Thái Bình không có núi đá, nhưng kỳ lạ thay, lăng mộ Từ Vũ lại xuất hiện nhiều tượng đá xanh, loại đá phân bố ở vùng núi Thanh Hoá - với khối lượng lên đến hàng tấn.
Đặc biệt, tại đây còn lưu giữ hai tấm bia bằng đá duy nhất tại Việt Nam có cấu trúc hình trụ tròn. Điều này đã khiến các nhà nghiên cứu kinh ngạc. Làm cách nào, người xưa có thể đục đẽo được loại đá xanh có độ cứng rất cao bằng công cụ thô sơ thời bấy giờ?
Đền thờ Thiều Quận Công Phạm Huy Đĩnh vốn là sinh từ báo ơn công đức của Thiều Quận Công được xây dựng từ khi ngài còn sống. Sau khi Quận công tạ thế, nhân dân xây dựng thêm lăng mộ để thờ phụng ngài.
Công trình đặc biệt này được nhân dân nơi đây khởi dựng vào năm Cảnh Hưng thứ 33 - tức năm 1772. Trước khi quận công mất 3 năm.
Lại nói về ngôi đền thờ, Đương thời có quy mô rất lớn, gồm khuôn viên với kích thước 1 mẫu 8 sào 6 thước - và 1 ao hình bán nguyệt, có kích thước 3 sào 1 thước 2 tấc (1 mẫu = 3.600m²) Chứng kiến ngồi đền ngày một xuống cấp, để giữ gìn di tích quý hiếm cho đời sau, năm 1996, dòng họ Phạm lập ban vận động trùng tu. Sau lần trùng tu thứ 3 này, kích thước ngôi đền chỉ còn lại 30m², xung quanh khuôn viên chỉ còn chừng 1 sào 2 thước (khoảng 400m²).
Mặc dù, miếu xưa không còn, nhưng sinh từ vẫn còn lưu giữ nguyên dạng hai bia đá hình trụ tròn, thuộc hàng quý hiếm, và bát bộ kim cương - được chế tác bằng loại đá xanh xám có độ cứng rất cao, nên chúng có thể “gan cùng tuế nguyệt”, vượt dòng thời gian để tồn tại hàng thế kỷ.
Như đã nói, khu sinh từ đã bị bỏ quên một thời gian dài, diện tích cũng như hình dạng ban đầu không còn giữ được. Bia đá được khắc bằng chữ Hán khiến con cháu trong dòng họ, và nhân dân nơi đây, không còn biết về sự tồn tại của một bậc đại đức trong quá khứ; khiến cho truyền thống thờ phụng Thiều Quận Công bị chìm vào quên lãng.
May mắn thay, hậu duệ thứ 14 của dòng họ Phạm tại Cao Mỗ, là Phạm Minh Trâm, ông phát tâm hướng về nguồn cuội, lại có học thức, nên đã dành thời gian để khảo cứu về khu sinh từ. Ngay sau khi thu thập được những tài liệu quý giá, ông quyết định tìm lại giá trị đích thực của các văn vật cổ, cũng như nhân vật Phạm Huy Đĩnh. Ông Trâm đã viết một loạt bài gửi đăng trên tạp chí Xưa và Nay, báo Văn Hoá Thái Bình.
Theo đó, đến ngày mồng 10/11/1995, đại diện 7 chi của dòng họ Phạm ở Cao Mỗ tổ chức cuộc họp, bầu ban vận động trùng tu sinh từ, bảo vệ khu di tích lịch sử và bầu ông Trâm làm trưởng ban.
Đến năm 2002 thì sinh từ được trùng tu. Cùng năm đó, vào ngày mồng 9/10/2002 uỷ ban nhân nhân tỉnh quyết định công nhận khu sinh từ, và quần thể ngựa đá voi đá bia đá là khu di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.
