LẤY CẢM HỨNG TỪ DOGE CỦA MỸ, VIỆT NAM TINH GIẢN BỘ MÁY ĐỂ TRỖI DẬY

Góc Nhìn Lê Minh
706 người theo dõi
2.1K Lượt xem video·30 thg 3, 2025
Một buổi sáng u ám bao trùm thủ đô Washington, khi Tổng thống Trump đặt bút ký
và xác lệnh cuối cùng thành lập DOJ, Bộ Hiệu suất Chính phủ, cả thế giới như nín thở.
Những cố máy hành chính cồng cảnh, sơ cứng và mệt mỏi của nền dân chủ số 1 thế giới
bắt đầu rung chuyển, từng bánh răng dít lên rồi đứt gãy.
Hàng loạt cánh cửa văn phòng bị khóa vĩnh viễn, hàng ngàn công chức ra về
với ánh mắt trống rỗng và phòng bì cuối cùng trong tay.
Một cuộc thanh lọc chưa từng có trong lịch sử hiện đại đã bắt đầu,
không phải bằng máu mà bằng hiệu suất.
Và rồi như một hiệu ứng domino, lan sóng cải tầu ấy tràn qua đại dương,
xuyên qua những dãy núi Đông Dương, đến tận hành lang quốc hội các quốc gia Đông Nam Á,
Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Malaysia giờ đây bước vào một liệu trình giảm cân thể chế quyết liệt,
khắc nghiệt. Nhưng câu hỏi lớn nhất là, đây là một cuộc cách mạng hay chỉ là một vở diễn mới
với sân khấu đổi màu? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong video ngày hôm nay.
Thưa quý vị, sau khi Tổng thống Trump bước vào tòa Bạch Ốc và tuyên bố nội các của mình,
điều khiến cho thế giới đi từ ngỡ ngàng này tới ngỡ ngàng khác là việc thành lập Bộ Hiệu suất Chính phủ
DOJE. Sau đó, động thái xa thải, tinh giản nhân sự ở quy mô lớn của Chính phủ Hoa Kỳ đã diễn ra
một cách mạnh mẽ. Hoa Kỳ đi trước, ở bên kia bán cầu, các nước Đông Nam Á cũng bắt kịp thời đại
và nhanh chóng áp dụng theo. Nhiều quốc gia Đông Nam Á đang thực hiện các biện pháp tinh giản bộ máy
hành chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm chi phí. Indonesia đã thực hiện các biện pháp
tinh giản bộ máy hành chính, bao gồm việc tăng tuổi nghỉ hưu của công chức từ 56 lên 60 tuổi,
nhằm giảm áp lực tài chính và tăng hiệu quả công việc. Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto
đã tuyên bố vào tháng 1 rằng ông sẽ cắt giảm 19 tỷ đô la, tức là khoảng 8,5% ngân sách nhà nước
trong năm 2025. Bộ Công trình Công cộng cắt giảm 13%, còn các bộ khác thì giảm từ 30-50%.
Việt Nam còn mạnh tay hơn. Tổng bí thư Tô Lâm đã cắt giảm số lượng các bộ và cơ quan chính phủ
từ 30 xuống còn 22, đồng thời xóa bỏ một nửa các ủy ban đảng và ủy ban quốc hội. Các cơ quan
truyền thông nhà nước được sáp nhập hoặc giải thể. Ở cấp địa phương, các cơ quan đảng và nhà nước
được hợp nhất với nhau. Chính phủ cũng có kế hoạch cắt giảm khoảng 20% công chức viên chức hưởng lương
từ ngân sách nhà nước. Ngay cả bản đồ hành chính của Việt Nam cũng đang được vẽ lại với một nửa số tỉnh
và khoảng 70% chính quyền cấp xã sẽ biến mất. Thái Lan và Malaysia cũng đã thực hiện các biện pháp
tương tự, bao gồm việc tăng tuổi nghỉ hưu của công chức lên 60 tuổi nhằm giảm chi phí an sinh xã hội
và nâng cao hiệu quả công việc. Như chúng ta đã biết, các nền kinh tế Đông Nam Á mặc dù phát triển nhanh
nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, bao gồm nợ công cao, chi phí ngân sách lớn và hiệu quả đầu tư thấp.
