371.411 lượt xem1 ngày trước4 sản phẩm5 sản phẩm Khởi chiếu ngày 24 tháng 5 năm 2025 "Quân Đội Nhà Họ Tập" Chính Thức Tan Vỡ: Bao Tướng Lĩnh Thân Cận Bị "Trảm" Trong lòng Trung Nam Hải, một cuộc chiến quyền năng tàn bạo diễn ra âm thầm và không khoan dưỡng. Thượng tướng Hà Hồng Quân – người được Tập Cận Bình kỳ vọng giữ vững quân đội – chiến mãng qua đời trong im lặng, báo hiệu phổi nguy hiểm trong hệ thống quyền lực.
00:00 - "Quân Đội Nhà Họ Tập" Thức Tân Vỡ: Bão Tướng Lĩnh Thân Cận Bị "Trảm" 14:47 - Đệ Nhất Phu Nhân Mất Tích: Ông Tập Cận Bình Bị Đánh Úp Trong Cuộc Đấu Quyền Lực? 27:50 - Phó Giáo Sư Đại Học Bắc Kinh Công Khai Chỉ Trích Tập Cận Bình: Quan Chức Rạn Nứt, Cắn Xé Lẫn Nhau 41:22 - Trump Tóm Tắt Sân Sau Của Bắc Kinh: Căn Cứ Hạt Nhân Tối Mật Trung Quốc Bị 'Khóa Chặt' Nội dung này được tạo ra như thế nào Nội dung đã thay đổi hoặc tổng hợp Âm thanh hoặc hình ảnh được chỉnh sửa đáng kể hoặc được tạo bằng kỹ thuật số. Tìm hiểu thêm
Trong lòng trung Nam Hải, một cuộc chiến quyền lực tàn khốc đang diễn ra âm thầm và không quan nhợ.
Thượng tướng Hà Hồng Quân, người được Tập Cận Bình kỳ vọng giữ vức quân đội, đồn ngột qua đời trong im lặng,
báo hiệu sự lung nay nghiêm trọng trong hệ thống quyền lực.
Cùng lúc, Tập Cận Bình bị quản thúc tại gia tại Bệnh viện 301, quyền kiểm soát dần bị pha loãng qua từng tầng nước quyền lực.
Quân đoàn 31, trụ cột của tập gia quân, liên tiếp bị thanh chừng, cho thấy một cuộc đảo chính kín đáo đang hình thành.
Đây không chỉ là cuộc đấu đá nội bộ, mà là bước ngoặt quyết định tương lai của chế độ Trung Quốc.
Vậy sự việc như thế nào? Chúng ta cùng đi vào chi tiết.
Cái chết bí ẩn của thượng tướng quân đội
Chiều 18 tháng 5 năm 2025, một tin tức gây chấn động truyền ra từ Bệnh viện 301, Bắc Kinh,
nơi được coi là phòng bệnh cao cấp dành cho các quan chức cấp cao của Đảng Cậu sản Trung Quốc.
Theo tiết lộ của ông Thái Thận Khôn, một học giả kinh tế độc lập người Trung Quốc đang sống tại Mỹ,
thượng tướng Hà Hồng Quân, phó chủ nhiệm thường trực Ban công tác chính trị quân ủy Trung ương
đã qua đời một cách mập mờ sau khi bị giam giữ và không thể cứu chứa.
Hà Hồng Quân không phải là một nhân vật bình thường trong quân đội Trung Quốc.
Chưa đầy một năm trước, tại tòa nhà bát nhất ở Bắc Kinh, chính Tập Cận Bình đã đích thân
cho quân hàm thượng tướng cho ông trong một lễ phong quân hàm được tổ chức riêng biệt chỉ dành
cho một mình ông một dấu hiệu cho thấy tầm quan trọng và sự tín nhiệm đặc biệt mà Tập đặt vào Hà.
Vị trí của Hà là phó chủ nhiệm thường trực Ban công tác chính trị,
nghĩa là ông chủ trì công việc hàng ngày của cơ quan chính trị cao nhất trong quân ủy Trung ương
trái tim kiểm soát tư tưởng và ổn định trong quân đội.
Tuy nhiên, cái chết của Hà Hồng Quân lại mang dấu hiệu của một cuộc thanh trừng chính trị sâu sắc và tàn nhấn.
Truyền thông chính thức của đảng như CCTV và Tân Hoa Xã gần như im lặng tuyệt đối,
không đưa ra bất kỳ thông báo nào công khai hay hình ảnh nào liên quan đến vụ việc.
Một màu cáo phó lặng lẽ xuất hiện trong hệ thống nhưng không được lan truyền rộng rãi.
Điều này khác hẳn với những vụ việc trước đây khi một tướng lính qua đời thường được tuyên dương hoặc có lễ tăng chính thức.
Cái chết của Hà được cho là tựa sát bằng cách treo cổ trong thời gian bị giam giữ tình tiết gợi nhớ mạnh mẽ
đến vụ tựa sát của cựu chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Trương Dương năm 2017.
Khi đó, Trương Dương cũng qua đời trong hoàn cảnh tương tự và bị truyền thông chính thức lên án là hành vi cực kỳ tồi tệ,
ngầm phủ nhận cả sự nghiệp của ông.
Cái chết của Hà Hồng Quân thậm chí còn được xem là nghiêm trọng và nhạy cảm hơn khi truyền thông đảng giữ im lặng hoàn toàn.
Vụ việc này không chỉ là cái chết của một cá nhân mà là một phần của cuộc đấu đá quyền lực khốc liệt trong quân đội Trung Quốc,
đặc biệt là trong bối cảnh Tập Cận Bình đang dần mất quyền kiểm soát các cơ quan quân sự trù chốt.
Hà Hồng Quân được xem là một trọng thần, người mà Tập Cận Bình đã kỳ vọng sẽ củng cố và mở rộng ảnh hưởng của mình trong quân đội,
đặc biệt trong ban công tác chính trị, nơi quyết định vận mệnh tư tưởng và lòng trung thành của quân đội.
Sự xụp đổ của Hà Hồng Quân báo hiệu rằng nỗ lực cuối cùng của Tập Cận Bình nhằm bảo vệ quyền lực trong quân đội đang thất bại.
Cuộc thanh trường này cũng phản ánh sự chuyển giao quyền lực đang diễn ra,
khi các thế lực đối lập bắt đầu giành lại ảnh hưởng và làm suy yếu dần hệ thống quân tử đệ của Tập,
vốn được xem là bộ không trung thành của ông trong quân đội.
Ngày 9 tháng 7 năm 2024, lễ phong quân Hàm thượng tướng cho Hà Hồng Quân được tổ chức trọng thể tại tòa nhà Bát Nhất.
Tại buổi lễ, Tập Cận Bình đích thân trao quân Hàm,
đồng thời thúc đẩy Hà trở thành người phụ trách ban công tác chính trị thay thế chủ nhiệm Miêu Hoa, người đã rơi vào thế bắp bệnh.
Việc trao quân Hàm cho Hà không phải là thủ tục thông thường mà là một thông điệp quyền lực rõ ràng,
đặt ông vào vị trí trung tâm trong giai đoạn chuyển giao quan trọng của quân đội.
Tuy nhiên sau một thời gian nắm quyền, Miêu Hoa bị hạ bệ tháng 11 năm 2024
và hoàn toàn bị loại bỏ khỏi các vị trí vào tháng 4 năm 2025.
Trong bối cảnh đó, Hà Hồng Quân trở thành nhân vật nắm quyền thực tế trong ban chính trị,
là lá bài chủ lực để bảo vệ quyền lực cho Tập Cận Bình.
Nhưng rồi chính ông cũng nhanh chóng bị kéo xuống vực sâu,
từ người quyền lực trở thành đối tượng bị giam giữ và kết thúc bằng cái chết mờ ám.
Cái chết của Hà Hồng Quân cũng phơi bày sự giã nứt nghiêm trọng trong nội bộ quân đội và Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Trong những năm gần đây, hàng loạt tướng lính thân cận với Tập, xuất thân từ Quân đoàn 31
và các đơn vị chính trị, kinh tế cốt lói, đã bị điều tra, mất chức hoặc mất tích bí ẩn.
Đây là minh chứng cho cuộc đấu đá quyền lực nội bộ,
khiến kim tự thác quyền lực của Tập dần bị thức đoạt, bóc trần và xóa bỏ.
Truyền thống thanh trừng trong quân đội Trung Quốc không phải là chuyện mới.
Từ thời mát trạch đông đã có nhiều lần thanh trừng dữ dội nhằm củng cố quyền lực trung ương.
Tuy nhiên điều đặc biệt trong vụ việc lần này là sự sụp đổ nhanh chóng và bí ẩn của một vị tướng được tập tích thân đề bạt
cho thấy quyền lực của ông đang đứng trước nguy cơ tàn giá lớn hơn bao giờ hết,
cũng trong thời điểm Hà Hồng Quân qua đời.
Một tin đồn râm răn về việc Tập Cận Bình nhập viện điều trị tại Bệnh viện 301 nơi cấp cao nhất dành cho quan chức Trung Quốc
và bị quản thúc tại ra với an ninh nghiêm ngặt,
khiến nhiều người nghi ngờ đây là một cuộc đảo chính kín đáo, không tiếng súng nhưng đầy âm mưu.
Điều này phản ánh một kịch bản quyền lực trong bóng tối mà chính quyền Trung Quốc đang phải đối mặt
và vỡ quyền lực từng tầng để triệt thiêu ảnh hưởng của cá nhân Tập Cận Bình.
SỰ TAN GIÁ BỊ ĐỚ CỦA TẬP CẬN BÌNH
Cái chết của Hà Hồng Quân không chỉ đơn giản là mất đi một tướng lĩnh cấp cao
mà còn là dấu hiệu rõ nét cho thấy sự tan giá của một hệ thống quyền lực đặc biệt bên trong quân đội Trung Quốc,
quân đoàn 31.
Quân đoàn 31 không phải là một đơn vị quân đội bình thường
mà là bệ đớ cực kỳ quan trọng trong hành trình chính trị và quân sự của Tập Cận Bình.
Đây là nơi Tập bắt đầu sự nghiệp chính trị và gắn bó sâu sắc trong hơn 17 năm,
trước khi vươn lên vị trí quyền lực tối cao.
Quân đoàn 31 đóng ở Đồng An, thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến khu vực mà Tập Cận Bình
từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như phó thị trưởng, bí thư địa ủy Ninh Đức, bí thư thành ủy Phúc Châu,
rồi phó bí thư tỉnh ủy và tỉnh trưởng tỉnh Phúc Kiến.
Trong suốt quá trình đó, ông còn kiềm nhiệm các vị trí liên quan đến quốc phòng ở cấp tỉnh,
trực tiếp tiếp xúc với quân đoàn 31.