Kể từ đó, nhân dân thôn Cao Mỗ xã Chương Dương huyện Đông Hưng kế tiếp lưu giữ được truyền thống xưa cũ, thờ phụng, bảo vệ và tổ chức lễ báo ơn Thiều Quận Công hàng năm. Xin cảm ơn quý vị đã giành thời gian theo dõi video của chúng tôi. Nếu quý vị cảm thấy video hay và ý nghĩa thì xin vui lòng chia sẻ video này tới người thân và bè bạn gần xa.
Thái Bình không có núi đá, nhưng kỳ lạ thay, lăng mộ từ vũ lại xuất hiện nhiều tượng đá xanh,
loại đá phân bố ở vùng núi thanh hóa với gối lượng lên đến hàng tấn.
Đặc biệt, tại đây còn lưu giữ hai tấm bia bằng đá duy nhất tại Việt Nam có cấu trúc hình trụ tròn.
Điều này đã khiến các nhà nghiên cứu kinh nhạc.
Làm cách nào người xưa có thể đục đéo được loại đá xanh có độ cứng rất cao
Bên cạnh những lăng tầm quy mô lớn của các vị hoàng đế có niên đại từ xa xưa,
còn tồn tại những lăng mộ của các vị công tước với quy mô nhỏ hơn, nằm dài rác ở một số tỉnh thành.
Ở Thái Bình cũng có một khu lăng mộ quý hiếm, có giá trị nghiên cứu về đời sống văn hóa đường thời.
Nơi đây vốn là sinh tử báo ơn công nước của Thiều Quận Công Phạm Hủy Đĩnh.
Sau khi Quận Công tạ thế, nhân dân xây dựng thêm lăng mộ để thờ phụ ngài.
Trước mắt quý vị là khuôn viện đền thờ Thiều Quận Công Phạm Hủy Đĩnh, một danh thần khởi hậu lề.
Người dân làng Cao Mố, xã Trương Dương, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, thường gọi ngôi đền là tử vũ hoặc sinh tử.
Công trình đặc biệt này được nhân dân nơi đây khởi dự vào năm Cảnh Hưng thứ 33,
tức năm 1772, trước khi Quận Công mất 3 năm.
Sở dĩ gọi là sinh tử vì đền thờ được xây dựng để thờ phụ Thiều Quận Công từ khi ngài còn sống.
Trong quá khứ, mặc dù có nhiều mệnh quan triều đình nổi tiếng thanh liềm đức độ,
lúc chết đi được nhân dân kính nhớ lập đền thờ.
Tuy nhiên, con số chỉ tính đếm trên đầu ngón tay,
vì như ở tỉnh Hà Tĩnh trong lịch sử dài đẳng đắng cũng chỉ có 2 vị,
đó là tiến sĩ Hà Tông Mục thời Hậu Lê và uy viến tướng công Nguyễn Công Trứ thời nhà Nguyễn.
Tại Hà Nội có 2 vị là tiến sĩ Nguyễn Công Cơ và đại học sĩ Dương Lâm đều là những bậc đức cao vọng trọng.
Điều này cho chúng ta thấy tầm ảnh hưởng của Thiều Quận Công Phạm Huy Đĩnh lúc đường thời rất lớn.
Về lý do xây dựng từ vũ, Dĩnh Quận Công Thượng thư Lê Quỷ Đôn cũng đã nêu trên bia đá phương báo ơn như sau
Ông là người chính trực, ăn mặc giản dị, thành thạo các luật lệ, giải quyết các việc đều công bằng.
Ông khử điều phiền muộn, diệt loài sâu mọt, bắt kẻ phản nghịch, trừ loại gian ác làm cho Giang Sơn khởi xác.
Danh tiếng của ông như hương lan, thoang thoảng từ xa, ngọc bội ngân Nga vang tiếng.
Tình nghĩa xóm làng luôn được Ngài dây công vô đắc, nên nam nữ già trẻ có ý tốt báo đền, muốn dựng một sinh từ để thờ phụng.
Thiều Quận Công biết được ý tốt của phương báo ơn thì ngăn cản không cho làm.