Chính phủ các quốc gia trong khu vực đang tìm cách giảm bớt chi phí quản lý, tối hưu hóa bộ máy công quyền
để giảm nợ công và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Việc tinh giảm bộ máy nhà nước giúp giảm bớt
các khoản trị không cần thiết và tạo ra một bộ máy chính phủ nhẹ nhàng hơn, có khả năng ứng phó nhanh chóng
trước các vấn đề kinh tế và xã hội. Một số quốc gia Đông Nam Á đang đối mặt với tình trạng quan liều,
thủ tục dườm da và thiếu binh bạch. Để cải thiện, họ không chỉ cắt giảm nhân sự mà còn tiến hành
cải cách quản lý công, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm sự can thiệp của bộ máy nhà nước
vào đời sống người dân và doanh nghiệp. Nhiều nước đã hợp nhất các cơ quan chính phủ nhằm giảm phân tán,
nâng cao hiệu quả điều hành. Trước sức ép của công chúng về chống tham nhũng và tăng binh bạch,
tinh giảm bộ máy trở thành chiến lược dành lại niềm tin và xây dựng một chính quyền ngọn nhẹ, hiệu quả.
Indonesia, Việt Nam và một số nước trong khu vực đang chứng kiến sự xuất hiện của các lãnh đạo
cải cách quyết liệt hướng đến mô hình chính phủ linh hoạt, thích ứng nhanh với thay đổi xã hội và
kinh tế. Đặc biệt, cải cách đang được đẩy mạnh ở cấp cơ sở, nơi chính quyền gần dân nhất có thể
xử lý vấn đề nhanh chóng, giảm thiểu tầng nức trung gian và thúc đẩy hiệu quả quản lý địa phương.
Cùng với quá trình chuyển đổi số, các quốc gia Đông Nam Á nhận thức được rằng công nghệ có thể đóng
một vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả của chính phủ. Việc áp dụng công nghệ vào các
quy trình hành chính, như các hệ thống quản lý trực tuyến, có thể giúp giảm bớt sự cần thiết của nhân sự
hành chính và tạo ra một chính quyền hiệu quả hơn. Cũng giống như DOJ của Hoa Kỳ đang làm, họ sử dụng dữ liệu
để phân tích hiệu quả của từng bộ phận trong bộ máy nhà nước, từ đó đưa ra quyết định tinh giản hợp lý hơn,
bảo đảm mỗi bộ phận công quyền hoạt động đúng chức năng và không bị dừ thửa.
Tinh giản có đồng nghĩa với làm suy yếu nhà nước cầm quyền hay không?
Thưa quý vị, trên thực tế, tinh giản bộ máy nhà nước giúp cắt giảm những cơ quan,
bộ phận công cành và không hiệu quả, từ đó tạo ra một hệ thống chính phủ nhẹ nhàng và linh hoạt hơn.
Điều này không làm suy yếu bộ máy cầm quyền, mà ngược lại giúp bộ máy này trở nên năng động
và nhanh nhạy hơn trong việc đưa ra quyết định. Việc cắt giảm không đồng nghĩa với việc giảm quyền lực,
mà là việc cải thiện quy trình hành chính, tối hữu hóa việc quản lý công,
giảm thiểu các thủ tục hành chính phức tạp và tăng cường tính minh bạch.
Đây là một phần trong chiến lược hiện đại hóa bộ máy nhà nước.
Mặc dù có thể cắt giảm một số bộ phận hành chính và nhân sự, nhưng quyền lực trung ương vẫn được duy trì
và tập trung trong các cơ quan chính yếu như các bộ, ngành chủ chốt hoặc các cơ quan nhà nước cấp cảo.
Ta có thể hình dung quá trình tinh giản chính phủ như là hành trình giảm cân của một người béo phỉ.
Khi cơ thể mang quá nhiều phần thừa thì nó trở nên nặng nề, chậm chạp và thiếu linh hoạt,
cũng như là bộ máy nhà nước cồng cảnh, lãng phí tài nguyên và kém hiệu quả.
Để chạy xa hơn, nhanh hơn thì cần phải loại bỏ những phần không cần thiết,
cũng như giảm cân, đòi hỏi, kế hoạch rõ ràng và sự kiên trì.
Quá trình tái câu trúc nền kinh tế và cải tổ nhà nước cũng cần quyết tâm chính trị mạnh mẽ và một tầm nhìn dài hạ.
Thế giới hiện nay đang trong quá trình thay đổi lớn với sự chuyển dịch mạnh mẽ từ các cường quốc như Hoa Kỳ,
Trung Quốc và các nền kinh tế lớn khác.
