MỸ ÁP THUẾ QUỐC GIA NÀO THƯƠNG LƯỢNG, QUỐC GIA NÀO SẼ ĐÁP TRẢ.

Ngày 2 tháng 4 năm 2025, một tuyên bố chấn động từ Nhà Trắng đã thổi bùng lên làn sóng tranh cãi khắp các mặt báo, phòng họp tài chính và các diễn đàn chính trị toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp dụng một chính sách thương mại mới mang tên thuế quan đối ứng với mức cơ bản là 10% lên tất cả các hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Bên dưới là những mức thuế cao hơn nhắm trực diện vào hơn 60 nền kinh tế lớn. Trong đó có cả những đồng minh thân cận, thậm chí cả Việt Nam với mức thuế lên tới 46%. Tuyên bố này không chỉ là một biện pháp kinh tế. Đối với ông Trump, đây là tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ trong thời kỳ tái định hình lại cáng cân quyền lực thương mại toàn cầu. Động thái này ngay lập tức đã khiến thị trường tài chính Mỹ lao đao, các đối tác thương mại đồng loạt phản ứng, và thế giới bước vào một giai đoạn đầy bất định mới. Câu hỏi đặt ra là, Mỹ thực sự đang muốn bảo vệ thị trường nội địa, hay đây chỉ là một chiêu bài chiến lược để giành lại ưu thế toàn cầu? Và quan trọng hơn, liệu nước Mỹ có đang dẫn đầu một trật tự thương mại mới, hay đang đẩy cả thế giới vào một cuộc chiến kinh tế không hồi kết? Trong video hôm nay, chúng ta sẽ cùng giải mã đằng sau những con số thuế quan là gì, phân tích các phản ứng từ các nền kinh tế lớn, và nhìn thấy bức tranh toàn cảnh của một ván cờ thương mại có thể thay đổi trật tự thế giới trong nhiều năm tới. Hãy bấm đăng ký để không bỏ lỡ những video cập nhật sắp tới. Điểm lại quyết định gây sốc của ông Trump Thuế quan đối ứng, hay còn gọi là thuế có đi có lại, thực chất là một công cụ mà Mỹ sẽ sử dụng để trừng phạt những quốc gia mà theo ông Trump là đã đánh thuế hàng hóa Mỹ một cách vất công trong nhiều thập kỷ. Trong tuyên bố trước báo chí tại Vườn Hồng của Nhà Trắng, ông Trump nhấn mạnh rằng, trong nhiều trường hợp, bạn còn tệ hơn cả kẻ thù xét về thương mại. Theo kế hoạch, thuế suất cơ bản 10% sẽ được áp dụng từ ngày 5 tháng 4. Còn mức thuế cao hơn, dành cho khoảng 60 quốc gia, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 9 tháng 4. Trong danh sách này có cả Trung Quốc, quốc gia vốn luôn là tâm điểm trong chính sách thương mại, nước Mỹ trên hết của ông Trump, sẽ bị áp thêm thuế đối ứng 32%, ngoài mức 20% đã bị áp từ nhiệm ký trước. Tổng cộng là 52%. Các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu cũng không tránh khỏi mức thuế từ 20 đến 25%. Đặc biệt, Việt Nam bị áp mức thuế đối ứng 46%, một con số cho thấy rõ ràng Washington đang nhắm tới các quốc gia có thẳng dư thương mại lớn với Mỹ. Điều đáng nói là lần này, ông Trump không loại trừ cả những đồng minh truyền thống. Chỉ có hai quốc gia là Canada và Mexico là được miễn áp thêm thuế lần này, do từ trước đã chịu mức thuế 25% trong giai đoạn đầu của chiến tranh thương mại dưới thời ông. Thị trường hoảng loạn tác động ngay lập tức. Ngay sau phát ngôn của Tổng thống, thị trường tài chính Mỹ rơi vào trạng thái hoảng loạn. Chỉ số chứng khoáng lao dốc nhanh chóng. Tiếp nối chuỗi trượt giá đã kéo dài từ đầu tháng 2. Ước tính đến thời điểm hiện tại, phố Wall đã mất gần 5.000 tỷ đô la vốn hóa thị trường. Sự bất ồn này không phải ngẫu nhiên. Trong suốt nhiều tuần trước đó, nhà đầu tư đã tỏ ra lo lắng vì hàng loạt tín hiệu tiêu cực từ nền kinh tế, bao