Nhưng muôn dân đã quyết, việc lập sinh từ vẫn được tiến hành.
Để dần đỡ hao tài tồn sức, Ngài góp thêm 2.000 quan tiền và 20 mẫu ruột cho việc xây dựng.
Ngoài ra, Ngài còn cấp cho phương báo ơn 17 mẫu ruột để tri dùng.
Với nhân dân cao mỗ, Ngài cấp thêm 300 quan tiền và 5 mẫu ruột vào việc mua sắm lễ vật cúng tế hàng năm.
Quận Công mặc dù được vua chúa xủng ái nhiều, nhưng đứng trước muôn dân vẫn khiêm nhượng.
Đây là một phẩm chất rất cao quý, xưa nay hiếm có.
Lại nói về ngôi đền thờ.
Đường thời có quy mô rất lớn, vùng khuôn viên với kích thước 1 mẫu 8 xào 6 thước
và một ảo hình bán nguyệt có kích thước 3 xào 1 thước 2 tấc.
Trong lịch sử, sinh từ đã trải qua 2 lần trùng tu.
Lần thứ nhất, vào năm Thành Thái thứ 16, 1904, do phương báo ơn chủ trị đã sửa lại 3 gian nhà thờ và 5 gian bái đường.
Lần trùng tu thứ 2, vào năm Bảo Đại thứ 19, 1944,
2 cuộc trái được thay bằng gỗ xoan và xây thêm một vòng cuốn đỡ mái hậu cùng.
Đối trọi với thời gian và giặc giá, trong đó gần nửa thế kỷ sinh từ bị bỏ quên,
công trình ban đầu đã dần biến dạng, chỉ còn sóp lại 3 gian thờ,
nhưng tường trái phía tây bị đổ, cột rùi mục nát, ngói mũi sồ dạt,
ngôi đền hoang tàn đến mức có thể sập bất cứ lúc nào.
14 vo tượng bằng đá nguyên khối và 2 tấm bia trụ tròn cũng bị vỡ nhàm nhỏ,
để giữ gìn di tích quý hiếm cho đời sau.
Năm 1996, dòng họ Phạm lập ban vận động trùng tu.
Sau lần trùng tu thứ 3 này, kích thước ngôi đền chỉ còn lại 30 mét vượt,
xung quanh khuôn viên chỉ còn chừng 1 sao 2 thước, khoảng 400 mét vượt.
Quy mô ngôi đền đã thu hẹp rất nhiều so với thủa ban đầu.
Hồ Bán Nguyệt nằm phía trước, tạo thế phong thủy cho cả khu sinh từ.
Tuy nhiên, cấu trúc hình Bán Nguyệt ngày nay cũng không còn.
Lăng mộ Thiều Quận Công được đặt liền kề ngay phía sau hậu cung.
Quách mộ xây bằng đá ong, dài 4 mét, rộng 1 mét rưỡi, cao 1 mét 75.
Các khối đá được gắn kết với nhau bằng lớp hồ chưa xác định rõ nguyên liệu
và được phủ một lớp được cho là nhựa trám.
Tương truyền, những viên đá ong đắp mộ này được vận chuyển
từ quê hương của cụ tổ họ Phạm tận Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây.
Mặc dù miếu xưa không còn, nhưng sinh từ vẫn còn lưu giữ nguyên dạng
2 bia đá hình trụ tròn, quý hiếm và bát bộ kim cương,
được chế tác bằng loại đá xanh xám có độ cứng rất cao
nên chúng có thể gàn cùng tuế nguyệt, vượt dòng thời gian để tồn tại hàng thế kỷ.
Theo giã sử ghi chép lại thuở ấy, thiều quận công được vua Lê Chúa Trịnh rất trọng vọng.
Khi đó, vua Lê Chúa Trịnh xài thợ đá vùng thanh hóa,
tạc đéo quần thể người đá, ngựa đá, hồ đá và voi đá dựng trong sân nội điện.
Nhưng nhiều người dèm pha chưa đạt đến mức độ thẩm mỹ cao.
