15 Câu Chuyện Tôn Tử giúp bạn LÀM CHỦ CẢM XÚC Thưa quý vị, nếu có một điều khiến con người dễ mất hết tất cả , từ danh dự, uy tín, công việc, đến các mối quan hệ quan trọng , thì đó không gì khác ngoài cơn giận. Trong khoảnh khắc nóng nảy, người ta thường nói những điều không nên nói, làm những việc không nên làm, và đưa ra những quyết định mà sau này phải ân hận rất lâu. Giận dữ khiến con người trở nên yếu đuối mà không hay. Bởi khi tâm đã rối loạn, thì lý trí không còn dẫn đường được nữa. Tôn Tử, vị danh tướng lừng lẫy, không chỉ nổi tiếng vì binh pháp tài tình, mà còn vì ông là bậc thầy của sự tĩnh lặng. Ông từng dạy rằng. “Kẻ hành động trong giận dữ là kẻ đang bày sẵn thế thua cho chính mình.” Một vị tướng cầm quân nghìn dặm, nhưng không kiềm được nóng giận, thì chẳng khác gì người đang cầm gươm bằng tay run. Mệnh lệnh sai, quân rối loạn, và thế cờ đảo ngược chỉ trong chớp mắt. Trong đời sống hôm nay, chúng ta không đánh trận ngoài chiến trường, nhưng mỗi ngày vẫn đang chiến đấu trên mặt trận tâm trí. Chúng ta đối diện với hiểu lầm, áp lực, gièm pha, xúc phạm. Và nếu không đủ bình tĩnh, không đủ bản lĩnh để giữ lòng không giận, thì rất dễ để một phút bốc đồng làm hỏng cả một quãng đường dài đã xây dựng.
_________________________________________________ Đăng tải trên kênh: Cổ Học - Phương Đông Bản quyền thuộc về kênh: Cổ Học - Phương Đông Liên hệ email: [email protected] Cảm ơn bạn đã quan tâm liên hệ.
Kính chào quý vị đang lắng nghe chương trình từ kênh Cổ Học Phương Đông
Nơi chúng ta cùng trở về với những giá trị ngàn xưa
Để tìm cho mình một cách sống vững vàng giữa thời đại đầy biến động hôm nay
Thưa quý vị
Nếu có một điều khiến con người dễ mất hết tất cả
Từ danh dự, uy tín, công việc
Đến các mối quan hệ quan trọng
Thì đó không gì khác ngoài cơn giận
Trong khoảnh khắc nóng này
Người ta thường nói những điều không nên nói
Làm những việc không nên làm
Và đưa ra những quyết định mà sau này phải ân hận rất lâu
Dận dữ khiến con người trở nên yếu đuối mà không hay
Bởi khi tâm đã dối loạn
Thì lý trí không còn dẫn đường được nữa
Tôn tử
Vị danh tướng lừng lẫy
Không chỉ nổi tiếng vì binh pháp tài tình
Mà còn vì ông là bậc thầy của sự tĩnh lặng
Ông từng dạy rằng
Kẻ hành động trong dận dữ là kẻ đang bày sẵn thế thua cho chính mình
Một vị tướng cầm quân nghìn dặm
Nhưng không kiềm được nóng dận
Thì chẳng khác gì người đang cầm gươm bằng tay run
Mệnh lệnh sai
Quân dối loạn
Và thế cờ đảo ngược chỉ trong trước mắt
Trong đời sống hôm nay
Chúng ta không đánh trận ngoài chiến trường
Nhưng mỗi ngày vẫn đang chiến đấu trên mặt trận tâm trí
Chúng ta đối diện với hiểu lầm
Áp lực
Diệm pha
Xúc phạm
Và nếu không đủ bình tĩnh
Không đủ bản lĩnh để giữ lòng không giận
Thì rất dễ để một phút bốc đồng làm hỏng cả một quãng đường dài đã xây dựng
Trong chương trình hôm nay
Chúng tôi xin mời quý vị cùng chiêm nghiệm 15 câu chuyện về tôn tử
Những khoảnh khắc mà ông không đáp trả khi bị xúc phạm
Không phản ứng khi bị hiểu lầm
Không vội vàng khi bị dồn vào thế khó
Mỗi câu chuyện là một minh chứng sống động rằng
Người không hành động trong cơn
Dẫn chính là người đang đi trên con đường của sự vướng bền
Kính thưa quý vị
Trước khi bước vào nội dung chương trình
Xin mời quý vị dành vài giây đăng ký kênh Cổ học Phương Đông
Để không bỏ lỡ những giá trị từ ngàn xưa để lại
Xin mời quý vị lắng nghe
Một
Tôn tử lặng im trước lời lang mạ giữa chiều đỉnh
Khi tôn tử được mời vào chiều nước ngô
Không phải ai cũng ủng hộ ông
Nhiều đại thần cho rằng ông chỉ là một kẻ võ biển
Từ chiến trường bước vào
Không hiểu lễ nghi trốn cung đình
Họ cho rằng ông quá thẳng thắn
Không khéo léo trong lời ăn tiếng nói
Lại thường giữ thái độ châm mặc khiến nhiều người khó chịu
Một hôm
Trong buổi thiết chiều thảo luận kế sách phòng thủ biên giới phía Tây
Tôn tử được mời trình bày binh pháp
Ông nói ngắn gọn
Trực diện
Chỉ thẳng vào lỗ hồng trong cách bố trí quân đội hiện tại
Sau khi ông vừa giất lời
Một vị đại thần cao niên tên là Tào Tĩnh
Người nổi tiếng bảo thủ
Bỗng đứng dậy
Nói lớn
Ngại nói nghe có vẻ sâu sắc
Nhưng thần thấy chẳng có gì mới
Mấy thứ binh pháp kia
Kẻ học sách cũng biết
Đâu cần đến một người chỉ quen cầm đao
Cả chiều lặng đi
Một vài người quay sang nhìn Tôn tử
Chờ đợi phản ứng
Nhưng ông vẫn giữ nét mặt bình thản
Chỉ nhẹ nhàng cuối đầu
Không nói một lời
Vừa ngồi lúc ấy cho mày
Định can thiệp
Nhưng Tôn tử đưa tay ra hiệu không cần
Ông xin phép được cáo lui
Khi ra đến ngoài
Một tướng trẻ theo hầu
Không giấu được tức giận
Nói
Sao ngại không phản bác
Sao lại để người ta xỉ nhục trước mặt triều đình
Tôn tử dừng lại
Nhìn thẳng vào mắt người ấy
Rồi đáp chậm rãi
Chanh cãi trong cơn nóng chỉ làm lệch đi sự sáng suốt
Nếu ta thắng trong lời nói
Mà mất đi sự điềm tĩnh
Thì ta đã thua
Lời ông ta nói không làm thay đổi lỗ hồng quân sự kia
Và việc ta cần làm là sửa lỗ hồng đó
Không phải thắng trong một cuộc đối đáp
Ba tháng sau
Đúng như những gì tôn tử đã cảnh báo
Vùng biên phía tây suýt bị quân địch xuyên thùng
Chính nhờ kế hoạch phòng thủ
Mà ông âm thầm sắp xếp sau ngày ấy
Quân Ngô giữ được tuyến phòng thủ
Và không mất một tấc đất
Vua Ngô đích thân xuống chiếu càm tạ
Còn tạo tĩnh
Từ đó không nói thêm một lời nào trước mặt ông
Kính thưa quý vị
Trong cuộc sống hôm nay
Chúng ta rất dễ bị cuốn vào những cuộc chanh cãi vô nghĩa
Nhất là khi bị xúc phạm hoặc hiểu lầm
Cảm xúc thường xúi dục ta phải đáp trả
Phải phản bắc
Phải chứng minh mình không sai
Nhưng tôn tử đã dạy rằng
Sự điềm tĩnh là trí tuệ lớn
Không phải vì im lặng là kém còi
Mà vì người im được là người đã thấy rõ điều gì thực sự quan trọng
Phản ứng với lời công kích có thể khiến ta hạ dận trong chốc lát
Nhưng sẽ khiến người khác nhìn ta bằng con mắt hẹp
Ngược lại
Sự bình thản
Tự chủ
Không đáp lại bằng lời mà trả lời bằng hành động và kết quả
Chính là cách đáp trả khôn ngoan nhất
Trong công việc
Gia đình hay các mối quan hệ
Nếu bạn giữ được sự im lặng đúng lúc
Bạn không chỉ giữ được hình ảnh
Mà còn giữ được thế chủ động và lòng thanh thản
Hành động trong giận dữ là tự đẩy mình vào thế yếu
Im lặng khi bị chọc giận
Đôi khi là đỉnh cao của bản lĩnh
Nếu quý vị cảm nhận được bài học này