gồm đà tăng trượng chậm lại, lạm phát gia tăng và lợi nhuận doanh nghiệp sụt giảm. Khi chính sách thuế quan mới được công bố, nó giống như giọt nước làm tràng ly, tạo ra làn sóng bán tháo cổ phiếu trên diện rộng. Không chỉ dưới tài chính, người tiêu dùng Mỹ cũng bắt đầu cảm nhận sự bất ồn. Giá cả của hàng nhập khẩu từ xe đạp, ô tô, rượu vang đến thực phẩm đều được dự báo sẽ tăng vọt trong thời gian tới. Nhiều gia đình đã tranh thủ mua sắm trước thời điểm thuế có hiệu lực, lo ngại về một làn sóng tăng giá mới sẽ bào mòn thu nhập của họ. Thua quan điểm Mỹ, công cụ đa dưỡng hay còn giao hai lưỡi. Từ lâu, ông Trump đã coi thuế quan là một công cụ kinh tế chính trị hiệu quả để giải quyết nhiều vấn đề nhức nhối của nước Mỹ. Theo quan điểm của ông, chính sách này có thể giúp Mỹ cân bằng cáng cân thương mại, chống nhập cư trái phép, triệt phá các đường dây ma túy, và đặc biệt là khôi phục lại nền sản xuất trong nước. Chẳng hạn, trong tuyên bố lần này, Nhà Trắng cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa hàng hóa từ Trung Quốc, đặc biệt là các loại hóa chất tiên chất sản xuất fentanyl, và các tổ chức tội phạm ở Mexico. Một cuộc điều tra của Reuters vào năm ngoái cho thấy các tổ chức buôn lậu đã lợi dụng quy định về hàng hóa giá trị thấp, còn gọi là quy định de minimis, để đưa chất gây nghiện vào Mỹ mà không phải chịu thuế quan. Ông Trump ngay lập tức ký xác lệ siết chặt quy định này, chấm dứt ưu đại miễn thuế cho hàng hóa dưới 800 đô la từ Trung Quốc và Hồng Kông kể từ ngày 2 tháng 5. Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với lập luận này. Một nghiên cứu gần đây cho thấy, các hộ gia đình trung bình tại Mỹ có thể phải trả thêm hàng nghìn đô la mỗi năm cho các nhu yếu phẩm cơ bản nếu thuế quan được duy trì. Điểm đặc biệt trong danh sách áp thuế lần này là có nhiều quốc gia từng được coi là đối tác chiến lược của Mỹ. Ngoài Trung Quốc là mục tiêu số một, Việt Nam lần đầu tiên bị đánh thuế cao tới 46%. Một mức thuế có thể ảnh hưởng nặng nề đến các ngành xuất khẩu chủ lực như diệt may, điện tử, đồ gỗ và thủy sản. Trong bối cảnh Việt Nam đang gia tăng thẳng dư thương mại với Mỹ, động thái này như một tín hiệu cảnh báo rằng Washington sẽ không nương tay, bất kể quan hệ ngoại giao có thân thiện đến đâu. Đối với Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, những đồng minh lâu đời của Mỹ, việc bị áp thuế cũng cho thấy rõ lập trường nước Mỹ trên hết đang quay trở lại mạnh mẽ dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Các quốc gia này đang cân nhắc các biện pháp trả đũa có thể khiến cuộc chiến thương mại lần này kéo dài hơn và phức tạp hơn so với lần đầu tiên. Một trong những chi tiết được giới quan sát chú ý là việc ông Trump đồng thời ký xác lệnh bị kẽ hở trong quy định thương mại hiện hành. Cụ thể là quy định về gói hàng có giá trị dưới 800 đô la. Trước đây, các gói hàng nhỏ này thường được miễn thuế để khuyến khích thương mại điện tử và tạo thuận lợi cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, ông Trump cáo buộc rằng chính các lỗ hổng này đã bị lợi dụng để tuôn hàng lậu, chất cấm và tránh né thuế quan. Xác lệnh mới sẽ chấm dứt tình trạng đó, ít nhất là đối với hàng hóa đến từ Trung Quốc, Đại lục và Hồng Kông. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm xiết chặt các dòng chảy thương mại phi chính thức, mang đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng và nguồn gốc hàng hóa nhập khẩu. Với xác lệnh thuế quan mới, ông Trump không chỉ đang phát đi thông điệp về sức mạnh của nước Mỹ, mà còn đang định hình lại cách thế giới hiểu về thương mại tự do. Các quốc gia bị ảnh hưởng, bao gồm Việt Nam, đang đứng trước lựa chọn khó khăn. Chấp nhận đàm phán lại theo luật chơi của Mỹ, hay chuẩn bị cho một cuộc chiến thương mại khốc liệt chưa từng thấy. Phần 2. Thuế quan Trump và cái giá vấy trên trong 6,3 tỷ đô la, nước Mỹ có thật sự chiến thắng. Ngày 2 tháng 4 năm 2025, Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp đặt một loạt thuế quan mới nhằm vào hàng nhập khẩu từ hơn 180 quốc gia. Động thái này được ông gọi là Ngày Giải Phóng, với mục tiêu chấm dứt tình trạng mà ông cho là Mỹ bị bóc lột thương mại và thúc đẩy sản xuất nội địa. Tuy nhiên, quyết định này đã gây ra những phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế và làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn cầu. Theo thông báo, Mỹ sẽ áp dụng mức thuế tối thiểu 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu, cùng với các mức thuế bổ sung như 20% đối với hàng hóa từ Trung Quốc, 25% đối với nhôm và thép, và 25% đối với ô tô và phụ tùng ô tô bắt đầu từ ngày 3 tháng 4. Chính quyền Trump cho rằng các biện pháp này sẽ mang lại khoảng 6.000 tỷ đô la trong vòng 10 năm, đủ để thay thế thuế thu nhập và mang lại công bằng cho người lao động Mỹ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng các chính sách thuế quan này có thể gây tộn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu. Đáng chú ý, nền kinh tế Mỹ được dự báo sẽ chịu thiệt hại nặng nề nhất, với mức giảm 2.7% GDP trong cùng thời kỳ. Nguyên nhân chính là do thuế quan làm tăng giá nguyên liệu đầu vào cho các doanh nghiệp Mỹ khiến chi phí sản xuất tăng cao và buộc các công ty phải chuyển phần chi phí này sang người tiêu dùng, dẫn đến giá cả hàng hóa leo thang. Phản ứng từ cộng đồng quốc tế không chậm chế, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác đã lên tiếng phản đối và đe dọa sẽ có biện pháp đáp trả. EU có thể đánh thuế ngược lên các sản phẩm công nghệ Mỹ, trong khi Trung Quốc có thể siết chặt nhập khẩu hàng nông sản Mỹ. Những động thái này làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn diện có thể kéo dài và gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, việc bị áp mức thuế 46% là một tín hiệu cho thấy Mỹ không còn khoan nhượng. Các ngành xuất khẩu chủ lực như diệt may, đồ gỗ, điện tử sẽ đối mặt với thách thức lớn khi tiếp cận thị trường Mỹ. Việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tìm kiếm thị trường mới trở nên cấp thiết để duy trì đà tăng trưởng. Nhiều nhà phân tích cho rằng, động thái này của ông Trump không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế mà còn mang tính chính trị, nhằm củng cố hình ảnh người bảo vệ nước Mỹ trước thềm bầu cử. Tuy nhiên, với những tổn thất kinh tế dự kiến, câu hỏi đặt ra là liệu cái giá phải trả có quá đắt cho cả Mỹ và thế giới hay không? Cuộc đại khủng hoảng năm 1929 được cho là bị trầm trọng hơn bởi đạo luật thuế Smoot-Hawley, khi Mỹ tăng thuế nhập khẩu, khiến nhiều quốc gia trả đũa, làm thương mại toàn cầu sụp giảm mạnh. Trong bối cảnh hiện nay, khi chuỗi cung ứng toàn cầu được kết nối chặt chẽ, bất kỳ giao cản nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng domino trên toàn thế giới. Nếu Mỹ thực sự muốn tái cấu trúc chuỗi cung ứng và khôi phục sản xuất nội địa, họ cần một chiến lược toàn diện, bao gồm đầu tư vào công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và đào tạo lại lực lượng lao động. Chỉ đơn giản, áp thuế sẽ không thể tạo ra thay đổi sâu rộng nếu không có nền tảng hỗ trợ tương ứng. Chính sách thuế quang của ông Trump đang mở ra một chương mới đầy rủi ro cho kinh tế toàn cầu. Trong khi Mỹ hy vọng sẽ thu được hàng nghìn tỷ đô la và giành lại công bằng thương mại, thực tế cho thấy chính nước Mỹ có thể sẽ chịu thiệt hại nhiều nhất, mê cả về kinh tế lẫn uy tín trên trường quốc tế. Câu hỏi đặt ra là điều gì đang chờ đợi phía trước? Các quốc gia sẽ phản ứng như thế nào? Việt Nam cần chuẩn bị những gì để không bị cuốn vào vòng xoáy thuế quan mới. Phần 3. Tuyên bố sắt thép, đe dọa ngầm và ván cờ toàn cầu của ông Trump. Một tuyên bố gây báo và lời cảnh báo từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ. Khi Tổng thống Donald Trump chính thức tuyên bố áp thuế quang trả đũa lên hàng loạt nền kinh tế lớn, bao gồm cả những đồng minh thân cận nhất của Mỹ như EU, Nhật Bản Quốc hay Đài Loan, cả thế giới dường như nín thở. Một lần nữa, Washington lại là trung tâm của một cuộc tranh cãi toàn cầu. Điều bất ngờ là không lâu sau khi thông báo thuế quang được đưa ra, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant đã xuất hiện trước truyền thông với một thông điệp trái ngược. Các quốc gia đừng vội trả đũa. Hãy ngồi xuống, chấp nhận và xem tình hình diễn biến ra sao. Bởi vì nếu trả đũa, căng thẳng sẽ leo thang. Thông điệp này chẳng khác gì một lời đe dọa ngoại giao nhẹ nhàng nhưng sâu cay. Ông Besant tiếp tục nhấn mạnh rằng nếu các quốc gia không phản ứng mạnh, mức thuế hiện tại sẽ là mức cao nhất, tức là mọi thứ vẫn có thể. Tệ hơn nữa, nếu ai đó dám thách thức luật trời mới. Chiêu bài thuế quang, đòn bẩy chiến lược chứ không chỉ là trừng phạt. Rõ ràng, chính sách thuế quang lần này không đơn thuần là một đòn trừng phạt thương mại. Đằng sau những con số 10%, 20%, 34% hay 4-6% là một chiến lược sâu xa hơn, ép buộc các quốc gia đối thoại song phương với Mỹ. Khi tuyên bố rằng mức thuế sẽ được duy trì cho đến khi thâm hột thương mại và các hoạt động giao thương không công bằng được giải quyết, chính quyền Trump đã phát đi tín hiệu rất rõ ràng. Các nước muốn được miễn trử hoặc hạ thuế, hãy bước vào bàn đàm phán và phải nhượng bổ. Đây không phải lần đầu ông Trump dùng thuế như một đòn ngoại giao mạnh mẽ. Nhưng lần này, chiêu bài đã được nâng tầm thành một cơ chế gây áp lực toàn cầu, có thể thay thế hoàn toàn các cuộc đàm phán đa phương vốn thường bị coi là chậm chạp, rùm rà. Vì sao Mexico, Canada, Nga và Belarus không bị áp thuế? Một điểm thú vị là Mexico và Canada, hai đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, lại không nằm trong danh sách bị áp thuế mới. Lý do, theo chính quyền, là vì họ đã chịu đủ mức thuế 25% từ trước và vì cả hai quốc gia này đã có những hành động cụ thể đáp ứng yêu cầu của Mỹ, đặc biệt là trong vấn đề kiểm soát nhập cư và tội phạm ma túy. Ngược lại, Nga và Belarus, dù bị Mỹ trừng phạt kinh tế, lại không bị đánh thuế. Bộ trưởng Tài chính lý giải rằng hai nước này không có quan hệ thương mại đủ lớn với Mỹ để bị tác động. Tuy nhiên, theo văn phòng đại diện thương