Nơi tinh hoa nghệ thuật Gốm sứ giao hòa với tâm linh - Chùa làng Bát Tràng #hnp.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
2 Lượt xem video·18 thg 3, 2025
Duy Hà Nội Phố xin biến chào quý vị và các bạn
Chào mừng quý vị và các bạn về với làng cổ gốm Bát Tràng
Hiện tại Duy đang đứng ở chùa Bát Tràng
Nếu quý vị tới với làng gốm Bát Tràng
Có rất là nhiều các địa điểm để chúng ta tìm hiểu, khám phá
cũng như du lịch
vào trong ngôi chùa này giống như vào một viện bảo tàng gốm
những đồ gốm đặc sắc nhất được người dân Bát Tràng mang tới đây cùng tiến
đặc biệt là những đồ liên quan tới thờ cúng
Trước khi quý vị sang tiếp
Quý vị nhớ hông hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn ký kênh youtube Hà Nội Phố để đón xem những video mới nhé
Cảm ơn quý vị rất nhiều
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên
xin lên lệ số 0989 260877
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên được phân phối chính thức bởi Hà Nội Phố
nhận giam hàng toàn quốc
Thưa quý vị
Nhắc đến làng nghề truyền thống trên địa bàn huyện Gia Lâm
Không ai có thể quên được địa dành Bát Tràng
Một làng cổ được nhiều người trong và ngoài nước biết đến
Nơi đây làm ra nhiều sản phẩm gốm quý màng sắc Thái riêng
mà trong nhiều thế kỷ qua được ưa dùng từ làng, xã đến cung đình
từ quà tặng dân gia đến đồ cống phẩm ngoại giao
Thưa quý vị
Bát Tràng là một làng nghề truyền thống gốm xứ thủ công
nằm ở tà ngạn sông Hồng
thủ địa phận huyện Gia Lâm, TP Hà Nội
giáp danh với địa phận huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên
cách trung tâm TP Hà Nội khoảng 15 km
Khi quý vị tới với thủ đô Hà Nội
đây chính là một trong những điểm du lịch nổi tiếng
mà quý vị nhất định phải ghé qua ít nhất một lần
Ngoài các địa điểm quen thuộc như làng cổ Bát Tràng
nhà cổ Vạn Vân
đình làng Bát Tràng
chợ gốm Bát Tràng
hay trung tâm tinh hoa làng nghề Việt
thì ngôi chùa làng Bát Tràng
nằm trên một khu đất rộng
quy mô kiến trúc tương đối bề thế
tạo cho ngôi chùa một vẻ đẹp cổ kính riêng Việt
đây cũng là một địa chỉ thu hút du khách
khi tới tham quan điểm du lịch Bát Tràng
Nhân dân địa phương chuyên rằng
xưa ở Bát Tràng có 72 gõ đất xét trắng
một số thợ gốm ở Bồ Bát đã di cư ra đây
cùng họ Nguyễn Ninh Tràng lập lò gốm gọi là Bạch Thổ Phường
tức phởm đất trắng
Đợt di cư đầu tiên
theo gia phả họ Trần
bắt đầu từ Triều Lý
phường gốm Bạch Thổ làm ăn phát đạt
lôi cuốn dân cư Bồ Bát
trong suốt thế kỷ thứ 13 đến thế kỷ thứ 15
từ đây Bát Tràng trở thành một trung tâm gốm
nổi tiếng là nơi tụ hội của thuyền buôn
và thương gia các nơi đến mua hàng hóa
Cùng với thời gian
các thiết chế xã hội và truyền thống văn hóa của làng
cũng hình thành và được bồi đắp
hệ thống các di tích kiến trúc tôn giáo ra đời
Chùa Bát Tràng là tên gọi theo địa danh của làng
Chùa còn có tên chữ là Kim Trúc Tự
Đối với lịch sử chùa làng Bát Tràng