Đặc biệt, Mỹ đang có những điều chỉnh trong chính sách đối ngoại và kinh tế có thể thay đổi cách thức các quốc gia
trong khu vực Đông Nam Á tương tác với thế giới.
Các quốc gia này đang đứng trước sự lựa chọn lớn về việc tái câu trúc về chính trị, kinh tế và xã hội của mình.
Các nước Đông Nam Á phải nhận thức được rằng sự phụ thuộc quá nhiều vào một siêu cường như Mỹ hay Trung Quốc,
hoặc là EU hay Nhật Bản sẽ không còn là lựa chọn lâu dài.
Điều này đòi hỏi các quốc gia phải thức thời, tức là phải hiểu rõ những thay đổi này và chuẩn bị cho những chiến lược tự chủ hơn.
Họ cần phải tự mình tìm kiếm cơ hội mới, đa dạng hóa các mối quan hệ quốc tế và xây dựng nền kinh tế xã hội vững mạnh,
không chỉ dựa vào nguồn lực bên ngoài mà thôi.
Có một câu ngạn ngữ thế này, đừng đuổi theo một con ngựa, hãy dùng thời gian đuổi theo nó để trông một đồng cỏ.
Câu này hoàn toàn đúng trong bối cảnh các nước Đông Nam Á hiện đang tìm cách thu hút nguồn vốn đầu tư,
thay vì chỉ tập trung vào việc tìm kiếm nhà đầu tư hoặc mời gọi đầu tư từ bên ngoài.
Các quốc gia này có thể tập trung vào việc tạo dựng một môi trường kinh tế, chính trị và xã hội hấp dẫn,
bền vững để các nhà đầu tư tự động tìm đến họ.
Có con đường nào khác nhanh hơn việc tinh gọn chính phủ không?
Câu trả lời là có, thực ra còn có hai giải pháp khác, một là tăng thuế và hai là vay thêm để tri tiêu.
Thế nhưng mà vấn đề nằm ở chỗ tỷ lệ thuế toàn cầu trung bình là 14,3% GDP,
nhưng mà nhiều quốc gia Đông Nam Á, ngoại trừ Thái Lan, có tỷ lệ thuế thấp hơn mức này.
Indonesia chẳng hạn, chỉ đạt 11% mà thôi.
Điều này cho thấy một vấn đề lớn trong việc thu thuế,
việc tăng thuế có thể gặp phải sự phản kháng từ người dân và doanh nghiệp,
vì nó sẽ làm ra tăng chi phí sống và đầu tư, đồng thời làm giảm khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.
Ngay cả Hoa Kỳ, với sức mạnh kinh tế và nguồn lực mạnh mẽ,
thế nhưng mà họ cũng phải đối mặt với vấn đề tỷ lệ thu thuế không đủ để đáp ứng các nhu cầu tri tiêu của chính phủ.
Chính phủ Hoa Kỳ đã thử áp dụng các chính sách như là tăng thuế cho các đối tượng thu nhập cao hoặc là áp thuế doanh nghiệp,
nhưng việc thực hiện và thu thuế chưa bao giờ là dễ dàng.
Thêm vào đó, việc tăng thuế có thể gây ra rủi ro làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế
và dẫn đến giảm thu nhập của người dân và doanh nghiệp.
Còn việc vay thêm tiền từ các nguồn tài chính trong nước hoặc quốc tế để chi trả cho các chương trình chi tiêu thì cũng khả dĩ,
thế nhưng mà vay thêm đồng nghĩa là tăng nợ công và đó là một vấn đề có thể trở thành cánh nặng tài chính.
Lãi suất tăng, mất khả năng thanh toán và nguy cơ khủng hoảng nợ là những hệ lụy tiêu cực nếu chính phủ vay quá nhiều.
Ở một số quốc gia Đông Nam Á, nợ công đã gia tăng mạnh mẽ trong những năm qua.
Điều này không chỉ gây áp lực lên ngân sách quốc gia mà còn ảnh hưởng đến khả năng duy trì các dịch vụ công và các chương trình phát triển.
Cường quốc hàng đầu như Hoa Kỳ hiện tại cũng đang phải đối mặt với một khoản nợ công khổng lồ,
đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 khi chính phủ phải tăng chi tiêu để hỗ trợ nền kinh tế.