mại Mỹ, Kim ngạch thương mại hàng hóa Mỹ, Nga trong năm 2024 vẫn đạt gần 3,5 tỷ đô la. Trong đó Mỹ xuất khẩu khoảng 526 triệu đô la và nhập khẩu khoảng 3 tỷ đô la từ Nga. Con số tuy nhỏ, nhưng không phải là không đáng kể. Những con số đằng sau cuộc chiến thương mại Theo thông cáo từ Nhà Trắng, mức thuế cơ bản 10% sẽ có hiệu lực từ ngày 5 tháng 4, và các mức thuế cao hơn sẽ áp dụng từ ngày 9 tháng 4. Tuy nhiên, thời hạn áp thuế lại không có hạn. Chúng sẽ kéo dài vô thời hạn, cho đến khi Tổng thống Trump xác định rằng mối đe dọa từ thâm hột thương mại và sự bất cân bằng bị giải quyết hoặc giảm bớt. Điều đó có nghĩa là nếu không có một thỏa thuận cụ thể hoặc hành động nhượng bộ từ các quốc gia liên quan, thuế quang sẽ tồn tại như một trạng thái bình thường mới. Thuế quang là vì tăng trưởng dài hạn, hay là đòn ép mặt cả chính trị? Phát biểu trên Fox News, ông Besant rằng mục tiêu cuối cùng của thuế quang là để tạo tiền đề cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Đồng thời, ông tiết lộ rằng Quốc hội đang gấp rút thông qua dự luật thuế để hợp thức hóa việc cắt giảm thuế dài hạn cho người dân và doanh nghiệp Mỹ, vốn được ông Trump ban hành tạm thời từ năm 2017. Chúng ta cần đạt được sự chắc chắn về thuế càng sớm càng tốt để tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng, Besant nói. Về bản chất, thông điệp này chính là một lời mời đàm phán trá hình. Các nước muốn tránh thuế? Hãy ngồi xuống, thương lượng. Nhưng cuộc chơi giờ đây không diễn ra trong khung khổ WTO, mà là trong từng bàn đàm phán song phương nơi Mỹ giữ thế thượng phòng. Trên mạng xã hội Truth Social, cách đây chừng hơn 30 phút, khoảng 22 giờ ngày 4 tháng 30, ông Trump đã cho biết cuộc điện đàm vừa diễn ra với Tổng bí thư Tô Lâm. Tôi vừa có cuộc gọi rất hiệu quả với ông Tô Lâm, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, người đã nói với tôi rằng Việt Nam muốn cắt giảm thuế quan xuống mức 0 nếu họ có thể đạt được thỏa thuận với Hoa Kỳ. Ông Trump viết, tôi đã thay mặt đất nước cảm ơn ông và nói rằng tôi mong muốn có một cuộc gặp trong tương lai gần. Phần 4, Mục tiêu thực sự của ông Trump không chỉ là kinh tế. Một, bảo vệ nước Mỹ khỏi làn sóng nhập cư và tệ nạn chất cấm. Một trong những lập luận nổi bật nhất của ông Trump kể từ nhiệm kỳ đầu tiên là mối đe dọa từ biên giới phía Nam, nơi dòng người nhập cư bất hợp pháp tràn vào nước Mỹ, qua Mexico và Canada. Kéo theo đó là nạn buôn bán chất cấm, đặc biệt là fentanyl, nguyên nhân hàng đầu gây tử vong vì sử dụng quá liều ở Mỹ. Áp thuế lên hai quốc gia láng giềng không chỉ là biện pháp kinh tế, mà là công cụ để ép họ hợp tác kiểm soát biên giới. Và thực tế đã cho thấy, chiến lược này có tác dụng. Mexico cam kết triển khai 10.000 binh sĩ vệ binh quốc gia tại biên giới phía Bắc, trong khi Canada tăng cường hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh và thắt chặt luật di trú. Dù không giải quyết triệt để vấn đề, những biện pháp này đã phần nào giảm bớt áp lực chính trị nội địa mà ông Trump phải đối mặt. Trong mắt cử tri, đặc biệt là những người theo chủ nghĩa dân tộc kinh tế, ông đã chứng minh được rằng mình dám hành động vì an ninh quốc gia. Hai, ép các đối tác thương mại chấp nhận luật chơi mới. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã đánh thuế lên 380 tỷ đô la hàng hóa nước ngoài. Nhưng lần này, con số đã tăng vọt lên đến 1.400 tỷ đô la, một con số khổng lồ, tương đương hơn 40% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ. Mục tiêu không gì khác hơn là buộc các quốc gia phải điều chỉnh các thỏa thuận thương mại theo hướng có lợi cho Mỹ. Thay vì các hiệp định đa phương mang tính thỏa hiệp, Trump muốn từng quốc gia phải ngồi riêng với Mỹ và ký từng điều khoảng theo kiểu mặt cả tay đôi. Chiến thuật này đã khiến nhiều công ty đa quốc gia phải xem xét lại chiến lược toàn cầu hóa, đặc biệt trong các ngành ô tô, năng lượng và nông nghiệp, những lĩnh vực có giá trị cao và độ nhạy cảm chính trị lớn. Ba, khẳng định vai trò bá chủ kinh tế toàn cầu. Vượt xa mục tiêu kinh tế, chính sách thuế quang lần này là một tuyên bố chính trị rõ ràng. Mỹ là quốc gia quyết định luật chơi toàn cầu, không cần WTO, không cần G7, G20 hay các tổ chức quốc tế. Chỉ cần Mỹ và từng quốc gia khác. Đây là triết lý, nước Mỹ trên hết Emerald First được đẩy lên cấp độ cao hơn. Trump muốn chứng minh rằng quyền lực không đến từ hiệp định mà đến từ vị thế thực tế và Mỹ, với nền kinh tế 25.000 tỷ đô la, hoàn toàn có thể áp đặt ý chí của mình lên bất kỳ ai. Trong mắt ông Trump, thuế quang không chỉ là công cụ điều chỉnh kinh tế, mà còn là vũ khí địa chính trị, không kém cạnh vũ khí quân sự hay công nghệ. 4. Ván cực rủi ro, thành công hay thất bại sẽ định hình lịch sự. Tuy nhiên, tất cả những điều trên đều ẩn chứa rủi ro cực lớn. Nếu các quốc gia từ chối đàm phán hoặc phản đòn mạnh tay, toàn bộ chiến lược của ông Trump có thể gây ông đập lưng ông. Chi phí sản xuất trong nước sẽ tăng cao, lạm phát có thể bùng nổ, người tiêu dùng Mỹ sẽ chịu thiệt hại. Ngành công nghiệp Mỹ, vốn phụ thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu, sẽ mất đi tính cạnh tranh, còn nền kinh tế có thể bị cuốn vào vòng xoáy suy thoái. Nếu thành công, Trump sẽ được ghi danh là tổng thống tái thiết nước Mỹ, đưa sản xuất quay trở lại nội địa, và buộc thế giới phải tái cơ cấu theo luật Mỹ. Nhưng nếu thất bại, đây sẽ là ván bài đắt giá nhất trong lịch sử chính sách kinh tế hiện đại Mỹ, nơi mà hậu quả sẽ không chỉ dừng ở kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ. Trump không chơi theo luật cũ, ông viết lại luật mới. Dù đồng tình hay phản đối, không ai có thể phủ nhận một điều. Donald Trump đã thay đổi hoàn toàn cách Mỹ chơi trên sân khấu toàn cầu. Thay vì đi theo các khuôn mẫu ngoại giao, ông lựa chọn một ván cờ cứng rắn, đơn độc và thực dụng. Mỗi dọng thuê quang không chỉ là công cụ thu ngân sách, mà còn là tuyên bố chủ quyền, là công cụ đàm phán, là quân bài chính trị. Ông Trump không đơn thuần chơi trò thương mại, ông đang viết lại luật chơi toàn cầu theo cách nước Mỹ muốn. Và trong thế giới mới đó, ai không theo, sẽ bị áp thuế. Ai muốn được đối xử công bằng, phải thương lượng. Và ai muốn giữ thị trường Mỹ, phải chấp nhận điều kiện Mỹ. Câu hỏi đặt ra là, liệu thế giới có chấp nhận luật chơi này? Hay một cuộc phản công toàn diện sẽ nổ ra, khởi đầu cho một cuộc chiến tranh thương mại lạnh kéo dài nhiều năm tới? Ngày 4 tháng 4, chỉ 2 ngày sau khi ông Trump tuyên bố áp mức thuế đối ứng 32% lên hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh lập tức đáp trả bằng 9 con số đó. Bộ Thương mại Trung Quốc sẽ thông cáo khẩn. Từ ngày 10 tháng 4, Trung Quốc sẽ chính thức áp thuế 34% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Hoa