Và tin rằng điểm tính là sức mạnh của người vững tâm
Xin hãy bình luận một chữ nhấn để cùng nhau khắc ghi trí tuệ ấy vào cuộc sống
Hai
Người lính nổi nóng với chỉ huy và kết kết bất ngờ
Trong một lần điều quân qua vùng đồi thấp để chuẩn bị trận đánh lớn
Tôn tử cho dựng doanh trại sát bỉa rừng để tiện bố trí mai phục
Quân sĩ được chia thành từng đội nhỏ để vừa luyện tập vừa cảnh giới
Một trong những đội đó do một vị chỉ huy trẻ mới được thăng chức tên là hứa tài phụ trách
Hứa tài nổi tiếng kỳ luật nghiêm
Nhưng cũng nóng nảy
Trong đội có một người lính tên Lộ Tấn
Tính tình cộc cảnh
Làm nhanh nhưng không hay nghe lệnh
Vào một buổi sáng xương còn dày
Khi đang luyện tập đội hình di chuyển trong rừng
Lộ Tấn bất cẩn làm rơi ngọn giáo
Gây xáo trộn hàng ngũ
Hứa tài lập tức quát lớn
Rồi phạt anh đứng gác không nghỉ trong suốt buổi trưa
Lộ Tấn không nói gì
Nhưng ánh mắt đã đỏ hoe
Tối hôm đó
Trong giờ chia cơm
Khi hứa tài đến trại để kiểm tra
Lộ Tấn bất ngờ lớn tiếng
Ngài nghĩ mình có chức rồi thì muốn chửi ai cũng được à
Tôi không phải kẻ vô dụng
Nếu không tin
Ra chiến trường
Ai sống ai chết chưa chắc
Cả trại lặng đi
Một vài binh lính tưởng anh sẽ bị trói lại ngay lập tức
Nhưng hứa tài chỉ nhìn anh một lúc
Rồi quay lưng bỏ đi
Không nói lời nào
Sáng hôm sau
Chuyện đến tài tôn tử
Ai cũng nghĩ Lộ Tấn sẽ bị xử nặng
Vì xúc phạm cấp trên
Nhưng ông chỉ hỏi
Người đó là ai
Khi nghe tên
Ông ra lệnh
Giữ lại
Không phạt gì cả
Chỉ giao cho đội tiền chạm
Đưa đến gần nhất với đường tấn công
Nhiều người không hiểu
Một tướng già hỏi
Thưa tướng quân
Sao ngài không xử lý
Nếu để lính hỗn thế
E khó giữ được kỳ cương
Tôn tử chỉ nói
Ta không dùng cơn giận để phán xét
Người ấy nổi nóng không phải vì hư
Mà vì út
Nếu biết uốn sẽ thành kiếm sắt
Trận đánh sau đó
Lộ Tấn là người đầu tiên
Xông vào cửa trại địch
Chém gãy cột cờ đối phương
Mở đường cho đại quân tiến vào
Sau trận
Ông được phong làm đội trưởng
Còn hứa tài cũng đến trước trại
Cúi đầu xin lỗi vì đã mắng nặng tay hôm đó
Họ bắt tay nhau trong im lặng
Tôn tử đứng xa nhìn
Chỉ nói
Có lúc
Nhìn một câu
Sẽ giữ được một người hữu dụng suốt đời
Kính thưa quý vị
Trong đời sống hôm nay
Không thiếu những lúc ta bị người khác nổi nóng
Nói lời không phải
Phản ứng thông thường là đáp lại ngay
Phạt thật nặng
Hoặc loại bỏ để dân mặt
Nhưng tôn tử dạy rằng
Có những cơn giận không đến từ
Cái xấu
Mà đến từ cảm giác bị tổn thương
Bị hiểu lầm
Bị đẻ nén quá lâu
Nếu người chỉ huy nào cũng dùng
Cái giận của mình để xử lý cơn giận của người khác
Thì chỉ sinh ra thù hẳn
Không thể tạo ra đoàn kết
Người khôn là người đủ
Điềm tĩnh để nhìn sâu và lý do đằng
Sau phản ứng
Người có tâm là người không để một phút nóng nảy
Phá hỏng cả một nhân tài đang trên đường phát triển
Trong công việc
Gia đình
Bạn bè
Hãy học cách dừng lại một chút
Quan sát một chút
Lui lại một chút
Bởi có khi chỉ một lần nhịn
Một lần không phản ứng theo thói quen
Lại là cơ hội giữ được
Một con người quý giá bên đời mình
Nếu quý vị thấy rằng
Đôi khi nhấn nhịn là cách giữ người
Giữ việc
Và giữ chính mình
Xin hãy bình luận một chữ nhịn
Để ghi nhớ bài học hôm nay
3. Vị tướng Ngo nhịn dẫn, chờ thời rồi thắng lớn.
Tướng quốc nước Ngo khi ấy là Từ Kiệt, người cầm quân lâu năm, được xem là tay trái của tôn tử trong nhiều chiến dịch lớn.
Trong một lần hành quân áp sát vùng đồi biên giới, ông nhận lệnh chấn giữ một khu vực hiểm yếu để trận hậu quân nước tề.
Khi vừa dựng song doanh trại, một đảo quân phụ từ trong nước kéo đến xin hợp lực, đứng đầu là tướng Trẻ Phí Thành.
Vừa đến nơi, Phí Thành đã lên rộng, chúng ta sẽ đánh vào đồn địch ngay đêm nay.
Nếu chờ, chúng sẽ có thời gian ra cố, cơ hội không lặp lại.
Từ Kiệt giữ vẻ ôn hòa, nhẹ rộng nói, đánh lúc này chưa phải thời.
Ta cần chờ địch chủ động xuất hiện, khi đó địa hình sẽ có lợi hơn.
Nhưng Phí Thành không nghe, còn lớn tiếng trước toàn quân.
Lão tướng sống lâu sinh sợ, không dám mạo hiểm.
Nếu đêm nay không đánh, để lỡ thời cơ, tôi sẽ tố lên triều đình rằng Ngài nhút nhát bỏ trận.
Nhiều binh sĩ nghe xong cảm thấy phấn nộ thay từ Kiệt.
Có người kéo áo ông, nói, xin Ngài hãy ra lệnh trừng phạt.
Nếu để yên, chẳng phải sẽ nhu nhược sao.
Nhưng từ Kiệt chỉ lặng lẽ nói, không phải ta sợ.
Là ta đang chọn đúng thời để không đánh mất nhiều hơn chỉ là một lời xỉ nhục.
Ba ngày sau, quân tề thật sự rơi vào thế di chuyển.
Họ rút khỏi căn cứ để chuyển quân sang phía Bắc.
Lúc đó, từ Kiệt mới tung toàn lực đánh vào chạy trống.
Phá sạch lương thảo, đẩy quân địch vào thế đói là giữa đường dài.
Lúc trở về, Phí Thành cúi đầu xin lỗi trước doanh chạy.
Từ Kiệt chỉ vỗ vai ông, nói nhỏ, người trẻ có quyền sai.
Ta già, không có quyền dẫn.
Câu nói đó về sao được tôn tử ghi lại trong sách tay, như một lời dạy cho chính mình.
Kính thưa quý vị, trong cuộc sống hôm nay,
có những lúc ta bị hiểu lầm, bị xúc phạm, bị nói nặng trước đám đông.
Khi tôi trong ta dễ trỗi dậy, thôi thúc ta phải phản ứng,
phải đáp trả, phải lấy lại danh dự ngay lập tức.
Nhưng tôn tử và những người học trò của ông đã để lại một bài học khác.
Sự nhẫn nhịn không phải là hẻn yếu,
mà là một chiến thuật của người nhìn xa.
Có người chọn đánh thắng một câu nói, một cảm xúc, rồi thua một cục diện lớn.
Có người chọn nhịn một lần, giữ được thế chủ động,
rồi thắng nguyên cả ván cờ.
Nhịn không phải để chịu, mà để chờ.
Chờ cho trí sáng hơn, lòng tĩnh hơn, thời điểm thuận hơn.
Người làm chủ được cơn giận,
là người không để một phút mất khôn làm đổ cả con đường dài đã đi.
Trong công việc, gia đình, xã hội,
nếu bạn học được cách chờ đúng lúc, nhịn đúng thời,
bạn sẽ là người giữ thế mạnh lâu dài mà không cần lên tiếng.
Nếu quý vị tin rằng, nhịn một bước là giữ thế cho mười bước sau,
xin hãy bình luận một chữ chờ để ghi nhớ bài học này.
Lời đồn ác ý trong doanh trại, tôn tử không đáp lại.
Khi quân ngô tiến sâu vào vùng giáp danh nước tề,
tôn tử cùng các tướng chia quân thành nhiều mũi,
tạo thế bao vây từ xa.
Trận địa chưa mở, nhưng nội bộ đã bắt đầu xuất hiện giao động.
Một buổi chiều, có tin đồn lan khắp doanh trại rằng tôn tử không dám đánh.
Có người dì tai nhau rằng ông đang cố kéo dài thời gian để tránh đụng độ.
