Phần 9: Sòng phẳng Theo tác phẩm: Hiểu Về Trái Tim - Tác giả: Thích Minh Niệm “Để chữa lành những tổn thương và nổi đau, cách tốt nhất và hữu hiệu nhất là cần hiểu rõ được trái tim, tâm hồn của mình, và của người khác, cuốn sách audio book Hiểu về Trái Tim chính là cuốn sách giúp bạn đọc làm được điều đó: Hiểu rõ và chữa lành trái tim, tâm hồn của mình và của những người xung quanh, để mọi người cùng được sống trong hạnh phúc và yêu thương. Với cuốn sách này, chúc bạn đọc sẽ luôn hạnh phúc và không bao giờ phải sống với một trái tim tan vỡ hay một tâm hồn tổn thương”. #chualanh#hatgiongtamhon#longtotthattuyet#sachnoihay#hanhphuc#giadinhtruyenthong#giaoduc#giadinh#phatphap#phattrienbanthan#baihoccuocsong#cuocsong#nhansinhcamngo#suyngam#lamchame
Có biết bao kẻ mồ côi trong thế gian này thèm có cha mẹ để được thương yêu và chăm sóc, dù đánh đổi bất cứ thứ gì họ cùng chấp nhận.
Chắc phải đợi đến khi chúng ta có con, phải hy sinh vất vả trăm bề, nhất là khi con chúng ta đau yếu hay ngộ nghịch,
thì chúng ta mới thấm thiết hết ân tình của cha mẹ, mới thấy ý niệm trả xong nợ nần đến sinh thành là dại dột.
Giới thiệu bài viết Sòng Phẳng, nằm trong tác phẩm Hiểu về Trái Tim.
Ở làng quê Việt Nam ngày xưa, khi là mùa vụ, người nông dân có thể nhờ vài người trong xóm đến phụ giúp mà không phải trả tiền.
Chỉ cần đến phiên bên kia làm mùa hay sửa sang nhà cửa thì bên này sẽ qua phụ giúp lại.
Cái đó gọi là vận công.
Cách thức này thật hay, tuy người ta căn thứ trên số buổi hay số ngày làm để quy định mức công bằng,
nhưng họ lại không khắc he phân biệt về năng lực làm việc của mỗi người.
Có khi đang làng trả công, ta bị bệnh hay gia đình có việc khẩn cấp thì họ vẫn châm trước, vẫn tính tròn phần công cho ta.
Hay có khi vì mùa màn thất bác nên họ không đủ sức trả công thì ta vẫn vui vẻ chờ đến mùa vụ sau,
thậm chí cũng có thể cho họ luôn.
Chủ yếu là tấm lòng đối với nhau.
Người dân quê hiểu rằng sự trao đổi ấy chỉ có tính tương đối,
không phải hẹn người ghi giúp mình và mình giúp lại là trả xong hết.
Cái tình, cái nghĩa vẫn còn đó, không bao giờ trả hết được.
Thời đại văn minh bây giờ, người ta quan điểm về sự công bằng rất lạ lùng.
Khi một người nào đó tận tình hướng dẫn ta vào nghề trong những bước đầu với nhiều bỡ nở,
đã từng tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho ta trong công việc làm ăn hay từng chia sẻ trong những lúc ta gặp nguy khốn,
thì ta lập tức tặng cho họ một món quà đắt tiền hay mời họ đi ăn trong một nhà hàng sang trọng là coi như đã trả xong.
Không ai nợ ai nữa.
Nhưng nếu người kia đã từng giúp đỡ ta một cách không vụ lợi bằng tất cả tấm chân tình,
mà ta lại xem nó ngang bằng với những món vật chất vô tri kia,
thì đừng hỏi tại sao họ lại bị tổn thương.
Thà ta không làm như thế còn hơn.
Họ nghĩ ta vẫn luôn gìn giữ ân nghĩa ấy trong lòng.
Món quà hay bữa ăn đó sẽ được vui vẻ chấp nhận nếu họ thấy được ý nghĩa của nó
trong suy nghĩ và thái độ của ta.
Có người cho rằng như vậy là không sòng phẳng,
nhưng họ vẫn chấp nhận được dù mãi về sau này ta vẫn không có cơ hội để bù đắp thêm
bởi vì họ đã không có chủ trương trao đổi công bằng ngay từ mũi đầu,
nói chi là sòng phẳng.
Ý niệm sòng phẳng thường dễ bị nhầm lẫn với công bằng.