Thiều quận công nghe vậy, thay vì thêm lời bình phẩm, đổ dầu vào lửa,
Ngài đã lên tiếng cứu những người thợ chế tác bằng cách
xin Chúa được mang quần thể tượng đá về quê hương, bày trí trong sinh từ.
Lời thỉnh cầu của quan tể tướng nhanh chóng được bê chuẩn.
Những người thợ thanh hóa vì vậy mà không bị trách phạt,
nhân dân tổng cao mỗ cũng không tốn tiền thuê thợ tạc tượng.
Đây là cách giải quyết vô cùng thiện trí, vừa hợp tình hợp lý lại vẹn cả đôi đường.
Chẳng vậy mà Xuân Quận Công đã ca ngợi ông là người có thể mang lại lợi ích cho dân,
chứ bỏ việc tệ hại. Đây quả thật không phải là những lời lẽ thái quá.
Sau khi mà cụ xin được cái bộ này, là lấy từ thanh hóa, đá này ở thanh hóa về,
thì theo thương truyền là đi bằng đường thủy và kết bè cho ngầm ở dưới,
đi về đường thủy và đưa về đây.
Khi khánh thành cái ngôi này là đã đưa về đây rồi.
Trong khi thời gian đó là cùng chầu với Nguyễn Nghĩa và Lê Quỳ Đô là các ngài về đây
mới viết cho hai cái bia chuẩn này.
Sau khi được vua chúa phê chuẩn, Thiều Quận Công cho người kết bè,
vận truyền 16 pho tượng đá trải qua hàng ngàn dặm bằng đường thủy,
từ kinh sư về phủ thần kê khai quá trình kéo dài hàng tháng trời.
Để vận truyền các pho tượng từ bến sông về sinh tử, hàng nghìn chai trắng trong tổng cao mổ
đã được huy động.
Người ta dùng con lăn để di chuyển các bối đá nặng hàng chục tấn.
Độ ấy đang vào vụ đông.
Dân địa phương trồng hoa màu đến thời kết hoa,
dọng đường vận truyền tượng đá đã làm dập nát không ít.
Thiều Quận Công biết chuyện, liên xuất tiền bạc để bồi thường.
Trí tiết này một lần nữa cho chúng ta thấy tấm lòng yêu dân như con của ngài.
Một người đã đạt đến cảnh giới, không một ai kêu ca, không một lời phàn nàn trách móc.
Khi các bè trở tượng đá về tới gần tổng cao mổ,
một chiếc bè trở đôi hồ đá đã bị đắm vì trọng lượng quá lớn nên không có cách nào vớt lên.
Thiều Quận Công đã cho người đắp một đôi hồ khác bằng gạch đặt ngay trước ao bán nguyệt.
Sau này bờ ao bị lở, đôi hồ đáp cũng thụt xuống ao, không vớt lên được.
Đây là lý do vì sao bát bộ kim cương ở sinh tử lại thiếu một cặp.
Kể từ đó đến nay đã hai trăm năm mươi năm, mặc dù nhiều pho đã bị nghiền ngả,
nhưng các cụ xưa xếp đặt như thế nào, ngày nay vẫn giữ nguyên hiện trạng.
Thậm chí, ngay cả khi muốn dịch truyền thằng trở lại cũng không phải là việc đơn giản.
Trên đây chính là câu trả lời cho câu hỏi
Thái Bình không có núi đá nhưng lại có sự hiện diện của một quần thể tượng đá nặng hàng chục tấn.
Vào cuối thập kỷ 80 của thế kỷ 20, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử,
văn hóa trong nước và quốc tế tìm về Lăng Quận Công Phạm Mì Đính
nghiên cứu về quần thể tượng những người lính canh gác lăng và tượng bòi đá ngựa đá tại đây.