Thậm chí, một số tướng trẻ ngấm ngầm truyền nhau rằng tôn tử đã già,
miều lược xưa không còn bén như trước.
Tin đồn lan nhanh như cỏ cháy.
Trong phòng quân sự, vài tướng thân cận đã nghe được,
sắc mặt lộ rõ bức xúc.
Một người hỏi,
Thư tướng quân, ngài có biết người ta đang nói gì ngoài kia không?
Tôn tử ngần đầu khỏi bản đồ, điểm tĩnh đáp,
Có họ, ta nghe rồi.
Vị tướng trẻ tiếp lời,
Vậy sao ngài không làm gì?
Không gọi họ lại mà hỏi rõ.
Không bác bỏ lời bịa đặt.
Ông mìm cười, rót chén trà, nói chậm dãi.
Lá rụng nhiều không có nghĩa là cây sẽ đổ.
Tin đồn nhiều không có nghĩa là sự thật thay đổi.
Cái ta cần làm không phải là thanh minh,
Mà là giữ nguyên nhịp độ của kế hoạch.
Người tướng ấy còn chưa phục,
Nhưng nếu cứ im lặng,
Lòng quân sẽ sao động.
Uy tín của ngài sẽ bị lung lay.
Tôn tử đặt chén trà xuống.
Uy tín không đến từ việc ta nói,
Mà đến từ kết quả ta tạo ra.
Im lặng không làm ta mất đi phẩm giá.
Mà nếu vì lời đồn mà đổi kế sách,
Thì ta mới thật sự yếu.
Ba ngày sau,
Kế đánh từ ba hướng cùng lúc được khởi động.
Quân tề bị chia nhỏ,
Không kịp phản ứng.
Quân ngô thắng lớn mà không đổ máu nhiều.
Khi các tướng mở tiệc chúc mừng,
Người tường lan tin đồn âm thầm xin rút khỏi doanh trại.
Tôn tử không nhắc đến chuyện cũ,
Chỉ giao lại nhiệm vụ nhẹ hơn.
Một người bên cạnh hỏi,
Sao ngài không trừng phạt?
Ông chỉ đáp,
Người truyền tin đồn vì lòng chưa đủ vững.
Nếu ta vì họ mà giận,
Thì lòng ta cũng chưa thật sự vững.
Kính thưa quý vị,
Trong đời sống hôm nay,
Ta khó tránh khỏi những lời đồn,
Những lời xì xào,
Những ánh nhìn nghi ngại khi làm điều người khác chưa hiểu.
Nhưng tôn tử dạy rằng,
Người làm việc lớn không nên dùng tiếng nói để đáp lại tiếng đồn,
Mà nên dùng hành động để làm sáng rõ tất cả.
Khi lòng ta còn mong được người khác hiểu,
Còn vội vàng thanh minh,
Ta đang đặt giá trị mình vào tay người khác.
Người giữ được sự lặng là người không để tâm mình bị kéo vào chỗ dối.
Họ không cần la lớn để chứng minh mình đúng,
Không cần biện bạch để giành lấy niềm tin.
Họ chỉ kiên trì làm đúng việc,
Đúng cách,
Đúng lúc,
Và chính kết quả sẽ làm im mọi lời ngờ vực.
Trong công việc,
Gia đình hay đời sống thường ngày,
Nếu bạn bị hiểu sai,
Đừng vội lên tiếng,
Hãy để thời gian và sự bền bì trả lời giúp bạn.
Sự lặng lẽ đầy trí tuệ sẽ luôn bền hơn mọi tiếng nói nhất thời.
Nếu quý vị tin rằng lặng lẽ làm điều đúng là cách đáp trả mạnh mẽ nhất với thị phi,
Xin hãy bình luận một chữ lặng để cùng giữ tâm không vướng bởi những điều nhỏ nhặt.
Năm
Thắng trận mà không trả thù,
Vì giận không đáng để mất sáng suốt.
Có một lần,
Quân Ngô dưới sự chỉ huy của Tôn Tử đánh bại một cánh quân của nước sở ở vùng đồi phía nam.
Trận ấy không lớn,
Nhưng có ý nghĩa quan trọng vì chặt đứt được đường tiếp tế.
Trong đội quân bị bắt sống có một tướng già tên là Đỗ Phủ,
Người từng là bạn học cũ của Tôn Tử thuở thiếu thời.
Sau này theo về nước sở và từng đối đầu kịch liệt với ông nhiều lần.
Trước đây,
Chính Đỗ Phủ từng đứng trước công chúng mà nhục mạ Tôn Tử là kẻ chỉ biết giảng sách,
Không đủ tài cầm quân.
Thậm chí,
Có lần,
Khi quân sở thắng thế,
Đỗ Phủ đã ra lệnh treo hình Tôn Tử trên trống trận,
Để làm trò cười trước binh sĩ.
Này thất trận,
Ông bị chói đưa về doanh trại quân Ngô.
Các tướng đều giận thay cho Tôn Tử.
Có người đề nghị xử trảm ngay giữa trại để rửa mối nhục cũ.
Có người khác khuyên nên cho quân sĩ chứng kiến để lấy lại uy danh.
Nhưng Tôn Tử không tỏ vẻ giận dữ,
Chỉ hỏi,
Ông ấy có bị thương không?
Khi biết Đỗ Phủ đã quá mệt,
Gột trong ngựa kéo,
Ông ra lệnh mở chói,
Cho người bôi thuốc và đưa đến láng trại nghỉ riêng.
Sáng hôm sau,
Khi Đỗ Phủ tỉnh lại,
Thấy chính Tôn Tử ngồi trước giường,
Ánh mắt trầm tĩnh,
Ông bỗng bật khóc,
Tôi từng xúc phạm Ngài,
Từng mưu làm nhục Ngài,
Nay lại được Ngài cứu mạng,
Tôi không còn gì để nói.
Tôn Tử chỉ nói một câu,
Nếu tôi để giận lên ngôi,
Tôi đã mất đi điều quý giá hơn cả một lời trả đũa,
Đó là sự sáng suốt.
Sau trận ấy,
Đỗ Phủ tự nguyện xin được làm người viết lược đồ trận Pháp,
Không về nước sở nữa.
Vua Ngô nghe chuyện,
Muốn phong thường,
Nhưng Tôn Tử chỉ nói,
Kẻ định hôm qua có thể là người giúp hôm nay,
Nếu ta không để giận làm chủ mình.
Kính thưa quý vị,
Trong đời sống hôm nay,
Con người ta dễ hành động theo cơn giận,
Nhất là khi đã từng bị tổn thương,
Bị xúc phạm,
Hay bị đối xử bất công.
Khi nắm được lợi thế,
Bản năng trả đũa rất dễ trỗi dậy.
Nhưng Tôn Tử dạy rằng,
Không phải thắng là để trả thù,
Mà để giữ mình sáng suốt,
Để hoàn thành mục tiêu lớn,
Không để cảm xúc tren vào chỗ của lý trí.
Tha thứ không phải vì đối phương xứng đáng,
Mà vì bản thân mình xứng đáng với một tâm hồn trong sạch,
Tự chủ.
Người giữ được bình thản sau chiến thắng,
Là người không để quá khứ dẫn đường cho hiện tại.
Trong công việc,
Mối quan hệ,
Hay những mâu thuẫn trong đời sống thường ngày,
Nếu bạn từng bị chơi xấu,
Từng bị xúc phạm,
Hãy nhớ rằng trả đũa không giúp bạn mạnh lên,
Mà chỉ làm bạn đi cùng một con đường thấp hơn.
Còn nếu bạn chọn giữ tâm sáng,
Giữ lòng không vướng,
Thì không gì có thể kéo bạn xuống.
Bạn không chỉ thắng người khác,
Mà còn thắng được chính mình.
Nếu quý vị tin rằng,
Tha thứ là trí tuệ của người không để giận dữ dẫn đường,
Xin hãy bình luận một chữ sáng,
Để cùng nhau ghi nhớ đạo sống này.
6.
Tôn tử bị học trò phản ứng hỗn,
Vẫn dùng người ấy sau này,
Khi còn đang mở lớp dạy bình pháp cho các tướng trẻ trong doanh trại,
Tôn tử nổi tiếng nghiêm khắc,
Thẳng thắn và ít dùng lời khen.
Ông dạy rằng người làm tướng không nên đắm mình trong sự tung hồ,
Mà phải học cách giữ tỉnh táo giữa im lặng.
Trong số học trò của ông,
Có một người tên là Nguy Thăng,
Mới hơn 20 tuổi,
Thông minh,
Gan dạ,
Nhưng tính khí nóng này và thích thể hiện.
Trong một buổi giảng về đạo chỉ huy,
Tôn tử đặt ra câu hỏi,
Nếu quân lính không tuân lệnh,
Trách nhiệm thuộc về ai?
Mọi người yên lặng,
Còn Nguy Thăng đứng lên,
Nói lớn,
Là do người cầm quân chưa đủ uy,
Chưa đủ giỏi.
