Phần 6: Chịu đựng Theo tác phẩm: Hiểu Về Trái Tim - Tác giả: Thích Minh Niệm “Để chữa lành những tổn thương và nổi đau, cách tốt nhất và hữu hiệu nhất là cần hiểu rõ được trái tim, tâm hồn của mình, và của người khác, cuốn sách audio book Hiểu về Trái Tim chính là cuốn sách giúp bạn đọc làm được điều đó: Hiểu rõ và chữa lành trái tim, tâm hồn của mình và của những người xung quanh, để mọi người cùng được sống trong hạnh phúc và yêu thương. Với cuốn sách này, chúc bạn đọc sẽ luôn hạnh phúc và không bao giờ phải sống với một trái tim tan vỡ hay một tâm hồn tổn thương”.
Thưa quý vị và các bạn,
trong dòng dạy tất bật của cuộc sống,
có bao giờ chúng ta dừng lại và tự hỏi
tại sao ta giận, tại sao ta buồn,
tại sao ta hạnh phúc,
tại sao ta thấy cô đơn.
Tất cả những hiện tượng tâm lý ấy
không ngừng biến hóa trong ta
và tác động lên đời sống của ta.
Nhưng ta lại biết rất ít về nguồn gốc
và sự vận hành của nó.
Chỉ cần một cơn giận
hay một ý niệm nghi ngờ
cũng có thể quét sạch năng lượng bình yên trong ta
và khiến ta nhìn mọi thứ đều sai lệch.
Từ thất bại này
đến đổ vỡ khác
mà ta không lý giải nổi.
Chỉ biết dùng ý chí để tự nhắc nhở mình
cố gắng tiến bộ hơn.
Cho nên, hiểu về trái tim
chính là nhu cầu căn bản nhất của con người.
Nếu ta lấy một vóc muối bỏ vào trong tô nước
thì tô nước ấy rất mặn, không thể uống được.
Nhưng nếu cho vóc muối ấy xuống dòng sông
thì dù cho cả chục ký muối
nước của dòng sông vẫn uống được như thường.
Nước của dòng sông uống được
không phải vì nó không có chứa muối
mà vì lượng nước quá mênh mông
nên với số muối ấy
thì chẳng có nghĩa lý gì.
Ai mà không có những nỗi khổ niềm đau
hay khó khăn
nhưng vấn đề là trái tim của ta
có đủ lớn để chứa đựng nó hay không.
Giới thiệu bài viết Chịu đựng
nằm trong tác phẩm Hiểu về trái tim.
Khi nghe bác sĩ báo tin ta đã bị ung thư
thì có thể ta sẽ hốt quảng và gạo khóc.
Ồ không, không thể như thế được.
Tôi có làm gì đâu mà phải bị ung thư.
Tại sao không phải là ai khác mà lại là tôi.
Ta còn tưởng mình không thể sống được
khi nhận hôn tin ấy.
Nhưng rồi, chừng dài tuần hay dài tháng sau
ta cũng học được cách chấp nhận
mình bị ung thư là một sự thật không thể chối cãi.
Dù phải cần có những phương thuốc kích hợp
để chữa trị lâu dài
nhưng thế bào ung thư đã chẳng phá tán
vì ta đã tạo được năng lượng hòa thuận với nó
mà không ra sức kháng cự nữa.
Theo y khoa, tiến trình trị liệu đã bắt đầu xảy ra.
Chấp nhận mình có bệnh
là càng đảm nhìn vào những khó khăn của cơ thể mình
để kịp thời giúp đỡ
chắc không phải là bỏ cuộc.
Đôi khi vì tham vọng, vì chủ quan
mà ta đã để cho cơ thể mình xuống cấp trầm trọng
đến khi nó không còn đủ sức phục vụ cho ta nữa
thì ta lại bực tức, trách móc và căm ghét nó.
Đó là thái độ thiếu hiểu biết
và thiếu tình thương với chính mình.
Có nhiều người tỏ ra rất tự tin khi tuyên bố
tôi không bao giờ chấp nhận thất bại.
Đó là lời tuyên bố rất ngây thơ.
Vì không ai mà không thất bại
dù họ đang rất thành công.
Bởi vì những điều kiện đưa tới sự thành công
có khi nằm ngoài tầm tay
ta không thể cưỡng ép nó đến với ta
khi ta chưa tìm ra được sự liên kết đúng đắn.
Tất nhiên, cảm giác thất bại rất khó chịu.
Vừa mất mát những gì mình đã hết lòng đầu tư
vừa suy giảm niềm tin vào bản thân
và vừa phải cố gắng tỏ ra bình thẳng trước mọi người.
