Câu chuyện 41 Lão Tử và Người Gác Cổng Thành Hàm Cốc
Vào cuối đời, sau khi đã sống ẩn giật nhiều năm, Lão Tử quyết định rời Trung Nguyên,
cưỡi châu xanh về phía Tây, đi vào Thâm Sơn Cùng Cốc để thoát khỏi thế gian loạn lạc.
Khi đến Cổng Thành Hàm Cốc, người giữ cửa là Doãn Hỷ, một người có học,
nghe danh Lão Tử đã lâu, liền nhận ra ông.
Doãn Hỷ chạy ra quỳ lạnh, nói
Xin ngài đừng đi ngay. Trước khi rời thế gian, xin hãy để lại lời dạy cho hậu thế.
Lão Tử gật đầu. Ông ở lại một đêm, và trong đêm đó,
ông viết ra một quyển sách nhỏ vòn vẹn hơn 5.000 chữ, gồm 81 chương,
chính là Đạo Đức Kinh, một trong những tác phẩm triết học vĩ đại nhất mọi thời đại.
Viết xong, ông lại lặng lẽ lên châu mà đi, không ai biết ông đi đâu.
Nhưng cuốn sách, ông để lại trở thành ánh sáng dẫn đường cho bao thế hệ,
từ Bậc Đế Vương đến Thường Dân.
Lão Tử không lập chiều, không cầm binh, không thuyết pháp khắp nơi,
ông để lại tư tưởng sống hòa hợp với thiên nhiên, đạo đức và chân lý,
rồi lặng lẽ rút lui.
Câu chuyện 42, Tô Đông Pha và một bát cháo hành giữa đêm lưu đầy.
Tô Đông Pha là một danh sĩ nổi tiếng, nhưng vì lời văn thẳng thắn,
nhiều lần dâng sớ chỉ trích chính sự nên bị ghen ghét, đố kỷ.
Ông bị giáng chức liên tục, cuối cùng bị đầy ra đảo Hoàng Châu,
nơi xa xôi, khí hậu khắc nghiệt, đời sống vô cùng khó khăn.
Một đêm mùa đông rét muốt, ông ngồi viết thơ dưới ánh đèn dầu yếu ớt.
Trong người rét run, bụng đói cồn cào, nhưng bếp thì không còn gì
ngoài một chút gạo và vài cọng hành khô.
Ông nhóm bếp nấu một bát cháo trắng, băm hành bỏ vào,
rồi múc ra bát sành, tự ăn một mình trong lặng lẽ.
Khi hút cháo, ông bật cười và nói,
một bát cháo hành giữa đêm lạnh, ngon hơn yến tiệc giữa quan trường đầy giả dối.
Chẳng phải là phúc giao.
Dù bị đầy, sống khổ, tôi Đông Pha vẫn giữ tâm hồn tự do
và trí tuệ sáng suốt, không cay độc, không oán hận.
Đó là cách ông để lại cho hậu thế những áng thơ bất hủ
và cũng để lại một bài học sống bất tử.
Câu chuyện 43, Con ếch và chim én
Ở một làng quê xa xôi, có một cái diếng cổ đã hàng trăm năm tuổi.
Trong diếng, sống một con ếch nhỏ.
Suốt đời, nó chỉ nhìn thấy bầu trời qua miệng diếng tròn vo.
Với nó, thế giới chỉ là lòng diếng sâu thẳm,
thành đá rêu phong và một khoảng trời bé tí trên cao.
Một ngày kia, một con chim én bay qua,
đậu trên miệng diếng nghỉ chân.
Thấy ếch, chim én vui vẻ hỏi
Chào bạn, bạn có muốn biết ngoài kia có gì không?
Con ếch cười phá lên
Ngoài kia thì có gì hơn cái diếng này chứ.
Ở đây có nước mắt, thành diếng che chắn, chẳng cần đi đâu cả.
Thế giới này là hoàn hảo rồi.