Tôn tử gật đầu,
Đúng một phần.
Ông hỏi tiếp,
Vậy nếu người cầm quân đã truyền đặt rõ,
Mà lính vẫn không tuân,
Thì sao?
Nguy Thăng đáp,
Thì tràm,
Để lập uy.
Tôn tử lại gật đầu,
Cũng đúng một phần.
Rồi ông nói,
Người cầm quân phải hiểu tâm lý người dưới.
Có khi lệnh không được tuân không phải vì phản bội,
Mà vì họ chưa tin,
Chưa hiểu,
Chưa phục.
Nếu chém vội,
Sẽ mất lòng quân.
Nếu rung túng,
Sẽ loạn đội ngũ.
Nguy Thăng cười nhạt,
Thưa Thầy,
Đó là lý luận sách vở.
Khi ra trận,
Chỉ có lệnh và kết quả.
Không khí trợt căng,
Một số học trò quay lại nhìn tôn tử,
Nhưng ông không giận.
Chỉ nhìn Nguy Thăng,
Rồi nhẹ giọng nói,
Cậu có thể đúng,
Nhưng một người đúng quá sớm mà thiếu nhẫn nại,
Sẽ làm gáy cả một đảo quân chưa kịp hiểu mình.
Sau buổi học,
Nhiều người tưởng ông sẽ cho Nguy Thăng rời lớp,
Nhưng không.
Vài tháng sau,
Chính ông đề cử Nguy Thăng làm đội phó trong một đội phản ứng nhanh.
Một học trò thân cận hỏi,
Sao Thầy lại chọn người từng hỗn với Thầy?
Tôn tử đáp,
Ta không chọn người vì thái độ lúc nóng.
Ta nhìn người ở khả năng và sự thay đổi sau lời nói.
Một năm sau,
Nguy Thăng trở thành một trong những người chỉ huy trẻ xuất sắc nhất doanh trại.
Khi nhắc lại chuyện cũ,
Anh chỉ lặng lẽ nói,
Thầy không trả đũa tôi,
Nên tôi mới đủ lặng để thay đổi.
Kính thưa quý vị,
Trong công việc và cuộc sống,
Chúng ta sẽ gặp những người phản ứng sai,
Nói năng hốn hào,
Hoặc thậm chí làm ta tổn thương.
Thái độ đầu tiên dễ nổi lên là giận,
Muốn loại bỏ ngay.
Nhưng tôn tử dạy rằng,
Hãy nhìn người ở toàn cục.
Không nên đánh giá một con người chỉ bằng một lần nóng này hay lỡ lời.
Một người có thể sai hôm nay,
Nhưng nếu được đối đẩy đúng cách,
Được tin tưởng,
Họ có thể trở thành người hữu ích mai sau.
Trái lại,
Nếu ta chỉ dùng cơn giận của mình để xử lý cơn nóng của họ,
Thì sẽ mất đi cơ hội xây dựng một nhân tải.
Tha thứ không chỉ là lòng tốt,
Mà là một chiến lược dài hạn để thu phục lòng người.
Người có thể nhẫn,
Là người nhìn xa.
Người có thể trao lại cơ hội cho người từng sai,
Chính là người đang xây nên một tập thể mạnh mẽ bằng niềm tin.
Nếu quý vị tin rằng dùng người là nhìn ở khả năng thay vì lỗi lầm nhất thời,
Xin hãy bình luận một chữ dụng để khắc ghi bài học hôm nay.
7. Một đêm giận dữ,
Xuyết khiến vua Ngô ra lệnh sai lầm.
Vào một đêm đầu xuân,
Trong doanh trại quân Ngô đóng tại vùng hạ lưu sông Lạc,
Thám báo mang về một tin tức khiến cả triều thần chấn động.
Một tướng lĩnh cấp cao chấn giữ vùng biên phía tây tên là Phó Doanh
Đã âm thầm gửi thư qua cho xứ giả nước tể.
Nội dung lá thư không rõ ràng,
Chỉ có vài dòng ám trì chuyện có thể giàn xếp để giảm thương vong nếu có chiến sự.
Tin này đến tai vua Ngô ngay trong đêm.
Ngại nổi giận,
Đập bàn quát lớn,
Phản thần,
Lẽ nào đến nay vẫn có kẻ dám đâm sau lưng chấm.
Triều thần vội vàng xin hoãn xét,
Nhưng nhà vua đã truyền miệng lệnh,
Sáng mai trói Phó Doanh đưa về,
Ai cản sẽ bị xử như tòng phạm.
Tôn tử khi ấy đang ở trong trại hậu cần.
Nghe tin,
Ông lập tức vào điện lúc đêm khuya.
Nhà vua đang nóng bừng,
Mắt đỏ,
Tay vẫn xiết chặt bức thư.
Tôn tử quỳ xuống,
Không nói gì một lúc lâu.
Vua ngô gần rộng,
Khanh đến để can ta.
Hay khanh cũng thấy ta mềm yếu quá mức.
Tôn tử không đáp ngay.
Ông từ từ lấy trong áo một chiếc đèn dầu nhỏ,
Rồi hỏi nhẹ,
Bệ hạ thấy gì trong chiếc đèn này?
Vua đáp,
Ánh sáng.
Tôn tử gật đầu,
Và khi gió nổi,
Ánh sáng ấy ra sao?
Vua đáp,
Chập trờn,
Lúc sáng lúc tắt.
Tôn tử nói tiếp,
Lòng người trong đêm giống như ngọn đèn.
Khi có gió giận,
Ánh nhìn sẽ mờ.
Nếu bệ hạ hành động lúc đèn chưa sáng rõ,
E rằng chặt nhầm tay chung mà tưởng là phản.
Vua lạng đi.
Một lúc sau,
Ông buông bức thư xuống,
Thở dài,
Chấm giận,
Vì không muốn bị lửa thêm lần nào nữa.
Tôn tử cúi đầu,
Thần hiểu.
Nhưng nếu vì giận mà trừng phạt sai,
Thì khiến mất không chỉ là một người,
Mà là sự kính trọng trong lòng cả trăm người khác.
Sáng hôm sau,
Nhà vua cho điều tra kỹ,
Hóa ra bức thư là do địch giả mạo,
Mượn tay một lính đưa lén vào doanh trại.
Phó doanh vẫn đang điều quân chống cướp lương thực bên kia sông.
Khi sự thật được làm rõ,
Vua ngộ đích thần gửi thư xin lỗi và ban thưởng cho ông.
Sau đó,
Trong một cuộc họp kín,
Vua nhìn tôn tử và nói,
Nếu đêm ấy khen không nói,
Thì hôm nay chấm đã mang tội không thể gột rửa cả đời.
Kính thưa quý vị,
Trong đời sống hôm nay,
Cơn giận không chỉ đến khi người ta bị xúc phạm,
Mà còn đến khi họ cảm thấy bị phản bội,
Bị qua mặt,
Bị tổn thương trong lòng tin.
Và khi ấy,
Hành động thường được đưa ra trong tâm thế bất ổn,
Dễ khiến ta xử sai người,
Sai việc,
Sai hướng.
Tôn tử dạy rằng,
Người càng ở vị trí cao,
Càng phải giữ tâm vững.
Một người thường có thể giận mà không gây hậu quả lớn.
Nhưng người đứng đầu,
Chỉ một quyết định trong cơn giận cũng đủ làm mất cả đội ngũ,
Cả niềm tin đã xây dựng bao lâu.
Giữ sự bình tĩnh là giữ lấy cơ hội soi rõ thật rà.
Giữ lòng không vội phán xét là giữ được sự công bằng trong cách nhìn.
Trong công việc,
Gia đình,
Đặc biệt là khi làm lãnh đạo hay phụ trách người khác,
Nếu ta để cơn giận cầm lái,
Thì hậu quả không chỉ rơi vào chính ta,
Mà còn vào người vô tội khác.
Người khôn là người biết dừng lại trong phút giận để chờ sáng chí mới bước tiếp.
Nếu quý vị cảm nhận được sức mạnh của sự bình tĩnh trước cơn giận,
Xin hãy bình luận một chữ sáng để cùng nhau soi lòng trước khi ra quyết định.
Tướng trẻ nổi giận giữa họp quân,
Bị tôn tử dạy một bài học nhớ đời,
Trong một cuộc họp quân giữa doanh trại tiền tuyến,
Tôn tử cùng các tướng đang thảo luận kế hoạch đánh vào vùng rừng rậm nơi quân tể ẩn nấu.
Trong số các tướng trẻ,
Có một người tên là Bảnh Vũ,
Nổi tiếng dũng mãnh,
Từng lập công lớn ở tuyến Biên Cương,
Được lòng binh sĩ nhưng tính tình nóng này,
Hay bọc phát.
