Bức thư số 12: Về tuổi già và một số cách để đón nhận cuộc sống mỗi ngày #lathudaoduc

MINH ĐỨC
373 người theo dõi
Bức thư số 12: Về tuổi già và một số cách để đón nhận cuộc sống mỗi ngày.
(Tác giả: Lucius Annaeus Seneca)
"Seneca - Những Bức Thư Đạo Đức" không chỉ về triết học, mà còn về trải nghiệm nghệ thuật, khi những bài học, triết lý quan trọng được phản ánh qua những hình ảnh quen thuộc, bình dị và đời thường, thể hiện sự tinh tế trong quan sát của một thiên tài với sự từng trải của cuộc đời.
#lathudaoduc #tinhban #chanthanh #vanhoa #giaoduc #docsach #daoduc #longtotthattuyet #suyngam #vietnamoi #baihoccuocsong #trietlycuocsong #vanhoatruyenthong #sachnoihay #trietlynhansinh
Bức thư số 12
Về tuổi già và một cách để đón nhận cuộc sống mỗi ngày
Bạn thân mến, giờ đây, mọi thứ tôi nhìn, mọi nơi tôi đi qua đều nhắc tôi nhớ đến tuổi già của mình.
Về thăm căn biệt thử, nơi rìa thành phố, tôi bắt đầu kêu ca với người quản gia vì những khoản phải bỏ ra để tu bổ ngôi nhà khi nó dần xuống cấp theo 5 tháng.
Ông ta chỉ biết cố gắng bào chữa rằng đó không phải lỗi của ông, rằng ông đã làm hết sức mình nhưng ngôi nhà đã có tuổi rồi.
Ờ thì, hình như căn biệt thử ấy cũng sấp xỉ tuổi tôi.
Vậy bạn đủ hiểu tôi đã đến mức nào, khi mà ngay cả đá tảng xây nhà cũng đã trở nên hư mòn đến vậy.
Bực bội với ông ta, tôi tìm mọi thứ có thể để mà trí triết.
Những cái cây tiêu huyền kia, tôi nói, rõ ràng là bị bỏ rơi.
Chúng thậm chí không có lá, cành thì khô héo sương sầu dưới nắng, thân thì bạc phết và vỏ cây thì bong ra từng lớp.
Ông giải thích sao về chúng, rõ ràng chúng, chúng đã không được chăm sóc và tưới bón cẩn thận.
Ông ấy đâm hoảng, một mực trước bàn thờ tiên tổ, rằng vẫn luôn cố gắng chăm sóc chúng cẩn thận, nhưng chúng cũng đã già cỗi cả rồi.
Để tôi nói nhỏ với bạn thôi nhé.
Chính tôi đã trồng những cái cây ấy đấy, và đã háo hức khi được nhìn thấy những chiếc lá đầu tiên lộ ra.
Mình đoán chắc ý của Seneca là chúng cũng hàng năm bảy mươi chục tuổi rồi.
Quay ra phía cửa, tôi hỏi.
Ai đó?
Người quản gia trả lời.
Ông ấy cũng già yếu rồi.
Ngài đã đúng khi chặn ông ta ở cửa.
Ông ta đang định đi ra ngoài.
Tôi mỉa mai.
Ông lôi con người này ở đâu ra vậy?
Thật khôn ngoan khi thuê một người sắp xuống lỗ như thế này nhỉ?
Nhưng người đó nói.
Ngài không nhận ra tôi.
Tôi là Felicio.
Ngài thường mang cho tôi những thứ đồ chơi nhỏ nhỏ.
Tôi là con của người quản gia trước.
Người vẫn thường chơi đùa cùng ngài lúc bé.
Ôi không thể nào.
Là thằng nhóc ngày xưa đây sao?
Đấy là cách căn biệt thự nhắc tôi về ảnh hưởng của tuổi già.
Nhưng hãy để tôi được trân trọng và giữ gìn nó.
Thực ra tôi tin tuổi già cũng có thể tràn đầy hạnh phúc,
nếu một người biết sử dụng nó đúng cách.
Bạn nghĩ thử xem,
hoa quả ngon nhất là ngay trước khi nó bị hỏng,
hay tuổi teen có lẽ đẹp nhất năm 18-19?
Rồi nữa,
với người biết thưởng rượu,
chén cuối luôn mang lại một cảm giác lâng lâng khó tả,
đưa đẩy anh ta đến ngưỡng say.
Mỗi niềm vui thích dường như luôn ngọt ngào nhất vào phút cuối.
Tương tự như vậy,
khoảng thời gian tuyệt vời nhất của cuộc đời
hoàn toàn có thể là bên kia sườn dốc,
đặc biệt là ngay trước cái chết.
Ngay cả khoảng thời gian chờ chết,
tôi tin cũng có cái hay của nó bạn nhé.
Mà kể cả không,
nó cũng có điều này.
Một người sẽ không còn cảm thấy cần thứ gì nữa.
Thông thái làm sao giây phút ấy
khi ta nhận ra sự phù phiếm của những đam mê dục vọng
đã đeo bám ta cả đời
để tận hưởng cảm giác tự do thoát trần?
Bạn nói,
nhưng thật đau khổ khi cái chết ngay trước mặt mình.