Nợ công của Mỹ đã vượt qua 30.000 tỷ USD và việc trả nợ có thể trở thành một thách thức lớn trong tương lai.
Do đó, cắt giảm chi tiêu chính phủ, tinh giản bộ máy nhà nước là một giải pháp tối ưu nhất.
Đây là lựa chọn ít rủi ro hơn so với việc tăng thuế hoặc vây nợ,
đồng thời giúp các quốc gia duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.
Nhưng đó cũng là một giải pháp tiềm ẩn nhiều thách thức.
Nhiều quan chức và cơ quan hành chính có thể sẽ phản đối quá trình tinh giản chính phủ
vì họ sẽ phải đối mặt với việc mất đi quyền lực, vị trí và thậm chí là việc làm.
Các cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước, đặc biệt ở những vị trí cao,
thường có sự ổn định và lợi ích nhất định trong hệ thống hiện tại.
Việc giảm bớt các cơ quan, bộ ngành sẽ tác động trực tiếp đến quyền lợi của họ,
khiến họ khó có thể đồng thuận với các chính sách này.
Các lợi ích nhóm đương nhiên cũng sẽ tìm cách ngăn cản quá trình này
vì sợ mất quyền lực và nguồn lực.
Cơ hội trỗi dậy của Việt Nam ở phía trước
Hôm 26 tháng 3, chính phủ Việt Nam cho biết đã bật đèn xanh cho Space của tỷ phú Mỹ Elon Musk
triển khai dịch vụ Internet vệ tinh Starlink trong chương trình thí điểm kéo dài 5 năm.
Có nghĩa là Starlink có thể giúp Việt Nam cung cấp Internet đến các khu vực mà trước đây
việc kết nối Internet là một thách thức lớn,
thúc đẩy phát triển công nghệ số ở những vùng chưa được bao phủ bởi các nhà mạng truyền thống.
Việc triển khai Internet vệ tinh sẽ góp phần vào việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia,
hỗ trợ các lĩnh vực như giáo dục trực tuyến, y tế từ xa và các dịch vụ chính phủ địa tử.
Việc hợp tác với Space sẽ mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc tiếp cận với công nghệ tiên tiến
từ các công ty hàng đầu thế giới, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ vệ tinh và viễn thông.
Chương trình thí điểm sẽ giúp Việt Nam cải thiện hạ tầng viễn thông,
đặc biệt là tại những vùng nông thôn và hải đảo,
giúp kết nối cộng đồng và các doanh nghiệp với thế giới bên ngoài.
Động thái của Việt Nam diễn ra chỉ một tuần trước khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump
dự kiến công bố mức thuê quan tương hổ vào ngày 2 tháng 4,
có thể áp dụng cho tất cả đối tác thương mại của Hoa Kỳ.
Trước đó, ông Trump nhấn mạnh rằng mình có thể tạo điều kiện thuật lợi cho nhiều quốc gia.
Việt Nam đang nỗ lực giảm thâm hụt thương mại với Hoa Kỳ.
Mức thâm hụt này là 123,5 tỷ đô la vào năm ngoái,
và là mức thâm hụt thương mại lớn thứ ba của Hoa Kỳ sau Trung Quốc và Mexico.
Trước đó, Bộ Tài chính Việt Nam thông báo rằng Việt Nam cũng đang có kế hoạch
cắt giảm thuê nhập khẩu đối với một số sản phẩm của Hoa Kỳ,
bao gồm khí nốt tự nhiên hóa lỏng, ô tô, ethanol và các sản phẩm nông nghiệp khác.
Cắt giảm thuê nhập khẩu được coi là một động thái để khẳng định sự sẵn sàng
của Việt Nam trong việc hợp tác thương mại với Hoa Kỳ,
cũng là để tránh các biện pháp thuê quan mà Tổng thống Trump có thể áp dụng.
Điều này tạo điều kiện cho các ngành công nghiệp của Hoa Kỳ xuất khẩu nhiều hơn vào Việt Nam,
từ đó tạo ra lợi ích cho cả hai bên.
Trước đó, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã tiếp đại diện
của tập đoàn The Trump Organization tại Việt Nam.
Theo báo cáo trên trang web của Thủ tướng,
tập đoàn này đang có kế hoạch đầu tư khoảng 1,5 tỷ đô la vào một dự án phức hợp đô thị,
bao gồm một sân gôn ở phía bắc tỉnh Hương Yên.