Hôm đó,
Khi tôn tử đưa ra đề xuất tấn công chậm dãi theo ba hướng để bao vây thay vì đánh trực diện,
Bảnh Vũ bất mãn,
Đứng bật dậy,
Rọng gay gắt,
Kế này quá chậm,
Chúng ta có thể đánh thắng trong một đêm,
Cứ gì phải vòng vèo như mèo rình chuột,
Nếu đợi thêm ba ngày,
Giặc sẽ đổi thế,
Quân ta lại thêm mệt,
Tôn tử vẫn điểm tĩnh đáp,
Ta hiểu ý ngươi,
Nhưng đánh trận không chỉ cần mạnh,
Mà cần đúng lúc,
Sự vội vàng có thể khiến đao bén thành cùng,
Bảnh Vũ gần rộng,
Thưa tướng quân,
Nếu ngài sợ trách nhiệm thì hãy để tôi dẫn đội đột kích,
Tôi không muốn ngồi nhìn cơ hội trôi qua,
Không khí cuộc họp trở nên nặng nề,
Các tướng nhìn nhau,
Không ai dám lên tiếng,
Một người tướng già định đứng dậy ngăn,
Nhưng tôn tử rơ tay ra hiệu,
Ông lặng lẽ bước đến bàn,
Cầm lấy hai bức bản đồ trận điện,
Một bức vẽ kế hoạch đột kích của Bảnh Vũ,
Một bức là kế vòng vây của ông,
Ông dờ lên trước mọi người,
Rồi nhẹ nhàng đốt cả hai,
Tất cả xứng sở,
Bảnh Vũ nhú mày,
Ngại làm gì vậy,
Tôn tử đáp,
Đốt đi để đêm nay không ai ra trận,
Bởi lòng quân chưa yên,
Thì trận nào cũng thua,
Mà tướng chưa thắng được cái giận của mình,
Thì có đem nghìn binh cũng không cứu được sai lầm,
Rồi ông nhìn thẳng vào Bảnh Vũ,
Ánh mắt không giận,
Chỉ như một dòng nước sâu,
Đánh trận không chỉ là đánh giặc,
Mà là đánh chính mình,
Người thắng ngoài trận đã quen,
Hôm nay,
Thử thắng chính mình xem sao,
Bảnh Vũ im lặng,
Đứng lặng rất lâu,
Đêm ấy, không có mệnh lệnh nào được bàn ra,
Sáng hôm sau,
Anh xin lỗi toàn doanh trại,
Rồi quỳ trước tôn tử,
Con hiểu rồi,
Một người chưa làm chủ được lửa trong lòng,
Thì không thể giữ được lửa cho quân,
Kính thưa quý vị,
Cơn giận là điều rất thật trong đời sống mỗi người,
Đặc biệt với những ai có cá tính mạnh,
Từng thành công,
Từng được tán thưởng,
Thì càng dễ rơi vào tâm lý muốn thắng mọi lúc,
Muốn chứng minh mình đúng ngay lập tức,
Nhưng tôn tử dạy rằng,
Làm tướng là học cách trì hoãn cảm xúc để giữ vững lý trí,
Không ai sai khi có ý kiến khác,
Nhưng khi nóng này trở thành động lực để bác bỏ,
Để tranh đoạt,
Để vượt mặt,
Thì ngay cả ý đúng cũng sẽ hóa sai,
Trong công việc,
Gia đình,
Mối quan hệ,
Nếu bạn đang ở vị trí điều phối,
Quản lý hay chỉ đơn giản là làm gương cho người khác,
Hãy nhớ,
Khi bạn không thắng được cơn giận,
Bạn sẽ thua cả những người đang cần bạn dẫn dắt,
Người đi xa không phải là người luôn đúng,
Mà là người giữ được bình tĩnh khi bị sai trái bao quanh,
Nếu quý vị thấy rằng giữ được bình tĩnh trong lúc tranh luận,
Là điều tạo nên bản lĩnh bền vững,
Xin hãy bình luận một chữ bình,
Để cùng soi sáng những phút dây dễ nổi nóng của chính mình,
9. Thua trận do quyết định vội trong cơn giận,
Một người bị cách trức,
Trong một chiến dịch mùa hạ,
Quần ngột tiến sát biên giới phía bắc nước tể,
Địa hình hiểm trở,
Rừng rậm nối tiếp đổi cao,
Tầm quan sát bị hạn chế,
Tôn tử cho phân quân thành nhiều cánh nhỏ,
Mỗi cánh đóng tại một điểm chốt để đồng loạt tấn công khi có tín hiệu,
Một trong những cánh quân đó do tướng Lâm Quảng phụ trách,
Ông là người có tài,
Từng thắng nhiều trận,
Nhưng tính tình nóng này,
Khó giữ bình tĩnh khi có bất chắc,
Vào một buổi sáng,
Khi nhóm thám báo quay về trễ 3 canh giờ,
Báo cáo thiếu thông tin,
Ông nổi giận,
Cho rằng bọn họ giấu tin,
Trần trừ,
Làm lỡ thời cơ,
Không cần kiểm chứng thêm,
Ông lập tức ra lệnh tấn công ngay vào trại địch nằm dưới chân đồi,
Một số sĩ quan dưới quyền khuyên nên đợi thêm,
Nhưng Lâm Quảng quát lớn,
Không ai được phép chỉ hoãn vì sự hèn nhát,
Ai còn cản,
Ta cách trước ngay tại chỗ,
Quân lệnh đã ban,
Nhưng không ai ngờ được rằng,
Đó chỉ là doanh chạy giả,
Quân tể đã rút từ hôm trước,
Và bố trí phục bình 2 bên sườn,
Trong trưa đầy 2 canh giờ,
Hơn nửa quân số bị tiêu diệt,
Bản thân Lâm Quảng bị thương nặng,
Phải rút chạy trong hỗn loạn,
Khi tin thất trận tới Trung Quân,
Tôn tử không trách mắng ngay,
Ông chỉ hỏi 3 câu,
Ông ra lệnh trong lúc nào,
Có ai góp ý không,
Vì sao ông không chờ tín hiệu hợp quân,
Lâm Quảng không trả lời được,
3 hôm sau,
Ông bị cách chức,
Không vì thất bại,
Mà vì hành động trong cơn giận,
Tôn tử ghi trong tờ lệnh,
Một người dùng quyền để bảo vệ cơn giận của mình,
Không còn đủ tỉnh táo để giữ được sự sống cho người khác,
Sau đó,
Ông cho mời Lâm Quảng về doanh chạy,
Không dùng gươm,
Không ráng tội thêm,
Chỉ giao cho việc đảo diếng và phụ trách tiếp tế,
Khi người hầu thắc mắc,
Ông đáp,
Ta không phạt để trả thù,
Ta cho ông ấy một cơ hội hiểu rõ ràng,
Một lần nóng này có thể đốt cháy 10 năm uy tín,
Kính thưa quý vị,
Giận dữ không chỉ khiến con người mất đi bình tĩnh,
Mà còn khiến họ dùng quyền lực một cách sai lầm,
Trong đời sống hiện đại,
Rất nhiều người dùng vị trí,
Chức vụ hay danh tiếng để ra lệnh,
Để ép người khác theo quyết định nhất thời của mình,
Chỉ vì muốn nhanh,
Muốn thắng,
Muốn chứng minh mình đúng,
Nhưng Tôn Tử đã chỉ ra rằng,
Càng ở vị trí cao,
Càng phải cẩn trọng trước cơn giận,
Một người càng được tin tưởng,
Càng phải biết rằng hành động của mình ảnh hưởng đến bao nhiêu người khác,
Nếu để cảm xúc chi phối,
Mọi mệnh lệnh sẽ thành lưỡi dao quay ngược vào tập thể,
Trong công việc,
Trong gia đình hay các mối quan hệ,
Nếu bạn đang giữ vai trò định hướng,
Hãy nhớ rằng ra quyết định không phải là để thỏa mãn cảm xúc,
Mà là để dẫn đến kết quả tốt đẹp cho tất cả,
Một lần nóng giận,
Có thể là cả một lần đánh mất lòng tin,
Nếu quý vị thấy rằng làm chủ được cảm xúc là nền tảng của lãnh đạo đúng đắn,
Xin hãy bình luận một chữ chủ để ghi nhớ bài học quý báu từ câu chuyện này,
Mười,
Tôn tử dùng một câu nói khiến đối phương tự hổ thẹn thay vì phản công,
Vào một mùa đông giá bút,
Quân ngô tiến quân tới vùng giáp giành nước Việt để ngăn chặn những cuộc quấy nhếu nhỏ lẻ của các bộ tộc phía Nam,
Trong lúc doanh trại đang ổn định,
Một sứ thần nước Việt được cử đến,
Mang danh nghĩa ngoại giao,
Nhưng ai cũng hiểu đây là một cuộc thử thách tinh thần,
Vị sứ thần ấy tên là Lưu Viễn,
Nổi tiếng với lời lẽ sắc xảo và thường dùng khiêu khích để làm đối phương mất bình tĩnh,
