K2-18B là một siêu trái đất, có kích thước lớn gấp 2,6 lần hành tinh của chúng ta, nhưng gấp 8,6 lần. Bằng các quan sát từ kính văn thiên mạnh mẽ nhất mọi thời đại James Webb, đã tạo ra chúng ta sử dụng sốt khi tiết lộ, hành động này sở hữu những hợp chất hóa học, mà theo hiểu biết ít ỏi của con người, chúng chỉ được tạo ra bởi các sinh vật sống...
#khoahoc#vutru#jameswebb -------------------------------------- ❤ Đăng ký kênh tại đây: / @topthuvi ❤ Tham gia Hội viên kênh: / @topthuvi -------------------------------------- Tín dụng: Chúng tôi không sở hữu toàn bộ tư liệu trong video, nó thuộc về các tổ chức khoa học uy tín như: NASA / ESA / ESO / CSA / Roscosmos / CNSA / SpaceX / Envato. Thông tin chi tiết xin vui lòng liên hệ theo phần giới thiệu của kênh. Trân trọng cảm ơn! Khám phá podcast
Nếu bạn là người đam mê khám phá vũ trụ, yêu thích các ngoại hành tinh tiềm năng cho sự sống,
hẳn thời gian qua, bạn đã ít nhất từng đọc từng nghe một bài báo về K2-18b,
một ngoại hành tinh nằm cách chúng ta 124 năm ánh sáng.
K2-18b là một siêu trẻ đất, có kích thước lớn gấp 2,6 lần hành tinh của chúng ta,
nhưng nặng gấp 8,6 lần.
Bằng các quan sát từ kính thiên văn mạnh mẽ nhất mọi thời đại, James Webb,
đã khiến chúng ta sửng sốt khi tiết lộ hành tinh này sở hấu những hợp chất hóa học,
mà theo hiểu biết ít ỏi của con người, chúng chỉ được tạo ra bởi các sinh vật sống.
Phát hiện này đã đưa K2-18b bước lên vị trí hàng đầu về một thế giới có thể ở được,
một thế giới tiềm năng nhất về sự sống ngoài trái đất.
Nhưng đằng sau ánh hảo quang tạm thời ấy, một cuộc tranh cãi nảy lửa giữa các nhà khoa học đã nổ ra.
Ngày càng có nhiều nhà khoa học phản đối và cho rằng K2-18b không thể sinh sống được.
Những phát hiện đó là giả mạo.
Vậy thực hư câu chuyện này như thế nào?
Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá.
K2-18b là cái tên mới nổi trong số hơn 5.000 ngoại hành tinh của NASA.
Được phát hiện lần đầu vào năm 2015 bởi kinh viễn vọng không gian Kepler,
K2-18b ban đầu bị phớt lờ và bỏ qua.
Nhưng mọi chuyện bắt đầu trở nên thú vị vào năm 2017
khi dữ liệu từ kính Spitzer xác nhận rằng hành tinh này nằm trong vùng hỗ trợ sự sống của sao chủ.
Như bạn đã biết, cụm từ đó rất quan trọng.
Nó có nghĩa là hành tinh đó nằm trong vùng có thể ở được của ngôi sao,
không quá nóng để nước bị bốc hơi hết, cũng không quá lạnh để bị đóng văng.
Ý tôi là nó vừa đủ để có khả năng tồn tại nước lòng trên bề mặt.
Trong số hàng nghìn ngoại hành tinh được phát hiện,
chỉ một số lượng rất ít các thế giới đạt được tiêu chí quan trọng này.
Vì vậy, nó nhận được sự ưu tiên của nhiều kính thiên văn mạnh mẽ nhất thế giới.
Và cái tên đã đưa K2-18b lên một tầm cao mới, đầy hy vọng nhưng cũng vấp phải nhiều tranh cãi.
Chính là chiếc kính viễn vọng không gian mạnh mẽ nhất ở thời điểm hiện tại, James Webb.