Anh được một và tôi cũng được một.
Hay anh cho tôi hai thì tôi cho anh hai.
Đó là công bằng.
Nhưng còn tùy vào mọi xã hội và thời đại mà quy luật công bằng thể hiện khác nhau.
Sự công bằng thường được quy định trên mức cảm xúc.
Cho nên có khi người ta tự quy định mức công bằng nếu hai bên thỏa thuận trị giá tương xứng
giữa vật trao đổi mà không cần theo quy ước chung của cộng đồng.
Thí dụ, một trái bí đao có thể đổi với hai trái mước đắng.
Một chuyến đò ngang có thể đổi với sáu câu vọng cổ.
Một bức tranh có thể đổi lấy mười bầu rượu.
Một lời hứa chân tình có thể đổi lấy ba trăm sáu mươi lăm ngày chờ đợi.
Tuy sự trao đổi ấy được quay là công bằng,
nhưng ai cũng ngầm hiểu người kia vì cảm tình mới chấp nhận trao đổi như vậy,
nên dịp khác mình sẽ bù đắp.
Trong khi sòng phẳng là loại bỏ ý niệm muốn bù đắp, như thế là đủ, chấm hết.
Dĩ nhiên, trong thương trường rộng lớn,
người ta cần phải có sự rành mạch về những trị giá vật chất để trao đổi,
nên đã thiết lập ra chế độ tiền tệ để đơn giản hóa và mở rộng thương hoài.
Và vì thế, sự sòng phẳng vô tình trở thành quy luật tất yếu.
Nhưng biết bao công lao khổ nhọc mới làm ra được bát cơm trắng tinh
mà chỉ đổi ngang hàng với vài đồng bạc thừa thì không thể gọi là công bằng.
Sòng phẳng lại càng phi lý.
Nên nhớ, sự trao đổi không bao giờ là tuyệt đối,
tất cả chỉ là ước lệ.
Cho nên, người ta đã sai lầm khi cho rằng sự thạnh thơi,
thật thà hay nhường nhịnh là những yếu tố nguy hại đến kinh tế cần phải loại trừ.
Nên họ gọi đó là phi kinh tế.
Bởi trong nguyên tắc vận hành tự nhiên của vũ trụ,
mọi sự, mọi vật đều không ngừng tương tác nhau,
ngương tựa nhau để tồn tại.
Nên sự biệt lập và sòng phẳng không bao giờ xảy ra,
dù có người có cố tình nhồi nặng ra nó để phục vụ cho quyền lợi của mình.
Có những người con thấy mình đã làm trọn bổ phận
khi mỗi tháng chu cấp đầy đủ thực phẩm và thuốc men
hoặc mua được căn nhà khăn trang cho cha mẹ.
Nên khi cha mẹ cần họ thường xuyên lui tới
hay giúp đỡ vài việc vạc vạnh,
thì họ lại thang phiền tại sao phải làm nhiều quá.
Cha mẹ thương con biển hồ lai láng,
con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày.
Hai câu ca giao ấy luôn là thực trạng đau lòng trong bất cứ thời đại nào,
nhất là hiện nay.
Khi người ta bị cuốn vào hấp dẫn lực của danh vọng,
họ dễ dàng coi nhẹ hay gạt bỏ những yếu tố khác mà họ cho là bất lợi.
Nhưng được thương yêu và chăm sóc cha mẹ không phải là một quyền lợi sao?
Chẳng phải có biết bao kẻ mù côi trong thế gian này
thèm có cha mẹ để được thương yêu và chăm sóc,
dù đánh đổi bất cứ thứ gì họ cũng chấp nhận.
Chắc phải đợi đến khi ta có con,
phải hy sinh vất vả trăm mề,
nhất là khi con ta đau yếu hay ngỗ nghịch,
thì ta mới thấm thiết hết ân tình của cha mẹ
mới thấy ý niệm trả xong nợ nần đứng sinh thành là dạ dụ.
Trong liên hệ hôn nhân cũng vậy,
đôi khi vì thiếu tỉnh thức
nên ta cũng muốn có sự song phẳng
để ta có cảm giác không bị lợi dụng hay hy sinh một cách vô nghĩa.
Tôi làm cái này thì anh phải làm cái kia.
Tôi trả tiền rồi nên giờ tới phiên em.
Tại sao tôi phải lo nhiều thứ còn anh cứ phè phởm?
Em chỉ biết lo cho gia đình em
thì đừng trách anh bỏ mặt công việc.
