VÌ SAO BỒN CẦU LÀ PHÁT MINH VĨ ĐẠI CỦA NHÂN LOẠI?| BLV Hải Thanh Plus

ĐỒNG NAI TƯƠI ĐẸP
2K người theo dõi
436 Lượt xem video·21 thg 6, 2025
VÌ SAO BỒN CẦU LÀ PHÁT MINH VĨ ĐẠI CỦA NHÂN LOẠI?| BLV Hải Thanh Plus
Đây là thứ mà bạn đang dùng hàng ngày, chừng nào bạn còn ăn và còn sống thì còn phải dùng đến nó.
Bạn cảm thấy đau bụng, bạn sẽ nhớ nó, và liệu bạn có đang xem video này trong một trạng thái nào đó hay không?
Đúng vậy, đây là câu chuyện về cái bồn cầu trắng bóng, một trong những phát minh vĩ đại nhất mà con người từng tạo ra.
Nghe có vẻ hơi lạ, nhưng nó đã cứu sống hàng triệu người, làm thế giới sạch hơn và giúp chúng ta sống văn minh hơn cả ngàn lần.
Ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu tại sao bồn cầu được gọi là phát minh vĩ đại,
lịch sử siêu hài hước và thú vị của bồn cầu.
Công nghệ bồn cầu hiện nay đang đưa chúng ta vào kỷ nguyên vệ sinh 4.0 như thế nào?
Và quan trọng nhất, tại sao chúng ta vẫn cần nói về bồn cầu trong năm 2025,
khi hàng tỷ người vẫn chưa được dùng nó?
Đây sẽ là một hành trình vừa vui, vừa bổ ích, và lại thơm tho.
Nếu bạn yêu lịch sử, thích công nghệ hay chỉ muốn biết tại sao bồn cầu xứng đáng được dựng tượng,
hãy ở lại cho đến những phút cuối cùng.
Trước tiên hãy trả lời câu hỏi, tại sao bồn cầu được gọi là vĩ đại?
Đừng nghĩ nó chỉ là một cây ghế xứ để bạn ngồi check điện thoại mỗi buổi sáng.
Bồn cầu đã thay đổi cách nhân loại sống.
Muốn biết ở quan trọng, hãy tưởng tượng một thế giới không có bồn cầu.
Trước thế kỷ 19, con người thường đi bừa ra sông, ra đường hoặc đào một cây hố sau nhà.
Và kết quả là nước bẩn, đất bẩn, không khí bốc mùi và vi khuẩn tung hoãn khắp nơi.
Các bệnh như tả, lị, thương hàn hay run sán từng giết chết hàng triệu người mỗi năm, đặc biệt là trẻ em.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhà vệ sinh sạch đã giúp giảm tới 70% tỷ lệ tự vong
do các bệnh liên quan đến nước bẩn.
Bồn cầu kết hợp với hệ thống cống rãnh chính là siêu anh hùng đứng sau chiến thắng này.
Và cũng chẳng phải trước thế kỷ 19, ở ngay Việt Nam, cách đây một vài chục năm,
ở nhiều vùng quê thì bồn cầu cũng không tồn tại.
Không có bồn cầu, chất thải con người sẽ chảy lênh láng khắp nơi,
biến sông hồ trở thành bãi rác sinh học.
Bồn cầu hiện đại khi được kết nối với hệ thống xử lý nước thải,
giữ chất thải khỏi môi trường, bảo vệ nguồn nước sạch và hệ sinh thái.
Nhờ nó, cá vẫn bôi lội vui vẻ trong sông,
và chúng ta không phải uống nước từ một cây ao đậm chất tự nhiên.
Bồn cầu là biểu tượng của sự văn minh.
Thay vì phải chạy ra bụi cây hay là dùng một cái bộ hôi hám,
mạng có một không gian riêng tư, sạch sẽ và đôi khi thật tuyệt vời khi còn có cả vòi xịt.
Nó làm cuộc sống dễ chịu hơn, đặc biệt với phụ nữ,
những người thường gặp khó khăn khi phải dùng nhà vệ sinh công cộng hoặc ngoài trời.
Bồn cầu không chỉ là chuyện đi vệ sinh, nó còn thay đổi xã hội theo những cách đầy bất ngờ.
Nhà vệ sinh sạch sẽ ở trường học sẽ giúp trẻ em, đặc biệt là các bé gái, đi học đều đặn hơn,
vì không còn lo lắng về vấn đề vệ sinh cá nhân.
UNICEF cho biết trường học có nhà vệ sinh sạch tăng tỷ lệ đi học của bé gái lên tới 15% ở một số nước.
Có bồn cầu sạch, công nhân khỏe mạnh hơn, ít bệnh hơn, làm việc hiệu quả hơn.
Và nhà vệ sinh an toàn cũng giúp phụ nữ tránh khỏi nguy cơ bị tấn công khi phải đi vệ sinh
ở những nơi không an toàn, đặc biệt là ở khu ồ chuột hoặc vùng nông thôn.
Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế Giới cho thấy,
cứ mỗi đô la đầu tư vào vệ sinh công cộng,
một nền kinh tế có thể thu về 5 đô la nhờ giảm chi phí y tế và tăng năng suất lao động.