Thứ nhất,
bạn nên nhớ cái chết
ở trước mặt tất cả mọi người,
không kể trẻ già gái trai,
vì cái chết đâu có quan tâm
đến tuổi tác của một người.
Thứ hai,
không ai là quá già
đến nỗi không thể mong ước được
sống thêm một ngày nữa.
Một ngày cũng giống như một nấc trên chiếc thang cuộc đời.
Ta có thể xem cuộc đời
như một chuỗi những vòng tròn
mà vòng này bao trùm vòng khác.
Vòng lớn nhất là cả cuộc đời.
Vòng thứ hai nhỏ hơn ở trong nó
chứa đựng khoảng thời gian của tuổi trẻ.
Rồi vòng thứ ba nhỏ hơn nữa
nhưng cũng là một vòng tròn
chứa đựng thời thơ ấu.
Cũng tương tự như nếu ta xét
một năm hoàn toàn chứa đựng đầy đủ sự kiện,
những sướng vui buồn khổ
mà nếu nhân lên sẽ phản ánh cả cuộc đời.
Rồi đến một tháng
hay thậm chí một ngày cũng thế
cũng có đủ cả ngày và đêm,
có bình minh và hoàng hôn.
Chính vì vậy mà Heraclitus đã nói
một ngày cũng như mọi ngày.
Câu nói ấy thường được hiểu theo nhiều nghĩa.
Người thì cho rằng,
như ở đây,
tức là về số lượng 24 giờ.
Điều đó đúng
vì bất kể sự tương đối của ngày và đêm,
một ngày vẫn được quy định như thế.
Người khác lại hiểu rằng ở đây
mọi ngày đều giống nhau
về về bản chất tự nhiên
vì ngay cả ngày dài nhất
cũng phải có đủ cả ánh sáng và bóng tối.
Sự khác biệt là ở định nghĩa đầu tiên.
Thời gian là thứ do con người đặt ra.
Vì vậy,
mỗi ngày nên được coi là một kết thúc
như thế nó cũng trọn vẹn
như chính một cuộc đời.
Pacuvius,
người đã chiếm cả Syria,
từng điên khủng đến nỗi tổ chức lễ tang
cho chính ông mỗi ngày
với rượu và bữa tiệc vĩnh biệt.
Sau bữa tiệc,
ông ấy được đưa vào buồng riêng
trong tiếng vỗ tay và cầu nguyện của mọi người.
Cuộc sống vậy là hết.
Mỗi ngày, ông ấy đều làm vậy.
Thực ra, tôi nghĩ
chúng ta cũng nên làm tương tự.
Tất nhiên không phải vì điên khủng như ông ấy,
mà lại rất sáng suốt,
vui mừng và cảm động.
Hãy nói với chính bản thân mình trước khi đi ngủ.
Tôi đã hoàn thành cuộc sống của ngày hôm nay.
Tôi đã can đảm
mà đối mặt với tất cả những thứ tự nhiên
xếp đặt cho mình.
Nếu Chúa cho ta sống thêm ngày mai,
hãy trân trọng nhận lấy ân huệ ấy.
Người hạnh phúc nhất,
người mà không bị ảnh hưởng bởi bất cứ tài sản
hay thứ gì bên ngoài,
là người đợi chờ ngày mai
với không một lo toan.
Người nào có thể nói,
tôi đã hoàn thành cuộc đời ngày hôm nay,
sẽ thức dậy ngày mai
một cách tràn trề sinh lực
để trở thành người có ích.
Vì anh ta biết trân trọng
khi được ban cho một ngày mới.
Giờ là lúc kết thúc lá thư này.
Tôi biết, tôi biết,
bạn mong muốn một thứ gì đó đúng không?
Đây là thứ tôi muốn chia sẻ với bạn ngày hôm nay.
Thực sự khó chịu
khi phải sống trong kìm hám đè nén.
Nhưng đâu có kìm hám đè nén nào
có thể bắt ép ta chọn sống trong kìm hám đè nén.
Bạn hỏi,
làm sao có thể?
Đúng vậy đấy.
Bạn phải nhớ rằng
con đường đến với tự do,
ý chỉ sự giải thoát
luôn mở ra trước mặt mỗi người
với rất nhiều cách
và vô cùng dễ dàng.
Với điều đó,
chúng ta cần phải cảm ơn Chúa
vì không ai bị buộc phải duy trì sự sống
nếu không muốn.
Chúng ta có thể tự mình phá nát
những đè nén tù ngục của cuộc đời
để giải thoát chính mình.
Bạn Phan-Nan,
lại những lời của Epicurus,
tại sao ông cứ phải dùng
những tài sản của đối thủ như vậy?
Phải chăng ông đang ca ngợi
và tạo tiếng tâm
cho trường phái đối lập
với trường phái của ông?
Vậy là bạn lại quên mất
giá trị cốt lõi rồi.
Nếu một điều gì đó là đúng,
bất kể ai nói,
nó sẽ vẫn đúng.
Tôi sẽ tiếp tục nói với bạn
những điều Epicurus đã nói
không sai một chữ
để những người chỉ quan tâm
đến tên tuổi
hay tiếng tâm của người nói
thay vì đánh giá nội dung
cũng chẳng thể phàn nàn.
Bởi vì chỉ có thế
chúng mới hiểu được rằng
chân lý sẽ được gìn giữ
và bảo vệ
bởi tất cả mọi người.
Tạm biệt.