Nhưng tất cả sức ép đó đều do ta tạo ra.
Nếu ta biết nhìn đúng đắn và thoáng đạc hơn
về vị trí của mình và bản chất của đời sống
ta sẽ bớt ép ủng mình phải như thế này hay như thế kia.
Cũng như khi ta phạm lỗi lầm
dù đã được người ấy tha thứ
nhưng ta lại không chấp nhận bản thân mình.
Ta không thể nào tin nổi một người có hiểu biết
và dững dãi như ta
mà lại dướng vào lỗi lầm không đáng ấy.
Ta cầm ghét bản thân
và thậm chí còn trừng phạt mình.
Đó là bởi vì trong quá khứ ta chỉ cố gắng áp đặt mình
phải luôn hoàn hảo
trong khi nó còn rất nhiều chỗ yếu kém
cần được ta nhìn nhận và chăm sóc.
Chấp nhận yếu kém là trung thực với chính mình
là vượt qua được những thói quen đặc để
hay sự đối phó không cần thiết của xã hội.
Một khi ta đã luyện tập được thói quen
chấp nhận những yếu kém của chính mình
chấp nhận được những điều không như ý xảy ra
theo nguyên tắc nhân quả và duyên sinh của cuộc sống
thì ta cũng sẽ dễ dàng chấp nhận những dụng về
và lầm lỡ của kẻ khác.
Nhìn lại ta thấy phần lớn lý do không chấp nhận của ta
cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho
để cho ta hưởng thụ
hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ
làm ảnh hưởng đến danh dự của mình.
Chứ không phải vì ta muốn giúp họ
cố gắng hơn như ta giải thích.
Nếu ta thật lòng vì cuộc đời họ
thì sự chấp nhận kia
không phải là thái độ dung dưỡng cho thói hư tật xấu.
Trái lại, nó còn giúp họ có thêm niềm tin và nghị lực
để vượt qua bản thân
vì họ thấy mình vẫn còn giá trị trong mắt người thương
họ còn tin tình thương chân thật
luôn vượt ra khỏi sự sòng phẳng.
Nên dù ta có chấp nhận hay không chấp nhận
thì sự thật vẫn cứ diễn ra theo tiến trình của nó.
Nếu chọn lựa thái độ chấp nhận
không tiếp tục tránh né hay chống đối nữa
tức là ta đã bắt tay vào tiến trình
tìm hiểu sự thật và tháo gỡ.
Vấn đề dù vẫn còn đó
nhưng ta không còn thấy nặng nề và khó chịu
ta đủ kiên nhẫn tìm thêm điều kiện
để giúp nó chuyển qua.
Tùy vào nhận thức của mỗi người
và thói quen luyện tập
mà khả năng chấp nhận sức khác nhau.
Có những điều người khác chấp nhận được
nhưng ta lại phản kháng kịch liệt
và ngược lại.
Ngay cả chính ta đây
cũng liên tục thay đổi sự chấp nhận.
Có những điều tưởng chừng ta không bao giờ chấp nhận
nhưng bây giờ thấy cũng được.
Và có những điều ta đã từng chấp nhận một cách dễ dàng
nhưng sau này lại than, chịu hết nổi.
Khi chấp nhận được
ta thường cho rằng tại đối tượng kia dễ thương
còn khi không chấp nhận được
ta đổ thừa tại họ tăng thêm mức khó chịu.
Chứ ta không hề nghĩ rằng
chính cơ chế tâm thức của ta
đã không còn giữ nguyên trạng thái cũ.
Có thể nhận thức của ta đúng đắn hay lệch lạc hơn
trí tưởng tượng dừng hoạt động hay phóng đại hơn
cảm xúc suy yếu hay mảnh liệt hơn
và những phiền não trong ta
đã tan biến hay phát triển hơn.
Vì vậy ta đừng quá tin vào sự chấp nhận
hay không chấp nhận hôm nay của mình.
Dù ta đang sức ổn khi có quyết định ấy
nhưng giữa thời gian
thì chính ta và đối phương
sẽ có những chuyển biến tâm thức rất bất ngờ.
Ta nên biết rằng
trái tim ta luôn có khả năng chứa đựng.
Nếu một người lấy một dốc muối bỏ vào trong tô nước
thì tô nước ấy rất mặn
đến mức không thể uống được.
Nhưng nếu họ cho dốc muối ấy xuống dòng sông
thì dù cho cả chục ký muối
nước của dòng sông vẫn uống được như thường.
Nước của dòng sông uống được
không phải vì nó không có chứa muối
mà vì lượng nước quá men mông
nên với số muối ấy
thì chẳng có nghĩa lý gì.