Chim én nói
Tôi đã bay qua những cánh đồng lúa chín vàng,
qua sông rộng, núi cao, biển lớn.
Bầu trời không chỉ là cái vòng tròn mà bạn nhìn thấy đâu.
Nó rộng hơn bạn tưởng tượng nhiều lắm.
Ếch khịt mũi
Thôi đi, tôi không tin những gì tôi thấy mới là sự thật.
Chim én không tranh cãi, chỉ nhẹ nhàng vỗ cánh bay đi.
Vài ngày sau, một trận mưa lớn đổ về nước tràn miệng diếng,
cuốn phăng ếch ra ngoài.
Lần đầu tiên trong đời,
con ếch được nhìn thấy bầu trời bao la không giới hạn,
được ngục lặn trong dòng sông,
nghe tiếng gió thổi qua cánh đồng.
Nó đứng lặng người bên bờ,
vừa choáng ngợp vừa tiếc nuối.
Giá như mình chịu mở lòng ra sớm hơn.
Câu chuyện 44
Gã hành khất và ba lần gõ cửa
Tại một thành cổ phương đông,
có một lão hành khất,
sống lang bạc, áo rách,
tay cầm bát gỗ,
sống nhờ vào lòng thương của thiên hạ.
Nhưng kỳ lạ là ánh mắt lão lúc nào cũng sáng trong,
và miệng hay lầm nhầm những câu thi kệ kỳ lạ.
Một ngày,
lão hành khất đến trước cửa phủ
của một phú ông nổi tiếng giàu có.
Hắn gõ cửa,
khom lưng,
xin một bát cơm.
Gia nhân đuổi đi,
lão cười,
lầm mậm.
Lần một,
là gõ cửa vì cái bụng.
Hôm sau,
lão hành khất lại đến.
Lần này xin một chén nước.
Gia nhân nổi giận,
ném trổi đuổi lão đi.
Lão vẫn cười.
Lần hai,
là gõ cửa vì lòng tham người đời.
Ngày thứ ba,
trời đổ mưa,
gió lớn.
Lão hành khất lại đến,
người ướt sủng,
không xin gì,
chỉ đứng lặng trước cổng,
hai tay chắp trước ngực.
Phú ông tình cờ nhìn thấy,
bỗng thấy trong lòng bồi hồi.
Sai gia nhân mời vào,
lấy áo cho mặc,
nấu cháo nóng.
Khi bưng bát lên,
lão hành khất không ăn,
chỉ nói.
Lần ba,
là gõ cửa để độ cho ngài.
Phú ông ngạc nhiên nói.
Ông là ai?
Lão hành khất mỉm cười nói.
Ta từng có tất cả,
nhưng tâm chưa từng yên.
Nên bỏ đi học cách sống thiếu.
Đến khi không cần gì nữa,
ta mới biết mình đang có tất cả.
Còn ngài,
giữa vàng bạc chất đầy,
nhưng lòng còn trống hơn bát cơm này.
Rồi lão hành khất đứng dậy,
cuối trào,
bỏ đi trong cơn mưa vừa tạnh,
để lại chiếc bát gỗ rỗng trên bàn.
Phú ông nhìn bát một lúc lâu,
trợt nước mắt lăn trên má.
Từ đó,
ông thay đổi,
mở kho gạo dựng trường học,
giúp người nghèo,
và luôn giữ chiếc bát gỗ cũ bên bàn làm việc.
Câu chuyện 45
Cleopatra và chiếc vương miện bằng sương cá
Vào thời nữ hoàng Cleopatra,
cai trị Ai Cập,
có một sứ thần La Mã đến thăm.
Ông này vốn coi thường phụ nữ,
nhất là một nữ hoàng phương Đông.
Trong bữa yến tiệc,
ông cố tình thử thách Cleopatra
bằng một trò đùa.
Ông mang tới một vương miện bằng sương cá,
nói mỉa mai.
