải vượt qua. Năm ngoái, tại hội nghị trung ương lần thứ ba, tôi bất ngờ phát bệnh, được cấp cứu khẩn cấp, nằm trên dưỡng bệnh, đầu óc tôi ngập tràn suy nghĩ. Lúc ấy, tôi cảm nhận rõ sự mong manh của kiếp người, tôi nghĩ đến hai mẹ con lòng đau như cắt. Sự tỉnh ngộ đến quá đột ngột, nhưng giúp tôi hiểu, có những việc phải sắp xếp từ trước. Năm này, công việc áp lực lớn, sức khỏe của tôi lại suy yếu thêm, mấy tháng gần đây lại tái phát nhiều lần. Tôi linh cảm, mình không còn chống đỡ được bao lâu. Vì thế, tôi đã có những tính toán chính trị, trao gánh nặng cho người khác. Chính trị như con lắc, nghiêng lệch là điều tất yếu, không có gì lạ. Tôi tin người kế nhiệm sẽ tiếp bước đúng đắn, Lệ lệ, Minh Trạch, sau khi tôi qua đời, hai mẹ con nhất định phải nghe lời tôi. Lập tức rời khỏi Bắc Kinh chốn thị phi này, về thâm quyến sống cùng bà nội. Lệ lệ, em nhất định phải từ bỏ tất cả chức vụ, không được xuất hiện công khai. Minh Trạch, con cũng phải cam tâm, ẩn cư. Nếu không chịu nổi nhàn rỗi, con và tiểu tầng có thể làm vài dự án xóa đói giảm nghèo ở nông thôn. Làm việc thật tâm cũng là điều tốt. Thâm quyến an toàn, ở đó chăm sóc bà nội, sống những ngày yên bình. Tôi đã dặn đồng chí Thái Kỳ, nếu tôi qua đời không được tổ chức lễ truy điệu, không vào Nghĩa trang Bác Bảo Sơn, hãy rải cho cốt tôi về miền đất vàng Thiểm Bắc, nơi tôi bắt đầu hành trình, và cũng là nơi tôi muốn trở về. Về đánh giá cuộc đời tôi, tôi tin lịch sử sẽ có kết luận công bằng. Dưới thời của tôi, Đảng Cộng sản Trung Quốc không bị sụp đổ, đời sống nhân dân ngày càng cải thiện. Dân tộc Trung Hoa đang trên đường phục hưng vĩ đại. Tôi tự hỏi lòng mình, tôi không thẹn với Đảng, không thẹn với nhân dân, không thẹn với quốc gia, không thẹn với lịch sử. Lệ lệ, minh trạch. Tôi không có tài sản để lại cho các con, chỉ có tinh thần của miền đất vàng Thiểm Bắc. Tôi yêu các con, yêu sâu đậm. Các con nhất định phải sống thật tốt, thay tôi mà sống tiếp. Tập Cận Bình, ngày 16 tháng 5, 2025 Hết thư Theo ghi chú ngày tháng thì bản di chút này được viết ngay sau cuộc họp mở rộng bộ chính trị ngày 14 tháng 5. Điều đó cho thấy cuộc họp ấy đã tác động rất mạnh đến tâm lý của ông Tập Cận Bình, đến mức ông phải viết lại lời từ biệt chính trị và cả cuộc đời mình. Lời cuối của ông Tập, tràn trở, tự tô vẽ và nổi sợ lịch sử bỏ rơi. Càng đọc bản di chút này, càng thấy cảm xúc lẫn lộn, vừa thương hại, vừa buồn cười, lại vừa không khỏi suy nghĩ về những thay đổi tàn nhẫn trong chính trị Trung Nam Hải. Bề ngoài mà nói thì đây là một bức thư đầy cảm xúc của một người cha dành cho vợ con. Là lời trăng trối chân thành của một đảng viên lão thành, nhưng đọc kỹ từng chữ, từng đoạn. Chúng ta sẽ thấy rõ, đây là lời tự sự bất lực của một lãnh đạo, đã suy kiệt cả về thể chất lẫn tinh thần. Người đang bị đẩy ra rìa sân khấu lịch sử và ông ta biết điều đó. Hãy khoan nói đến vấn đề chính trị, hãy nói về sự thương cảm. Dẫu sao thì ông Tập cũng là con người, cũng không phải gỗ đá. Trong dì chút, ông tự thừa nhận cơ thể ngày càng