Vì sao gọi là Gò Vấp? | Sài Gòn - Gia Định Xưa

Bích Khoa sự ký thân mến chào quý vị và các bạn Trải dài cùng lịch sử hình thành và phát triển hơn 320 năm của thành phố Hồ Chí Minh Các thế hệ người Gò Vấp, chậu Kim Nhường cũng luôn tự hào Mảnh đất được tạo lập sớm hơn bất cứ nơi nào của thành phố Và đó cũng chính là một chứng tích điển hình của bờ dày lịch sử, văn hóa rất quý báu Năm 1698 khi lễ thành hậu Nguyễn Hữu Cảnh Thừa lệnh Chúa Nguyện Phúc Chu, Kinh Lý miền Nam Xác lập chủ quyền cương thổ của Việt Nam ở vùng đất mới Thì đất Gò Vấp đã có tên trong số bộ, thôn, xã, thuộc huyện Tân Bình, phủ gia đình Tên làng Gò Vấp dựa theo vùng đất mọc nhiều cây vấp Nơi đây đã được khai phá từ những ngày đầu Khi lưu dân Việt đi mở đất từ cuối thế kỷ 16 đầu thế kỷ 17 Tên hiện nay Gò Vấp là do người dân độc trại mà ra Có giả thiết cho rằng, nguồn gốc của tên Gò Vấp là do trước đây nơi này là một ngọn đồi trồng cây vấp Cây này còn có tên khác trong tiếng Chăm là Krai Tên tiếng Việt là Vấp, Hạc Vấp Hiện tại thành phố Hồ Chí Minh còn 2 cây vấp ở trong Thảo Cầm Viên Một vài nguồn tin khác cho rằng khu vực đất thuộc quận Gò Vấp cao hơn so với các vùng khác Được gọi là Gò Đất Khu vực này là gò đất cao cho nên dễ bị vấp té Kết hợp lại ta có tên Gò Vấp Tuy nhiên thì đây chỉ là giả thiết của một số người lớn tuổi và một số người khác Hiện chưa có nguồn thông tin chính xác về tên gọi này Đây chỉ là giả thiết của một vài người dân Gò Vấp Gò Vấp cách trung tâm Bến Nghé Xưa Tức khu quận 1 bây giờ khoảng 1 km về phía Tây Bắc Lại nằm trên vùng đất gò cao hơn 11m so với mặt nước biển Và có nước ngọt của sông Bến Cát phụ lù của sông Sài Gòn Thuận lợi canh tác và sinh hoạt Vì thế lưu dân chọn lập làng, dựng ấp, tàu dựng quê hương mới Theo Giá Định Thành Thống Chí của Trình Hoài Đức Thì vào triều Gia Long năm 1818 Vùng đất mang tên Gò Vấp rộng lớn Nằm trong địa phận Cát Tống, Bình Trị và Dương Hòa thuộc huyện Bình Dương Năm 1836 khi nhà Nguyễn đạt điện và lập bạ cho toàn bộ lục tỉnh Nam Kỳ Thì Gò Vấp thuộc Tống, Bình Trị Hạ, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định Chính quyền thời ấy đẩy mạnh quá trình đô thị hóa vùng Bến Nghé, Sài Gòn Năm 1894 mở rộng thành phố lên phía Bắc Huyện Bình Dương của tỉnh Gia Định ở phía Bắc Và tỉnh Chợ Lớn ở phía Nam trở thành các khu ngoại ô của thành phố Sài Gòn Tỉnh Gia Định vào đầu thế kỷ 20 gồm 4 quận Hốc Môn, Thụ Đức, Gò Vấp và Nhà Bè Vào năm 1917, Gò Vấp chia làm 3 tống Dương Hòa Thượng, Bình Trị Hạ, Bình Trị Thượng gồm 37 xã Từ năm 1940 đến năm 1953, nhiều xã được sắp nhập Còn lại 24 xã, bao gồm cả vùng đất của quận Bình Thành, quận Phú Nhuận, quận Tân Bình, quận 12 Và một phần của huyện Bình Chánh và huyện Củ Chi ngày nay Vào thời gian này, xã Tân Sơn Nhất không còn sau khi người Pháp lấy đất để xây dựng sân bay Tân Sơn Nhất Ngày 11 tháng 5 năm 1944, chính quyền thành lập tỉnh Tân Bình Bằng cách tách một phần của tỉnh Gia Định, Gò Vấp thuộc tỉnh Tân Bình Sau năm 1945, tỉnh Tân Bình bị xóa bỏ Từng là một vành đai hậu gần căn cứ quân sự khổng lồ của quân xâm lược và tai sai