Kỳ. Đây là tuyên bố trả đũa mạnh mẽ nhất từ Bắc Kinh kể từ đầu năm, và là một phần trong chiến lược ăn miếng trả miếng được Trung Quốc tính toán kỹ lưỡng. Không chỉ áp thuế, Bắc Kinh còn hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ. Đặc biệt là các nguyên tố chiến lược như gadolinium, terbium, dysprosium, vốn cực kỳ quan trọng trong ngành công nghiệp, vũ khí, điện tử và sản xuất chip. Không dừng lại ở đó, Trung Quốc còn tạm ngưng cấp hạng ạch nhập khẩu nông sản từ Mỹ, đồng thời đẩy nhanh ký kết các thỏa thuận thương mại song phương với ASEAN, Châu Phi và khối BRICS Plus. Rõ ràng, Bắc Kinh không chỉ đang phản đòn, mà còn chuyển hướng chiến lược thoát phụ thuộc vào thị trường Mỹ, đồng thời tìm kiếm đồng minh mới để mở rộng ảnh hưởng. Thông điệp đã rõ, Trung Quốc sẽ không nhân nhượng và sẵn sàng chơi song phẳng trong ván cờ thương mại mới mà ông Trump vừa khởi động. 2. Liên minh châu Âu chọn cách đánh phản xả có kiểm soát Liên minh châu Âu là nạn nhân của mức thuế đối ứng 20%, dù là một trong những đồng minh truyền thống của Mỹ. Với tổng giá trị xuất khẩu sang Mỹ lên tới hàng trăm tỷ đô la mỗi năm, EU không thể xem nhẹ đòn thuế này. Nhưng khác với Trung Quốc, EU phản ứng rất bài bản, theo đúng phong cách, kiểu mẫu chính sách. Ngay sau khi Mỹ công bố thuế quan, Ủy ban châu Âu triệu tập cuộc họp khẩn cấp, đồng thời yêu cầu từng quốc gia thành viên đánh giá mức độ ảnh hưởng theo từng ngành. Một mặt, EU tuyên bố sẽ khiếu nại chính thức lên WTO, cáo buộc chính sách thuế của Mỹ là vi phạm nguyên tắc thương mại đa phường. Mặt khác, EU không vội trả đũa toàn diện, mà chọn cách đánh phân tầng, đánh thuế ngược lên một số ngành nhạy cảm chính trị tại Mỹ. Như rượu mạnh, thuốc lá, hàng xa xỉ, và đặc biệt là xe Harley Davidson. Lý do? Những ngành hàng này nằm ở các bang swing states có ảnh hưởng lớn trong bầu cử tổng thống Mỹ và từng bị EU dùng làm công cụ gây sức ép thời chiến tranh thương mại đầu tiên năm 2018. Ngoài ra, EU cũng đang tích cực đẩy mạnh các hiệp định thương mại khác ngoài Mỹ, đặc biệt là với Nhật Bản, Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á, nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Tóm lại, châu Âu không chọn đối đầu toàn diện, nhưng sẵn sàng đánh trả chọn lọc, vừa để bảo vệ hình ảnh quốc tế, vừa tránh để Mỹ lấn lướt quá sâu trong quan hệ song phương. 3. Nhật Bản kẹp giữa hai gọng kìm và thế khó đi dây Với mức thuế đối ứng 24%, Nhật Bản rơi vào một vị trí khó dự, là đồng minh thân cận về quân sự nhưng lại bị Mỹ coi là đối tác thương mại thiếu công bằng. Tokyo ban đầu phản ứng một cách khá mềm mại, nhấn mạnh vào đối thoại và kiềm chế, đồng thời gửi các đoạn đàm phán thương mại sang Washington để tìm cách xem xét lại mức thuế. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại với Nhật Bản là đòn thuế quang của Mỹ chủ yếu đánh vào ngành ô tô, vốn là trái tim kinh tế Nhật. Với các thương hiệu như Toyota, Honda hay Nissan có thị phần lớn tại Mỹ, bất kỳ mức thuế mới nào cũng có thể khiến lợi nhuận giảm mạnh. Trước sức ép đó, Nhật Bản chọn một giải pháp lặng lẽ mà hiệu quả, gia tăng đầu tư sản xuất ngay tại Mỹ để né thuế, đồng thời tăng trợ cấp cho các hãng xuất khẩu tại nội địa. Ngoài ra, chính phủ Nhật cũng đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường thay thế như Úc, Đông Nam Á và Trung Đông. Chiến lược của Nhật là hạn