Đền Lưu Xá – Chùa Báo Quốc /Xã Canh Tân – Hưng Hà – Thái Bình

THÁI BÌNH
1K người theo dõi
Đền Lưu Xá và Chùa Báo Quốc thuộc xã Canh Tân – Hưng Hà – Thái Bình là cụm di tích lịch sử nơi thờ tự Tứ vị đại vương có công phò giúp Lý Công Uẩn lên ngôi vua và là người dâng kế dời đô từ Hoa Lư lênh thành Đại La , là các vị tướng tài giỏi giúp quân Đại Việt 3 lần chiến thắng quân Tống.
Nếu quý vị đến Thái Bình hãy đến với Đền Lưu Xá và Chùa Báo Quốc – một cụm di tích vô cùng cổ kính và thiêng liêng
Xin cảm ơn quý vị đã giành thời gian theo dõi video của chúng tôi. Nếu thấy video hay và ý nghĩa thì xin vui lòng chia sẻ điều này tới những người xung quanh ạ.
#khamphathaibinh #denluuxa #chuabaoquoc #xacanhtan #hungha #ditichlichsu
Hương Hà được mệnh danh là vùng địa linh nhân kiệt, vùng đất thiêng với bề dày truyền thống văn hóa, văn hiến.
Đây chính là nơi hội tụ linh khí đất trời dành ra những nhân vật kiệt xuất, sinh vị tướng từ vi thần,
từng có công khai sáng làm dạng danh non sông đất nước.
Làng Lưu Xá thuộc xã Cành Thân, huyện Hương Hà, thời nhà Tiền Lê là vùng đất bồi pha sông bể.
Ngọc Vả còn lưu giữ tại Đến Lưu Xá ghi rằng vùng cửu chân, châu Ái này thuộc tỉnh Thanh Hóa,
có người tên Lưu Ngữ, giỏi thi thư, văn phó, kiêm toàn.
Thời loạn 12 Sứ Quân, Lưu Ngữ theo Lê Hoàn từ buổi đầu phò tá Đình Bộ Lĩnh.
Đình Bộ Lĩnh đến Bố Hải Khẩu, tức Thái Bình ngày nay, nhận Sứ Quân mạnh nhất lúc đó là Trần Lám làm cha nuôi.
Sau nhà Đinh rồi đến nhà Tiền Lê được lập, Vua Lê trọng dụng Lưu Ngữ cho làm quan và hưởng lộc tại huyện Ngự Thiên, phủ Tân Hưng,
nay là Hưng Nhân, Hưng Hà.
Một lần, Lưu Ngữ vì hành xem phong cảnh thôn ấp qua vùng đất bên sông, thấy phía trước có đầm, sông uốn khúc quanh co,
thế long trầu ổ vụng, bên lập một phủ ở lại đặt tên là Lưu Xá.
Hôm nay các anh chị về đây làm một phóng sự về Đền Lưu Xá, tôi nói xuôi qua về cụm di tích nhịp sử quán hóa quốc gia.
Đền Lưu Xá bởi Chúa Bắc Quốc, xã Canh Tân, huyện Đường Hà, tỉnh Thái Bình.
Đây là một côi đền được xây dựng từ thế kỷ thứ 11, trước kia ở bãi sông Nguộc, sau đó chuyển vào trong này, đến nay khoảng 300 năm.
Đền thờ bốn vị tứ vị đại vương là Thái Uý Niêu Khoanh Đàm, Thái Phó Niêu Điều và Nguyễn Huy và Nguyễn Kỳ,
người gô công, giúp Lý Công Quẩn đánh ngôi như hoàng đế và soạn kế giới đô từ Hoa Lưu về thành Đại Na.
Trong thời gian giúp Lý Công Quẩn đánh giạc tống, hai vị được phong là Thái Uý và Thái Phó.
Khi về nhà thì cụ Lý Khoanh Đàm về làng Niêu Xá lập ấp và xây chùa, tù tại đây.
Và các cụ cũng thác tại đây.
Cụ Niêu Điều thì sau khi mà anh mất thì cũng một thời gian sau thì cũng mất theo.
