Podcast #5 Ý Nghĩa Cuộc Sống - Mỹ Đức Của Âm Nhạc Truyền Thống | #bennguyen

Xin chào quý vị thính giả thân mến!

Chào mừng đến với chương trình “Ý Nghĩa Cuộc Sống” – nơi chúng ta cùng nhau khám phá và chiêm nghiệm những giá trị truyền thống sâu xa.
Âm nhạc cổ truyền Trung Hoa không chỉ đơn thuần là những giai điệu thanh tao, trầm tĩnh, mà còn ẩn chứa tư tưởng “thiên nhân hợp nhất” và giáo hóa muôn đời của Nho gia.

Âm nhạc truyền thống cùng với thư pháp, hội họa, thơ ca đã tạo nên nét độc đáo của văn hóa truyền thống Trung Quốc. Cầm, kỳ, thi, họa chính là bốn loại nghệ thuật cổ xưa, trong đó cầm đứng đầu.

ÂM THANH THANH TỊNH – MỸ ĐỨC CỦA ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG
Từ thuở khai thiên lập địa, người Trung Hoa đã dùng âm nhạc như một phương thức tu thân dưỡng tính. Những âm thanh “phong nhã” của cổ cầm, cổ xướng không chỉ khiến lòng người thư thái, mà còn khơi dậy lòng thiện, giúp con người giữ được thiên tính vốn yên tĩnh.

“Âm thanh phong nhã tẩy sạch bụi trần trong tâm, như tắm trong nắng xuân, như uống chén rượu ngọt, như thưởng thức loại trà hảo hạng.”
Ngược lại, những âm thanh chát chúa, ồn ào hay dung tục dễ kích động cảm xúc mãnh liệt, dẫn dắt người nghe vào bóng tối u ám, tăng thêm sân si và phiền não.

Khổng Tử dạy rằng âm nhạc phải:
“Vui tươi nhưng không phóng túng; buồn đau nhưng không ủy mị.”
Chính nhờ tính “hài hòa” ấy, âm nhạc truyền thống trở thành chiếc gương soi cho phép con người điều tiết tình cảm, không để ngoại cảnh lôi kéo vào những hành vi xấu.
Khổng Tử nói “Thi tam bách, nhất ngôn dĩ tế chi, viết: Tư vô tà”. (Kinh Thi có ba trăm thiên, một lời đủ bao quát tất cả, là tư tưởng thuần chính – Bản dịch Luận ngữ của Nguyễn Hiến Lê).

Âm nhạc cổ cầm theo đuổi ý cảnh siêu phàm thoát tục, tư tưởng thiên nhân hợp nhất, nội hàm văn hóa “thanh tao, trầm tĩnh, nhẹ nhàng, sâu xa”. Âm nhạc cổ cầm phù hợp nhất với tư tưởng “trung hòa” của văn hóa truyền thống, trở thành một trong những cách thức tốt nhất để tu thân dưỡng tính, trau dồi nhân cách của cổ nhân.
Trong văn hóa thần truyền truyền thống Trung Quốc, âm nhạc không chỉ có tác dụng trau dồi nhân cách, mà còn có ý nghĩa an bang trị quốc, Lã Thị Xuân Thu – Thích Âm viết: “Phàm âm nhạc thông hồ chính nhi di phong bình tục giả dã”. (Âm nhạc là tương thông với chính sự, và có thể làm thay đổi được phong tục – bản dịch của Phan Văn Các). “Lễ Ký – Nhạc Ký” viết: “Chi Lễ Nhạc chi đạo, cử nhi thố chi thiên hạ vô nan hĩ” (Đạo nghiên cứu Lễ Nhạc thì hành vi trị thiên hạ không có gì là khó cả – bản dịch của Nguyễn Tôn Nhan). Chế độ “Lễ nhạc” có lợi đối với việc củng cố và phát triển xã hội cổ đại. Nho gia là người tiên phong đề xướng chế độ “lễ nhạc”.
“Nhạc đại diện cho sự hoà hợp giữa trời đất. Lễ đại diện cho trật tự trong trời đất”. Nhạc được nói đến ở đây là nhã nhạc cung đình, nhạc thực chất có tác dụng phụ trợ cho “lễ”, dùng thứ âm nhạc chấn động nhân tâm nhất kết hợp với lễ pháp tạo nên lực thẩm thấu và lực ngưng tụ rất lớn mạnh. Khổng Tử rất coi trọng nội dung và hình thức của âm nhạc, ông ca ngợi vẻ đẹp của âm nhạc cổ đại, từ nhạc “Thiều” ca tụng vua Thuấn nhân đức, văn trị cho đến loại hình nghệ thuật hoàn hảo “Cửu Biện”. Chu Công Đán là người đầu tiên dùng lễ nhạc hỗ trợ cho việc cai trị, triều đại nhà Chu đã kéo dài 800 năm.

Âm nhạc dân gian truyền thống là âm thanh phong nhã mà Thần truyền cho con người, tương thuận với ngũ hành, tương hợp tương thông với thiên địa, cảm ứng với Thần minh, tương tế với thiên giới, âm nhạc dân tộc có ngũ âm và mười hai âm luật, tương ứng với ngũ hành ngũ tạng và mười hai tháng, văn hóa thần truyền truyền thống tôn sùng thiên nhân hợp nhất, chứa đựng tâm chân thành, kính thiên kính thần, tu dưỡng thân tâm, dáng ngồi ngay chính đàn tấu những thần khí, tịnh tâm luyện tập đàn, mới có thể lĩnh hội được sự mỹ diệu của thiên nhân hợp nhất, từ đó mới được Thần chỉ dẫn và ban ân, lĩnh ngộ được nhiều thiên cơ hơn.
Muốn học tốt nghệ thuật đánh đàn, đầu tiên phải học cách làm người, làm một người thanh cao mới có thể thực sự đánh ra được những âm điệu phong nhã rung động, âm thanh phong nhã từ tơ trúc gảy ra mới có thể có được linh tính, mới có thể làm xúc động nhân tâm, cải biến con người, khơi dậy lương tri và thiện niệm.
Thưa quý vị thính giả,
Âm nhạc dân tộc Trung Hoa hơn ngàn năm qua vẫn giữ cho mình phẩm chất thanh tao, trầm tĩnh, đồng thời là biểu tượng của lễ nhạc, của Nho gia và của tinh thần “thiên nhân hợp nhất”.
Trong khi những âm thanh tẩy não, hỗn loạn chỉ hướng con người vào mê muội và tiêu cực, thì âm nhạc truyền thống lại làm sáng tỏ tâm hồn, củng cố đạo đức, góp phần an bang trị quốc.

Nếu bạn đang tìm về giá trị cội nguồn, tìm cho tâm hồn một chỗ dừng bình yên – hãy lắng nghe, hãy trân trọng và hãy tiếp nối di sản âm nhạc tinh hoa ngàn đời:
“Âm nhạc là tấm gương của văn hóa truyền thống, là phương thức tu thân dưỡng tính, là sợi dây kết nối giữa con người và Thần minh.”
Xin chân thành cảm ơn quý vị đã lắng nghe!

Hẹn gặp lại trong những tập podcast tiếp theo, nơi chúng ta tiếp tục khám phá những giá trị truyền thống và ý nghĩa cuộc sống.

#Music
#podcast
#bennguyen
#vietnamoi