Năm 2002, khi còn làm tỉnh trưởng Phúc Kiến, Tập từng đến quân đoàn 31 để thị sát,
phối hợp giải quyết các vấn đề về xây dựng cơ sở vật chất cho đơn vị này.
Đến năm 2014, ông tiếp tục thị sát quân đoàn 31 lần thứ 14,
cho thấy mối quan hệ gắn bó lâu dài.
Quân đoàn 31 được đánh giá là một trong những đơn vị chính trị tốt
và tư tưởng vững nhất trong quân giải phóng Trung Quốc, lạ.
Điều này có nghĩa họ không chỉ trú trọng khả năng tác chiến mà còn đặc biệt trung thành,
hiểu rõ và tuân thủ chính sách, đường lối của lãnh đạo trung ương, đặc biệt là của Tập Cận Bình.
Tập Cận Bình xem quân đoàn 31 như một hệ thống quân tử đệ,
một chuỗi đồng minh, người tin cậy nhất trong quân đội.
Họ giúp ông củng cố quyền lực và mở rộng sự kiểm soát thông qua mạng người chính trị quân đội.
Tuy là chỗ dựa vững chắc, những quân đoàn 31 cũng trở thành điểm yếu lớn nhất của Tập Cận Bình trong cuộc đầu đám nội bộ.
Kể từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025,
các nhân vật chủ chốt gắn với quân đoàn 31 lần lượt rơi vào vòng xoáy thanh trường, điều tra và mất tích.
Các tướng lĩnh và quan chức thân cận của tàu xuất thân từ quân đoàn 31
và khu vực phúc kiến như Hà Hồng Quân, Hà Vệ Đông, Lâm Hướng Dương đều bị dọn đường,
bị điều chuyển hoặc mất liên lạc.
Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy kim tự thác quyền lực của Tập đang dần rụng đổ.
Quân đoàn 31 có nguồn gốc từ dọc đội Kiều Đông, đơn vị trọng yếu trong cuộc nội chiến quốc cộng.
Qua nhiều thời kỳ, quân đoàn này giữ vai trò quan trọng trong chính trị và quân sự Trung Quốc.
Dưới thời Mao Trạch Đông, quân đoàn được coi là biểu tượng của sự đoàn kết quân dân,
có truyền thống chính trị tốt và tinh thần chiến đấu cao.
Đặng Tiều Bình cũng từng sử dụng quân đoàn này trong các chiến dịch tái tổ chức và củng cố quyền lực.
Tập Cận Bình cũng dựa vào quân đoàn này để xây dựng mạng lưới trung thành,
củng cố quyền lực trong quân đội bằng cách lựa chọn các nhân sự trú chốt từ đây.
Hà Hồng Quân, thượng tướng do Tập Cận Bình đích thân phong,
không xuất thân trực tiếp từ quân đoàn 31 nhưng có liên kết mật thiết với hệ thống chính trị phúc kiến và quân đội.
Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong quân đội,
được giao nhiệm vụ trọng yếu trong ban công tác chính trị quân của Trung ương.
Tuy nhiên, Hà không hoàn toàn là người của Tập Cận Bình.
Ông được xem là một nhân vật trung gian, được phe giang trạch dân hậu thuẫn
nhưng cũng là người tập chọn để cân bằng các phe phái trong quân đội.
Cái chết bí ẩn và nghi ngờ của Hồng Quân, được cho là tự sát trong khi bị giam giữ,
chính là đòn ráng mạnh mẽ và hệ thống quyền lực của Tập trong quân đội.
Đây là dấu hiệu cho thấy phe đối lập đang phản công mạnh mẽ
và cuộc thanh trường quyền lực trong quân đội đã bước sang giai đoạn mới.
Sau cái chết đột ngột và đầy bí ẩn của Thượng tướng Hà Hồng Quân,
cuộc tranh giành quyền lực trong quân đội Trung Quốc
đã bước sang một trường mới đầy kịch tính và căng thẳng.
Thế lực của Tập Cận Bình đang bị thử thách nghiêm trọng
và phe đối lập nổi lên mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Phó chủ nhiệm quân ủy Trung ương Trường Hữu Hiệp.
Trường Hữu Hiệp không phải là một nhân vật bình thường.
Ông là một tướng lĩnh dày dạn kinh nghiệm,
từng tham chiến trong chiến tranh Việt Nam,
xuất thân từ hệ thống tổng trang bị và hỏa tiễn quân,
những bộ phận then chút và quyền lực trong quân đội Trung Quốc.
Không giống như các tướng lĩnh được Tập Cận Bình đề bạt,
xây dựng thành đội quân riêng trong nội bộ,
Trường Hữu Hiệp là một thế lực độc lập,
có mạng ngưới quyền lực riêng và quan hệ sâu sắc
với các nguyên lão cùng phe cải cách trong đảng.
Năm 2023 đánh dấu bước ngoặt lớn trong cuộc thanh trường quyền lực của Tập Cận Bình,
khi ông sử dụng chiến dịch gõ núi dọa hổ
để triệt phá những cá nhân thuộc phe đối lập trong bộ trang bị và hỏa tiễn quân.
Trường Hữu Hiệp nhanh chóng nhận ra đây không phải là một cuộc tấn công cá nhân,
mà là cuộc chiến tổng lực nhằm loại bỏ phe phai chống lại Tập.
Thay vì rút lui hoặc cam chịu,
Trường chọn cách phản công quyết liệt,
phối hợp với các nhóm nguyên lão trong đảng
vốn lo ngại sự cực đoan và chính sách thoát ly của Tập.
Sự phối hợp này đã tạo thành một liên minh đáng ngờm trong nội bộ đảng và quân đội.
Phe Cải Cách và Nguyên lão bắt đầu thúc đẩy một chiến dịch tái cơ cấu quyền lực
nhằm loại bỏ dần các nhân vật thân tín của Tập,
đồng thời củng cố vị thế cho phe mình trong các bộ phận quan trọng.
Hội nghị Trung ương 3 năm 2024 là điểm mốc quan trọng đánh dấu sự thay đổi quyền lực John S.
Sau hội nghị Miu Hoa,
chủ nhiệm Ban Chính trị từng là ông lớn trong phe Tập bị cách chức và sa thải.
Hà Hồng Quân, người được xem là phó tướng thực quyền của Ban Chính trị,
dù được Tập đích thân phong quân hàm thượng tướng và giao nhiệm vụ quan trọng,
nay cũng rơi vào trạng thái bị bắt giữ và qua đời trong hoàn cảnh mờ ám,
đánh dấu một cuộc thanh chừng lớn trong nội bộ quân đội.
Không dừng lại ở đó, cuộc thanh chừng lan rộng ra toàn bộ hệ thống quân đoàn 31,
đơn vị quân đội từng được xem là quê hương chính trị và là chỗ dựa vững chắc của Tập Cận Bình.
Quân đoàn này đóng tại Phúc Kiến, nơi Tập bắt đầu sự nghiệp và có quan hệ mật thiết.
Đây từng là đội quân thân tín, nhưng giờ đây nhiều chỉ huy cấp cao trong quân đoàn này
lần lượt bị điều chuyển, thanh chừng hoặc mất tích bí ẩn.
Những tướng lĩnh xuất thân từ quân đoàn 31 như Hạ Vệ Đông, Lâm Hứng Dương
và các đồng minh khác cũng không thoát khỏi cơn bão thanh chừng.
Chối quyền lực quân sự của Tập Cận Bình từng dựa vào hệ thống quân đoàn 31
Bên cạnh đó, Trương Hữu Hiệp còn sử dụng Cục trưởng Cục Cảnh vệ Trung ương Chu Hồng
hứa làm quân bài chiến lược kiểm soát an ninh nghiêm ngặt tại Trung ương
nhằm kiềm chế quyền lực của phe Tập,
đặc biệt trong việc kiểm soát các khu vực trọng yếu của quân ủy Trung ương.
Cục đầu đá quyền lực này không đơn thuần là tranh giành vị trí hay ảnh hưởng
mà đắt trở thành cuộc chiến sống còn nơi phe nào ra tay chức sẽ tồn tại,
phe nào chậm chân sẽ bị loại bỏ không thương tiếc.
Tập Cận Bình, dù vẫn giữ chức danh Chủ tịch quân ủy Trung ương và Chủ tịch nước,
đã bị hạn chế quyền chỉ huy thực tế,
quyền lực bị pha loãng trong một bộ máy ngày càng phức tạp và đối nghịch.
Sự kiện Hà Hồng quân tựa sát theo kiểu mô hình Trương Dương năm 2017
khi cựu chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Trương Dương cũng kết thúc cuộc đời
trong hoàn cảnh tương tự,
làm minh chứng sống động cho sự tàn khốc của cuộc chiến trong lòng quân đội.
Những cái chết không công khai, không được đưa tin rầm rộ,
phản ánh sự sợ hãi và kín đáo đến mức tuột cùng của phe cầm quyền
trong việc đối phó với những xung đột nội bộ.
Khi xem xét con đường thăng tiến và vai trò của Hà Hồng quân,
có thể nhận thấy ông là sản phẩm của mạng lưới quyền lực phe Giang Trạch Dân
với sự đỡ đầu của Đại lão Gia Đình An,
người có ảnh hưởng lâu năm trong Tổng cục Chính trị.
Hà không phải là đàn em trung thành tuyệt đối của Tập Cận Bình
mà là một nhân vật trung gian, được ba phe Tập, Trương và các nguyên lão
Điều này lý giải vì sao cái chết của Hà Hồng quân lại gây chấn động,
vì nó không chỉ là sự sụp đổ cá nhân
mà là sự vỡ tan của toàn bộ hệ thống chính trị,
quân sự được xây dựng quanh Tập Cận Bình trong nhiều năm qua.
Từ đây, có thể thấy rằng quyền lực trong quân đội Trung Quốc
đã không còn nằm trong tay một người
mà là một cuộc tranh giành tập thể với sự xuất hiện ngày càng mạnh mẽ của phe đối lập
do Trương Hứa Hiệp dẫn đầu,
đẩy Tập Cận Bình vào vị trí ngày càng suy yếu và cô lập.
Quản thuốc tại Bệnh viện 301
Bệnh viện 301 hay còn gọi là Bệnh viện quân uy trung ương
không chỉ là nơi chứa trị cho các lãnh đạo cao cấp của quân uy trung ương và Đảng Cộng sản Trung Quốc
mà còn là biểu tượng quyền lực tối thượng của chế độ.
Đây là điểm quản lý tập thể đối với những nhân vật quyền lực nhất,
nơi diễn ra các hoạt động kiểm soát, giám sát và, trong nhiều trường hợp, cả quản thuốc bí mật.
Cái chết của ông Hà Hồng quân không phải là một tai nạn hay một trường hợp thông thường.
Thông tin cho biết, Hà Hồng quân được cho là đã tự sát bằng hình thức treo cổ trong thời gian bị giam giữ.