chế tối đa căng thẳng với Mỹ nhưng đồng thời không phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường Mỹ trong dài hạn. 4. Việt Nam không im lặng mà chủ động đàm phán và cầu thị. Bị áp mức thuế đôi ứng 46%, một trong những mức cao nhất trong toàn bộ danh sách các nước bị ảnh hưởng. Việt Nam không chọn cách phản ứng công khai trên truyền thông quốc tế nhưng cũng không hề im lặng. Ngay trong tuần đầu sau khi Mỹ công bố thuế, Việt Nam đã gửi Công hàm ngoại giao đề nghị Hoa Kỳ ân hạn từ 1 đến 3 tháng để hai bên có thời gian đàm phán song phương nhằm điều chỉnh hoặc loại trừ một số mặt hàng khỏi danh sách thuế quan. Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã chỉ đạo thành lập một đoàn đàm phán cấp cao, khe bao gồm các đại diện từ Bộ Ngoại giao, Bộ Công thương, Tổng cục Hải quan và Hiệp hội các ngành hàng xuất khẩu trọng điểm để trực tiếp sang Mỹ đàm phán trong tháng 4. Động thái này cho thấy rõ chính sách đối ngoại linh hoạt, chủ động và cầu thị của Việt Nam trong bối cảnh cần giữ vững quan hệ thương mại với Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Mục tiêu của Việt Nam không chỉ là trì hoãn thuế mà còn là đàm phán để khẳng định vai trò đối tác chiến lược lâu dài, đặc biệt trong chuỗi cung ứng công nghệ, điện tử và bán dẫn đang dịch truyền khỏi Trung Quốc. Việt Nam hiểu rằng đây không chỉ là trận đánh thương mại mà là cuộc đi dây chiến lược để duy trì vị thế cân bằng giữa các siêu cưỡng. 5. Thế trận đã được dựng lên, giờ đến lượt thế giới phản ứng. Sau những tuyên bố đanh tép từ Tổng thống Donald Trump và thông điệp đầy ẩn ý từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant, một điều đã trở nên rất rõ ràng, nước Mỹ không còn chơi theo luật thương mại cũ. Và với sắc lệnh thuê quang phủ rộng 180 nền kinh tế, bao gồm cả các đồng minh truyền thống, Trump đang thách thức cả thế giới, hoặc chơi theo luật của Mỹ, hoặc rời khỏi bàn chơi. Nhưng thế giới không im lặng. Trong phần này, chúng ta sẽ cùng xem xét 4 phản ứng đáng chú ý nhất đến từ Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Việt Nam. Mỗi quốc gia, mỗi khu vực sẽ có lựa chọn riêng, đối đầu, đàm phán hay né tránh. Và đằng sau mỗi động thái là những toan tính chiến lược dài hơi, vượt xa những con số thuê quang đơn thuần. Lời kết Vậy là sau tất cả những tuyên bố, áp thuế, đàm phán và cả những đòn trả đua qua lại, một điều đã trở nên rất rõ ràng. Thuê quang không đơn thuần là một chính sách tài khóa. Đối với Tổng thống Donald Trump, đó là vũ khí chiến lược, là con bài địa chính trị, là đòn bẫy thương mại và là phép thử quyền lực toàn cầu của nước Mỹ. Ông không chỉ muốn tạo ra thay đổi trong cáng cân thương mại, mà còn muốn viết lại luật chơi, buộc thế giới phải đàm phán theo điều kiện của Mỹ. Nhưng cái giá của trò chơi này là gì? Là sự bất ổn lan rộng trong chuỗi cung ứng? Là nguy cơ chiến tranh thương mại kéo dài? Là những phản ứng dây chuyển từ các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, EU, Nhật Bản, và cả những nước đang phát triển như Việt Nam? Với mức thuê lên tới 46%, Việt Nam cũng không đứng ngoài tâm báo. Nhưng thay vì phản kháng, Việt Nam đang chọn con đường đối thoại, đề nghị ân hạn, cử đoàn đàm phán, tận dụng từng khoảng trống nhỏ để bảo vệ lợi ích quốc gia. Đó là sự tỉnh táo cần thiết trong một thời đại mà luật chơi thay đổi từng ngày. Còn bạn, bạn nghĩ sao?