Trong một nghiên cứu được công bố vào tháng 4 năm 2025 do Đại học Cambridge thực hiện,
các nhà thiên văn đã sử dụng James Webb để quan sát bầu khí quyển của K2-18b.
Họ đã báo cáo về việc phát hiện hai hợp chất hiếm gặp trong bầu khí quyển hành tinh.
Đó là dimethyl sulfide, viết tắt là DMS, và dimethyl disulfide, viết tắt là DMDS.
Có thể bạn chưa biết, cả hai chất này đều là sản phẩm phụ của vi sinh vật sống trên trái đất.
Các nhà nghiên cứu đã vô cùng phấn khích khi chia sẻ rằng, đây là bằng chứng hứa hẹn nhất về sự sống ngoài trái đất.
Đại diện nhóm nghiên cứu chia sẻ, tín hiệu là rất rõ ràng,
đồng độ DMS và DMDS trong bầu khí quyển của K2-18b lớn hơn nhiều so với trên trái đất.
Trên hành tinh của chúng ta, chúng thường có khoảng dưới một phần tỷ theo thể tích.
Còn trên K2-18b, chúng được ước tính hơn mười phần triệu thể tích,
mạnh hơn hàng nghìn lần so với trên trái đất.
Tuy nhiên, trái ngược với tâm lý lạc quan của nhóm nghiên cứu,
ngày càng có nhiều nhà khoa học phản đối tuyên bố này.
Eddie Schwitzerman, phó giáo sư tại Đại học California, Riverside chia sẻ,
có một số lý do để hoài nghi, ý nghĩa thống kê của phát hiện này không đáng kể.
Còn Tessa Fisher, một nhà sinh vật học vũ sủ tại Đại học Arizona thì cho biết,
gần như chắc chắn đó không phải là sự sống.
Vậy rốt cuộc, cái mà James Webb tìm thấy là gì và bắt nguồn từ đâu?
Sự thật phía sau phát hiện này là gì?
Kính viễn vọng không gian James Webb, đài quan sát mạnh mẽ nhất của nhân loại,
đã mang đến một cái nhìn mới làm thay đổi cuộc chơi.
Không giống các kính thiên văn quang học như Hubble,
James Webb không thể chụp ảnh trực tiếp bề mặt của các hành tinh xa xôi.
Thay vào đó, các thiết bị hồng ngoại của nó săn tìm dấu hiệu hóa học của sự sống
hoặc các dấu hiệu sinh học trong bầu khí quyền hành tinh một cách chính xác.
Trong nghiên cứu mới do Đại học Cambridge dẫn đầu,
các nhà khoa học sử dụng công nghệ hồng ngoại giữa MIRI của James Webb
để nhìn vào bầu khí quyền của K2-18b,
phát hiện dấu vết của hai phân tử gốc lưu hình gọi là dimethylsulfite và dimethyldisulfite.
Các hợp chất này được biết là chỉ được tạo ra bởi các dạng sống cực nhỏ
như thực vật phù du trên trái đất.
Trước đó, vào năm 2023,
cũng sử dụng thiết bị hồng ngoại của James Webb
quan sát bầu khí quyền hành tinh khi nó đi qua phía trước ngôi rào.
Nhóm nghiên cứu cũng báo cáo về dấu vết có thể có của DMS
trong bầu khí quyền hành tinh.
Trên trái đất, việc phát hiện những loại khí này có nghĩa là dấu hiệu sinh học.
Nếu DMS có thể được tạo ra theo một cơ chế tự nhiên nào đó,
thì hiện tại các nhà khoa học vẫn chưa biết về nó.
Việc nó xuất hiện trên một hành tinh nằm trong vùng hỗ trợ sự sống của sao chủ,
có thể có đại dương nước lòng,
đã dèo hy vọng về một hành tinh tiêm năng cho sự sống.