Điều khiến tình hình thêm phức tạp là cùng thời điểm Hà Hồng quân được đưa vào Bệnh viện 301 để cấp cứu,
Chủ tịch Tập Cận Bình cũng nhập viện lặng lẽ tại cùng cơ sở này,
được đưa vào khu vực phòng bệnh có an ninh cực kỳ như ngặt.
Người ngoài không được phép tiếp xúc, liên lạc bị phong tỏa chặt chẽ,
tạo nên hình ảnh một nhà lãnh đạo tối cao đã mất quyền tự do đi lại và quyền kiểm soát thực sự.
Điều này cho thấy, Tập Cận Bình không còn nắm quyền chỉ huy như trước đây,
mà đang bị quản thúc tại ra theo kiểu đảo chính không tướng động.
Một chiến thuật đặc trưng của Thể chế Trung Quốc, nơi quyền lực được pha loãng dần qua từng tầng lớp,
không có màn lật đổ công khai, mà là sự chiêm lính và triệt hạ ngầm qua các bước đi tiến đáo.
Quyền lực quân sự vốn là nền tảng bảo vệ và củng cố vị thế của Tập, nay đã bị suy yếu nghiêm trọng.
Hà Hồng quân là nhân vật trọng yếu trong chuỗi quyền lực này,
được xem là biểu tượng của sự ổn định mà Tập đặt cực để duy trì kiểm soát ban chính trị quân ủy Trung ương.
Sự ra đi đột ngột của ông báo hiệu sự sụp đổ của nỗ lực cuối cùng để cứu ván vị thế của Tập trong quân đội.
Im lặng tuyệt đối của truyền thông đảng trong vụ việc cho thấy Tập không thể can thiệp,
để cứu ván hoặc đã mất khả năng điều khiển tình hình.
Đó không phải là thất bại đơn lẻ, mà là dấu hiệu của một cuộc thanh trừng hệ thống đang diễn ra sâu rộng
và toàn diện nhằm xóa sổ hệ thống quyền lực thân tín mà Tập từng xây dựng,
đặc biệt là hệ thống quân đoàn 31, điểm tựa quyền lực chính trị và quân sự then chút của ông.
Không còn nghi ngờ gì nữa, Bệnh viện 301 đã trở thành phòng giam quyền lực của giới lãnh đạo cao cấp,
nơi diễn ra cuộc quản thốc kín đáo, chia cắt và phân tán quyền lực.
Cuộc đầu đá quyết liệt không diễn ra bằng tiếng súng hay đòn bẩy truyền thông,
mà qua những hành động bí mật và sự kiểm soát chặt chẽ trong bối cảnh xã hội bị kiểm duyệt tuyệt đối.
Quyền lực của Tập bị phế chuốt từng bước, dù ông vẫn giữ danh ghía Chủ tịch nước và Chủ tịch quân ủy Trung ương,
nhưng quyền chỉ huy và điều hành thực tế đã bị hạn chế.
Hà Hồng Quân, người từng là biểu tượng của quyền lực quân đội dưới chướng Tập ra đi trong im lặng,
không được nhắc đến như một liệt sĩ, không được tưởng niệm, càng thể hiện sự giãn đứt trong nội bộ.
Những hình ảnh quyền lực chân thực nhất không phải trên quảng trường Thiên An Môn,
mà lại nằm trong hành lang và phòng bệnh của Bệnh viện 301,
nơi người ta chương kiến một lãnh đạo tối cao chưa nghỉ hưu nhưng đã bị bán giao,
quyền lực bị xói mòn âm thầm mà không thể chống lại.
Ngày 11 tháng 5 năm 2025, giữa cái lạnh trung lập của Thụy Sĩ,
một cái bắt tay được phóng to trên truyền thông thế giới, Mỹ và Trung Quốc đã thỏa thuận tạm ngưng leo thang thương mại.
Nhưng đằng sau cái bắt tay ấy, thứ lạng lẽ văng lên không phải là tiếng hòa bình,
mà là những tín hiệu bất thường, đầy mâu thuẫn và lạng lẽ đáng sợ.
Không ai nghe thấy một lời nào từ ông Tập Cận Bình.
Không một dòng nào đề cập đến ông trong các nghị lễ ngoại giao vốn được cân đong đo đềm đến từng chữ.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc, vốn không bao giờ viết sai,
lại đột ngột quên nhắc đến tên người đứng đầu đất nước.
Và ngay lúc ấy, người ta nhận ra một cơn địa chấn chính trị đang ngầm chảy dưới lớp băng của Hội nghị Geneva.
Sự mất tích kéo dài của Thượng tướng Hà Vệ Đông.
Việc bà Banh Nệ Viện không tháp tùng ông Tập trong những chuyến công du trọng đại.
Sự im lặng của Bộ Quốc phòng.
Và chiến dịch xóa dấu vết một cách âm thầm trên các kênh chính thức.
Tất cả như những mảnh ghép rời rạc.
Nhưng khi ghép lại, chúng tạo thành một bức tranh đáng ngại,
nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể đang giãn ngất.
Vậy điều gì đang thực sự diễn ra sau cánh cửa khép kín của Đảng Cộng sản Trung Quốc?
Geneva Phải Trăng chỉ là một sân khấu quốc tế,
nơi Trung Quốc tung hỏa mù để che dấu biến động quyền lực nội bộ.
Và liệu cái tên Tập Cận Bình đang bị gạt ra ngoài
hay chính ông đang rút lui trong một cuộc tái cấu trúc quyền lực âm thầm?
Câu trả lời có thể nằm ở sự biến mất của một tướng lính,
sự kiểm duyệt một đệ nhất phu nhân
và những ngôn từ đầy ẩn ý từ Tân Hoa xã.
Và hôm nay chúng ta sẽ lần theo từng dấu vết
để phơi bảy những gì Bắc Kinh đang cố dấu kính nhất.
Ông Tập bị vây bắt trong chính hệ thống của mình.
Cuộc đàm phán tại Geneva vào ngày 11 tháng 5 diễn ra trên đất Thụy Sĩ,
một quốc gia trung lập.
Theo thông lệ ngoại giao, các đoàn đàm phán thường tranh thủ
gặp gỡ lãnh đạo nước chủ nhà để thể hiện sự tôn trọng.
Phía Trung Quốc, do ông Hà Lập Phong,
Phó Thủ tướng kiêm nhà đàm phán thương mại hàng đầu,
dẫn đầu đã gặp Chủ tịch Liên bang Thụy Sĩ Viola Amher
và Phó Chủ tịch Bích Giàn.
Theo Tân Hoa xã, ông Hà Lập Phong đã chuyển lời
trao hỏi của các lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
và trao một lá thư từ Thủ tướng Lý Cường tới bà Amher.
Điểm đáng chú ý ở đây là cách Tân Hoa xã đưa tin
họ nhắc cụ thể đến tên Chủ tịch Amher
nhưng lại không đề cập đến Chủ tịch Tập Cận Bình
khi chuyển lời trao hỏi.
Theo thông lệ ngoại giao của Trung Quốc,
khi một quan chức cấp cao gặp nguyên thủ quốc gia nước ngoài,
lời trao hỏi phải được chuyển trực tiếp
từ ông Tập Cận Bình để thể hiện sự tôn trọng
và ngang hàng về mặt nghi thức.
Tuy nhiên, trong trường hợp này, ông Tập dường như bị bỏ qua
và cụm từ các lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
được sử dụng một cách chung chung.
Để hiểu rõ hơn, cần xem xét cách Đảng Cộng sản Trung Quốc
sử dụng ngôn ngữ trong ngoại giao.
Cụm từ lời trao hỏi của các lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
thường được dùng khi quan chức Trung Quốc gặp các đối tác cấp Thủ tướng
hoặc thấp hơn, ám chỉ Thủ tướng Lý Cường
hoặc các lãnh đạo tương đương.
Khi gặp nguyên thủ quốc gia như Chủ tịch Thụy Sĩ,
việc không nhắc đến ông Tập là một điều bất thường.
Trong hệ thống chính trị của Thụy Sĩ,
Hội đồng Liên bang đóng vai trò nguyên thủ tập thể,
nhưng Chủ tịch Liên bang chịu trách nhiệm chính trong các vấn đề đối ngoại,
tương đương với nguyên thủ quốc gia.
Việc ông Hà Lập Phong chỉ nhắc đến các lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
mà không nêu tên ông Tập không thể là một sai sót ngẫu nhiên
bởi Tân Hoa Xá luôn kiểm soát chặt chẽ nội dung tuyên truyền.
Nếu đây là lỗi, nó đã được sửa ngay lập tức.
Những thông tin này vẫn được giữ nguyên
khiến nhiều nhà quan sát đặt câu hỏi
Suy luận sâu hơn,
việc Thủ tướng Lý Ý Cường trực tiếp gửi thư
và được ám chỉ là người đứng sau lời chào họ cho thấy
ông đang đóng vai trò nổi bật trong cuộc đàm phán này.
Điều này đặt ra giả thuyết rằng
ông Tập Cận Bình có thể không phải là người trực tiếp
chỉ đạo các cuộc thảo luận tại Geneva
hoặc vai trò của ông đang bị lù mờ
bởi các lãnh đạo khác trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Trong bối cảnh chính trị Trung Quốc,
nơi mọi động thái đều được tính toán kỹ lưỡng,
sự vắng bóng tên ông Tập trong một sự kiện ngoại giao quan trọng
là một tín hiệu đáng chú ý.
Có thể đây là dấu hiệu của sự phân hóa quyền lực
hoặc một chiến lược tuyên truyền nhằm làm nổi bật các lãnh đạo khác
chẳng hạn như ông Lý Cường
trong bối cảnh Trung Quốc đối mặt với áp lực kinh tế và quốc tế.
Bóng tối quanh Hạ vệ Đông,
tướng mất tích và cố lặng lẽ đâm máu.
Ngoài ra, một diễn biến khác cũng thu hút sự chú ý
sự mất tích của Thượng tướng Hạ vệ Đông,
Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương,
một trong những nhân vật quân sự quyền lực nhất Trung Quốc.
Ông Hạ đã không xuất hiện công khai trong nhiều tháng.
Cuối tháng 3 năm 2025,
trong một buổi họp báo của Bộ Quốc phòng Trung Quốc,
khi được hỏi về tin đồn từ tờ Washington Post
rằng ông Hạ vệ Đông đang bị điều tra vì cáo buộc tham nhũng,
người phát ngôn Mồ Khiêm trả lời rằng
không có thông tin về vấn đề này.
Đây là một phản hồi bất thường
bởi ông Hạ là một trong những tướng lĩnh cấp cao nhất
và việc Bộ Quốc phòng tuyên bố không nắm rõ
tình trạng của ông là điều khó chấp nhận.
Đến tháng 4 năm 2025,
trong một buổi họp báo khác,
câu hỏi về ông Hạ tiếp tục bị ne tránh
với câu trả lời rằng vấn đề đã được đề cập trước đó.