Anh mà làm khổ tôi
tôi sẽ làm khổ anh.
Nên khi hôn nhân đổ vỡ
người ta mau chống xem nhau như hai kẻ xa lạ
không cần biết tới sự khó khăn hiện tại của nhau.
Họ từng yêu nhau thấm thiết
rồi bỗng trở thành thù ghét nhau
không muốn nhìn nhau dù vô tình gặp mặt.
Họ còn dám lên mạng báo để bôi nhỏ danh dự
hay đông đặt những điều gây bất lợi cho nhau.
Và điều đau lòng nhất
là khi phân chia tài sản
thì họ luôn đòi hỏi sự rạch rội, sòng phẳng.
Bao năm tình nghĩa vợ chồng
phút chốc bỗng tan thành mây khói
khi ai nấy đều muốn tránh giành phần lợi,
phần phải, phần thắng về mình.
Tất cả những phản ứng trên
đều thể hiện sự ích kỷ hẹp hòi
chứ không phải là sự công bằng.
Tài sản thì có thể phân chia đồng đều
nhưng ân tình làm sao đóng đếm được mà phân chia.
Tuy chuyện tình đã đi vào đoạn kết
nhưng dù muốn dù không
thì tất cả những gì ta đã cho nhau
sẽ theo nhau mãi suốt đời.
Và khi ta còn nợ quá nhiều ân tình với người này
thì sẽ phải trả cho người khác
bởi tất cả đều nằm trong vòng nhân quả
hiện diện xưa nay của trời đất
mà không chạy đâu khỏi.
Chiếc lá không bao giờ nghĩ rằng
nó có thể trả hết nợ ân tình của cây
khi nó đã hết lòng hấp thụ ánh nắng mặt trời
để khổ công tinh chế nhựa thô
thành nhựa luyền cho cây.
Vì chiếc lá đã quan sát
thấy được sự thật là
nó chưa bao giờ ngừng tiếp nhận
tình thương yêu của cây.
Dù cây có già cổi
nhưng vẫn cố gắng
cấm sau những chiếc rễ xuống lồng đất
để hút chất khoáng về nuôi chiếc lá.
Giả sử
chiếc lá có trả được ân tình của cây
thì nó cũng không thể nào trả hết nổi ân tình
của mặt trời,
gió,
nước,
khoáng chất,
phân hữu cơ
và cả côn trùng nữa.
Vì tất cả những yếu tố ấy
có vẻ như ở ngoài chiếc lá
nhưng cũng đang từng giờ
từng phút nuôi dựa chiếc lá.
Chiếc lá chỉ còn cách
sống sao cho trọn kiếp sống,
sống cho thật dễ thương
và làm tốt trách nhiệm của mình.
Ta có khác gì chiếc lá
cũng không bao giờ trả nổi những ân tình
mà cuộc đời này đã trao tặng cho ta
bằng trực tiếp hay gián tiếp.
Thế nên
tại sao ta cứ mãi thăng phiền
và đòi hỏi cuộc đời
mà có bao giờ ta tự hỏi
đời cần gì nơi ta không?
Như dòng sông trôi mãi
luôn trở nặng phù xa
Có bao giờ em hỏi
đời cần gì nơi ta?
Sống chết mong manh
như thân có hẹn
mọc đầy núi non
Cuộc đời cho tôi
cho tôi tiếng nói
đôi khi vui tươi
Cuộc đời cho tôi
cho tôi tiếng nói
đôi khi ngậm ngùi
Gió núi bay qua
lao sao gội vờ
Nắng khoái yêu ma
lung linh thành trì
lung linh cửa nhà
Bước tới hư vô
khoác áo chân
Long lanh giọt lề
giọt lề thiên thu
Giống có đôi tay
đôi tay thật dài
ôm quanh tình người
Giống có đôi chân
đôi chân mệt ngoài
một đời tới lùi
Cuộc đời cho tôi
cho tôi trái cấm
trên đôi môi em
Cuộc đời cho thêm
cho em có cánh
Núi đứng quanh nắng
đất muôn đời nặng
riêng ta rộn ràng
Đứng giữa thiên nhiên
thân ta nặng nặng
thân chim nhẹ nhàng
Muốn nói đôi câu
giữa chốn thương đau
chim xanh bác đau
cây xanh bác đau
vội vàng tôi theo
Muốn nói đôi câu
giữa chốn thương đau
chim xanh bác đau
cây xanh bác đau
vội vàng tôi theo