hiện nay tuy là sự hợp nhất của nhiều ngôi chùa làng
nhưng ngôi chùa ấy đều có lịch sử tạo dựng từ rất lâu đời
Cân cứ vào di vật là phiến đá cổ khắc chữ Hán tại chùa
có thể khẳng định nằm vĩnh hiệu thứ nhất vào Triều Lê
khoảng 5.734
phiến đá cổ một mặt khắc 3 chữ Hán là tên chùa
một mặt khắc dòng đề nhiên đại
diểm của phiến đá được trang trí hoa lá cách điệu
chữ được trạng trần phường
đây là di vật đặc trưng riêng có của chùa Bát Tràng
Theo người dân trong làng, xưa làng Bát Tràng có chùa Am
tức bách linh tụ hay chùa âm hồn và chùa Kim Trúc
vào năm 1958 công trình Đại Thủy Nông Bắc Hưng Hải xây dựng
đã lấy một phần chùa Kim Trúc
nên chùa được chuyển về vị trí hiện nay
là trên khu đất của chùa Am
ngôi chùa mới ra đời với quy mô bể thế
cùng với thời gian quy mô kiến trúc của chùa đã có nhiều thay đổi
sau ngôi chùa luôn có vai trò quan trọng trong tâm thức
của người dân làng Bát Tràng ngày nay
Chùa Bát Tràng là tên gọi theo địa danh của làng
chùa nằm ở thôn 2 làng cổ Bát Tràng
được xây dựng theo hướng Tây
bao gồm các hạng mục
cổng, tam quan, chùa chính, nhà tổ, nhà mẫu, nhà khách
Chùa chính hình chữ công gồm toa tiền đường phía trước
thượng điện phía sau
nối giữa tiền đường và thượng điện là nhà thiêu hương
Tiền đường là một nếp nhà ngang xây kiểu tường hồi bít đốc
tài ngài gồm 5 giang hải dĩ
mái lợp ngói tà
bờ nóc, bờ dài được đắp gạch hoa trang trí
chính giữa bờ nóc đắp nổi hình mặt trời
2 đầu kim tạo hình rồng cách điệu
nối liền với 2 bờ dài kiểu tài ngài
2 tường hồi tiền đường được kéo dài 1,5m
kết thúc bằng 2 trụ biểu lớn cao 4m
trụ có 2 mặt đắp câu đối chữ Hán
đỉnh trụ đắp nổi hình 4 con chim phựa bằng xứ xanh
tạo hình trái giành
Tiền đường có hạng hiên tương đối rộng
đỡ mái là hệ thống kẻ
và cột đá với 6 cột đá vuông
trên 3 mặt cột đá có khắc các câu đối chữ Hán
chính giữa hiên là phiến đá lớn tạc 3 chữ Hán
kim, trúc, tự
từ hiên vào tiền đường là hệ thống cửa bức bản lớn
bộ khung tòa tiền đường gồm 6 bộ vỉ gỗ
trong đó 5 bộ vỉ được làm thống nhất kiểu thượng trồng đường
giá chiêng hạ kẻ
riêng 1 vỉ được làm kiểu thượng trồng đường giá chiêng hạ cốn
tại tiền đường đặt 2 phò tượng hộ pháp
bên phải đặt bàn thờ Đức Thánh Hiền
bên trái là bàn thờ Đức Ông
đặt dọc 2 tường hồi
nhà tiền đường là bộ tượng bát bộ kiềm cường
thiều hường là một gian nối liền giữa tiền đường và thượng điện
tạo thành một lớp nhà dọc 3 gian
kết cấu bộ khung gồm 3 bộ vỉ gỗ kiểu thượng trồng đường giá chiêng kẻ nách
trên các vỉ và thân các con rường đều có trang trí hoa văn thường vật
thượng điện chính giữa xây bệ gạch lớn
phía trên treo 1 bức hoành phi có 3 chữ Hán, Bảo, Minh Điện
tại đây hệ thống tượng thờ được bài trí thành nhiều lớp
lớp thứ nhất là 3 pho tượng tam thế hay còn gọi là thường trụ diệu pháp thần
tượng trưng cho 3 thế giới vật pháp là quá khứ hiện tại và vị lại
lớp thứ 2 là tượng Ajita ngồi kiết giả trên tòa sèn