Đáng chú ý hơn, từ đầu tháng 5 năm 2025,
các thông tin liên quan đến ông Hạ vệ Đông
trên trang web của Quân đội Giải phóng Nhân dân
là Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã bị xóa dần.
Quá trình này không diễn ra đồng loạt
mà được thực hiện qua nhiều giai đoạn,
cho thấy Đảng Cộng sản Trung Quốc đang cố gắng kiểm soát
dư luận một cách cẩn thận để tránh gây chú ý.
Một số nhà phân tích cho rằng
sự biến mất của ông Hạ có thể liên quan đến
một cuộc thanh trừng nội bộ trong quân đội,
tương tự như trường hợp của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Lý Thượng Phúc,
người bị cách trức vào năm 2023 mà không có lời giải thích chính thức.
Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng
ông Hạ có thể đang được giao nhiệm vụ bí mật
hoặc gặp vấn đề sức khỏe,
dù khả năng này ít được tin cậy hơn do thiếu bằng chứng.
Những tín hiệu bất thường này không chỉ giới hạn
ở trường hợp ông Hạ Vệ Đông.
Trong vài tháng qua, các bài viết trên truyền thông
nhà nước Trung Quốc đã giảm đáng kể tần xuất nhắc
đến ông Tập Cận Bình trong các vấn đề đối ngoại,
trong khi vai trò của Thủ tương Lý Cường
và các quan chức khác được nhấn mạnh hơn.
Trong tâm lý học, người ta cho rằng
những hành động nhỏ, tưởng chứng vô nghĩa
có thể tiết lộ ý định thực sự của một khá nhân.
Trong chính trị, điều này càng đúng,
đặc biệt với Đảng Cộng sản Trung Quốc,
nơi mọi thông điệp đều được kiểm soát chặt chẽ.
Những thay đổi tinh vi trong cách đưa tin
của Tân Hoa Xã, sự né tránh trả lời
về ông Hạ Vệ Đông và việc xóa thông tin
liên quan đến ông trên các kênh chính thức
đều là những manh mối cho thấy
Bắc Kinh có thể đang trải qua một giai đoạn
bất ổn nội bộ. Liệu đây là dấu hiệu
của một cuộc đấu đá quyền lực hay
chỉ là một chiến lược tuyên truyền nhằm đánh ngạc hướng?
Câu trả lời vẫn còn nằm trong bóng tối,
nhưng các tín hiệu này chắc chắn đáng để
theo dõi chặt chẽ. Tam giác quyền lực
Không chỉ Thượng tướng Hạ Vệ Đông,
một nhân vật quân sự cấp cao rơi vào
tình trạng mất tích bí ẩn mà bà Bành Lệ Viện,
phu nhân của Chủ tịch Tập Cận Bình,
cũng đang đối mặt với những dấu hiệu
bất thường tương tự. Bà Bành
không chỉ được biết đến với vai trò đệ nhất
phu nhân mà còn giữ một vị trí quan trọng
trong hệ thống chính trị. Quân sự Trung Quốc,
ủy viên chuyên trách của Ủy ban đánh giá cán bộ
thuộc quân ủy Trung ương, có thể trực
thuộc ban công tác chính trị của quân ủy.
Vai trò này đặt bà vào vị trí
then chốt trong việc giám sát và tuyển
chọn nhân sự quân đội, một lĩnh vực nhạy cảm
và quyền lực. Điều đáng chú ý là bà Bành
có thể từng hợp tác chặt chẽ với ông Miêu Hòa,
cựu giám đốc ban công tác chính trị
của quân ủy, người đã bị điều tra
vì tham nhũng vào năm 2024.
Ông Miêu Hòa trong quá trình điều tra
được cho là đã khai ra hơn
1.300 sĩ quan cấp cao, phần lớn
do ông Tập Cận Bình bổ nhiệm,
làm dung chuyển hệ thống quân đội.
Hơn nữa, có tin đồn rằng
bà Bành Nghệ Viện, ông Miêu Hòa
và Thượng tướng Hà Vệ Đông, phó chủ tịch quân ủy
phụ trách nhân sự và chính trị, từng hình
thành một nhóm quyền lực trong việc tuyển chọn
và bổ nhiệm cán bộ quân đội.
Hiện nay, cả ông Miêu Hòa và ông Hà Vệ Đông
đều đang gặp giác rối nghiêm trọng.
Ông Miêu đã bị cách trức, còn ông Hà
biến mất khỏi các sự kiện công khai kể từ
tháng 9 năm 2024 với
thông tin về ông bị xóa dần trên các trang web
chính thức. Câu hỏi đặt ra là
các dấu hiệu gần đây cho thấy
tình hình của bà cũng không hề ổn định.
Trong năm 2025, bà Bành
đã vắng mặt trong hai chuyến công du quốc tế
quan trọng của ông Tập Cận Bình.
Tháng 4 năm 2025, ông Tập
thăm ba nước Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam,
Indonesia và Malaysia.
Và đầu tháng 5, ông đến Moscow
tham dự lễ rượu binh ngày chiến thắng kỷ niệm
80 năm kết thúc Thế chiến 2.
Trong cả hai dịp này, bà Bành đều
không thắt tùng, điều bất thường so với
thông lệ khi đệ nhất phu nhân thường xuất hiện
trong các chuyến công du cấp cao để thể hiện
hình ảnh đoàn kết của lãnh đạo.
Sự vắng mặt này đã làm dấy lên nhiều đồn đoán
trong dương luận. Tuy nhiên, ngày 13 tháng 5
năm 2025, bà Bành
bất ngờ tái xuất tại Bắc Kinh, tiếp đón
đệ nhất phu nhân Bajin, bà John
Lalu Lajasinva, tại nhà hát quốc gia.
Sự xuất hiện này dường như
nhằm dập tắt tin đồn về sức khỏe
hoặc tình trạng của bà, bởi nếu bà không
lộ diễn trong một sự kiện ngoại giao quan trọng như vậy,
điều đó có thể bị coi là thất lễ
Việc bà không tham gia các chuyến công du
quốc tế nhưng vẫn xuất hiện trong các sự kiện
nội địa cho thấy bà vẫn khỏe mạnh và có
tự do nhất định, nhưng có thể bị kiểm soát
trong việc tham gia các hoạt động mang tính
biểu tưởng quốc tế. Theo phân tích
của các chuyên gia, khi kiểm tra các
báo cáo trên trang web chính thức của ĐCS
Trung Quốc, thông tin về bà Bành đang
dần biến mất một cách có hệ thống.
Cụ thể, năm 2019,
trang web này đăng tải 21 tin
tức liên quan đến hoạt động của bà Bành.
Đến năm 2020,
con số giảm xuống còn 7, điều này
có thể giải thích do đại dịch Covid-19
khiến nhiều sự kiện bị hủy. Tuy nhiên,
điều kỳ lạ là sau khi Trung Quốc dỡ bỏ
phong tỏa vào cuối năm 2022,
thông tin về bà Bành gần như biến mất
hoàn toàn khỏi chuyên mục dành riêng cho bà
trên trang web của ĐCS Trung Quốc.
Năm 2021 chỉ có 1 tin,
năm 2022 có 2 tin
và từ năm 2023 trở đi,
con số là 0,
hoàn toàn không có bất kỳ bài viết nào.
Điều này cắng bất thường khi so sánh
với các nguồn thông tin khác.
Chẳng hạn, bà Bành rõ ràng vẫn tham gia
nhiều hoạt động công khai sau năm 2022.
Tháng 5 năm 2023,
bà thác túng ông tập khảo sát
tại Trường Sa, Hồ Nam và có bài
phát biểu nhân ngày Thế giới phòng chống lao.
Tháng 9 năm 2023,
bà gặp đệ nhất phu nhân Zambia
tham dự lễ trao giải giáo dục của
UNESCO dành cho phụ nữ và trẻ em gái
và xuất hiện tại Diễn đàn Vành đài và Con đường.
Tất cả các sự kiện này
đều được ghi nhận trên trang web
của Bộ Ngoại giao Trung Quốc,
nhưng lại không xuất hiện trong chuyên mục
của bà Bành trên trang web của Đảng Cộng sản Trung Quốc
vốn do Nhân dân Nhật báo quản lý.
Đây là một sự bất thường nghiêm trọng
bởi trang web của Đảng Cộng sản Trung Quốc
được xem là nguồn thông tin chính thức
và toàn diện nhất về các hoạt động
của lãnh đạo và gia đình họ.
Việc bỏ sót thông tin về đệ nhất phu nhân
là điều không thể xảy ra,
trừ khi đó là một động thái có chú ý.
Khả năng hợp lý nhất là các tin tức
về bà Bành lệ viện sau năm 2020
đã bị xóa lặng lẽ,
một cách có hệ thống để tránh thú sự chú ý.
Do bà Bành không phải là tâm điểm
của dư luận như ông Tập,
ít người theo dõi dài hạn các hoạt động của bà
khiến việc xóa thông tin này không bị phát hiện ngay lập tức.
Chỉ khi các nhà quan sát
xem xét lại lịch sử, họ mới nhận ra
rằng nhiều bài viết về bà đã bị gỡ bỏ.
Hành động này tương tự như cách thông tin
về ông Hà Vệ Đông bị xóa dần
trên các trang web quân sự,
cho thấy một mô hình kiểm soát thông tin
chặt chẽ từ Đảng Cậu Sản Trung Quốc.
Những tín hiệu bất thường này không dừng lại
ở bà Bành hay ông Hà Vệ Đông.
Như đã phân tích trước đây, ông Tập Cận Bình
bất ngờ bị loại ra khỏi các báo cáo
về cuộc đàm phán thương mại tại Geneva tháng 11
năm 2024 khi Tân Hoa
xã không nhắc đến tên ông trong lời chào hỏi ngoại giao.
Việc thông tin về ông Hà Vệ Đông
và bà Bành lệ viện bị xóa,
cùng với sự né tránh trả lời về ông Hà
trong các buổi họp báo của Bộ Quốc phòng
đều diễn ra một cách lặng lẽ
nhưng có chủ đích.
Với những người theo dõi lâu dài các vấn đề Trung Quốc,
các dấu hiệu này tạo ra một cảm giác mạnh mẽ
rằng xung quanh ông Tập Cận Bình
đang xảy ra những biến động nội bộ bất thường.
Liệu đây là dấu hiệu của một cuộc đấu đá
quyền lực trong Đảng Cậu Sản Trung Quốc
nơi các phe phái đối lập như phe
Giang Trạch Dân hay các nhóm cải cách
đang tìm cách làm suy yếu vị trí của ông Tập?
Hay đây chỉ là một chiến lược tuyên truyền
nhằm đánh lạc hướng dư luận quốc tế và trong nước?
Thêm vào đó,
bối cảnh chính trị nội bộ Trung Quốc hiện nay
càng làm tăng tính nghiêm trọng của các tín hiệu này.