suy yếu, bệnh tim và mạc máu não lại tái phát thường xuyên. Tại Hội nghị Trung ương 3 năm ngoái, ông thậm chí còn suýt mất mạng. Một lãnh đạo từng quyền khuyên thiên hạ, nay nằm trên giường bệnh, đầu óc đầy rảy lo toan về quyền lực, trách nhiệm và gia đình. Cảnh tượng ấy, nghĩ mà thấy đáng thương. Câu nghĩ đến hai mẹ con, lòng tôi đâu không chịu nổi, là một câu thật sự rất đời thương. Màn gián dấp của một ông già bệnh viện đang trăng trở cho gia đình của chính mình. Ông còn dặn vợ con và nhanh chóng rời khỏi Bắc Kinh về Thâm Quyến sống yên bình với bà nội. Có lẽ ông thật sự sợ thành phố quyền lực này sẽ nuốt chững hai người phụ nữ thân yêu của mình sau khi ông không còn. Tình cảm cha con, vợ chồng, điều ấy chúng ta không thể phủ nhận. Nhưng sự thương cảm không thể che giấu được bi kịch chính trị. Ông Tập Cận Bình có thể viết gì chút với giọng đầy cảm xúc, nhưng cũng chính trong văn bản ấy, ông đã thừa nhận mình đang ở trong một cơn bão chính trị không thể kiểm soát. Ông tự thú, thế lực phản động trong và ngoài nước không cam chịu thất bại, liên tục phản công. Nghe thì có vẻ cứng rắn, nhưng thực chất chỉ là lời tự trấn an yếu ớt. Từ ánh mắt lạnh nhạt của các lão thành trong đảng đến sự phản kháng âm ủy trong dân chúng, rồi làn sóng chống Tập từ hải ngoại, tất cả đã tạo thành áp lực không gì chống đỡ nổi. Thế lực phản động là thế nào đây? Nếu các anh ngây chính vì dân vì nước thật sự, thì đâu phải suốt ngày nơm nớp lo sợ bị các lực lượng bên ngoài đánh bại không? Hay từ cái đảng mà ông Tập Cận Bình và 70 triệu kẻ khác đang ôm vào trong suốt 104 năm qua là một băng đảng mafia phản thiên, phản địa, phản nhân loại, nên chúng chẳng có ngày nào ngủ yên. Giữa đêm trong nhà đóng kính cửa còn sợ kẻ thù tìm đến, sợ đồng chí chơi xấu kéo người đến ám hại. Cái cầu bánh xe lịch sử sẽ lăng về phía trước của ông Tập Cận Bình, nghe ra như tiếng vang cuối cùng của một người đã biết trước thất bại. Trong dì chút, ông Tập cố gắng tự định nghĩa di sản chính trị của mình. Đảng Cộng sản Trung Quốc không bị sụp đổ trong tay tôi, dân tập Trung Hoa đang phục hân. Cái lời tự đánh giá này nếu không phải là tự huyển thì cũng là nỗ lực gượng gạo nhằm bảo vệ hình ảnh cá nhân trước thảm kịch chính trị. Điều trớ treo là những thành tựu mà ông kể ra là chính là những điều mà hiện Trung Quốc đang sụp đổ từng mãng. Nội bộ trong đảng thì chia rẽ sâu sắc, kinh tế thì đang lao dốc không phanh, quan hệ quốc tế bị cô lập và suy yếu nghiêm trọng, quân đội và cơ cấu nhân sự đang bị thanh lọc, mất kiểm soát. Trong lúc viết dì chút, ông tập vẫn chưa tự bỏ thói quen tô son rác vấn cho chính mình. Thậm chí còn dặn là không tổ chức truy điệu, không vào nghĩa trang Bác Bảo Sơn mà hãy rải trò về thiểm bắt, nghe thì rất lãng mạn và giàu chất văn nghệ cách mạng. Nhưng thực chất là vì ông sợ bị phán xét sau khi chết, sợ bị thanh toán cả về chính trị lẫn dư luận. Càng đọc kỹ thì càng thấy rõ bản chất bi hại của một người từng đứng trên đỉnh cao quyền lực nhưng cuối cùng vẫn không thể tránh khỏi