Mặc dù không chính thức thừa nhận về khả năng sinh sống của K2-18b,
nhưng trong bản công bố báo cáo, trường nhóm nghiên cứu Đại học Cambridge ca ngợi
những phát hiện này là bằng chứng hứa hẹn nhất về sự sống ngoài trái đất,
vẽ nền bức tranh về một hành tinh đại dương có thể tràn ngập sự sống.
Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học phản đối kết quả này.
Phát hiện DMS của nhóm đã đạt đến mức 3 sigma, có ý nghĩa thống kê,
nghĩa là các tính toán có tỷ lệ xác xuất hữu ích lên tới 99,7%.
Tuy nhiên, đó là một kết quả chắc chắn trong nhiều lĩnh vực,
nhưng trong thiên văn học và vật lý hạt thì chưa thuyết phục.
Tiêu chuẩn vàng cho một khám phá được xác nhận là 5 sigma,
tương đương với tỷ lệ 1 trong 3,5 triệu khả năng xe sót.
Vì vậy, nhiều nhà khoa học chỉ trích,
nghiên cứu này đã phóng đại kết quả và con số chưa đủ
để chứng minh hành tinh này tiêm năng cho sự sống.
Vào tháng 1 năm 2025, một nhóm các nhà khoa học đã phân tích
độc lập bầu khí quyền của K-28B bằng các thiết bị James Webb
được sử dụng trong nghiên cứu năm 2023.
Nhóm nghiên cứu báo cáo rằng không tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy
hoặc có ý nghĩa thống kê về DMS trên K-28B.
Tiếp đó, vào ngày 22 tháng 4 năm 2025,
nhà vận lý thiên văn Jake Taylor của Đại học Oxford
đã phân tích lại quang phổ James Webb
được chia sẻ trong nghiên cứu mới của Cambridge.
Phân tích của Taylor cũng không tìm thấy dấu vết nào của DMS.
Taylor chia sẻ, khi DMS tương tác với ánh sáng cực tím
từ ngôi sao, nó tách ra thành các phân tử khác
như etan-C2H6 và etilen-C2H4.
Nghiên cứu từ Đại học Cambridge không báo cáo
về việc phát hiện ra các phân tử này.
Điều này thật khó hiểu,
vì bạn mong đợi các loại khí này xuất hiện cùng nhau.
Sự phản biện qua lại giữa các nhà khoa học không phải là một thất bại,
mà đó là điều cần có của khoa học.
Trước khi công nhận bất cứ một sự thật nào,
chúng cần được nghiên cứu và giám sát độc lập nhiều lần.
Đó là sự chính xác của khoa học.
Trong thời gian tới, các nhà khoa học sẽ tiếp tục quan sát K-28B
bằng James Webb khi nó đi qua phía trước ngôi sao trủ.
May mắn là K-28B chỉ quay quanh sao mẹ với chu kỷ quỹ đạo 33 ngày,
nên việc chờ đợi hành tinh đi qua phía trước ngôi sao không quá lâu.
Nếu các bước quan sát bổ sung có thể tăng số liệu lên 5 sigma,
thì việc tiếp theo là chứng minh quá trình phi sinh học không thể tạo ra DMS.
Sự mờ nhạt của dấu hiệu sinh học trên K-28B không phải là dấu chấm hết.
Chúng ta sẽ tiếp tục dõi theo siêu trái đất này trước khi kết luận cuối cùng được công bố.
Dù K-28B không phải là thế giới có khả năng sinh sống được đi chẳng nữa,
thì khám phá về nó vẫn là một bước đi lịch sử.
Lần đầu tiên, chúng ta đến gần với một thế giới có khả năng tồn tại sự sống đến như vậy.
Bạn thấy sao về khả năng sinh sống trên K-28B?
Hãy để lại suy nghĩ của mình dưới phần bình luận để chia sẻ cùng với Top Thú vị nhé!
Cảm ơn bạn đã theo dõi hết video ngày hôm nay.
Chúc các bạn có những phút giây thừa giãn và bổ ích.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!