Khi bước vào trại,
Chưa kịp cởi áo troảng,
Ông ta đã cười lớn,
Nói vọng,
Nghe danh tôn tử là bậc thầy binh pháp,
Nay mới gặp thì thấy,
Cũng chỉ là một người già ít nói,
Ngài có thể thắng trên giấy,
Nhưng không biết liệu ngoài chiến trường có đứng vững trước tiếng hét thật hay không,
Không khí trật lạnh hơn cả gió đông,
Nhiều tướng ngô nóng mặt,
Tay đã đặt lên chuôi kiếm,
Nhưng tôn tử không thay đổi sắc mặt,
Ông chỉ ngẩn lên,
Nhìn thẳng vào vị sứ thần,
Rồi nói bằng giọng chậm rãi,
Có những người thắng vì lớn tiếng,
Cũng có người thắng vì biết lúc nào nên im lặng,
Lưu Viễn cười khẩy,
Ngài không phản bác,
Chẳng lẽ thừa nhận mình yếu,
Tôn tử khẽ gật đầu,
Ta yếu hơn người thích đấu khẩu,
Vì ta chỉ biết giữ sức cho việc nên làm,
Còn chuyện hơn thua trong lời nói,
Ta để gió cuốn đi,
Lưu Viễn im bặt,
Một lúc sau,
Ông đứng dậy,
Cuối đầu,
Ta đã nghe nhiều,
Hôm nay mới thật sự thấy,
Một người không để cơn giận điều khiển lời nói,
Mới thật sự là người nguy hiểm nhất,
Sau buổi gặp ấy,
Nước Việt rút lui không manh động,
Tướng sĩ trong doanh trại thầm phục,
Còn tôn tử,
Như thường lệ,
Chỉ trở lại bàn cờ gỗ,
Tiếp tục vẽ bản đồ tĩnh lặng như chưa từng có ai xúc phạm mình,
Kính thưa quý vị,
Trong đời sống hiện nay,
Người ta dễ bị khuấy động bởi lời nói,
Một câu xúc phạm,
Một lời khiêu khích,
Một câu mỉa mai,
Đều có thể trở thành mồi lửa cho cơn giận bùng lên,
Và từ đó dẫn đến hành động sai lầm,
Mất kiểm soát,
Nhưng tôn tử dạy rằng,
Người mạnh không phải là người cãi giỏi,
Mà là người chọn đúng lúc để lên tiếng và đúng cách để giữ mình,
Phản ứng với tất cả những gì người khác nói về mình là đang sống theo tâm người khác,
Nhưng chọn im lặng đúng nơi,
Trả lời bằng khí chất,
Thì lại khiến đối phương phải soi lại chính mình,
Trong công việc,
Khi bị xuyên tạc,
Hiểu lầm,
Cạnh khóe,
Bạn không cần phải hơn thua từng câu,
Bạn chỉ cần giữ được tư thế,
Giữ được sự tỉnh táo,
Rồi để kết quả và khí chất của mình trả lời,
Người điểm tĩnh sẽ luôn là người khiến người khác nể phục nhiều hơn kẻ to tiếng,
Nếu quý vị tin rằng một lời đúng lúc có thể mạnh hơn trăm lời gào thét,
Xin hãy bình luận một chữ im để cùng giữ lòng an tĩnh giữa những va chạm thường ngày,
11.
Người lính đánh bạn vì ghen tức,
Tôn tử sự bằng một cách bất ngờ,
Trong một lần luyện quân tại doanh trại vùng Giang Đông,
Tôn tử cho tổ chức một cuộc thi mô phỏng hành quân giữa các đội lính trẻ,
Trong đó,
Có hai người lính cùng đội tên là Lưu Khánh và Trình Bá,
Lưu Khánh trầm tính,
Cần mẫn,
Ít nói,
Trong khi Trình Bá hoạt bát,
Lanh lợi,
Thường được các chỉ huy để mắt khen lợi,
Kết thúc cuộc thi,
Đội của họ thắng lớn và Lưu Khánh là người được nêu danh,
Thường công chức toàn quân,
Không ai ngờ rằng,
Đêm hôm đó,
Trình Bá đã lén đánh Lưu Khánh trọng thương ngay trong lán trại,
Tin lan nhanh,
Khiến cả doanh rúng động,
Khi được áp giải đến trước Tôn tử,
Trình Bá cúi đầu không chối,
Một số sĩ quan đề nghị xử tội thật nặng,
Có người đòi trói cột giữa sân để làm gương,
Nhưng Tôn tử không vội phán xử,
Ông hỏi,
Vì sao ngươi ra tay?
Trình Bá nghẹn giọng,
Vì tôi ganh,
Tôi thấy hắn im lặng mà được vinh,
Còn tôi thì cố gắng chẳng ai nhớ đến,
Tôi không chịu được,
Tôn tử trầm ngâm một lúc lâu,
Rồi ra lệnh đưa cả hai đến doanh trại nấu ăn,
Không ai hiểu,
Ông dặn rằng mỗi ngày,
Trình Bá phải nấu riêng phần cơm cho Lưu Khánh và dọn tận tay,
Mỗi sáng phải đợi Lưu Khánh ăn xong mới được ăn phần mình,
Một sĩ quan lặng lẽ hỏi,
Sao không phạt mà lại làm thế?
Tôn tử đáp,
Kẻ ganh là kẻ chưa từng biết phục vụ người khác,
Chỉ khi tự tay phục vụ,
Lòng mới biết cúi xuống,
Mà một người không biết cúi,
Thì cả đời sẽ sống trong so bị,
Một tháng sau,
Trình Bá thay đổi hẳn,
Trong một trận đánh nhỏ sau đó,
Chính anh liều mình cứu Lưu Khánh khi bị phục bình vây,
Trở về doanh,
Anh chủ động xin rút khỏi đội biểu dương,
Tình nguyện về hậu cần,
Tôn tử chỉ mỉm cười,
Đánh thắng người khác thì dễ,
Thắng được lòng đúa kỵ của mình,
Mới thật là chiến thắng,
Kính thưa quý vị,
Trong xã hội hôm nay,
Gen tức và đúa kỵ là thứ ngấm ngầm tồn tại ở mọi nơi,
Trong công sở,
Trong bạn bè,
Thậm chí cả trong gia đình,
Khi thế người khác được khen,
Được tiến,
Được ghi nhận,
Ta dễ nảy sinh suy nghĩ bất mãn dù chưa bao giờ thốt ra thành lời,
Nhưng nếu để tâm đó lớn lên mà không kiểm soát,
Nó sẽ dẫn tới hành động tổn thương chính người xung quanh,
Và cuối cùng là tồn hại chính mình,
Tôn tử dạy rằng,
Thay vì phạt thật nặng,
Đôi khi hãy để người sai có cơ hội bước vào vai trò phục vụ,
Khi ta phục vụ người mình từng ghét,
Từng ghen,
Từng so bì,
Tâm ta tự nhiên sẽ thấy nhỏ lại,
Mà khi cái tôi nhỏ lại,
Lòng mới đủ rộng để lớn lên thật sự,
Trong cuộc sống,
Thay vì hỏi vì sao người khác được,
Hãy học cách phục vụ,
Học cách khiêm,
Học cách nuôi lớn mình từ sự công nhận chân thật,
Không phải từ cảm giác thiếu hụt,
Kẻ thù lớn nhất không nằm ngoài kia,
Mà là đố kỳ chưa được hóa giải trong lòng,
Nếu quý vị thấy rằng,
Phục vụ và khiêm hạ là cách tốt nhất,
Để vượt qua lòng ganh tị,
Xin hãy bình luận một chữ phục,
Để cùng ghi nhớ bài học sâu sắc này,
12.
Vị chỉ huy muốn giết con tin,
Để rằng mặt địch,
Tôn tử ngăn lại,
Trong một chiến dịch áp sát thành biên giới nước sở,
Quân ngộ bất ngờ bắt được một nhóm dân thường,
Trong đó có người thân của một tướng địch,
Đang giữ tuyến phong thủ chính,
Tin ấy khiến không khí trong doanh trại,
Trở nên khẩn trương,
Tướng chỉ huy cánh quân phía đông là Lạc Doanh,
Một người quyết đoán nhưng nóng này,
Cho rằng đây là cơ hội hiếm,
Có để uy hiếp quân địch lùi bước,
Ông lập tức xin ý chỉ tôn tử,
Cho phép sự tử con tin,
Để gửi thông điệp răn đe,
Khi nghe đề xuất,
Nhiều tướng ủng hộ,
Có người nói,
Một cái chết sẽ cứu hàng ngàn sinh mạng,
Có người khác thì thầm,
Cứ giết,
Địch sẽ nao núng,
Nhưng tôn tử không đồng ý,
Ông lặng lẽ cho gọi Lạc Doanh tới,
Rồi dẫn ông ra bìa rừng,
Nơi có một tổ kiến lớn đang truyền tổ,
Chỉ tay vào con kiến chúa đang được cả đàn bảo vệ,
Ông hỏi,
Nếu dẫm lên con này,
Cả tổ kiến sẽ làm gì?