Đây là vương miện tôi mang từ La Mã,
thứ phù hợp cho một nữ vương của sông Ninh.
Cả hội chương cười,
tưởng bà sẽ giận hoặc bối rối.
Nhưng Cleopatra không mất bình tĩnh,
thậm chí mỉm cười rất duyên.
Bà cầm vương miện cá,
đội lên đầu và nói.
Cảm ơn Ngài.
Một nữ hoàng biết làm chủ biển cá và dòng sông,
thì đội cả cá lên đầu
cũng không mất đi phẩm giá,
mà chỉ khiến cá trở nên cao quý hơn.
Cả sảnh tiệc im mặt,
rồi vang lên tiếng vỗ tay.
Cleopatra không phản ứng bằng giận dữ,
mà dùng sự sắc giảo và nhanh chí
để biến tình huống nhục mạng
thành một chiến thắng mềm mại,
nhưng sâu cay.
Câu chuyện 46,
Cái bắt tay của lòng tử bi.
Một hôm, mẹ Teresa dẫn các sơ
và tình nguyện viên đến một khu ổ chuột
ở Cancuta
để chăm sóc những người hấp hối,
những người nghèo khổ đến mức
bị cả xã hội lãng quên.
Trong một căn lều lụp sụp,
có một người đàn ông đang nằm chờ chết,
thân thể lở loét,
không ai dám lại gần.
Ngay cả những tình nguyện viên mới
cũng do dự và sợ hãi.
Mẹ Teresa không nói gì,
chỉ đi thẳng đến, quỳ xuống,
nắm lấy bàn tay gầy guộc của ông,
lau vết thương,
rồi nhẹ nhàng mỉm cười nói.
Anh là con của Thượng Đế,
tôi thấy ngài trong ánh mắt anh.
Người đàn ông mở mắt,
nước mắt lăn dài.
Trước khi nhắm mắt vài giờ sau đó,
ông nói được một câu cuối cùng.
Cả đời tôi chưa ai chạm vào tôi
mà không sợ hãi,
cho đến hôm nay.
Sự chạm vào từ lòng từ bi sâu sắc
có thể cứu lấy một linh hồn.
Mẹ Teresa không mang đến thuốc tiên,
mà mang đến sự công nhận phẩm giá
của con người,
điều mà thế giới đã từ chối
với người đàn ông ấy cả đời.
Câu chuyện 47
Đau phủ và ngọn đèn trong đêm
Ngày xưa,
ở một vương quốc phương Đông,
có một người từng là một đau phủ,
tay vung lên là kẻ khác lìa đời.
Bao năm thi hành án,
mặt không cảm xúc,
tay không run.
Một ngày nọ,
khi đã về già,
ông rời Kinh Thành,
đến sống ẩn
trong một ngôi chùa nghèo
sát rừng tre.
Ông xin làm thị giả,
quét dân,
trẻ củi,
nhóm bếp.
Không ai biết ông là ai,
chỉ thấy ông ít nói,
và không bao giờ nhìn thẳng vào ai.
Một đêm nọ,
trong lễ Vu Lan,
chùa tổ chức thắp đèn
hoa đăng thả xuống sông,
ai cũng cầu nguyện
cho người thân đã khuất.
Khi đến lượt ông,
ông không thả đèn,
ông chỉ đứng nhìn
mãi dòng nước,
tay ôm một ngọn đèn chưa thắp.
Thầy trụ trì bước đến,
nhẹ nhàng hỏi,
sao con không thả đèn?
Ông nói giọng run run,
con đã lấy quá nhiều mạng người,
con sợ,
nếu con thắp đèn,
họ sẽ thấy con,
họ sẽ hỏi,
vì sao người giết ta?
Trụ trì đặt tay lên vai ông và nói,
nếu đèn là ánh sáng
của lòng sám hối,
thì chẳng ai có quyền
dập tắt nó,
họ sẽ không hỏi
vì sao con giết họ,
mà sẽ hỏi,
vì sao bây giờ người khóc?