Nhà sử học Dương Trung Quốc, Tổng tư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam,
Tổng biên tập tạp chí xưa và nay có viết,
quần thể những hiện vật có ở sinh tử là những di vật có giá trị về mỹ thuật và tạo hình lịch sử,
đặc biệt là hai tấm bia của Lê Quý Đôn và Nguyễn Nghiễm,
cho nên việc có ngay những biện pháp bảo quản là hết sức cần thiết.
Phó giáo sư Chu Quang Trứ tảo sát và cho biết,
những tác phẩm bằng đá này rất quý, cả miền Bắc Việt Nam chỉ có ở hai nơi.
Viện Bảo tàng Thái Bình cũng đã thẩm định,
và trong báo gáo trình lên Ủy ban Nhân dân tỉnh có đoạn viết,
hai loại bia đá hình trụ tròn, một loại bia đá quý hiếm ở nước ta.
Đặc biệt, trong hai bia đá đó có một bia do bác học thời hậu Lê là Lê Quý Đôn biên soạn.
Đây là một trong những cứ liệu còn lại để nghiên cứu về một danh thần thời hậu Lê.
Cả hai tấm bia đều được tạc thêm đỉnh và đế cẩn thận.
Phần đỉnh bia là một khối đá được chạm hình tháp tam cấp dạng vành khăn,
thoai thoải, mịn và đều như được tiện bằng máy tiện công nghệ cao.
Cả khối trụ cao 2m05, thần bia cao 1m1 hình trụ tròn, chu vi 2m25.
Mặt bia chẳng chữ hán gần như kín.
Đế bia cũng được tạc theo thế tam cấp, mờ rộng dần xuống đáy,
cấp giữa tạc ôm sát hình vỏ măng.
Bát bộ kim cường là hệ thống tượng người và thú chạm chỗ đường bệ, sinh động,
được bài trí ở sân chính đường theo bình đồ hình vuông, đối xứng theo từng cặp đôi một.
Tượng người cao 1m7, đứng trên chân đế cao 25cm,
thần hình mập mạp, khoẻ mạnh, điệu bộ cung kính, trang nghiệp.
Các chi tiết trên tượng được chạm khắc kỹ càng, sắc nét.
Đầu đội mũ bì biện có trọng 3 múi.
Lồng trong mũ là khăn thanh cát phủ tới vai.
Các tượng đều mặc áo giáp thụ chảy lửng,
bên trong mặc áo dài chảy tới gót chân.
Áo tượng có chạm hổ phủ trên vai.
Thắt lưng thắt nút con do, tất cả tay ngoài của các cặp tượng đều cầm vũ khí,
tay trong ấp vào bụng gió cả 5 ngón.
Mặt tượng nào cũng có râu.
10 vò tượng là 10 gương mặt khác nhau, mắt mở lớn, trang nghiệp.
Vũ khí không bị trùng lập, tượng voi nằm phủ phục, cao 1m55, thân dày 80 phân,
voi cuộn lại, mắt sang một bên sống động.
Một tượng voi theo 5 tháng đã bị vỡ phần thân.
Tượng ngựa to gần như thật, dài 1m6, cao 1m50, thân dày 50 phân,
Chân ngựa được chạm nổi do từng khối cơ đứng vững chắc trên đôn bằng đá.
Mặc dù quần thể tượng được cho là chưa đạt độ thẩm mỹ tinh tế,
tuy nhiên mục đích ban đầu của những vò tượng này là trương bày trong đại đội.
Bởi vậy chúng ta có thể thấy các vò tượng có kích thước bề thế,
mức độ hoàn thiện cao, có thể so sánh với hàng tượng đá ở Lăng Vua Minh Mạng trong đại đội.
Điều này cũng lý giải vì sao tượng đá đặt tại lăng mộ của các vị quận công dưới thời Lê Trung Hưng
như Lăng Quận Công Đố Bá Phẩm ở Thường Tín,
Lăng Quận Công Phạm Đôn Nghị và Quận Công Phạm Mẫn Trực ở Hoài Đức,
Lăng Tướng Công Nguyễn Văn Nghi ở Sơn Đông lại có kích thước nhỏ hơn
và độ hoàn thiện cũng kém hơn tượng đá tại lăng mộ.