Kinh tế nghèo nạn, văn hóa lạc hậu, xã hội nhiều tệ nạn Sau Ngày Giải Phóng 30 tháng 4 năm 1975 Đảng Bộ và Nhân dân Gò Vấp từng bước xây dựng cuộc sống mới Biến những nơi hoang vù, ảm rạm, sơ sát, cơ bôm đạn chiến tranh Thành những nhà máy, công trình dân sinh, những khu dân cư văn hóa, xanh tươi, giàu sức sống Và nay là một quận nội thành có tốc độ phát triển đồ thị hóa nhanh và hiện đại Tổng diện tích sau các lần điều chỉnh theo nhu cầu phát triển hiện tại là 19,73 km2 Cơ cấu hành chính gồm 16 phường Dân số năm 1976 là khoảng 144.000 người Nay đã gần 700.000 người Đồng thứ tư trong 22 quận, huyện và thành phố trực thuộc thành phố Hồ Chí Minh Quận Gò Vấp cũng là một đơn vị quận, huyện đầu tiên của thành phố Từ sau Giải Phóng được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Khuôn chương lao động hàng 3 Ngày 18 tháng 9 năm 1979 Vì thành tích đóng góp xuất sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Cẳng bộ, chiến sĩ công an quận Gò Vấp Cũng là đơn vị đầu tiên công an thành phố được trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Vậy ở Gò Vấp có những công trình văn hóa lịch sử lâu đời nào? Quý vị và các bạn thân mến Không phải ai sống lâu năm ở thành phố Hồ Chí Minh Cũng biết đến những địa điểm văn hóa lịch sử hình thành từ hơn 300 năm trước ở quận Gò Vấp Số 1 Miếu Nội Phù Châu Miếu Nội Phù Châu còn được gọi với nhiều tên khác như Phù Châu Miếu, Chùa Miếu Nội v.v Đây là một ngôi miếu cổ nằm trên sông Phàm Thuộc Một dánh sông của sông Sài Gòn, thuộc phần 5 quận Gò Vấp Và là một trong những công trình tín ngưỡng độc đáo bậc nhất ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Miếu Nội Phù Châu có lịch sử 3 thế kỷ Được nhiều người tìm đến bởi sự linh thiên vào những ngày lễ quan trọng Nên để thu hút đông đảo người dân bản địa và du khách tới chìm bãi Do Miếu Nội Phù Châu nằm giữa dòng sông Phàm Thuộc Xung quanh 4 bề đều là sông nước Nên để đến được miếu khách phải di chuyển bằng thuyền Tương truyện có một người đàn ông làng chài đã vớt được một sát nữ ở khúc sông này Ông đã mang trồn ở cụ Lao và lập một ngôi miếu nhỏ để thở oán hồn Ban đầu người miếu khá đơn sơ Chỉ được dựng bằng tre để cầu bình an mỗi khi ra biển đỉnh Bắc Một thời gian sau đó, miếu bị bỏ khoan Năm 1992, một người dân đã đứng ra cải tạo và tu sữa để thờ ngủ hành, lông mẫu Sau nhiều lần trùng tu, ngày nay Miếu Nội Phù Châu đã khăn tràng hơn Sở hữu nét kiến trúc vô cùng độc đáo Sự giao thoa văn hóa Việt-Hoa Và trở thành địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng của thành phố Hồ Chí Minh Địa điểm Đình Thần Thông Tây Hội, ngôi đình cổ nhất phương Nam Khi những người dân đầu tiên đặt chân đến vùng Sài Gòn gia đình Mở đất hơn 3 thế kỷ qua Thì ngôi đình cổ Thông Tây Hội ở phường 11 quận Gò Bắp cũng được hình thành Ở đây, hàng năm được người dân duy trì nhiều giá trị văn hóa tính ngưỡng tốt đẹp của dân tộc Đây cũng là ngôi đình lâu đời nhất không chỉ ở thành phố Hồ Chí Minh mà cả vùng đất phương Nam Theo ông Nguyễn Văn Tý, trưởng bang quản lý Di tích Đình Thần Thông Tây Hội cho biết Ngôi đình