Vua Lý về làm lễ an táng tại đây và phong cho làng Niêu Xá, xã Canh Tân, huyện Đường Nhân, tỉnh Tây Bình là Thờ Phụ Hàng Nam.
Riêng cụm di tích này được công nhận vào quyết định 1214 ngày 30 tháng 9 năm 1990
cho Bộ Quan Hóa công nhận là cụm di tích nị trưởng quản hóa quốc gia.
Thì ở đây chúng ta đứng đây là đền, còn ở chùa cách đây khoảng 300 mét nữa là chùa Báo Quốc.
Nói chung là chùa Báo Quốc ở Việt Nam ta mới chỉ có 2 ngôi, một ngôi ở trong Huế và một ngôi ở đây, gọi là chùa Báo Quốc.
Chính ra chùa Báo Quốc là nơi mà ghi nhận những cái công nào của các cụ họ Lý, họ Lưu đối với dân, với nước.
Và cũng là nơi mà thành hoàng đảng, là thành hoàng đảng của làng Niêu Xá, Thờ Phụ Hàng Nam.
Cũng theo Ngọc Phạ tại đền, Lưu Ngữ lấy 2 anh vợ người bản địa.
Một đêm trăng sáng, ông ngủ mơ thấy một cụ già dâu tóc bạc phơ
đến đưa cho ông 2 đóa hoa mẫu đơn rồi biến mất.
Tỉnh dậy, ông thấy trong vườn có 2 đóa hoa mẫu đơn.
Biết giấc mơ là điểm lành nên mừng lắm.
Một thời gian sau, 2 đóa hoa tàn, 2 bà vợ ông cùng sinh con trai trong một ngày.
Người anh là Lưu Khánh Đàm, con gọi là Lưu Đàm.
Người em là Lưu Khánh Điều, con gọi là Lưu Điều hay Lưu Bà.
Thời gian thấm thoát, trôi đi.
Lưu Khánh Đàm và Lưu Khánh Điểm lớn khôn, học hành thông tuệ.
Một giỏi văn, một giỏi võ, Lưu Ngữ đã cho 2 con theo lý công nguồn.
Năm 1005, vua Lê Đại Hành băng hà, các con tranh nhau gai vàng.
Lê Lòng Đĩnh giết anh cướp ngôi.
Trong 4 năm trị vị, Lê Lòng Đĩnh làm nhiều việc ác,
ăn chơi xa đoạ, dẫn đến bệnh tật, không ngồi được.
Phải năm mà lên chiều, nên gọi là Lê Ngoạ Chiều.
Cả nước đều chán ghét nhà Lê.
Năm 1009, Lê Ngoạ Chiều mất.
Anh em họ Lưu bàn với đào cam mộc.
Ôn lý công nguồn lên ngồi, mở ra nhà Lý.
Vua Lý Thái Tổ phong cho Lưu Đàm làm quang lọc đại phu hậu cận bên cạnh.
Lưu Điều được phong làm trung úy, trồng coi cấm bình tuần phòng trong cạnh.
Người xưa quan niệm, mỗi một chiều vua ứng với một chiều dân.
Vua là con trời, được trời sai xuống đáo hóa dân chúng.
Kỳ một vị vua chuyển sinh xuống thế gian,
đồng thời cũng có nhiều vị thiên thần cũng chuyển sinh xuống làm quan, làm tướng.
Giúp vua trị nước, nghĩ lại giấc mơ năm xưa.
Mẫu đơn là loài hoa quân tử.
Lưu Khánh Đàm, Lưu Khánh Điều lại gặp đúng thời nhà Lý thay nhà Tiền Lê,
mở đầu thời kỳ thái bình thị trị lâu dài cho dân tộc.
Đây chẳng phải dấu hiệu báo trước ông trời sắp đặt cho thánh đế gặp tôi hiền hay sao?
Trong những ngày đầu thành lập nhà Lý, Lưu Khánh Đàm lại dâng sớ lên vua,
rời đô ra Đại La làm kế sâu rễ bền gốc cho đất nước.
Lý Thái Tổ nghe theo rời đô ra Đại La và đổi tên là Thàng Lọc.