Trong tháng 1 năm 2025, Việt Nam đã thu hút hơn 4,33 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài FDI,
tăng 48,6% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, Hàn Quốc dẫn đầu với hơn 1,25 tỷ USD, tăng 13,4 lần so với cùng kỳ.
Singapore đứng thứ hai với hơn 1,24 tỷ USD, chiếm 28,7% tổng vốn đầu tư và tăng 1,1% so với năm trước.
Những con số này phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của các nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam,
đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam dự kiến tăng trưởng từ 6,1% đến 6,5% trong năm 2025.
Với xu hướng tích cực này, Việt Nam kỳ vọng sẽ tiếp tục thu hút nguồn vốn FDI lớn
trong những tháng tiếp theo của năm 2025.
Vâng thưa quý vị, có thể nói Việt Nam có vị trí địa lý cực kỳ quan trọng trong khu vực Đông Nam Á
gần các tuyến đường thương mại quốc tế chính, đặc biệt là Biển Đông.
Điều này giúp Việt Nam trở thành một điểm giao thương quan trọng giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.
Khi hợp tác với Hoa Kỳ, Việt Nam có thể tận dụng vị trí chiến lược này
để trở thành một trung tâm xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế mạnh mẽ.
Việt Nam cũng là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ở khu vực Đông Nam Á.
Với một lực lượng lao động trẻ, năng động và chi phí sản xuất hợp lý,
điều này tạo cơ hội để Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất,
gia công và cung cấp dịch vụ cho các công ty Mỹ, đặc biệt trong các ngành như sản xuất, công nghệ và xuất khẩu.
Việt Nam cũng đã ký nhiều Hiệp định Thương mại Tự do FTA với các quốc gia và khu vực quan trọng,
bao gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPTPP
hay Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam Liên minh châu Âu EVFTA
và mới đây là Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, v.v.
Những Hiệp định này đã giúp Việt Nam dễ dàng tiếp cận các thị trường quốc tế,
trong đó có thị trường Mỹ và giảm bớt các rào cản thương mại.
Trong bối cảnh Hoa Kỳ và các quốc gia phương Tây gấp rút tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu
nhằm làm giảm sự lệ thuộc vào Trung Quốc, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến chiến lược đầy hứa hẹn.
Với chi phí lao động cạnh tranh, nền kinh tế năng động và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện,
quốc gia hình chữ S trở thành lựa chọn ưu tiên cho các công ty Mỹ muốn dịch chuyển sản xuất hoặc mở rộng đầu tư.
Đây không chỉ là dòng vốn đơn thuần, mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển vượt bậc
của các ngành công nghiệp then chốt như chế tạo, điện tử, dệt may và công nghệ cao.
Chính trong làn sóng dịch chuyển đó, những bước đi cải cách táo bảo về chính trị
và hội nhập quốc tế của Hà Nội đóng vai trò quyết định, mở đường cho sự bất phá.
Việc hợp tác với Hoa Kỳ, quốc gia đang dẫn đầu thế giới về công nghệ,
sẽ mang đến cho Việt Nam cơ hội tiếp cận những nền tảng kỹ thuật tiên tiến,
đầy mạnh đổi mới sáng tạo và quá trình chuyển giao công nghệ.
Không chỉ dừng lại ở đó, các tập đoàn công nghệ Mỹ còn có thể trở thành đòn bẩy
giúp Việt Nam nâng cao năng lực trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ thông tin,
trí tuệ nhân tạo AI hay công nghệ cao, vốn là trụ cột của nền kinh tế tương lai.
Giữa bức cảnh cạnh tranh địa chính trị giữa các siêu cường ngày càng khốc liệt như thế này,
việc Việt Nam tăng cường gắn kết với Hoa Kỳ không chỉ là nước cờ kinh tế,
mà còn là bước đi chiến lược nhằm củng cố vai trò và ảnh hưởng của mình
tại khu vực Đông Nam Á và trên trường quốc tế.
Khi thế giới đang thay đổi từng ngày, cơ hội đang mở rộng trước mắt.
Nếu biết tận dụng lợi thế địa lý, sức mạnh cải cách và nền kinh tế đang lên,
Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên trở thành một đối tác chiến lược hàng đầu
của Hoa Kỳ và phương Tây trong thế kỷ 21, một quốc gia không chỉ hội nhập mà còn dẫn dắt.
Đến đây, chương trình ngày hôm nay của chúng tôi xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại!