Điều này cũng dễ hiểu thôi, bởi vì chi phí y tế thì chúng ta cũng biết được rồi,
giảm các bệnh truyền nhiễm và năng suất lao động thì sao.
Bây giờ cứ dễ hình dung, một thời gian mà bạn chỉ cần bước vào nhà vệ sinh,
mở cửa, xử lý vấn đề cá nhân, hay bây giờ phải chạy ra ngoài đồng rồi mất rất nhiều công đoạn khác.
Những quốc gia như Nhật Bản hay Singapore, với hệ thống vệ sinh hiện đại,
làm minh chứng cho thấy bồn cầu không chỉ là tiện ích, mà còn là động lực để phát triển tinh tế.
Dù bồn cầu là phát minh vĩ đại, hiện nay khoảng 3,6 tỷ người trên thế giới
vẫn chưa có nhà vệ sinh đạt chuẩn, và gần 700 triệu người phải đi vệ sinh ngoài trời.
Điều này cho thấy bồn cầu không chỉ là một phát minh,
mà còn là một mục tiêu phát triển bền vững mà thế giới đang nỗ lực để đạt được.
Thế giới còn có hẳn một ngày gọi là ngày nhà vệ sinh thế giới,
ngày này là ngày 19 tháng 11, và nó được Liên Hiệp Quốc tạo ra để nhắc nhở chúng ta rằng
vệ sinh sạch là quyền cơ bản của một con người.
Nhưng trước khi có bồn cầu, thì con người phải giải quyết cái chuyện kia của mình như thế nào nhỉ?
Hãy quay về thời kỳ mà bồn cầu chưa từng tồn tại.
Vào thời Ai Cập Cổ Đại, người giàu có thì ngồi trên những cái ghế đá con lỗ,
phía dưới là nô lệ hứng chất thải.
Đúng vậy, bưng bô từng là một nghề chính thức,
người dân nghèo thì đơn giản hơn, ra bờ sông, bụi cây, đào đại một cây hố.
Nhưng vì chất thải không được xử lý, nên bệnh tật đã tràn lan khắp nơi.
Thời La Mã thì có chút tiến bộ, xây nhà vệ sinh công cộng với những dãy ghế đá dài, không có vách ngăn.
Lúc này bạn sẽ phải ngồi giải quyết nỗi buồn ngay cạnh hàng xóm,
vừa đi vệ sinh, vừa bàn chuyện chính trị.
Họ còn dùng một cái que có gắn bọt biển để lau chùi.
Và tất nhiên là mọi người dùng chung cái que này, nghe thật đáng sợ.
Nhưng ít ra người La Mã đã có hệ thống cống ngầm để dẫn chất thải ra sông hồ,
một bước tiến lớn so với thời kỳ trước.
Ở trong Á như Trung Quốc cổ đại, người ta dùng hô sĩ hoặc bô bằng gốm.
Ở Việt Nam thời Lý Trần, hô sĩ ngoài trời là phổ biến,
nhưng vì dân số đông, ô nhiễm vẫn là một vấn đề.
Đến Trung Cổ ở châu Âu thì mọi thứ đúng là thảm họa.
Thạch phố đông đúc nhưng không có hệ thống cống rãnh,
người ta đổ chất thải ra đường, ra sông hoặc ném thẳng từ cửa sổ.
Có những nơi gọi đây là mưa vàng nhưng chẳng ai muốn dính thứ mưa này.
Ở các lâu đài, người ta xây dựng những cái hô sĩ nhô ra ngoài tường
để chất thải rơi thẳng xuống đất hoặc hào nước ở bên dưới.
Tưởng tượng cảnh vua chúa ngồi trên ngay vàng kiểu này thì đúng là rất mất hình tượng.
Có một câu chuyện cực kỳ hài hước như thế này.
Năm 1183, Hoàng đế Friedrich I của nước Đức tổ chức một bữa tiệc tại lâu đài Erfurt.
Quá nhiều người ngồi trên sàn gỗ và khiến sàn xụp xuống và cả đám đã rơi vào hố chất thải bên dưới.
May là Hoàng đế thoát nạn nhưng nhiều khách mời thì không được may mắn như vậy.
Phải đến năm 1596, một người Anh có tên là Sir John Harrington mới làm nên lịch sử.
Ông là người con nửa đầu của nữ hoàng Elizabeth I và ngoài việc viết thơ,
ông còn có sở thích cải tiến nhà vệ sinh.
Harrington đã thiết kế một bồn cầu có văn xã nước, tiền thân của bồn cầu hiện đại.
Nó là một bể nước phía trên, khi mở vang, nước sẽ dội xuống để cuốn chất thải đi.
Ông gọi phát minh này là Ajax, cách chơi chữ của từ nhà sĩ.
Harrington lắp cái bồn cầu này trong cung điện của nữ hoàng và bà rất thích nhưng có vài vấn đề.
Nó quá đắt, chỉ giới siêu giàu mới mua nổi và nó không có hệ thống cống rãnh nên chất thải vẫn đi đầu về đó.