Ông bật khóc như đứa trẻ,
lần đầu tiên sau mấy chục năm,
ông quỳ xuống,
chắp tay,
thắp ngọn đèn nhỏ
bằng ánh sáng run dẩy
của chính mình.
Ngọn đèn theo dòng nước trôi đi,
lặng lẽ,
nhưng chiếu sáng cả khuôn mặt
đã nhăn nheo
vì tội lỗi
và cũng vì thức tỉnh.
Không có tội lỗi nào
không thể sám hối,
chỉ có trái tim
không dám đối diện
với bóng tối trong mình.
Tha thứ không phải là quên đi quá khứ,
mà là chấp nhận rằng
con người có thể
đổi hướng ra ánh sáng
từ chính nơi
từng tối nhất
trong lòng mình.
Câu chuyện 48
Vị quan và người ăn mày
nơi cổng thành
Thủa nhà Minh Suy Vong
trong kinh thành
có một vị quan
tên Thái Ngọc
nổi tiếng thanh liêm
nhưng cứng nhắc.
Ông phân định thiện ác
rạch ròi,
coi người nghèo
là do thiếu trí khí.
Mỗi sáng đi qua cổng thành,
ông đều thấy
một lão ăn mày
ngồi nơi bậc đá,
rách dưới,
dâu tóc bù xù.
Lão thường ngưỡng đầu
nhìn ông,
miệng không nói,
ánh mắt sâu
Một lần,
quan Thái Ngọc
lạnh lùng bảo lính
Lão già này
làm ô ế
cổng thành,
hãy đuổi đi.
Lính làm theo
Lão ăn mày
không kháng cử,
chỉ khẽ cuối đầu,
miệng nói
Quan gia ơi,
khi gặp lại,
xin đừng quên ta.
Thái Ngọc
mật cười khinh miệt
Đời ta sẽ không bao giờ
gặp lại phường hèn mọt
như ngươi.
Vài năm sau,
triều đình loạn lạc,
giặc nổi lên.
Thái Ngọc
bị vu oan,
mất chức,
lưu đầy về phương Bắc.
Dọc đường,
ông lạc vào núi,
bị lạc,
đói khát,
kiệt sức.
Trong cơn mê man,
ông được một người cứu.
Người đó
là một tiểu phu nhà nghèo,
nhưng chăm sóc ông tử tế,
nấu cháo,
bó thuốc,
cho chỗ nghỉ.
Ông ở lại vài ngày,
lòng cảm kích,
nhưng trong đầu
vẫn hoài nghi.
Người này
nghèo đến thế,
sao lại có ánh mắt
trầm tĩnh
như từng trải qua
cả một đời.
Ngày chia tay,
ông hỏi tên
người tiểu phu.
Người ấy cười,
ta chẳng có tên,
nhưng ta từng ngồi ăn xin
trước cổng thành,
năm xưa có vị quan
gọi ta là Phường Hèn Mọn.
Thái Ngọc lặng người,
mặt ông tái xanh,
hỏi là ông sao.
Người ấy chỉ cười,
ta nói rồi,
khi gặp lại,
xin đừng quên ta.
Thái Ngọc nước mắt rưng rưng,
ông nói lời cảm tạ
và váy tạ một lại thật sâu.
Về sau,
Thái Ngọc sống ẩn cư,
không nhận chức nữa.
Ông mở lớp
dạy trẻ con nghèo học chữ,
mỗi sáng đều thắp hương
Không có kẻ hèn nào
giữa trời đất,
chỉ có lòng kiêu mạn mới
khiến người ta mất đi nhân duyên.
Mỗi con người ta gặp
đều là một nhân duyên,
có thể là ân,
là oán,
là bài học,
hoặc là một cơ hội
để nhìn lại chính mình.
