Có một thói quen hại mình hại người: Đồn thổi những điều không biết / 有一個害己害人的習慣:傳播不知的事情。

Đại Thăng-大昇
291 người theo dõi
Rất nhiều người trong chúng ta có thói quen lan truyền tin đồn
Mặc dù chính bản thân mình không mấy hiểu về điều đó
Nhưng hãy thấy có chuyện hay lại đem ra bàn tán công kích
Người xưa thường nói
Thiện ý một câu ấm ba đông
Lời ác lạnh người sấu tháng rồng
Có những việc chúng ta không biết hoặc hiểu biết không đầy đủ
Mà đã mang đi nói với mọi người
Thì hậu quả của nó thật khó lường
Có một thói quen hại mình hại người
Đồn thổi những điều không biết
Tác giả thế gì?
Dân gian có lưu truyền một câu chuyện vui thế này
Có một người giả làm thầy Lan để kiếm tiền
Mỗi lần có ai đến bóp thuốc
Ông ta đều phải dỡ sách y ra xem mới biết thuốc mà bóp
Ngày kia có người bị đau bụng đến hỏi thuốc
Thầy Lan dỡ sách ra xem thấy cuối trang có viết
Đau bụng uống nhân sâm
Liền bóp nhân sâm cho bệnh nhân uống
Nào ngờ bệnh nhân vừa uống xong liền chết ngay
Thân nhân đâm đơn kiện thầy Lan lên quang
Quang cho người bắt thầy Lan lại
Thì ông ta đưa quyển sách y cho quang xem
Và nói tôi trị bệnh có sách hướng dẫn hẳn hoi
Chứ đâu phải khám bừa
Quang thấy cuối trang sách quả có dòng chữ
Đau bụng uống nhân sâm
Nhưng không thấy dấu ngắt dòng
Bèn lực sang trang sâu thì thấy 2 chữ thì chết
Hóa trang nguyên văn cả câu là
Đau bụng uống nhân sâm thì chết
Nhiều người đọc xong câu chuyện đều thấy
Ông thầy Lan dạ kia không chỉ thiếu kiến thức
Mà còn quá sức hồ đồ
Chưa rõ hết đầu đuôi đã vội kết luận
Đây cũng chính là chỗ đáng cười của câu chuyện
Và có lẽ cũng là điều mà người xưa lưu lại
Nhằm nhắc nhở hậu thế
Kỳ thật trong cuộc sống hiện tại
Có bao nhiêu người hồ đồ giống như thầy Lan dạ ấy
Người ta thường rất hiếu sự
Tâm lý chung là thích ngang ngống, bàn tán
Và lan truyền về những điều mà mình không hiểu rõ
Hoặc thậm chí là không biết tí gì
Hãy nghe được một chút tin gì đó
Thường là không đầy đủ
Mặc dù chưa nắm rõ đầu đuôi
Nhưng vẫn vội vã kết luận theo ý thích
Sau đó kể lại cho người khác
Như thế là hiểu rõ lắm
Rồi người khác ấy lại cũng làm theo cách như vậy
Không hiểu biết hoặc hiểu biết không đầy đủ
Mà đã mang đi nói với mọi người
Cũng có cách gì thầy Lan dạ kia
Chưa xem hết sách đã hấp tắp bốc thuốc cho người ta
Hậu quả của việc này có nhỏ có lớn
Nhỏ thì chỉ đáng một câu chuyện cười
Nhưng lớn thì có thể làm huyên náo cả xã hội
Thậm chí thiên hạ đại loạn có khi cũng chỉ vì những người như vậy
Người ta thường rất hiếu sự
Tâm lý chung là thích ngang ngống, bàn tán
Và đang truyền về những điều mà mình không hiểu rõ
Hoặc thậm chí là không biết tí gì
Câu hỏi hốc vúa của thầy
Còn có một câu chuyện khác rằng
Trong lớp học toán có một giảng viên đưa ra một khái niệm mới
Mà cả lớp chưa từng nghe qua
Sau đó hỏi cả lớp rằng khái niệm này có nghĩa là gì
Cả lớp bàn tán xôn xao
Thầy đi tới từng bàn để nghe câu trả lời của từng người
Người thì nói thế này, người thì nói thế kia
Có người nói dài dòng
Có người nói văn vẽ
Có người nói nghe rất riết lý
Thầy đều chỉ mỉm cười
Sau khi đi hết cả lớp
Thầy quay lại bục giảng và nói
Không có câu trả lời nào khiến tôi hài lòng hết
Mọi người tỏ vẽ bất bình
Đại khái đều nói rằng khái niệm này là hoàn toàn mới
Trong sách cũng không có nói
Đương nhiên bọn em không biết
Thầy sao không đưa ra định nghĩa mà còn đánh đố bọn em
Bây giờ thầy mới gật gồm
Phải rồi, câu trả lời mà tôi mong đợi được nghe nhất
Chính là em không biết
Nhưng các em không ai nói vậy cả
Các em không biết nhưng lại không muốn thừa nhận
Đều cố gắng từ câu chữ của khái niệm
Để đưa ra một định nghĩa mà các em cho là hợp lý
Người thầy đã thông qua khái niệm này
Không chỉ giảng về toán học cho học sinh
Mà còn muốn nhắc học trò của mình rằng
Điều gì biết thì mới nói
Không biết thì đừng từ câu chữ mà diễn giải ra nói bậy
Bởi làm vậy không có ích gì với con đường học tập tri thức của học sinh
Trái lại còn tạo ra chướng ngại lớn
Đạo lý này không chỉ áp dụng trong học vấn
Mà cả trong cuộc sống hằng ngày cũng nên là như vậy
Đối với điều chúng ta không biết
Hoặc chỉ nghe nói qua loa
Biết đầu mà không biết đuôi
Thay vì cố nói để chứng tỏ bản thân
Thì nên để tâm tìm hiểu kỹ càng
Ít nhất cũng có một phóng kiến thức nhất định về điều đó
Sau đó mới cân nhắc tới việc có nên nói ra hay không
Cách làm này mới thực sự có ích cho chúng ta
Và không gây tổn hại đến người khác
Chẳng hạn có những người tốt bị vu khống hạm hại
Chúng ta chỉ nghe kẻ vu khống nói vài câu
Cũng chưa rõ đầu đuôi
Đã lập tức thêm mắm dầm muối
Mang ra kể cho người khác
Lan truyền đi khắp nơi
Đây chẳng phải chính là đã giúp cho kẻ xấu hại người sao
Chính sự hồ đồ của chúng ta đã khiến những người tốt
Càng phải chịu khổ sở và oan khuất nhiều hơn
May kia khi sự thật sáng tỏ
Phải chăng chúng ta
Những người đã nói quá nhiều về điều mà mình không biết
Nên chịu trách nhiệm cho những gì mà mình đã đồn thổi
Đại văn hào Shakespeare từng nói
Đừng nói lời tệ hại về những điều mà bạn không biết rõ
Nếu không tính mạng bạn sẽ đối diện với vô vàng, nguy hiểm