Harrington đã viết một cuốn sách hài hước về bồn cầu chế diễu cả triều đình.
Kết quả nữ hoàng nổi giận đuổi ông ra khỏi cung.
Đúng là một anh hùng đã thất bại nhưng Harrington đã đặt viên cạch đầu tiên cho bồn cầu hiện đại.
Sang thế kỷ 18, bồn cầu bắt đầu được chú ý hơn.
Năm 1775, Alexander Cummings, một thợ làm đồng hồ nghề Anh,
đã cải tiến thiết kế của Harrington bằng cách thêm ống chữ S, một phát minh thiên tài.
Ống này giữ một ít nước để ngăn mùi bốc lên và làm bồn cầu trở nên sạch sẽ hơn bao giờ hết.
Mọi thứ thay đổi vào thế kỷ 19 khi London trở thành thủ đô thối hoắc của thế giới.
Năm 1858, sự kiện Gristing, tức là cơn thối vĩ đại xảy ra.
Sông thêm bốc mùi kinh hoàng và chất thải khiến quốc hội Anh phải họp khẩn,
thậm chí dùng vài tẩm hóa chất để che cửa sổ.
Một người đã được giam nhiệm vụ xây dựng hệ thống công rãnh hiện đại ở London
và hệ thống này kết hợp với bồn cầu xả nước,
đã biến London từ một thành phố hôi thối trở thành hình mẫu của đô thị sạch sẽ.
Cùng lúc đó, các công ty bắt đầu sản xuất bồn cầu hạc loạt.
Còn ở Việt Nam, trước thế kỷ 20, hố sĩ ngoài trời hoặc bô là phổ biến.
Thậm chí đến những năm cuối thế kỷ 20 thì vẫn vận.
Trong các làng quê, người ta dùng phân người để bón cây,
nên chất thải được coi là một loại tài nguyên.
Nhưng khi đô thị hóa tăng, các thành phố lớn bắt đầu áp dụng mô hình bồn cầu kiểu phương Tây,
đặc biệt là nhà của giới thượng lưu hoặc khu vực thổ địa.
Đến nay, bồn cầu đã trở thành tiêu chuẩn ở những thành phố Việt Nam,
nhưng ở vùng nông thôn, nhiều nơi vẫn dùng nhà vệ sinh tạm bỡ.
Ở Nhật Bản, họ có một cách tiếp cận độc đáo.
Từ thế kỷ 17, người Nhật đã xây nhà vệ sinh sạch sẽ được gọi là Kawaya
với hệ thống thoát nước thô sơ.
Đến thế kỷ 20, Nhật Bản dẫn đầu thế giới với bồn cầu thông minh
và chúng ta sẽ nói về điều này ngay sau đây.
Bồn cầu ngày nay không còn là cái ghế sữ đơn giản,
nó đã tiên hóa thành một kỳ quan công nghệ nhất là ở Nhật Bản,
nơi bồn cầu được nâng lên thành nghệ thuật.
Nếu bạn từng đến Nhật hoặc chơi hàng Nhật,
chắc hẳn bạn đã gặp những chiếc bồn cầu thông minh
với những tính năng như là tùy chỉnh nhiệt độ và áp lực nước,
hay có cả tính năng sửa ấm giúp bạn không còn phải run dẩy trong mùa đông.
Một số còn phát ra nhạc hoặc là tiếng hát để át đi âm thanh của tự nhiên.
Một số mẫu cao cấp còn có cảm biến tự mở nắp, điều khiển bằng giọng nói,
thậm chí là phân tích sức khỏe của con người thông qua chất thải.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu,
bồn cầu hiện đại được thiết kế để tiết kiệm nước.
Các mẫu bồn cầu 2 chế độ giả đã được áp dụng rộng rãi.
Một số công ty như là công ty của Bill Gates đang tài trợ phát triển bồn cầu không dùng nước,
dùng công nghệ xử lý chất thải tại chỗ phù hợp với những vùng thiếu nước.
Trong tương lai, bồn cầu còn có thể trở thành những bác sĩ tại gia.
Các nhà khoa học đang nghiên cứu bồn cầu tích hợp AI có thể phân tích chất thải
để phát hiện sớm những bệnh như là tiểu đường, ung thư hoặc là nhiễm chủng.
Nghe có vẻ viễn tưởng, nhưng công nghệ này đã được thử nghiệm và được áp dụng ở một số nơi.
Nhưng thách thức vẫn còn.
3,6 tỷ người chưa có nhà vệ sinh đạt chuẩn.
Gần 700 triệu người vẫn đi vệ sinh ngoại trời, gần gũi với thiên nhiên.
Ở nhiều nơi như Châu Phi, khu vực Hạ Sahara hay Nam Á,
thiếu nhà vệ sinh gây ra bệnh tiêu chảy, làm chết 1,5 triệu trẻ em mỗi năm.
Ở Việt Nam, dù các thành phố lớn đã phổ cập bồn cầu,
nhưng nhiều vùng nông thôn vẫn dùng nhà vệ sinh tạm bỡ và dễ ô nhiễm.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
