Lịch sử toán học #1: Người khám phá toán học đầu tiên trong lịch sử!

Toán Thú Vị
29 người theo dõi
75 Lượt xem video·20 thg 5, 2025
Các bạn có biết ai là người có khám phá toán học đầu tiên trong lịch sử không?
Tôi là Hạnh Mai, mầm non toán học mới của kênh.
Và sau đây, chúng ta cùng tìm hiểu xem nhà toán học được coi như là người đặt nền móng cho nền khoa học của nhân loại là ai nhé?
Nhà toán học này đã phát hiện ra 5 định lý hình học mà chắc chắn bạn đã từng học thời phổ thông rồi.
Thử nghe xem có quen không nhé?
Định lý 1. Một vòng tròn bị chia đôi bởi đường kính của nó.
Định lý 2. Trong một tăm giác, các góc đối diện với hai cạnh có chiều dài bằng nhau sẽ bằng nhau.
Định lý 3. Các góc đối diện được hình thành bởi các đường thẳng giao nhau sẽ bằng nhau.
Định lý 4. Góc được tặng bởi bên trong một hình bán nguyệt là một góc vuông.
Định lý 5. Một tăm giác được xác định nếu biết được cạnh đáy và hai góc ở đáy.
Và để tri ân những đồng góc của ông cho nền toán học.
Có một định lý được đặt tên bằng tên của ông.
Nói đến đây chắc hẳn các bạn đã biết rõ ông là ai rồi phải không?
Đó chính là Ta-Lét.
Ông sinh vào khoảng năm 624 và mất năm 546 trước công nguyên.
Ta-Lét là một nhà toán học và triết học người Hy Lạp.
Ông thường được công nhận là nhà khoa học đầu tiên trong nền văn minh phương Tây.
Thay vì sử dụng tôn giáo hay thần thoại,
ông đã cố gắng giải thích các hiện tượng tự nhiên bằng cách sử dụng một phương pháp khoa học.
Không có một tác phẩm nào của Ta-Lét tồn tại.
Vì vậy, thành tích của ông rất khó để đánh giá.
Toán học đã được nghiên cứu trong hàng ngàn năm
để dự đoán các mùa, tính thuế và ước tính quy mô trái đất.
Các nhà toán học ở Hy Lạp cổ đại, khoảng 5 năm trăm trước công nguyên,
đã rất ngạc nhiên bởi các mô hình toán học, muốn khám phá và giải thích chúng.
Lần đầu tiên, họ bắt đầu nghiên cứu toán học chỉ để cho vui,
mà không có một ứng dụng cụ thể trong tâm trí.
Đây là một viên đất xếp Babylon,
có niên đại năm 1800 trước công nguyên,
có chứa các tính toán hình học.
Một trong những nhà toán học nói trên là Ta-Lét,
người đã thực hiện một khám phá đáng ngạc nhiên khi chơi xung quanh các hình dạng hình học.
Bắt đầu bằng cách chọn hai điểm ở bất kỳ đâu,
rồi vẽ một hình bán nguyệt xung quanh hai điểm này.
Bây giờ, chọn một điểm thứ ba nằm ở đâu đó trên chu vi của hình bán nguyệt.
Chúng ta có thể vẽ một tăm giác được hình thành bởi hai góc của hình bán nguyệt,
cũng như điểm bạn đã chọn trên chu vi.
Hãy thử di chuyển vị trí của ba điểm và qua sát những gì xảy ra với góc ở đỉnh của hình tăm giác.
Có vẻ như nó luôn luôn bằng 90 độ.
Điều này có nghĩa đó là một tăm giác vuông.
Trông thì nó rất bình thường với chúng ta,
nhưng đối với Ta-Lét, đây là một kết quả khá ngoạn mục.
Tại sao hình bán nguyệt và hình tăm giác vuông,
hai hình dạng hoàn toàn khác nhau,
lại có mối quan hệ theo cách cơ bản này?
Nhưng hình học không chỉ hữu ích để chứng minh các định lý.
Nó ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta,
trong tự nhiên, kiến trúc, công nghệ và thiết kế.
Chúng ta cần hình học cho mọi thứ,
từ đo khoảng cách,
để xây dựng các tòa nhà chọc trời,
hoặc đưa vệ tinh vào không gian, v.v.
Hình học cho phép người Ai Cập cổ đại xây dựng các kim tự tháp khổng lồ và hoàn toàn đều đặn.
Các thủy thủ sử dụng sách tăng để xác định vị trí của họ khi ở trên biển,
sử dụng ca góc được hình thành bởi mặt trời hoặc các ngôi sao,
hay để tạo hình nhân vật, bối cảnh trong phim ảnh.
Thiết kế và thử nghiệm các mô hình máy bay mới,
làm cho chúng an toàn hơn và hiệu quả hơn.
Hình học cũng là chìa khóa quan trọng khi thiết kế tòa nhà chọc trời
và để đảm bảo rằng nó sẽ không bị đổ vỡ.
Hình học dự đoán vị trí của các ngôi sao, hành tinh và vệ tinh quay quanh trái đất.
Và bây giờ chúng ta sẽ đến với định lý ta let trong tam giác nhé.
Định lý ta let được phát biểu như sau.
Nếu một đường thẳng song song với một cạnh của tam giác đó,
và cắt hai cạnh còn lại,
thì nó định ra trên hai cạnh đó những đoạn thẳng tương ứng tỷ lệ.
Định lý ta let được áp dụng rất nhiều vào thực tiễn.
Đơn giản nhất là công việc đo đạt kích thước của một vật rộng lớn
mà con người không thể đo trực tiếp được.
Ví dụ như đo khoảng cách giữa hai bờ song mà không cần sang song.
Các bạn sẽ làm như thế nào?
Hãy xem chúng ta ứng dụng định lý ta let vào bài toán này ra sao nhé.
Bước một, đánh dấu hai điểm khoảng cách cần đo là A và B,
chọn vị trí đứng ở điểm C bất kỳ.
Bước hai, lấy hai điểm EF như hình, sao cho EF song song AB.
Muốn EF song song AB, tiến hành đo góc BAC, lấy góc EFC bằng góc BAC.
Bước ba, tiến hành đo AC, FC, EF.
Tính AB theo công thức, AB bằng EF nhân AC chia cho FC.
Bài toán tiếp theo ứng dụng địa lý ta let đó là
dùng bóng mặt trời và địa lý ta let để đo chiều cao vật.
Bước một, tạ bồ trí như hình bên,
với D là chiều cao vật cần đo, C là chiều dài bóng của nó,
A là chiều cao cây cột, B là chiều dài bóng của cây cột đó.
Bước hai, tiến hành đo A, B, C.
Bước ba, tính toán, tìm D bằng công thức,
D bằng A nhân C chia cho B.
Những ứng dụng của các định lý toán học do ta let phát minh ra thật tuyệt vời phải không các bạn?
Hy vọng qua video này,
các bạn sẽ thấy toán học không hề khô khan mà rất hữu ích và lý thú nhé.
Hẹn gặp lại các bạn vào video sau.
Đừng quên like, share và comment giúp mình nhé.
Bye bye!