quy luật của lịch sử bị chính hệ thống mình tạo ra đào thải. Lại nói về câu chuyện dặn vợ con về ẩn cư, làm từ thiện ở nông thôn, nghe như là lời của một địa chủ thất thế gửi cho gia đình chứ không phải dì chút của một nguyên thủ quốc gia. Thậm chí ông còn nghĩ là thâm quyến là nơi an toàn. Làm sao thâm quyến có thể an toàn khi cả hệ thống đang thay đổi chủ? Khi những người từng trung thành với ông đang bị loại bỏ từ người một. Thậm chí là cả bản thân cái đảng Cộng sản Trung Quốc mà ông đang trung thành cũng có nguy cơ bị đá khỏi vũ đại lịch sử khi nó đã không còn được nhân dân ủng hộ nữa rồi. Tóm lại thì bản dì chút này không chỉ là lời từ biệt gia đình mà còn là sự cáo chung của một thời kỳ mang tên Tập Cận Bình và làm minh chứng cho số phận bi thảm của tất cả lãnh đạo đảng Cộng sản Trung Quốc, các bố già của thế kỷ 21. Bản dì chút cũng đang phơi bày sự suy kiệt cả về thể chất tinh thần lẫn quyền lực. Nó cho thấy trong dòng chảy khốc liệt của chính trị Trung Quốc không có ai là không thể thay thế. Ngay cả nhà lãnh đạo toàn năng một thời cũng chỉ có thể gửi lại thế gian một mảnh giấy đẫm nước mắt và sự bất lực. Kết thúc một triều đại Cuộc đổi ngôi không tuyên bố Từ bản dì chút của ông Tập Cận Bình chúng ta nhìn thấy không chỉ sự suy kiệt của một cá nhân mà còn là sự lung lay nền tảng của cả một bộ máy quyền lực mà ông từng kiểm soát tuyệt đối. Nhưng điểm mấu chốt vẫn là quyền lực đã không còn nằm trong tay ông. Những nguồn tin tình báo đáng tin cậy trong đó có cả báo cáo do Cơ quan tình báo Nga công bố vào ngày 9 tháng 6 cho biết, từ ngày 25 tháng 5 đến đầu tháng 6, ông Tập Cận Bình nhiều lần lên cơn đau tim. Bác sĩ đánh giá rằng nếu ông còn tiếp tục tham dự các hội nghị cấp cao rất có thể sẽ xảy ra sự cố nghiêm trọng về mặt sức khỏe. Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở sức khỏe. Điều quan trọng hơn chính là trong khi ông đang nằm viện, bị mất năng lực chỉ huy thì một cuộc chuyển giao quyền lực âm thầm nhưng triệt để đã xảy ra. Nguồn tin tiết lộ rằng tình trạng bệnh lý của ông Tập buộc ông phải trải qua một cuộc phẫu thuật mở sọ vào thời điểm hội nghị Trung ương 3 năm ngoái. Khi tỉnh lại ông phát hiện mọi quyền lực thực tế đã bị lấy mất. Các cơ quan trong quân đội đã thay đổi nhân sự chủ chốt thanh lọc toàn bộ phe thân Tập. Báo cáo cho biết rằng ông Tập đã nhiều lần cố gắng đảo ngược tình thế dùng nhóm thân tính trong quân đội để phản kích và giành lại quyền lực nhưng mọi nỗ lực đó đều đã thất bại. Hàng loạt tướng lĩnh trung thành của ông Tập bị thanh trần. Những cái tên bị đưa ra ngoài ánh sáng không hề nhỏ với như là Miu Hoa chủ nhiệm Tổng cục Chính trị quân ủy Trung ương. Một người thân cận tuyệt đối với ông Tập đã ngã ngựa từ tháng 11 năm ngoái. Hà Vệ Đông phó chủ tịch quân ủy Trung ương mất tích trong nhiều tháng liền. Hứa kỳ lượng nguyên phó chủ tịch quân ủy từng giữ vai trò tối quan trọng trong bố trí nhân sự quân đội được cho là đã tử vong sau cuộc đấu đá nội bộ. Hà Hồng Quân, phó chủ nhiệm thường trực của bang công