Lạc Doanh đáp,
Chúng sẽ tấn công,
Dù yếu,
Nhưng sẽ liều chết,
Tôn tử gật đầu,
Đúng,
Kẻ yếu mà bị ép đến đường cùng sẽ không sợ mất gì nữa,
Giết con tin lúc này không khiến kẻ địch sợ,
Mà chỉ khiến hắn không còn gì để giữ,
Rồi ông nói chậm rãi,
Trong bình pháp,
Đánh vào chỗ mạnh không bằng đánh vào chỗ yếu,
Nhưng yếu lớn nhất của con người là tâm lý,
Một người còn giữ được lý trí,
Thì còn biết lui,
Nhưng nếu ta ép đến tận cùng,
Hắn sẽ đánh như không còn mạng để giữ,
Và khi ấy,
Bên thùa sẽ là ta,
Lạc Doanh chầm ngâm rất lâu,
Rồi cuối đầu,
Thưa tướng quân,
Thần đã nóng giận vì thương binh sĩ,
Nhưng đúng là nếu làm vậy,
E rằng chỉ khiến kẻ thù càng thêm hung hãn,
Tôn tử không trách,
Chỉ vỗ nhẹ vai ông,
Ta không trách người vì giận,
Ta chỉ mong người nhìn xa hơn cái giận ấy,
Cuối cùng,
Con tin được chăm sóc tử tế,
Rồi bí mật thả về,
Không lâu sau đó,
Quân sở tự động lùi một đoạn,
Vì chính tướng bên kia không thể ngờ
Quân ngô lại hành xử đúng đạo như vậy,
Kính thưa quý vị,
Giữa những tình huống căng thẳng,
Khi máu đã đổ,
Khi quân đã ngã,
Rất dễ để con người ta hành động trong cơn giận
Mà quên đi hậu quả lâu dài,
Suy nghĩ giết một để cứu nhiều
Nghe có vẻ hợp lý,
Nhưng nếu không đặt vào đúng thời điểm,
Đúng tâm thế của đối phương,
Thì hành động ấy không những không hiệu quả
Mà còn phản tác dụng,
Tôn tử dạy rằng,
Trong bình pháp cũng như trong đời sống,
Rằn mặt bằng sợ hãi,
Không bằng cảm hóa, bằng sự chính trực,
Khi bạn giữ được đạo lý,
Ngay cả trong hoàn cảnh bất lợi,
Đối phương sẽ phải dẻ trừng bạn
Vì bạn không dễ đoán,
Không hành xử theo bản năng thấp
Trong cuộc sống hiện đại,
Đôi khi ta cũng muốn đáp trả thẳng tay,
Trừng phạt tức thỉ
Khi bị xúc phạm hay gây tổn thất
Nhưng hãy nhớ,
Một người hành động vì giận
Là đang giao quyền kiểm soát cho cảm xúc
Còn người hành động vì sáng suốt
Là đang nắm quyền kiểm soát vận mệnh
Tha cho một người không phải lúc nào
Cũng là yếu đuối
Đó có thể là cách để giữ thế mạnh,
Giữ nhân tâm và giữ lòng bình an
Nếu quý vị tin rằng giữ đạo nghĩa
Trong lúc có quyền trừng phạt
Là bản lĩnh của người mạnh thực sự
Xin hãy bình luận một chữ đạo
Để cùng khắc ghi bài học này
Trong một cuộc giao tranh căng thẳng
Ở vùng đồi phía Tây
Quân ngô bất ngờ bị phục kích
Giữa đường chuyển quân
Một đội nhỏ bị cắt đứt liên lạc
Tổn thất nặng
Khi quân chủ lực đến ứng cứu
Cảnh tượng đập vào mắt
Là những sát lính nằm giải rác
Máu loang cả lối mòn
Vị phó tướng cầm quân cứu viện
Là tạ hạo
Vừa thấy cảnh đó liền nổi giận
Ông lập tức ra lệnh truy kích sâu vào lòng địch
Bất chấp việc chưa rõ địa hình
Chưa nhận được tín hiệu
Phối hợp từ cánh bên trái
Các sĩ quan cố ngăn
Nhưng ông quát lớn
Địch dám tàn sát quân ta như vậy
Không truy cùng diệt tận
Ta không mang mặt về gặp tướng quân
Đội quân hơn 1.000 người
Lao vào vùng rừng rốc
Nhưng chỉ được nửa canh giờ thì rơi vào vòng vây
Địch đã trở sẵn với bẫy đá
Hầm ngầm
Và cung nỏ mai phục
Tin báo khẩn gửi về
Tôn tử trầm ngâm
Không trách
Chỉ ra lệnh rút toàn quân ngay trong đêm
Sáng hôm sau
Đội cứu viện chỉ còn một nửa sống sót
Tạ hạo bị thương
Ngồi tựa bên gốc cây
Ánh mắt đỏ hoe
Khi tôn tử đến
Ông cố gượng dậy
Nói như người mất hồn
Thưa tướng quân
Thần đã không giữ được lý trí
Tôn tử không trách
Không giận
Chỉ lấy ra một mảnh gỗ nhỏ có vạch 2 đường ngang
Đặt xuống đất rồi hỏi
Người thấy gì
Tạ hạo nhìn
Đắt
Một con đường bị trắn ở giữa
Tôn tử gật đầu
Giận giữ là thanh trắn nằm giữa đường lui
Khi tâm đã bốc trái
Mắt chỉ nhìn thấy phía trước
Không còn thấy đâu là giới hạn
Đâu là điểm dừng
Ông ngồi xuống bên cạnh
Rọng trầm
Trên chiến trường
Một người chết vì mũi tên đâm từ phía trước
Nhưng một đạo quân chết vì người chỉ huy
Không nhìn thấy lối quay đầu
Câu nói ấy trở thành câu cửa miệng
Trong binh pháp Tôn tử về sau
Giận quá thì không nhìn thấy đường lui
Kính thưa quý vị
Trong cuộc sống
Khi ta tức giận
Tâm trí thường dồn hết vào việc đáp trả
Làm cho bằng được
Thắng cho đã
Nhưng chính trong khoảnh khắc đó
Ta dễ bỏ quên hậu quả
Bỏ quên giới hạn
Bỏ quên cả đường rút lui của mình
Tôn tử không nói rằng đừng bao giờ giận
Vì giận là cảm xúc tự nhiên
Nhưng ông dạy ta phải đủ tỉnh táo
Để biết lúc nào nên dừng lại
Để không vì một bước giận
Mà trả giá bằng mười bước sau
Trong công việc
Nếu bạn vội ra quyết định khi còn đang sôi sụp
Rất có thể bạn đang tự
Đưa bản thân và cả đội vào thế dối
Trong gia đình
Nếu bạn nói điều nặng nề chỉ vì một phút nóng
Có thể bạn đã phá đi
Thứ mình vun đắp cả năm
Và trong chính mình
Nếu bạn cứ để tâm lửa đốt mãi
Thì bạn sẽ không còn biết
Chỗ nào là con đường quay lại
Người chí không phải là người
Không bao giờ nổi giận
Người chí là người khi giận
Vẫn biết dừng đúng lúc
Nếu quý vị tin rằng làm chủ cơn giận
Là cách giữ vững đường lui cho mình
Xin hãy bình luận một chữ lui
Để khắc ghi bài học này vào lòng
Tha cho kẻ phản bội
Vì giận giữ
Không phải là công lý
Trong chiến dịch chấn giữ vùng biên phía đông
Quân Mô từng bị đánh úp một lần
Vì có người trong doanh trại ngầm báo tin cho địch
Sau khi tổn thất gần trăm quân
Cuộc điều tra được tiến hành
Âm thầm suốt ba tuần
Cuối cùng
Người bị phát hiện chính là một lính truyền
Tin tên là Hàn Hảo
Từng theo quân hơn ba năm
Chưa từng để lộ dấu hiệu đáng nghi
Khi bị bắt
Anh ta không chối
Trước mặt các tướng
Anh chỉ cúi đầu nói
Thần làm vì gia đình bị địch bắt
Nếu không truyền tin
Người nhà sẽ bị giết
Cả doanh trại xôi sụp
Nhiều người đòi chém ngay giữa sân để rửa hận
Một vị tướng già còn nói
Không có kỳ luật
Với kẻ phản bội
Quân sẽ loạn
Nhưng tôn tử không ra lệnh xử ngay
Ông gọi Hàn Hảo tới
Hỏi một câu duy nhất
Người có thể quay đầu không
Hàn Hảo run dậy
Thưa tướng quân
Thần không dám xin sống
Chỉ mong nếu được tha
Thần sẽ dốc cả đời để chuộc lỗi
Tôn tử gật đầu
Rồi truyền lệnh tha tội
Nhưng không cho trở về đơn vị cũ
Thay vào đó
Ông đưa anh về trại tiếp lương
Làm người vận chuyển ban đêm
Không tiếp xúc ai
Một tướng khác thắc mắc
Sao ngại lại dung tha