Cuộc khủng hoảng kinh tế
với xuất khẩu, sụt giảm và nợ công
vượt 100% GDP vào năm 2023
đang đả đáp lực lớn lên Đảng Cậu Sản Trung Quốc.
Chiến dịch chống tham nhũng
được ví như mò vàng để tịnh thu
tài sản từ các quan chức
không chỉ nhằm bú đắp ngân sách
mà còn là công cụ để ông Tập củng cố quyền lực.
Tuy nhiên, việc các đồng minh thân cận
như ông Miêu Hoa bị điều tra
và ông Hà Vệ Đông mất tích cho thấy
ngay cả những người trung thành nhất với ông Tập cũng không an toàn.
Sự vắng mật của bà Bành trong các sự kiện quốc tế
và sự xóa thông tin về bà
trên các kênh chính thức có thể là dấu hiệu
rằng gia đình ông Tập đang bị cô lập
hoặc chịu áp lực từ các đối thủ nội bộ.
Tóm lại, các diễn biến liên quan đến
bà Bành lễ viện, ông Hà Vệ Đông
và ông Miêu Hoa cùng với những thay đổi
Bắc Kinh đang trải qua một giai đoạn bất ổn chính trị.
Những hành động lặng lẽ này
dù nhỏ lại mang ý nghĩa lớn
trong bối cảnh chính trị Trung Quốc
nơi mọi chi tiết đều được kiểm soát chặt chẽ.
Đối với các nhà quan sát,
đây là những manh mối quan trọng để hiểu rõ hơn
về tương lai quyền lực của ông Tập Cận Bình
và sự ổn định của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Vào tháng 5 năm 2025,
giữa lúc nền kinh tế Trung Quốc
tiếp tục trượt dài trong khủng hoảng
và các dữ liệu chính thức ngày càng thiếu minh bạch,
một bức thứ nỏ hiếm hoi nhưng chấn động đã xuất hiện.
Lần này đến từ bà Tưởng Anh Cơ,
Phó Giáo sư tại Khoa Marketing,
Trưởng Quản lý Gua thuộc Đại học Bắc Kinh.
Trong bài viết công bố trên
Nhưng gốc dễ nằm ở chính trị.
Câu nói này không chỉ đơn thuần là lời phê bình.
Trong bối cảnh kiểm duyệt nghiêm ngặt
và không gian học thuật bị thu hẹp đáng kể,
phát biểu của bà Tưởng được xem là
một hành động mang tính chất phản biện thể chế,
điều mà rất ít học giả
tại Trung Quốc dám công khai thực hiện.
Việc bà Tưởng lên tiếng nhắc lại
ký ức chưa xa về một vụ việc tương tự,
bài phát biểu gây xôn xao dư luận
của ông Cao Thiện Văn,
cựu kinh tế trưởng tại công ty chứng khoán SDIC,
một doanh nghiệp nhà nước,
vào tháng 12 năm 2024.
Trong bài phát biểu được phát sóng công khai,
ông Cao đã trực tiếp chất vấn
tính xác thực của các số liệu kinh tế quốc gia,
đặc biệt là mức tăng trưởng GDP.
Ông cảnh báo rằng
GDP Trung Quốc có thể đã bị thổi phồng
tới 3 điểm phần trăm mỗi năm,
tức hơn 10 điểm phần trăm tổng cộng
trong 3 năm gần nhất.
Theo ông, tốc độ tăng trưởng thực tế chỉ quanh mức 2%,
thấp hơn đáng kể so với mức gần 5%
mà chính quyền công bố.
Ông Cao đưa ra kết luận này dựa trên phân tích
dữ liệu đầu tư, tiêu dùng và thị trường lao động.
Ông cũng chỉ ra một nghịch lý xã hội,
tiêu dùng tăng mạnh ở các tỉnh
có dân số già, trong khi suy yếu
ở các tỉnh có dân số trẻ,
trái ngược với logic kinh tế thông thường.
Nguyên nhân, theo ông, là vì
người cao tuổi có lương hưu ổn định
và không phải chịu áp lực tài chính như người trẻ,
vốn đang đối mặt với triển vọng
việc làm bất bênh và thu nhập bất định.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất
trong phân tích của ông Cao là con số
47 triệu lao động nhập cư đã phải
rời bỏ thành thị để quay về nông thôn
vì không tìm được việc làm.
Những người này không được thống kê trong tỷ lệ thất nghiệp
chính thức, vốn chỉ tập trung vào khu vực đô thị,
dẫn đến một lỗ hổng dữ liệu ngày càng
lớn trong đánh giá thực trạng thị trường lao động.
Bài phát biểu của ông Cao được
lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc,
với nhiều người ca ngợi ông là người dám nói
lên sự thật. Nhưng không lâu sau đó,
toàn bộ bài phát biểu bị gỡ bỏ
tại khoản mạng xã hội của ông bị đình chỉ
và ông trở thành một tiêu chấn áp âm thầm.
Cơ quan kiểm duyệt Trung Quốc
đã can thiệp kịp thời như một cơ chế
phản xạ đối với bất kỳ dấu hiệu
bất ổn nào, dù đến từ một chuyên gia
trong hệ thống. Trong khi bài phát biểu
của ông Cao mang tính kỹ thuật và thống kê
thì bức thư của bà Tưởng mang đậm sắc
thái chính trị. Trên nền tảng báo chí
hải ngoại đi bao, bà công khai
chỉ trích hệ thống quản lý dưới thời
ông Tập Cận Bình, cho rằng nền kinh tế
không thể được cứu bằng các biện pháp tài chính
nếu không có cải cách thể chế tương ứng.
Bà cảnh báo về một tình thế tiến thoái
lưỡng nan không thể tránh khỏi và một hệ thống
không còn khả năng tự sửa chứa.
Không dừng lại ở đó, bà Tưởng
còn viện dẫn quan điểm của MYOGE,
một chiến lược gia người Mỹ từng cố vấn
cho Ngoại trưởng Mike Pompeo
để củng cố lập luận về khủng hoảng thể chế
và bế tắc của mô hình phát triển hiện tại
tại Trung Quốc. Với giới quan sát,
việc một giảng viên cấp cao của Đại học
Bắc Kinh, trung tâm đào tạo hàng đầu
và được kiểm soát chặt ché bởi chính quyền
công khai lên tiếng như vậy là điều cực kỳ
hiếm hoi và mang tính cảnh báo sâu sắc.
Dưới đây là bản dịch đầy đủ
của bài viết của bà, có tiêu đề tình thế
tiến thoái lưỡng nan không thể tránh khỏi,
hệ thống không thể cứu ván.
Sau 10 năm học tập và làm việc tại Mỹ,
tôi trở về Bắc Kinh quen thuộc cách đây 12 năm.
Sau khi tốt nghiệp Đại học Thanh Họa,
tôi sang Mỹ lấy bằng tiến sĩ.
Tôi đã giảng dạy tại Đại học Bắc Kinh
hơn 4 năm. Hơn một thập kỷ
trôi qua trong trước mắt, tất cả đều
dưới kỷ nguyên mới của Đảng Cộng sản
do ông Tập Cận Bình lãnh đạo.
Cảm nhận sâu sắc nhất của tôi được tóm gọn
trong 8 từ, tình thế tiến thoái lưỡng nan
không thể tránh khỏi, hệ thống không thể cứu ván.
Vì vậy, tôi viết bài này
để chia sẻ những sự thật chân thành
và suy ngấm học thuật tích lũy qua những năm qua.
Cục thống kê quốc gia Trung Quốc công bố
tăng trưởng GDP năm 2024
là 5%. Nhiều người
cười nhạo con số này.
Ở cấp độ vĩ mô, các chỉ số kinh tế
do chính quyền công bố rõ ràng bị thao túng.
Tôi tự hỏi Giám đốc Khang Nghĩa
của cục thống kê đã chịu áp lực lớn đến mức nào.
Vấn đề thực sự là liệu cấu trúc
phát triển kinh tế đằng sau con số này
có lành mạnh hay không và phản ứng của người dân
ở cấp độ vĩ mô. Các ngành công nghiệp
khác nhau cho thấy xu hướng suy giảm
toàn diện và niềm tin đang mờ nhạt.
Người dân bình thường và các thực thể thị trường
lo lắng sâu sắc về triển vọng tương lai.
Doanh nghiệp phá sản tiền gửi
trong các ngân hàng nông thôn không thể rút
và người dân bỏ chạy ra nước ngoài hàng loạt.
Trong số các đồng nghiệp của tôi
nhiều người đã có thể sanh hoặc thường trú nhân
ở nước ngoài. Họ làm việc
tại Trung Quốc trong khi con cái và tài sản
của họ ở nước ngoài. Con cái
của nhiều quan chức CCP đang ở Mỹ
hoặc châu Âu. Thật nực cười
khi ông Tập Cận Bình xuất hiện trên truyền hình nhà nước
kêu gọi thanh niên Trung Quốc hy sinh
tương lai vì đất nước. Chẳng hạn
một lãnh đạo đại học đã nghỉ hưu
và là giáo sư tại viện của chúng tôi dành phần lớn
thời gian ở nước ngoài với con cái,
thỉnh thoảng trở về để than bán với chúng tôi.
Ông hiệu trưởng thì tranh thủ mọi cơ hội
để ra nước ngoài, lớn lên ở Trung Quốc,
học tập và làm việc ở nước ngoài
rồi trở về vì lý do gia đình.
Tôi hy vọng đất nước mình có thể thịnh vượng.
Tuy nhiên những năm gần đây cho thấy
không phải sự cải thiện mà là sự suy thoái.
Học giả Mỹ Maru G.E.
đã khôn ngoan nói rằng cần tách
biệt chính quyền CCP khỏi người dân Trung Quốc.
CCP vẽ ra những viễn cảnh hoành tráng
để duy trì tính hợp pháp
nhưng những viễn cảnh này thiêu tín nhiệm
với các chính sách thay đổi qua đêm
và các văn bản chính thức bị hủy bỏ tùy tiện.
Đương nhiên, người dân không còn niềm tin.
Chẳng hạn, viễn cảnh gần đây
về hiện đại hóa kiểu Trung Quốc
đặt mục tiêu đạt mức quốc gia phát triển
vừa phải vào năm 2035.
Các đồng nghiệp trong nước tính toán rằng
điều này đòi hỏi tăng trưởng GDP
ít nhất 5% mỗi năm.
Những 5% của năm 2024
đã bị thổi phỏng bao nhiêu?
Việc dựa vào xuất khẩu tập trung
để thúc đẩy con số là bất thường.
Một quốc gia lớn phụ thuộc vào nhập khẩu
và xuất khẩu cho một phần ba tăng trưởng kinh tế
là không mềm vững.
Cấu trúc kinh tế đằng sau 5% này
khó có thể gọi là chất lượng cao.
Các mục tiêu chính sách của CCP
thường bị coi là trò cười.