tác chính trị quân ủy cũng đã bị loại bỏ. Điều đó đồng nghĩa với việc hai cánh tay nói dài của ông Tập trong quân đội và bộ máy nhân sự đã bị chặt đứt hoàn toàn. Chế độ mà ông một tay gây dựng đã bị tháo dở từ bên trong bằng chính các quy trình nội bộ khắc khe mà trước đây ông từng dùng để kiểm soát người khác. Từ tháng 4 năm 2024 nhiều tín hiệu cho thấy ông Tập đã bắt đầu thất thế. Tuy ông ta cố gắng phản công thậm chí sử dụng đến vũ lực nhưng cuối cùng đều thất bại, thảm hại. Giờ đây mọi sự chỉ còn chờ một bước cuối cùng là phải công bố chính thức. Theo phân tích của giới quan sát hội nghị Trung ương 4 có thể được triệu tập trong tháng 7 hoặc cuối tháng 8 năm nay. Đây là nơi sẽ hoàn tất tất cả các thủ tục chính danh cho bộ máy lãnh đạo mới vốn đã nắm quyền thực tế từ trước đó. Còn một bước thanh lọc cuối cùng là phải xem xét lại toàn bộ ủy viên bộ chính trị khóa hiện tại loại bỏ những người vẫn đang trung thành với ông Tập. Những biến động ở Bắc Đới Hà nơi cuộc họp nội bộ quan trọng và không chính thức thường diễn ra vào mùa hè đã cho thấy. Các cuộc họp giữa các lão thành và nhân vật cấp cao đã sớm bắt đầu hơn dự kiến. Phản ánh tình hình cấp bách và sự bất ổn trong đảng. Nhiều dấu hiệu bất thường tại Trung Nam Hải cũng đã được ghi nhận trong vài tháng qua. Sóng ngầm phản kháng khi truyền thông quốc doanh không còn im lặng. Tuy nhiên, chính trị Trung Quốc thời gian qua có một điểm rất đáng chú ý. Truyền thông nhà nước Trung Quốc gần đây bắt đầu đăng tải lại các bài viết tôn vinh những nhân vật lịch sử từng phản đối chủ nghĩa cá nhân cực đoan gián tiếp phê phán mô hình lãnh đạo một người mà Tập Cận Bình áp dụng hơn 10 năm qua. Một trong những tín hiệu rõ ràng nhất là sự kiện ông Tập đọc diễn văn tại lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh của ông Trần Vân, một lãnh đạo được xem là biểu tượng của chủ trường tập thể lãnh đạo và dân chủ nội bộ đảng. Những điều hoàn toàn trái ngược với đường lối nhất ngôn độc đại của ông Tập Cận Bình. Như vậy thì không chỉ sức khỏe mà toàn bộ chính danh chính trị của ông cũng đang bị đặt dấu hỏi. Kết thúc một thời kỳ cái giá của quyền lực và hồ chuông của lịch sử. Từ di chúc u ức đến sự lạng lẽ đọc văn bản tại lễ kỷ niệm của Trần Vân, ông Tập Cận Bình giờ đây không còn là trung tâm của quyền lực tuyệt đối. Như trong giai đoạn hậu đại hội 20, hình ảnh vị lãnh đạo từng nắm cả quân đội, đảng và chính phủ giờ đây đang được thay thế bằng một người tóc bạc, sắc mặt u ám và ánh mắt trống rỗng. Trong những thức phim do CCTV phát sóng, dư luận đã ghi nhận. Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm Trần Vân, ông Tập đặc biệt ca ngợi tư tưởng trọng đức trọng tài, không câu nệ thân thế và nêu bật nguyên tắc bất vị, không duy thượng cấp, không duy sách vở, chỉ trọng thực tế, phải đối chiếu, so sánh và cân nhắc nhiều lần. Chính là những luận điểm trái ngược hoàn toàn với phương pháp dùng người của ông, vốn thiên về người nhà, tình cảm, trung thành tuyệt đối. Chính vì vậy, giới phân tích cho rằng bài