Kinh thường kẻ dưới hôm nay,
có khi là đánh mất
người dẫn đường của ngày mai.
Câu chuyện 49
Tào Tháo và Lã Bá Sa
Thời Tam Quốc,
Tào Tháo từng có
một người bạn thời trẻ
tên là Lã Bá Sa.
Khi Tháo còn là một kẻ
chưa có quyền lực,
Bá Sa từng chỉ trích thẳng thừng
những toan tính đầy tham vọng
và thủ đoạn
trong suy nghĩ của Tháo.
Tào Tháo im lặng,
không phản bác.
Sau này,
khi đã nắm giữ quyền lực
trong tay,
Tào Tháo cho người bắt
và xử tử Bá Sa
chỉ vì ngày xưa
dám chỉ trích Tào Tháo,
dù đó là những lời nói thật.
Không phải ai
cũng sẵn sàng đón nhận sự thật,
nhất là khi sự thật đó
chạm vào bản ngã,
vào tham vọng,
vào mặt tối
mà họ muốn giấu.
Người nói thật
nếu không đúng lúc,
không đúng người,
đôi khi trở thành
kẻ tự đưa mình vào chỗ hiểm.
Người chí
không phải là người
luôn luôn nói thật,
mà là người biết
lúc nào thì im lặng,
lúc nào thì nói,
và nói đến đâu là đủ.
Câu chuyện 50
Ngư dân và giấc mộng hồ sen
Ở một làng trài nhỏ ven hồ,
có một người tên lũ,
mồ côi cha mẹ từ bé,
sống bằng nghề đánh cá.
Hồ mà anh đánh cá
có tên là Thủy Liên,
rộng manh mông,
giữa hồ
có một đám sen
mọc quanh năm.
Người ra trong làng bảo,
chỗ ấy là nơi
linh khí hội tụ.
Nhưng lũ không tin.
Với anh,
chỉ có thực tại,
lưới nặng là tốt,
cá nhiều là sống,
còn chuyện thần tiên ma quỷ
là lời hảo huyền.
Một buổi chiều hè,
lũ trèo thuyền ra hồ,
mệt quá nên thiếp đi.
Trong cơn mộng mị,
anh thấy mình
đứng giữa đầm sen,
xương trắng như khói,
sen thơm dự nhẹ.
Một cô gái
mặc áo lụa xanh,
tóc dài,
bước ra từ giữa hồ,
nhìn anh và hỏi.
Vì sao người đánh cá
không ngừng nghỉ?
Lũ cười.
Vì nếu không đánh cá,
ta sẽ đói.
Cô gái lắc đầu.
Người bắt mãi
mà không no bụng,
vì người đang sống
trong ảo ảnh của tham cầu.
Lũ sững người,
định hỏi thêm,
thì mặt nước dậy sóng,
cô gái tan vào làn hơi nước
như chưa từng tồn tại.
Anh giật mình tỉnh dậy.
Nhìn xuống,
lưới của anh
không có một con cá nào,
nhưng chiếc thuyền ngập
trong cánh hoa sen tươi giói,
mùi thơm lạ lùng.
Từ ngày đó,
anh không còn đánh cá
ở hồ Thủy Liên nữa.
Anh dựng một túc lều nhỏ trên bờ,
ngày ngày chăm sóc hoa sen,
rồi dựng một gian thờ nhỏ
không có tượng,
chỉ đặt một bát nước trong veo,
thỉnh thoảng lại thả
một cánh sen vào.
Người dân đến,
hỏi anh thờ ai?
Anh cười nhẹ rồi nói.
Ta thờ một lần tỉnh mộng.
Có những thứ ta
theo đổi tưởng là thực,
nhưng càng nắm,
càng rỗng tay.
Chỉ khi buông xuống lòng tham cầu,
ta mới thấy
mình đang đứng giữa
điều kỳ diệu từ lâu,
như hoa sen nở
trong lòng hồ tĩnh.