Kẻ đã từng phản
Sớm muộn cũng phản nữa
Tôn tử chậm dãi đáp
Nếu ta giết vì giận
Đó không phải là công lý
Nếu ta giết vì cần giữ kỷ cương
Ta sẽ giết
Nhưng nếu ta có thể khiến người ấy
Trở thành kẻ trung thành nhất
Ta chọn cách đó
Vài năm sau
Hàn Hảo là người duy nhất tình nguyện dẫn quân
Vượt rừng sâu mang lương cho cánh quân bị kẹt
Xuyết mất mạng vì kiệt sức
Sau lần ấy
Nhiều người mới hiểu
Có những lòng chung được sinh ra từ ân nghĩa
Không phải từ hình phạt
Và công lý
Không phải lúc nào cũng nằm trong lưỡi gươm
Kính thưa quý vị
Khi bị phản bội
Tổn thương, lừa dối
Cảm xúc đầu tiên của con người thường là giận
Giận vì mất lòng tin
Vì bị tổn thất
Vì cảm giác bị xỉ nhục
Nhưng tôn tử không dạy ta lấy giận để làm công lý
Ông dạy rằng
Muốn giữ quân
Giữ người
Giữ chính mình
Phải biết phân biệt đâu là phán xét trong giận
Đâu là nhìn thấu tư tĩnh
Tha không phải vì nhu nhược
Mà vì hiểu được nguồn gốc của lỗi lầm
Có người phạm sai vì lòng tham
Nhưng có người vì tình cảnh
Vì bị ép đến cung
Và nếu còn một cơ hội
Để biến người sai thành người chung
Thì người có trí sẽ chọn cơ hội ấy
Trong đời sống hiện đại
Khi bị ai đó phản bội
Nói xấu
Làm hại
Ta thường nghĩ ngay đến việc giận mặt
Nhưng nếu bạn nhìn sâu hơn
Có khi chỉ cần không phản ứng bằng giận giữ
Là bạn đã giữ được một người
Hoặc ít nhất
Giữ được sự sáng suốt cho chính mình
Nếu quý vị đồng cảm
Với bài học này
Và tin rằng công lý không nằm trong cơn giận
Xin hãy bình luận một chữ tha
Để cùng sống bao dung mà vẫn vững vàng
15
Tôn Tử nói
Kẻ hành động trong giận là người
Đang bày sẵn thế thua cho chính mình
Trong những năm cuối đời
Khi không còn ra trận
Tôn Tử thường lui về vùng quê Thạch Dương
Để viết, đọc sách
Và tiếp những người học trò tâm huyết
Có lần
Một học trò trẻ tuổi tìm đến
Ánh mắt vẫn còn bốc lửa
Của kẻ vừa trải qua một cuộc tranh giành
Trước vị nơi chiều đình
Anh Quỳ trước mặt Tôn Tử
Giọng nghẹn ngào
Thưa Thầy, con đã làm đúng
Nhưng họ lại chọn người khác
Họ còn vu oan cho con
Hạ nhục con trước mặt người khác
Con không thể nào chịu được
Con muốn đánh lại
Muốn làm cho họ biết con không dễ bị xem thường
Tôn Tử không vội đáp
Ông đưa tay cầm lấy
Mới một thanh kiếm cũ treo trên vách
Đặt trước mặt anh
Rồi hỏi
Người có thấy thanh kiếm này sắc không
Anh gật đầu
Sắc lắm
Thưa Thầy
Tôn Tử tiếp
Nếu ta cầm thanh kiếm này
Giận dữ lao vào rừng
Đâm chém vô tội vạ
Liệu có còn nguyên không
Anh im lặng
Tôn Tử đặt nhẹ bàn tay lên thanh kiếm
Ánh mắt sâu như giếng cổ
Ngươi là người có năng lực
Nhưng nếu ngươi để cơn giận điều khiển
Ngươi sẽ dùng chính sức mạnh của mình
Để tự hủy
Đó không phải là chiến thắng
Đó là đầu hàng
Đầu hàng trước sự non nốt của bản thân
Ánh cúi đầu
Vai run lên
Vậy con phải làm sao
Nín nhịn cả đời ư
Tôn Tử mìm cười
Không phải là nín nhịn
Mà là chờ thời
Lúc giận không phải lúc hành động
Lúc bị xúc phạm không phải lúc thể hiện
Lúc bị hiểu lầm
Không phải lúc hơn thua
Mà là lúc xây nội lực
Củng cố thế đứng
Rèn tâm trí
Để đến khi thời đến
Không cần lên tiếng
Người ta cũng phải nhìn lại
Rồi ông kết lại
Chậm rãi như rót từng chữ
Kẻ hành động trong giận
Là người đang bày sẵn thế
Thua cho chính mình
Kính thưa quý vị
Giận dữ là thứ cảm xúc tưởng mạnh mẽ
Nhưng thực chất lại làm con người
Yếu đi
Nó làm mở lý trí
Phá hỏng các mối quan hệ
Khiến ta ra quyết định sai
Và quan trọng nhất
Nó đẩy ta đi khỏi con đường đúng đắn
Mà lẽ ra ta đang đi rất tốt
Tôn Tử dạy rằng
Trong chiến trận
Người biết trở mới là người thắng
Trong đời sống
Người giữ được tâm an mới là người bền vững
Ai cũng từng giận
Từng ấm ức
Từng muốn đáp trả
Nhưng người chọn hành động trong cơn giận
Là người đã mất quyền làm chủ chính mình
Người chọn lùi lại
Nhìn lại
Trở sáng suốt rồi mới hành động
Mới thật sự là người đáng nể
Không phải nhịn là yếu
Không phải im là thua
Mà vì ta biết
Sự khôn ngoan không nằm trong phản ứng nhanh
Mà nằm ở phản ứng đúng
Nếu quý vị tin rằng
Giữ mình trước cơn giận
Chính là giữ thế mạnh cho ngày mai
Xin hãy bình luận một chữ thắng
Để cùng ghi nhớ câu nói bất hù của Tôn Tử
Kính thưa quý vị
15 câu chuyện
Mà chúng ta vừa cùng nhau đi qua
Không phải chỉ là những giai thoại bình pháp
Mà là những lát cắt sống động
Về tâm lý con người trong lúc giận dữ
Tổn thương
Và giao động
Mỗi câu chuyện là một tấm gương phản chiếu chính chúng ta
Giữa cuộc đời hiện đại
Khi bị xúc phạm
Tôn Tử không đáp trả bằng lời
Mà để sự im lặng dạy lại người đối diện
Khi đối mặt với phản bội
Ông không vội trừng phạt
Mà chọn cách cho cơ hội
Để người khác sửa mình
Khi lòng quân giao động vì tin đồn
Ông không thanh minh
Không giận dữ
Chỉ lặng lẽ làm đúng phần việc của mình
Và khi có quyền giết
Để chút giận
Ông vẫn chọn tha để giữ được đạo lý
Những người học trò của ông
Những vị tướng dưới quyền
Những kẻ từng phạm lỗi
Tất cả đều chỉ
Thật sự trưởng thành khi biết lùi lại
Trong phút nóng
Biết im lặng trong lúc bị hiểu lầm
Biết chờ đợi khi bị thúc ép
Và biết tha thứ khi có quyền lên án
Qua những câu chuyện ấy
Ta nhận ra rằng
Giận dữ không phải là biểu hiện của sức mạnh
Mà là điểm khởi đầu
Của những sai lầm lớn
Người biết không hành động trong lúc giận
Không đưa ra quyết định khi đang sôi sục
Không vội hơn thua khi bị tổn thương
Mới thật sự là người
Cầm được vận mạnh trong tay
Trong đời sống hôm nay
Khi áp lực
Căng thẳng
Va chạm và diểm pha luôn trực trở
Thì giữ được một cái đầu lạnh
Một trái tim đủ lặng
Một lòng tin đủ sâu
Chính là cách để ta không chỉ giữ cho mình
Một trận thắng
Mà còn giữ cho mình một cuộc đời không vội vã
Mà vẫn vững vàng
Kính thưa quý vị
Nếu những câu chuyện trong video hôm nay
Mang lại cho quý vị một sự lắng động
Một lời nhắc sâu sắc
Hay đơn giản là một khoảng rừng để soi lại mình
Thì xin mời quý vị dành
Vài giây đăng ký kênh Cổ học Phương Đông
Để không bỏ lỡ những giá trị từ ngàn xưa
Chúng tôi sẽ tiếp tục mang đến những tinh hoa cổ học
Ứng dụng vào đời sống thực tế
Để mỗi ngày sống là một bước vững trái
Trên con đường đạo nghĩa và bình an