được những người di dân có quê gốc Nghề An dừng lên từ năm 1679 Ban đầu, đình chỉ được dừng bằng tre, vách lá Đến năm 1883, Đình Thần Thông Tây Hội mới xây dựng theo kiến trúc như hiện nay Trải qua nhiều biển cố lịch sử, ngôi đình vẫn tồn tại sau nhiều lần trùng tu, sửa chữa và được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật, văn hóa lịch sử quốc gia năm 1998 Đình Thần Thông Tây Hội là nơi thờ thanh hoàng Người bảo vệ cư dân khỏi thiên tai, địch hòa, tránh thú dữ Đình là nơi thờ hai vị Đông Chinh Vương và Dực Thánh Phương Hai hoàng tử còn có vua Lý Thái Tổ Việc duy trì thờ cúng diễn ra quanh năm Lấy vật cũng thường đơn giản, mùa nào thì thức ấy theo sản vật của địa phương, chủ yếu bởi tấm lồng thành, thật thà chất phát đúng như bản chất lương thiện của người dân Nam Bộ Một địa điểm lâu đời nữa của quận Gò Vóp là nhà thờ Hành Thông Tây Nhà thờ Hành Thông Tây to lạc tại đường Quang Trung, phường 11, quận Gò Vóp Nhà thờ được khởi công xây dựng vào năm 1921 trên diện tích 2 hectare theo phong cách kiến trúc Byzantine Người đứng ra xây dựng là Denis Lê Pháp An Cậu ruột của Hoàng hậu Phương Nam Con trai của ông Lê Pháp An là ông huyện Sĩ một trong bốn người giàu nhất Nam kỳ thời đó Nhà thờ Hành Thông Tây được xây dựng theo phong cách kiến trúc Byzantine của châu Âu rất độc đáo, lạ mắt khác với các nhà thờ thông thường ở Việt Nam Trước đó, sứ đạo Hành Thông Tây đã có từ năm 1861 tại một đời hoang văn vùng ngoài thành Giáo dân thừa thất, phần đồng là người nghèo nên không xây được khang trang Do đó, ông Lê Pháp An đã bỏ ra một số tiền lớn để xây nhà thờ mới khang trang hơn Và đến nay, nhà thờ này đã có tuổi đời hơn 100 năm Nhà thờ có tháp chuông được kép bằng đá vững chảy Phía trên đỉnh đặt 3 quả chuông đúc năm 1925 Vì nằm gần sân bay Tân Sơn Dứt nên tháp chuông ban đầu cao 30 mét đến năm 1952 giảm xuống còn 19,5 mét để đảm bảo an ninh hàng không Bên trong thánh đường có diện tích hơn 500 mét vung được trang trí lồng lẫy Những hàng cột thiết kế theo kiểu vầm cung thiết kế đối xứng nhau xen lẫn giữa các ô cửa sổ kính màu là những bức phù điêu được thiếp vàng kể lại từng chặng đường khổ nạn mà Chúa Giê-xu đã trải qua Hai bên tường được trang trí bằng chanh ghép đá màu sắc, độc đáo Tường chính điện cũng được ghép bằng đá nhập trực tiếp từ Italy về Ngoài ra, nhà thờ Hành thông Tây còn có hai mẫu tượng của vợ chồng ông Lê Pháp An nằm đối diện nhau ở hai bên cánh nhà thờ Đặc biệt, hai pháo tượng này đều mang đậm tính nam bộ Trước mẫu của ông Denis Lê Pháp An có tượng người vợ mặc áo dài, cầm bó hoa quỳ gói, ôm chọn lấy bia mẫu Ngược lại, trước mẫu của bà Anna Trần Thị Thơ thì có tượng người chồng đang quỳ cầu nguyện và thương tiếc Cả hai bức tượng đều được điều gặt vô cùng sóng đồng và chi tiết Quý vị và các bạn thân mến Trên đây là một số thông tin về lịch sử hình thành cũng như những nét văn hóa đặc sắc của quận Cò Vấp Nếu các bạn có biết thêm những thông tin thú vị nào nữa của quận Cò Vấp hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận nhé Thân bến chào, hẹn quý vị ở những video tiếp theo