Ai mà không có những nỗi khổ niềm đau hay khó khăn
nhưng vấn đề là trái tim ta có đủ lớn
để chứa đựng nó hay không.
Nếu trái tim ta nhỏ
mà khó khăn bên ngoài quá lớn
thì tất nhiên ta sẽ không chứa đựng nổi.
Một người cha quyết định từ bỏ đứa con hư hỏng
vì sợ nó làm ảnh hưởng những đứa con còn lại
thì đó không hẳn là một quyết định sai.
Nhưng ông đã thất bại.
Tình thương của người cha như dòng sông
thì tại sao không chịu nổi nắm muối của con.
Một trái tim thật sự rộng lớn
thì đâu cần đòi hỏi gì thêm nếu đối tượng đang yếu ớt.
Ta thường hiểu lầm chữ nhẫn nhục
có nghĩa là đè nén hay cắn răng chấp nhận
trong khi ý nghĩa của nó thật hay và gần gũi.
Chịu đừng.
Chịu có nghĩa là đồng ý, chấp nhận.
Đừng có nghĩa là cái khả năng có thể dung chứa.
Chấp nhận mà không có khả năng dung chứa thì cũng như không.
Dòng sông vì có cái dung lượng lớn hơn cái tô gấp chục ngàn lần
nên mới chứa đựng được nhiều muối.
Thi Hào Nguyễn Du cũng đã từng nói
có dung kẻ dưới mới là lượng trên.
Người có khả năng dung chứa được kẻ khác
dù kẻ ấy có như thế nào
cũng không ghét bỏ hay loại trừ
thì đó mới thật là người trên.
Cho nên nhẫn nhục không phải là thái độ hèn nhát
mà đó là sự thực tập mở rộng dung lượng trái tim
để chứa đựng được những khó khăn lớn.
Ta không thể nói tội tình gì mà mình phải nhẫn nhục
bởi cuộc đời không phải lúc nào cũng thuận theo ý mình.
Nếu ta không chuẩn bị sẵn một dung lượng trái tim khá lớn
thì có lúc ta sẽ gục ngã trước hoàn cảnh hay đánh mất người thương.
Điều tuyệt diệu là trái tim ta có thể mở rộng tới mức vô cùng
không có biên giới, vô lượng tâm.
Người xưa cũng hay nói
tâm ta có thể ôm trọn cả trời đất này
nhưng chẳng cần phải đi hết cả thế gian này
để trải lòng ra như biển như đất
thì ta mới có thể ôm hết muôn loài.
Chỉ cần chấp nhận một đối tượng
dù đối tượng ấy là ai hay như thế nào
nếu ta thấy được họ chính là một phần thân trong bản thể vô ngã của mình
thì ta sẽ không thấy mình đang chấp nhận gì cả.
Chấp nhận mà như không chấp nhận.
Có khả năng chấp nhận được như vậy
là ta đã tìm thấy con người chân thật của mình
mọi vô thường biến bại trên thế gian này
không còn đủ sức để quy hiếp ta được nữa.
Nắm mũi không hề mặn
giới lượng cả dòng sông
lỗi lầm ghê bé nhỏ
giới cõi lòng mênh mông.
Ôi cát bụi tuyệt vời
mặt trời xói một kiếp dòng chơi
hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
để một mai tôi về làm cát bụi
Ôi cát bụi mệt lục hôn
biết con người chất mốt chiều
tóc trắng như vôi
lá húa trên cao rụng đầy
cho trắng năm vào chết một thầy
Mặt trời nào xói sáng tim tôi
để tình yêu say mòn thành đá cuội
Xin út mặt buồn ngồi
từ ngày qua mọi ngọng tin vui
Cụm rừng nào lá sát sơ cây
từ vực sâu nghe lời mới đã dạy
Ôi cát bụi phần này
viết mực nào xóa bỏ không hay
Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
để một mai vươn hình hài lớn dậy
Ôi cát bụi tuyệt vời
mặt trời xói một kiếp sông trời
Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi
để một mai tôi về làm cát bụi
Ôi cát bụi mệt nhòi
tiếng động nào thỏa nhịp hôn môi
Bao nhiêu năm làm kiếp con người
chết một chiếu góc trăng như vôi
Lá húa trên cao dùng đời
cho trăm năm bao chết một người
Mặt trời nào xói sáng tim tôi
để tình yêu say mòn thành đá cuội
Xin uốc mặt buồn người
đừng ngày qua mời ngóng tin vui
Cùng dương nào lá xót xa cây
từ vực sâu nghe lời mời nhà dậy
Ôi cát bụi phần này
viết mực nào xóa bỏ không hay
Ôi cát bụi phần này
viết mực nào xóa bỏ không hay