Bất kỳ ai có kiến thức kinh tế cơ bản
đều biết rằng với sự chăm chỉ
và trí tuệ của người dân Trung Quốc
việc đạt được GDP bình quân đầu
Vào những năm 1980
cải cách và mở cửa đã phủ nhận đấu tranh dài cấp
giải phóng các lực lượng sản xuất xã hội
và thúc đẩy hơn 30 năm phát triển nhanh chóng.
Sau đại hội đẳng lần thứ 18
tăng trưởng chậm lại từ 10%
xuống mức khó duy trì 5% hiện nay.
Các học giả viện dẫn các mô hình
bất động sản, quy luật kinh tế
và tình hình quốc tế.
Nhưng về cơ bản, đó là mâu thuẫn
giữa cơ sở kinh tế và thượng tầng chính trị.
Nếu không cải cách thượng tầng
các lợi ích phát triển từ cải cách sẽ cạn kiệt.
Cựu lãnh đạo Gia Bảo nhận ra
điều này, tuyên bố rằng
nếu không cải cách hệ thống chính trị thành công
cải cách kinh tế không thể được thực hiện đầy đủ.
Một hệ thống chính trị không được cải cách
sẽ bóp nghẹt các cơ hội phát triển.
Chẳng hạn, khi ông Lý Khắc Cường
còn tại vị, ông cho phép sự phát triển
của WeChat và xe đạp chia sẻ
thúc đẩy các doanh nghiệp đại diện cho nền kinh tế
nền tảng và chia sẻ ngày nay.
Tuy nhiên ông không phù hợp
với môi trường chính trị hiện tại.
Nhiều khía cạnh của Trung Quốc ngày nay là sự hài hước
đen tối với hệ thống bóp nghẹt
những phát triển có lợi.
Ở cấp độ cá nhân, mọi người bị ràng buộc
bởi các hệ thống phản nhân văn.
Ở cấp độ vĩ mô, các chính sách phức tạp
và không giải quyết được các mâu thuẫn cốt lói.
Nếu không cải cách chính trị
sự phát triển kinh tế, xã hội sẽ
vẫn bị thắc nghén.
Trong trận luật lớn ở Hà Nam năm 2021
báo cáo chính thức cho rằng chỉ có
100 người chết. Đứng tại đường
Hầm Kinh Quảng ở Trịnh Châu, nhìn thấy
các thi thể trôi nổi, chúng tôi biết số người
chết thực tế bị đánh giá thấp ít nhất 10 lần.
Tình trạng thù địch xã hội gia tăng
với các vụ bạo lực xảy ra thường xuyên.
Cho đùa lớn nhất của chính quyền
CCP là lời nói và hành động
của họ hoàn toàn mâu thuẫn.
Hiến trương đảng kêu gọi tìm kiếm sự thật
từ thực tế và thực dụng, nhưng nhiều hành động
của chính quyền lại trái ngược hoàn toàn.
Người dân giờ nói, chúng tôi đã
Nếu hệ thống chính trị không được cải cách,
bất kể câu chuyện lạc quan được thúc đẩy
bao nhiêu, đó vẫn là một hệ thống
không thể cứu vãn. Một số người hỏi
liệu các học giả tại Đại học Bắc Kinh
có thể nói vài lời công bằng để tiếp cận
những người ở trên không? Thực tế,
các trí thức không thể làm gì. Ngoài
một số điều trình kỹ thuật nhỏ, họ không
dám nói sự thật và chỉ có thể đi theo
việc thúc đẩy cái gọi là câu chuyện lạc quan.
Các trường đại học, viện nghiên cứu
và doanh nghiệp đều bị đánh dấu
bởi chủ nghĩa thực dụng, không có
dấu vết của tầm nhìn dài hạn.
Mặc dù đất đai cho sự đổi mới ở đất nước
rộng lớn này phần lớn đã bị xói mòn,
những đổi mới chất lượng cao như LAC, Gocom
và JEP-CE vẫn xuất hiện.
Tuy nhiên, trong hệ thống này,
những tiên lửa như vậy khó có thể bùng
lên thành ngọn lửa lớn. Vấn đề
nằm ở kinh tế, nhưng gốc dễ nằm
ở chính trị. Nếu phải đề xuất
một giải pháp, đó sẽ là điều mà phần
lớn người dân Trung Quốc, các thực thể thị trường
và thậm chí những người trong hệ thống
kỳ vọng, cải cách hệ thống chính trị,
cải cách hệ thống chính trị, cải cách hệ thống
chính trị. Một lập luận được chuẩn bị
kỹ lướng, thâu đáo và mang động
cơ xây dựng, lẽ ra đã mở ra
cuộc tranh luận cần thiết về hướng đi của
Trung Quốc, nay lại trở thành một biểu tượng cho
giới hạn chịu đựng của chính quyền. Bức thư
ngỏ do bà Tường Anh Cơ, Phó
Giáo sư Trường Quản lý Gua, Đại học Bắc Kinh
công bố đầu tháng 5, đã nhanh chóng
Trong thư, bà lên tiếng phê phán
tình trạng hiện tại của nền kinh tế và
truy nguyện gốc rễ khủng hoảng nằm ở thể chế
chính trị. Với chính quyền Trung Quốc,
đây là điều không thể bỏ qua.
Chỉ vài ngày sau, bà Tường bất ngờ
ra tuyên bố rút lại bài viết, khẳng định
rằng tài khoản của bà đã bị xâm nhập
và yêu cầu các trang web gỡ bỏ nội dung.
Lời đính chính này dường như không
thuyết phục. Với những ai theo dõi
chính trị Trung Quốc lâu năm, phản ứng ấy
gợi nhớ nhiều hơn đến sức ép chính trị
hơn là sự thật kỹ thuật số.
Rút lại bài viết, trong trường hợp này
không phải là sự phủ nhận nội dung
mà là một minh chứng khác cho thấy
mức độ rủi ro mà những tiếng nói độc lập
phải đối mặt tại Trung Quốc. Đáng chú ý,
đây không phải là hành động đơn lẻ.
Vài tuần trước đó, một hiệu trưởng và
một phó hiệu trưởng đại học khác tại Trung Quốc
cũng công bố bức thư kêu gọi sinh viên đứng lên
thay đổi thời đại, nhắm thẳng vào vai trò
của ông Tập Cận Bình. Một số đoạn
trong bức thư khiến người ta liên tưởng đến
giai đoạn căng thẳng trước thềm các cuộc biểu tình
thiên an môn năm 1989.
Dù không dẫn đến làn sóng xuống đường,
nhưng sự việc cho thấy bất mát âm ủy
trong giới học thuật và giáo dục đang
dâng cao, một chỉ dấu không thể xem thường
với một hệ thống chính trị vốn đặt nặng
sự trung thành và kiểm soát tư tưởng.
Trong khi đó, thực trạng kinh tế tiếp tục
gây nhiều quan ngại. Trung Quốc đã
ngừng công bố hàng loạt dữ liệu kinh tế
quan trọng trong tháng 5, khiến các nhà
quan sát quốc tế và nhà đầu tư gặp khó khăn
trong việc đánh giá mức độ tổn thương
thực sự của nền kinh tế. Đây không phải
lần đầu tiên chính quyền Trung Quốc chọn
phương án làm mở dữ liệu thay vì cải cách chính sách.
Nhưng lần này, động thái ấy diễn ra
trong bối cảnh các dấu hiệu giảm phát,
thất nghiệp và đình trệ sản xuất ngày càng
rõ nhất. Theo các dữ liệu độc lập,
mức tăng trưởng GDP 5,4%
mà Bắc Kinh công bố cho quý
1 năm 2025 đang bị nghi ngờ
là không phản hánh thực tế. Giá
cả tiêu dùng trong tháng 2 và 3
đã có dấu hiệu giảm. Còn chỉ số
quản lý mua hàng PMI tháng 4 cho thấy
hoạt động sản xuất đang thu hẹp,
đặc biệt ở khu vực miền Nam,
vốn phụ thuộc nặng nề và xuất khẩu.
Những tín hiệu này hoàn toàn trái ngược
với tuyên bố phục hồi mạnh mẽ từ phía chính quyền.
Trong một tuyên bố gần đây, cựu
Tổng thống Donald Trump cũng lên tiếng về
tình trạng của Trung Quốc, cho rằng nền kinh tế
nước này đang co lại rõ rệt, phần lớn
do tác động từ chính sách thuế quan mà
ông từng khởi xướng. Ông Trump
nhận định rằng nếu không có thỏa thuận
tạm thời được ký kết vào đầu năm nay,
Trung Quốc có thể đã đối mặt với sự
sụp đổ toàn diện về kinh tế, trong khi
Mỹ vẫn giữ được sự ổn định nhờ động lực
chính trị từ cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024.
Dữ liệu có thể bị kiểm soát,
nhưng đời sống người dân thì không.
Nhiều người Trung Quốc đang phải
đối mặt với chi phí sinh hoạt ngày càng
tăng trong khi thu nhập và cơ hội việc
làm tiếp tục suy giảm. Một hiện tượng
mới nổi lên được gọi là người chuột.
Những cá nhân sống dưới mức nghèo khổ tại
các thành phố lớn tránh xa ảnh sáng
xã hội vật lộn với từng đồng chi tiêu hàng ngày.
Họ sống trong các tầng hầm tồi tàn,
ăn uống tiết kiệm từng su
và dần rút lui khỏi đời sống xã hội.
Không chỉ vậy, các vụ việc được gọi
là tấn công trả thù xã hội.
Những hành động bạo lực vô cớ do người
mất phương hướng và bất mãn thực hiện đang
gia tăng, phản ánh sự giãn hết nghiêm trọng
trong cấu trúc xã hội. Khi kỳ vọng không còn
và lối thoát không hiện hữu,
nguy cơ bùng phát bất ổn xã hội
là điều khó tranh khỏi. Tất cả những
diễn biến này đang đặt ra câu hỏi lớn
cho cá nhân ông Tập Cận Bình và giới lãnh đạo đương nhiệm.
Với quyền lực từng được cho là
tuyệt đối, ông Tập nay đối mặt
với thách thức kép, vừa phải duy trì
tình chính danh trong một nền kinh tế lao dốc,
vừa phải xử lý làn sóng bất mãn đang dâng
lên trong lòng xã hội và cả trong giới trí thức.
Chính thức đối phó hiện tại,
siết chặt kiểm soát thông tin,
dập tắt phản biện và tô vẽ
một bức tranh ổn định, có thể giúp
chính quyền trì hoãn những khủng hoảng ngăn hận.
Nhưng về lâu dài, đó không phải là
giải pháp, mà là sự tự cô lập
với thực tế. Các chế độ thường
không sụp đổ vì áp lực từ bên ngoài,
mà vì mất khả năng thuyết phục người dân rằng
hệ thống vẫn còn lý do để tồn tại.