Ngọc Phà tại Đền Lưu Xá còn ghi lại,
ít lâu sau khi Triều Lý thành lập, nước Chiêm Thành hợp bình với nước Trần Lạp,
quấy phá biên giới phía nam.
Lý Thái Tổ phòng Lưu Đàm làm đại tướng quân, Lưu Điều làm giám quân.
Hai người em nuôi của ông là Nguyễn Huy, Nguyễn Kỳ làm tiền phòng.
Lính 15 vạn quân đi đánh giặc.
Quân Đại Cô Việt đại thắng, biên giới phía nam được yên.
Ít lâu sau, tướng Thục Viễn của nhà Tống dẫn quân xâm phạm biên giới phía bắc.
Lý Thái Tổ lại xe bốn ông dẫn 10 vạn quân đi, dẹp yên được biên giới phía bắc.
Xét công lao to lớn của bốn ông, Lý Thái Tổ phòng Lưu Đàm làm thái úy,
Lưu Điều làm thái phó dạy rỗ thái tử.
Nguyễn Huy làm chỉ huy sứ hải dương, Nguyễn Kỳ làm đốc quản thí vệ.
Khi thái tử Lý Phật Mã lên ngôi, tức vua Lý Thái Tông,
Lưu Đàm xin vua miễn thuế là lao dịch cho nhân dân Lưu Xá.
Cuối đời, Lưu Khánh Đàm lui về Lưu Xá xuất ra đi tu và truyền đạo Phật.
Ở Lưu Xá, ông tổ chức cho dân làng khai thông sông luộc,
móc ruột sông sinh, đào phình sông hóa để chống lũ và tử tiêu cho nông nghiệp.
Đến đời Lý Thánh Tông, Lưu Đàm dân sứa xin vua cho xây chùa tại Lưu Xá, vua chuẩn tấu.
Khi Lưu Đàm mất, Lý Thánh Tông đích thân về Viễng, truy phòng ông là Lưu Đại Vương,
đổi tên chùa Lưu Xá là chùa Báo Quốc, cho xây tháp cao 9 tầng để biểu dương công đức.
Ít lâu sau, Lưu Điều, Nguyễn Huy, Nguyễn Kỳ cũng qua đời.
Vua phòng Lưu Điều làm Đệ Đại Vương, Nguyễn Huy làm Đông Bắc Đại Vương,
Nguyễn Kỳ làm Á Thành Đại Vương và cho phụ thờ tại đền Lưu Xá và chùa Báo Quốc.
Để cảm ơn phỏ vua ruốt nước, đánh giặc giữ yên bờ cõi và cảm ơn đức của các ông đối với nhân dân trong vùng,
dân làng Lưu Xá đã xây đền thờ và tôn cấp ông làm thành hoàng làng.
Các triều đại sau cũng có xác phong thần cho hai ông.
Phần mộ của Lưu Đàm, Lưu Điều bên sông Luộc giờ vẫn còn.
Đền Lưu Xá nằm ở đầu thôn, trên thổ đất cao nhất của làng.
Đền có quy mô tương đối lớn, được thiết kế theo kiểu tiền nhất hậu định.
Tòa tiền tế nằm gian xây lối hồi văn cánh bảng.
Đại bờ đắp hoa tranh, cấu trúc nội thất long thuyền tứ trụ.
Các vị kèo làm theo kiểu trồng rường, trạm trổ, thứ linh tinh xảo.
Tòa điện trung tế kiến trúc tương tự tòa ngoài, tòa tiền tế.
Tòa hậu cung gồm ba gian chia làm hai phần.
Ông muốn nối tòa trung tế và cấm cung.
Các vị kèo làm theo kiểu thượng trồng rường, hạ chắp bảng, trạm trổ, tứ quý, tứ linh, đầu rồng.
Sau khi các ông mất, ngoài triều Lý thì các triều Đại sau đều có sắc phong.
Cũng có nhiều vua các triều Đại đã ghé qua Liêu Xá.
Liêu Xá xanh ngắt một trời cây, thuyền ngự xôi dòng trước ghé đây.
Tháp cũ đình xưa tàn nước chiếu, đền hoang mộ cổ dãy lân bày.