diễn văn này không phải là tiếng nói thật lòng của ông Tập Cần Bình, mà là một bản thảo do nội bộ soạn sẵn, ép ông phải đọc như một hình thức công khai kiểm điểm. Thậm chí, việc chủ trì hội nghị không phải là Thường ủy phụ trách công tác tuyên truyền như thường lệ là ông Thái Kỳ, mà lại là Triệu Lạc Tế, càng cho thấy sự dịch chuyển quyền lực ngầm đã quá rõ ràng. Nhiều phân tích cho rằng, từ sau Hội nghị Trung ương 3-2023, thực quyền trong tay ông Tập đã bắt đầu lung lay nghiêm trọng. Đến đầu tháng 4-2024, các dấu hiệu thất thế càng lộ rõ với các cuộc thành trần hàng loạt trong quân đội và hệ thống tổ chức nhân sự của đảng. Kể từ giữa 2025, quyền lực trên thực tế đã chuyển sang phe tay đối lập. Ông Tập chỉ còn là người đọc diễn văn. Đáng chú ý sự cố đột ngột liên quan đến các nhân vật như Miêu Hòa, Hạ Vệ Đông cùng với vụ án của Lý Khắc Cường và đơn tố cáo gửi đến ông Thổ Cẩm Đạo. Đã hình thành một chuỗi sự kiện logic dẫn đến sự sụp đổ cấu trúc quyền lực cá nhân hóa mà ông Tập Cận Bình gây dẫn suốt hơn 10 năm qua. Và chính lời chia sẻ Hãy đưa hai quốc tôi về vùng đất Hoàng Thổ Thiện Bắc trong dị chút cũng cho thấy ông biết rõ kịch bản của mình đã kết thúc, không dám nhận một tăng lễ cấp quốc gia, không dám đưa trao cốt vào Bác Bảo Sơn, nghĩa trang của các nguyên thủ là biểu hiện của sự sợ hãi trước một tương lai hậu quyền lực. Thế nên giới quan sát đã nhận định rằng ông Tập Cận Bình đã đi đến bước cuối con đường, không chỉ bởi bệnh tật mà bởi một mô hình lãnh đạo lỗi thời cực đoan và mang tính cá nhân cao độ. Lịch sử của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã nhiều lần chứng kiến các cuộc đổi ngồi trong âm thầm, từ Mao đến Hoa Quốc Phòng, từ Hồ Diệu Bang đến Giang Trạc Dân, và lần này cũng không ngoại lệ, nhưng khác biệt là xã hội Trung Quốc ngày nay đã có truyền thông ngoài luôn, có mạng xã hội, có sự giám sát quốc tế. Mọi sự thay đổi đều khó giấu như trước. Nhà bình luận Lão Đăng đã không giấu được cảm xúc khi nói rằng Khi đọc hết dĩa chút, chỉ muốn nói một câu Tập tổng, ông đã mệt rồi Hãy đem cho cốt về hoàng thổ đi Sân khấu này, e là từ lâu đã không còn phần dành cho ông nữa Dù Đảng Cộng sản Trung Quốc có tiếp tục bịt miệng, gỡ bài phong tỏa thông tin, thì dòng chảy của sự thật là không thể ngăn cản. Tập Cận Bình từng là biểu tượng quyền lực tuyệt đối giờ đây chỉ còn là tượng đài đang nứt vỡ. Vụ án Lý Khắc Cường, những dấu hiệu chuyển giao quyền lực và sự xuống dốc thể chất lẫn tinh thần của ông Tập tất cả đều là bằng chứng không thể chối cãi rằng một thời kỳ đã khép lại. Để khép lại chuyên mục phân tích bình luận chuyên show hôm nay chúng tôi rất mong muốn được lắng nghe những chia sẻ hoặc câu chuyện trải nghiệm của quý vị. Và rất mong sẽ tiếp tục được đồng hành cùng quý vị trong những số tiếp theo của chuyên mục phân tích bình luận nơi chúng ta sẽ mạng đàm về nội hàm văn hóa khác để yêu hơn những giá trị văn hóa truyền thống và bản sát dân tộc Việt. Còn bây giờ Ngọc Phi xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.