Khi nỗi sợ bị thay thế bằng
sự vỡ mộng và khi những tiếng nói
ôn hòa cũng bị trừng phạt, xã hội
sẽ dần rơi vào trạng thái lạnh lùng,
Bức thư của bà Tưởng,
dù bị rút lại, đã một lần nữa
chứng minh rằng lòng can đảm vẫn còn
và rằng một xã hội không thể duy trì sự
ổn định bằng cách bóp nghè sự thật.
Ngày 15 tháng 5,
tại một vùng đất vốn bị xem là
điểm nóng bất ổn nhất hành tinh, Trung Đông,
một quyết định tưởng chừng nhỏ bé lại
phát ra tín hiệu điện chính trị cực lớn.
Donald Trump tuyên bố gỡ bỏ một phần lệnh
trừng phạt đối với Syria, đồng thời
chuẩn bị nối lại quan hệ ngoại giao với chính quyền
mới của quốc gia này.
Không tiếng súng, không cuộc đảo chính,
không có cảnh di tản hỗn loạn.
Nhưng ngay trong đêm, đèn ở Trung Nam Hải bỗng sáng chừng.
Không phải vì họ lo cho Damascus,
mà vì họ nhận ra Mỹ
vừa mở một chiến tuyến mới, chiến tuyến
không bằng vũ khí, mà bằng ngoại giao
thực dụng và lựa chọn phe.
Điều gì đang thực sự diễn ra?
Tại sao một cựu thủ như Syria lại quay đầu nhanh đến thế?
Tại sao một tổ chức như Taliban
lại sẵn sàng trao lại căn cứ Bagram,
biểu tượng cho thất bại của Mỹ,
chỉ để đổi lấy sự gật đầu từ Washington?
Và vì sao cả Ấn Độ,
Saudi Arabia lẫn Qatar
từng lúc lắc giữa các cực quyền lực
giờ lại dứt khoát niêng về với Mỹ?
Câu trả lời không nằm ở bản thân
các quốc gia ấy, mà nằm ở người
đang tái thiết lại thế trận toàn cầu, Donald Trump.
Syria từng là một trong những mắt xích
quan trọng nhất trong bản đồ ảnh hưởng của Trung Quốc
tại Trung Đông.
Trong con mắt của Bắc Kinh, đây là vên ngọc đen đáng giá,
một chính quyền độc tài chống Mỹ quyết liệt,
thân thiện với Nga, sở hữu chữ lượng
dấu đáng kể, và quan trọng hơn cả
là một chính quyền sẵn sàng trao đổi chủ quyền
để nhận lấy vốn, hạ tầng và vũ khí
từ Trung Quốc.
Từ lâu Bắc Kinh đã coi chính quyền Burma-Assad
như một biểu tượng của liên minh kháng Mỹ
tại khu vực. Họ viện trợ tài chính,
kỳ kết các thỏa thuận năng lượng,
mở đường cho các công ty quốc doanh đầu tư hạ tầng
và đặc biệt là luôn đứng về phía
Syria trong các cuộc bỏ phiếu
tại Liên Hợp Quốc bất kể Assad có bị cáo buộc
vi phạm nhân quyền, sử dụng vũ khí
hóa học hay không.
Thế nhưng, toàn bộ chiến lược đầu tư ngoại giao ấy
đã sụp đổ chỉ sau một đêm.
Cuối năm ngoái, giữa lúc nội chiến âm ỉ kéo dài,
tình hình kinh tế kiệt quệ và phong trào
chống đối âm thầm lan rộng,
Burma-Assad đã rời Syria sang Nga
trong bí mật. Chính quyền mà Trung Quốc
hậu thuẫn tan giá trong lặng lẽ,
người kế nhiệm ông là một cái tên không ấy
Rồi thủ lĩnh tổ chức HTS,
tổ chức giải phóng Levan,
từng bị Mỹ trao giải truy nã hàng triệu đô.
Một người như vậy mà lại bất ngờ tuyên bố
muốn hòa giải với phương Tây,
bảo vệ quyền phụ nữ và tách khỏi ảnh hưởng Trung Quốc
điều đó khiến cả thế giới sừng sốt.
Nhưng điều khiến Bắc Kinh troáng vãng hơn
là phản ứng từ Washington.
Trump không yêu cầu Hala phải tuyên thệ trung thành,
cũng không cần quá khứ phải được gột dừa.
Tất cả chỉ xoay quanh hiện tại
và lựa chọn chính trị.
Trump nói ý, nếu anh không còn là kẻ thù,
tôi sẽ không còn trừng phạt.
Nếu anh rời bỏ Trung Quốc, tôi sẽ chỉa cành O'Neill.
Một câu nói ngắn gọn,
thẳng thừng và mang tính định
hướng chiến lược rõ rệt.
Chính từ khoảnh khắc ấy,
một tiền lệ nguy hiểm đối với Trung Quốc được thiết lập.
Một đồng minh thân Bắc Kinh có thể bị Mỹ thu phục
chỉ bằng một nước cơ không cần chiến tranh,
không cần đảo chính chỉ bằng sự lựa chọn phe.
Đây là cú lật chiến lược
mà Trung Quốc không kịp phòng bị.
Từ lâu Bắc Kinh quen chơi trò đối ngoại phòng thủ,
dùng tiền để xây dựng quan hệ,
dùng nghị trường để kéo dài ảnh hưởng.
Nhưng gần này,
Trump áp dụng một kiểu chơi khác,
ngoại giao dựa trên chủ nghĩa thực dụng thuần túy.
Không cần ai trở thành dân chủ kiểu Mỹ,
chỉ cần họ rút khỏi ảnh hưởng Trung Quốc là đủ.
Cách tiếp cận này khác xa
với chính sách ngoại giao đạo đức
mà Mỹ từng duy trì thời hậu chiến tranh lạnh.
Không còn giao giảng dân chủ,
không còn đòi hỏi cải cách thể chế.
Trump chỉ cần một lời cam kết trung lập
hoặc thân Mỹ và đổi lại là một cơ hội
sống sót cho chính quyền mới.
Taliban từ khủng bố thành người gắt cửa của Mỹ.
Nếu Syri là ví dụ đầu tiên cho chiến lược
đổi màu phe cờ của Trump,
thì Taliban chính là quân bài
khiến cả Trung Nam Hải lạnh gáy.
Sau khi Mỹ rút quân huấn loạn khỏi Afghanistan
vào năm 2021 dưới thời Bi Đen,
Taliban tiến vào thủ đô Kabul
và giành quyền kiểm soát đất nước
trong sự sưỡng sở của thế giới.
Nhưng này và họ giành được không đi kèm
với sự công nhận.
Không có quốc gia phương Tây nào công nhận chính quyền mới.
Không có viện trợ, không đầu tư,
không đối thoại.
Toàn bộ nền kinh tế Afghanistan
rơi vào trạng thái đóng băng.
Hơn 23 triệu người sống trong cảnh thiếu đói
trong khi nguồn thu chủ yếu đến từ
bôn ma túy và hoạt động chợ đen.
Trung Quốc lúc đó đã nhanh chóng trên chân.
Họ đưa ra những lời mới gọi quen thuộc
mở rộng vành đai, con đường, khai thác dầu khí,
phát triển khoáng sản, xây dựng hạ tầng.
Nhưng Taliban không dễ bị lừa.
Họ thừa hiểu rằng những doanh nghiệp
đến từ Bắc Kinh chỉ quan tâm đến 2 thứ
khoáng sản và lợi nhuận.
Không có kế hoạch phát triển dài hạn,
không có cam kết xã hội, không có bảo đảm an ninh.
Chỉ cần một vụ nổ mình,
một cuộc khủng bố cục bộ, cả dự án
và chính quyền có thể sụp đổ cùng lúc.
Đó không phải là hợp tác,
đó là vét cạn tài nguyên trong vỏ bọc đầu tư.
Và thế là Taliban bắt đầu thay đổi chiến thuật.
Không tuyên bố,
không ra thông cáo,
không tổ chức họp báo,
họ âm thầm hành động.
Toàn bộ vũ khí, trang bị,
phương tiện mà quân đội Mỹ bỏ lại,
từ 770.000 khẩu súng,
70.000 xe bọc thép,
đến hàng nghìn bộ thiết bị giám sát
và liên lạc chiến thuật,
đều được thu gom và chuyển về căn cứ không quân Bagram.
Căn cứ Bagram, từng là trung tâm hoạt động
quân sự lớn nhất của Mỹ tại Trung Á,
cũng là biểu tượng cho sự hiện diện của
Washington trong suốt 2 thập kỷ,
được dọn dẹp, sửa chữa,
tái cấu trúc một cách bí mật nhưng bài bản.
Không phải để mở vào tàng,
không phải để thể hiện quyền lực,
mà là để truyền tín hiệu cho Mỹ.
Thông điệp rất rõ, chúng tôi sẵn sàng.
Trump, khi được hỏi về Bagram
trong một sự kiện tại Qatar vào tháng 2,
đã nói trắng,
chúng ta sẽ quay lại Afghanistan,
chúng ta sẽ giành lại căn cứ Bagram,
vì từ đó đến căn cứ hạt nhân
của Trung Quốc chỉ mất 1 giờ bay.
Đây không phải là lời nói xuông,
một loạt các hành động đã được triển khai,
CIA đã được kỹ thuật viên quay lại Bagram,
hệ thống giám sát chiến thuật
từng được sử dụng thời chiến tranh
chống khủng bố đang được kích hoạt lại,
và điều đặc biệt nhất, Phó Giám đốc CIA
Dickson xuất hiện tại hiện trường.
Trong thế giới của những ám hiệu địa chính trị,
không cần bất kỳ hiệp định nào được ký,
không cần cửa Mỹ tông bay,
chỉ cần từng thiết bị được cắm điện trở lại,
từng đường băng được chảy nhựa,
từng vệ tinh bắt đầu truyền tín hiệu là đủ để hiểu,
Washington đã trở lại.
Một cách không chính thức nhưng vô cùng hiệu quả,
Taliban đang trở thành người gác cửa mới
của Mỹ ở Trung Á,
không phải vì họ yêu tự do,
mà vì họ biết đâu là con đường sống sót duy nhất.
Còn với Bắc Kinh, điều cay đắng nhất
không phải là mất một đồng minh tiềm năng,
mà là chứng kiến một chính quyền
từng bị Mỹ xóa sổ đang quay đầu,
và trở thành ban đạp chiến lược để kiềm chế chính mình.
Ấn Độ Trung Á và chiến lược vây hám mềm.
Ngày 16 tháng 5 năm 2025,
một cuộc điện đàm diễn ra âm thầm
giữa Taliban và Ấn Độ
từng chừng là một sự kiện ngoại giao đơn lẻ
nhưng lại tạo ra chấn động
trong giới phân tích địa chính trị.
Một biểu tượng của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan
lại chủ động tiếp cận một quốc gia thế tục,
dân chủ và từng công khai ủng hộ lực lượng
chống Taliban. Điều gì đang thực sự diễn ra?