Thiều Quận Công Phạm Huy Đĩnh Đỗ Hường Cống
ban đầu làm thị nội ở phủ tỉnh Vương Trịnh Sâm sau đặt cách làm Phụ Quốc Thượng Tướng Quân
cả một đời thăng quan tiến chức nhiều đến nỗi, nửa số chữ trên bia đá là khắc ghi danh hiệu của ngài.
Để biết rõ hơn về Thiều Quận Công cùng với chức tước lương thời được ban bổ cũng như công chạm của ông,
chúng ta có thể tìm hiểu thông qua bản dịch chữ Hán của Từ Vũ Bi Ký, Do Xuân Quận Công, Đại Tư Đồ Nguyễn Nghiễm,
Cụ Thần Sinh Gia Đại Thi Hảo Nguyễn Du như sao.
Cái cao quý nhất là đức, thứ đến là việc cho ơn và đền báo.
Các quan hiện tại ngày xưa được lập đền thờ là để báo đáp những chính sách tốt của các vị,
còn như việc tình cảm thấm được trong ngoài, ơn sâu khắp cả thôn xóm,
không chỉ người đời nay được hưởng ơn huệ đó mà đến trăm nghìn đời sau vẫn không hết.
Vua Chúa nói theo hiền đức của các ngài, bắt trước cách đối xử thân thiết của các ngài.
Người dân thường hưởng cảnh an lạc, hưởng những lợi ích mà các ngài đã để lại cho.
Ngài có tính hiếu đế, yêu rộng giái mọi người, ơn chạch ở một ấp mà chan chứa khắp bốn bề thôn xóm.
Vì thế, mọi người trong huyện, hơn một vạn từ già đến trẻ đều yêu mến, ngưỡng mộ.
Ngài quen biết Chúa từ khi còn ở ngôi Thế Tử, được làm bề tôi tâm phúc ở nơi màn trướng,
bên trong trông coi cung điện, bên ngoài chấn thủ những nơi chọc yếu,
phát giác sự nồi loạn trong cung, đề phong và quét sạch những bọn phản loạn như vương mãng.
Vì thế được sùng ái, bàn cho tước lớn không ai bằng, huần vọng lớn nhất một thời,
nhiều công lao không sao kể siết, nối tiếp trí của người xưa làm cho người già được yên ổn,
trẻ nhỏ được chăm sóc đùm bọc, giúp dân các việc tiện lợi,
thêm vào đó uy vọng của ông làm mọi người đều thuần phục.
Dân ta yêu ngài như cha mẹ, ước nhìn ngài như sao thái tuế,
được nhờ bóng mát của cây cao nên phải nghĩ đến việc báo đáp ấn đức,
việc đền ơn đáp nghĩa như bài thơ Quỳnh Giao,
trường vệ phong trong kinh thi xào bằng đặt lệ hương hòa phụng thờ nơi lang mộ.
Từ đường xây dựng xong liền định điều ước hàng năm có ngày lễ bái,
chỗ này là nơi để ca ngợi, chúc tụng công đức của ông.
Đến khi ông trăm tuổi trâu trời thì đây sẽ là nơi hưởng tự,
cùng nhau quý ước không được quên.
Ngôi nhà thơm tho vì nhật được ánh sáng của ông.
Này ông là người, nhưng sau này sẽ thành thần.
Vì thế, công đức của ông đối với dân sao có thể kể xiết,
công lao của ông đối với xã tắc, nức độ của ông với xóm làng khó báo đáp hết được.
Hôm nay và ngày sau, ngo đống có thể đổi,
mà công đức của ông trong lòng mọi người không đổi.
Vô đá có thể nát, mà nghĩ thức tôn dung đức của huyệt này không nát.
Thích điều nhân, chuộng điều nghĩa, chăm đời, lưu tiếng tốt,
đem những lời này khắc vào đá để mãi mãi muôn đời làm gương.