Đó là phần thịch thơ của bảng nhãn Lê Quý Đôn về bài thơ chữ hán Liêu Gia Độ của Triều Minh Vương Trần Quang Khải
khi ông ghé qua Liêu Xá ở thế kỷ thứ 13.
Theo biểu ký khắc dựng từ thời Lý và Ngọc Phả Nhị Liêu Đại Vương, chính bản lễ bộ quốc triều Triều Lê,
thì vua Lý Thái Tổ Triều Lý, vua Lê Hiến Tông Triều Hậu Lê từng về thăm và lưu bút tích ở đây.
Bài thơ Lưu Gia Độ của Triều Minh Vương Trần Quang Khải Triều Trần cũng cho biết các vua Trần cũng từng ghé qua đây.
Năm 1501 Triều Hậu Lê, vua Lê Hiến Tông vào thăm đền, cảm phục công đức của hai vị.
Vua đã làm thơ ghi lại cảm xúc của mình và dặn dò nhân dân nơi đây phải tu sửa nơi phụng thờ, tạc bia ghi lại.
Triều Nguyễn còn có bút tích của cử nhân Bùi Kim Linh, phó bảng Trần Huy Liên.
Chỉ huyện Diên Hà và nội các hành tẩu An Bình, Lê Quý Huyên, cháu của nhà bác học Lê Quý Đôn,
cả ngợi công lao của Lý Triều Công Thần Nhị Vị, Thái Phó Lưu Đại Vương tức Lưu Khánh Đàm và Lưu Khánh Điều.
Trải qua biến cố thăng trầm giặc giã và sự xâm lấn của dòng sông, nằm tự Đức thứ 22 1868,
dân làng Lưu Xá đã di chuyển toàn bộ đền, chùa, năng mộ của hai vị Thái Uý và Thái Phó vào trong là vị trí hiện tại.
Đến nay, sau những lần trùng tu tôn tạo, nhưng đền Lưu Xá vẫn đang trong tình trạng xuống cấp, hư hỏng.
Mặc dù đã trải qua nhiều lần tu sửa, nhìn chung phần trang trí mối tòa vẫn khá công phục,
mang dấu ấn đặc trưng của mỗi giai đoạn nghệ thuật.
Nét độc đáo trong cảnh quan đền Lưu Xá là trong sân đền có một cây xanh cổ thụ.
Tháng 11 năm 2013, Cây Đức Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là cây di sản.
Cây có chiều cao 23 mét, tán rộng gần 300 mét vuông, có gốc chính cao 2,85 mét, với 13 cành chính, trù vị từ 0,6 đến 1,2 mét.
Người dân trong thôn không ai biết ai là người trồng cây, cây có từ năm nào,
chỉ ước chừng cây được trồng cách đây hơn 200 năm.
Hiện tại, thân cây và dễ cây liên kết với nhau tạo thành một cối gần như phủ kín cả bức trấn phong trước cửa đền.
Nhìn từ xa, cây giống như một chiếc lọng che trở, bảo vệ ngôi đền Lưu Xá.
Trước cửa đền có một diếng nước, là nét đẹp văn hóa làng quê không dễ tìm trong thời hiện đại,
là biểu tượng trường tồn của đất làng nơi đây.
Đền Lưu Xá và Chùa Báo Quốc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia năm 1991.
Ngày nay, Lưu Xá không còn họ Lưu sinh sống, nhưng tên làng vẫn được giữ để ghi ơn những người mờ đất từ hơn ngàn năm trước.
Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi video của chúng tôi.
Nếu thấy hay và ý nghĩa, hãy like, chia sẻ và đăng ký kênh để chúng tôi có thêm động lực ra các video với chất lượng tốt hơn.
Kênh chúng tôi truyền làm nội dung về văn hóa, di tích lịch sử và làng nghề với mục đích lưu giữ truyền thống quê hương.
Hãy liên hệ với chúng tôi thông qua email để truyền tải nét đẹp văn hóa tại địa phương.
Cuối cùng, xin chào tạm biệt quý vị và hẹn gặp lại trong các video tiếp theo.