Câu trả lời không nằm ở thủ đô
Campbell đang tái thiết,
cũng không hẳn ở New Delhi vốn luôn thực dụng,
mà nằm tại Washington,
nơi cựu Tổng thống Donald Trump đang tái định
hình lại chiến lược toàn cầu của Hoa Kỳ
không bằng vũ khí mà bằng tái thiết lập
Nhiều lần từ chối vai trò tay sai
trong bất kỳ liên minh nào,
không bao giờ thay đổi chính sách ngoại giao
chỉ vì áp lực nhất thời.
Họ không dễ bị dụ dỗ bằng đầu tư
hay các gói viện trợ nhân đạo hào nhoáng.
Họ chọn hợp tác nếu điều đó giúp họ
giải bài toán sống còn, bảo vệ Trung Quốc,
đẩy lùi ảnh hưởng của Bắc Kinh ở mọi hướng
từ Đông Bắc, Bộ Himalaya đến Lây Á
và cả Ấn Độ Dương.
Việc Taliban gọi cho Ấn Độ
không phải là một động tác tự phát.
Nó nằm trong chuỗi phản ứng
domino kéo dài từ thời điểm Hoa Kỳ
rút quân khỏi Afghanistan năm 2021
để lại một khoảng trống quyền lực
mà Trung Quốc nhanh chóng muốn lấp đẩy
bằng sáng kiến vành đai con đường, greed.
Nhưng Bắc Kinh đã quá vội vàng.
Họ vung tiền, ký thỏa thuận,
lập căn cứ hậu cần mà quên mất
điều cơ bản, các liên minh bền vững
không để xây bằng tiền, mà phải
bằng lòng tin chiến lược. Trong khi đó
chiến lược của Trump và các cầu vấn an ninh
quốc gia Hoa Kỳ lại rất khác, không cần
đảo chính, không cần thay đổi chế độ
không cần can thiệp quân sự quy mô lớn
chỉ cần tạo ra một chuỗi cắt điểm
đất chiến lược nơi từng quốc gia một âm thầm
lùi lại khỏi Trung Quốc và tiến nhẹ
một bước về phía Hoa Kỳ.
Không cần tuyên bố chống Trung Quốc, chỉ cần
không còn lệ thuộc vào Trung Quốc.
Chiến trường mới không phải là Đông Á
nơi thế trận đã định hình
cũng không phải là châu Âu nơi NATO
giữ vững ưu thế, mà chính là
Trung Á, khu vực từng là sân sau của Nga
giờ lại là hành lang thương mại
then chốt của Trung Quốc.
Nếu khu vực này lung lay, vành đai
con đường sẽ vỡ trận từ giữa thân.
Nếu Afghanistan, mắt xích quan trọng
của trục Tây, chuyển trục
thì toàn bộ cấu trúc chiến lược của Bắc Kinh sẽ phải
tái cơ cấu. Thế nên, cuộc gọi
giữa Taliban và Ấn Độ là một cuộc mốc
Nó báo hiệu rằng các quốc gia
trong khu vực đã bắt đầu chơi ván cờ lớn
nơi họ không còn nghĩ đến Mỹ như đế quốc
can thiệp, mà như một đối trọng hữu ích
trước tham vọng bành trướng vô hình của Trung Quốc.
Việc New Delhi bắt tay với
Nếu quan hệ này được nâng cấp, thì Bắc Kinh
không chỉ mất một đối tác chiến lược, mà còn
phải đối diện với nguy cơ xuyên thùng vành đai
từ phía Tây. Nhất là khi Mỹ
cũng đã quay lại căn cứ Bagram một cách âm thầm
và các lực lượng đặc biệt phương Tây
đang từng bước giàn quân tại các vị trí
then chốt quanh Trung Á, giám sát sát
sau mọi động thái hậu cần của Bắc Kinh.
Trong bối cảnh ấy, Ấn Độ trở thành
lá bài chiến lược hàng đầu.
Với dân số hơn 1,4 tỷ, sức mạnh hạt nhân
của Bắc Kinh, vị trí địa lý án ngữ
Ấn Độ Dương và Trung Á, New Delhi
không chỉ là đối tác, mà là một trụ cột
của Liên minh Kiểm chế Trung Quốc.
Và chính họ, dưới sự khích đệ ngầm của Washington
đang hành động như một đối trọng thực thụ.
Sự kiện ngày 16 tháng 5 vì thế
không thể chỉ được nhìn như một bước
giảm căng thẳng. Đó là một cổ giàn quân
chiến lược kiểu mới, nơi điện thoại
thay thế súng đạn, nơi đàm phán thay
cho đảo chính, và nơi các mối quan hệ
phi truyền thống được xây dựng để chiết tiêu
các liên minh cũ của Trung Quốc.
Chuyến chuyển trục lần này không nguồn nào
như một cuộc chiến, nhưng mỗi nhiệp chuyển
đều có thể làm rắn hết hệ thống ảnh hưởng
mà Trung Quốc đã giải công xây dựng suốt
hai thập niên. Và khi Ấn Độ chính thức
vào cuộc với sự ủng hộ ngầm từ Mỹ
thì Bắc Kinh sẽ không còn là trung tâm
không thể thay thế trong khu vực.
Bởi quyền lực địa chính trị không chỉ nằm
ở vũ khí, mà nằm ở chỗ
ai khiến được kẻ thù của bắt tay nhau.
Và lần này, đó là Mỹ.
Trong bức tranh địa chính trị
đang thay đổi nhanh chóng, một điều ngày càng
rõ ràng chăm không dùng đạo lý để
lôi kéo đồng minh ông dùng lấy.
Đó là điều mà Trung Quốc không làm được
và có lẽ sẽ không bao giờ làm được.
Khi Bắc Kinh bước vào một quốc gia
họ thường mang theo 3 món vũ khí quốc kỷ
những dự án cơ sở hạ tầng hàng
tỷ USD mà không biết bao giờ hoàn thành.
Những cam kết không đứng
về bên nào cũng không chịu trách nhiệm
nếu tình hình an ninh leo thang.
Và cuối cùng là tiền đổ vào truyền thông
think tank, chính trị ra để
mua chuộng ảnh hưởng ngầm.
Nhưng Trăm không cần 3 thứ đó.
Ông chỉ cần một câu rõ ràng, đánh thép
và có hậu thuẫn thực tế.
Đứng về phía tôi, tôi bảo vệ.
Không thì đứng trách tôi ra tay.
Nghẽ có vẻ cộc cần, thậm chí vô văn hóa
dưới con mắt của giới ngoại giao truyền thống.
Nhưng ở Trung Đông và Trung Á,
nơi quyền lực luôn được đánh giá qua thái độ
chứ không phải lý tưởng, thì chính kiểu phát ngôn này
mới là thứ dễ hiểu và dễ chọn nhất.
Quan trọng hơn, Trăm nắm trong tay
một công cụ mà Bắc Kinh không bao giờ có được
quyền kiểm soát lệnh trừng phạt bằng đồng USD.
Đó là chiếc đòn bầy
có thể biến mọi lời cảnh cáo trở thành hiện thực.
Nếu một quốc gia muốn đầu tư,
muốn giao dịch, muốn vay vốn,
muốn có một hệ thống tài chính quốc tế
mở cửa họ phải tồn tại trong hệ thống do Mỹ dẫn đầu.
Và nếu họ chọn sai phe,
họ sẽ bị loại khỏi nó
chỉ bằng một cú bấm nút.
Trăm không cần hứa hẹn điều gì cao cả.
Ông chỉ đặt ra lựa chọn
và mọi quốc gia phải chọn phe.
Trong thế giới ngày nay,
thứ ngôn ngữ phổ quách không còn là dân chủ hay nhân quyền
mà là chuỗi công ứng,
tài chính, an ninh và năng lượng.
Ai kiểm soát được bốn yếu tố đó,
người đó có tiếng nói.
Và Mỹ, với quyền lực tài chính toàn cầu,
đang quay trở lại để tái định hình thế giới
theo đúng luật chơi của họ luật
của chủ nghĩa thực dụng thay vì lý tưởng háo huyền.
Với chế lược này, Trăm không chỉ
làm rãn nứt liên minh ngầm do Trung Quốc xây dựng
với toàn bộ ảo tưởng của Bắc Kinh
rằng họ có thể thay thế Mỹ bằng tiền và sự mập mỡ.
Thời đại của ngoại giao Hoa Mỹ đang nuôi dần.
Thay vào đó là ngoại giao như đòn bầy đơn giản,
quyết đoán và hiệu quả.
Và Trăm là người hiểu rõ điều đó hơn ai hết.
Trung Nam Hải nên ngủ ít hơn
và nghĩ nhiều hơn.
Donald Trăm không chỉ thực hiện
một chuyến công du Trung Đông.
Ông đang thực hiện một cuộc tái thiết bản đồ địa chính trị toàn cầu
không bằng súng đạn, không bằng quân đội
mà bằng sự lựa chọn và nguyên tắc thực dụng.
Từng quốc gia một đang rút khỏi
quỹ đạo ảnh hưởng của Trung Quốc
Syri, Taliban, Ấn Độ, Saudi Arabia, Qatar.
Từng mất xích trong chuỗi liên kết
mà Bắc Kinh mất hàng chục năm xây dựng đáng đứt gãy
không phải do áp được quân sự
mà vì thiếu lòng tin, thiếu thực chất
và thiếu đạo lý sống còn.
Bắc Kinh có thể tiếp tục ra giả
về chiến lược ba cao, trình độ cao,
chất lượng cao, cấp độ cao.
Nhưng kết quả cuối cùng chỉ giống như
một bảng trần đoán bệnh lý mãn tính,
Cái nào cũng dễ gây tử vong
nếu không điều trị kịp thời.
Điều đáng buồn nhất là
người dân Trung Quốc không sai,
họ không có lỗi.
Sai lầm nằm ở một chính quyền dám đứng lên tay mặt họ
để nói dối, gây hấn, chia rẽ
và đẩy quốc gia đến bờ vật cô lập,
chăm không đóng cửa hợp tác.
Nhưng ông chỉ hợp tác với quốc gia biết
hành xử như một thành viên bình thường trong cộng đồng quốc tế.
Điều đó đòi hỏi
một lựa chọn mang tính sống còn
hoặc cải cách thể chế
hoặc bị bỏ lại phía sau.
Khi Syri từng là đồng minh thân cận của Trung Quốc
quay đầu về phía Mỹ.
Khi Taliban, kẻ thù không đội chơi chung
với Washington dọn sạch căn cứ
Bagram để mới Syria quay lại.
Khi Ấn Độ, Qatar, Saudi Arabia
đều chuyển trục.
Thì đó không còn là hiện tượng.
Đó là xu thế. Thế giới đang chuyển động.
Chỉ có Bắc Kinh là chưa chịu hiểu.