Hay như trên văn bia báo ân phường bi ký của dĩnh quận công Lê Quý Đôn có đoạn như sau.
Ngài làm việc có đầy đủ kiến thức, sâu ra rộng mở, thanh liêm khoan hòa.
Ngài phát trận cho người thiếu thốn,
chu cấp cho người khốn cùng làm cho muôn nhà được no ấm.
Lúa tốt trải dài mùa xuân ca ngợi việc ký nhớ công ơn sâu nặng.
Từ những dòng chữ trên bia ký bất hủ, chúng ta có thể thấy ý nghĩa chân thực nhất, sâu xa nhất
không phải là thể hiện tay nghề chế tác của các nghệ nhân thời cổ đại,
cũng không phải thể hiện cơ người và tài lọc đương thời của một triều thần,
mà là minh chứng cho ẩn đức trời bề của một bậc đại quan mẫu mực dân coi như cha mẹ,
được lưu truyền đến ngàn đời không hư nát, xứng đáng là tấm gương sáng cho hậu thế nói theo.
Hay như trên văn bia báo ân phường bi ký của dĩnh quận công Lê Quý Đôn có đoạn như sau.
Ngài làm việc có đầy đủ kiến thức, sâu xa rộng mở, thanh liêm khoan hòa.
Ngài phát trẩn cho người thiếu thốn, chu cấp cho người khốn cùng làm cho muôn nhà được no ấm.
Lúa tốt trải dài mùa xuân ca ngợi việc ký nhớ công ơn sâu nặng.
Như đã nói, khu sinh tử đã bị bỏ quên một thời gian dài.
Diện tích cũng như hình dạng ban đầu không còn giữ được.
Bia đá được khắc bằng chữ Hán khiến con cháu trong dòng họ và nhân dân nơi đây
không còn biết về sự tồn tại của một bậc đại đức trong quá khứ,
khiến cho truyền thống thờ phụng thiều quận công bị chìm vào lãng quên.
May mắn thầy, hậu ruệ thứ 14 của dòng họ Phạm tại Cao Mố là Phạm Minh Trâm,
phát tâm hướng về nguồn cội nên đã dành thời gian để khảo cứu về khu sinh tử.
Ngay sau khi thu thập được những tài liệu quý giá,
ông quyết định tìm lại giá trị ích thực của các văn vật cổ cũng như nhân vật Phạm Huy Đính.
Ông Trâm đã viết một loạt bài gửi đăng trên tạp chí xưa và nay Báo Văn hóa Thái Bình.
Theo đó, đến ngày mùng 10 tháng 11 năm 1995, đại diện bầy tri của dòng họ Phạm ở Cao Mố,
tổ chức cuộc họp bầu bàn vận động trùng tu sinh tử, bảo vệ khu di tích lịch sử và bầu ông Trâm làm trưởng bàn.
Đến năm 2002 thì sinh tử được trùng tu.
Cùng năm đó, vào ngày mùng 9 tháng 10 năm 2002,
ủy ban nhân dân tỉnh quyết định công nhận khu sinh tử và quân thể ngựa đá,
voi đá, mia đá là khu di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Kể từ đó, nhân dân Cao Mố, xã Trường Dương, huyện Đông Hưng kế tiếp lưu giữ được
truyền thống cũ xưa thờ vụng bảo vệ và tổ chức lễ báo ơn thiều quật công hàng năm.
Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi video của chúng tôi.
Nếu thấy hay và ý nghĩa, hãy like, chia sẻ và đăng ký kênh để chúng tôi có thêm động lực
ra các video với chất lượng tốt hơn.
Kênh chúng tôi chuyên làm nội dung về văn hóa, di tích lịch sử và làng nghề
với mục đích lưu giữ truyền thống quê hương.
Hãy liên hệ với chúng tôi thông qua email để truyền tải nét đẹp văn hóa tại địa phương.
Cuối cùng, xin gửi những lời chúc tốt đẹp nhất đến quý vị và gia đình.
Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.