hai bên là quan thế âm và đại thế chí bổ tác tạo thành bộ tượng Jida tam tồn
lớp thứ 3 là tượng Thích Ca Môni
hai bên là hai vị bổ tác tạo thành bộ hoa nghiêm
lớp thứ 4 là tượng quan âm chuột đề và hai trợ thủ hai bên
lớp thứ 5 là tượng Ngọc Hoang cùng nam tạo bắt đầu
dưới cùng là tượng Thích Ca Sơ Sinh và Tòa Cửu Long
sát tường hậu thượng điện bên phải là tượng quan âm tọa sơn bên trái là tượng quan âm tống tử
hai bên dọc theo thượng điện là bộ tượng Thập điện Diệm Vương
Tiếp theo chùa chính là nhà tổ được xây dựng phía sau gồm bảy gian
ba gian giữa là nơi thờ tự các vị sư tổ của chùa
mặc dù các hạm mục có niên đại xây dựng muộn song từng chi tiết vẫn tuân thủ chặt chẽ
những quy tắc của kiến trúc cổ truyền thống với họa tiết hình lá đề vần mây theo các rường
đấu kê được thể hiện sinh động và bay bộng các đầu dư tả rồng các xà đặc tả thân rồng
với những nét chạm nổi chạm lộng tinh tế mang tính nghệ thuật cao
Đáng chú ý là hệ thống di vật phong phú đa dạng về số lượng chất liệu và có giá trị
nghệ thuật đặc sắc đó là hệ thống cột đá tại nhà tiền đường và hành làng vừa đóng vai trò
chịu lực trong kết cấu kiến trúc vừa là hiện vật quý giá từ những phiến đá nguyên khối người ta đã
tạo tác thành những cột đá vững chắc hình vuông trên mỗi cạnh đều được đục các gờ nổi và chạm
các câu đối chữ Hán. Nối liền mặt so của hai gian hồi tiền đường và hai gian hồi nhà tổ là
hai giãi hành làng rộng. Mỗi giãi 5 gian mái lập ngoái ta với kết cấu 6 bộ vỉ gỗ kiểu vỉ kẹo
đơn giản gác lên tường hậu và hệ thống cột hiền. Mỗi giãi hành làng đều có 5 cột đá vuông
cùng loại và hình thức giống hàng cột hiền tiền đường. Sát tường hậu đặt hệ thống tượng là Hán.
Được xây dựng phía bên trái chùa chính cách một khoảng sân rộng và hồ nước là hạng mục nhà mẫu,
với bộ cục hình chữ Đinh gồm 3 gian tiền tế và một gian hậu cùng. Mái lập ngoái ta, bờ nóc bờ dài
đều đắp diểm trang trí, bờ nóc đắp đôi rồng cách điệu trở mặt trời. Các phò tự đặt trong khám thờ lớn
với một bộ sư tập phong phú tựa mẫu. Sau cùng là nhà khách gồm 5 gian mái lập ngoái ta,
hiên đổ bê tông, bộ khung với 6 vỉ gỗ đơn giản, cột chủ yếu là cột gạch.
Bao bọc khu chùa chính bên phải là vườn và vườn thác. Tuy nhỏ,
song tạo cho chùa một cảnh quan đẹp, thoáng đáng. Giá trị không kém là hệ thống những di vật gỗ.
Nổi bật là bộ tượng gỗ gồm đủ các phò tượng trong Phật điện của ngôi chùa Việt với gần 70 phò tượng
Phật và vị sư tổ của Đạo Phật. 25 phò tượng mẫu lớn nhỏ đều được tạo tác với tính nghệ
thuật cao và mang những đặc trưng riêng của kỹ thuật nhiên đại tạo tác. Trong đó có những phò tượng
có nhiên đại từ thế kỷ thứ 18. Tại chùa Bát Tràng hiện nay còn hai quả chuông động,
trong đó một quả chuông bảo minh tự trung có nhiên đại từ thời Tây Sơn vào khoảng năm 1795.
Tất cả những di vật quý này đã và đang là nguồn sử liệu quý giá trong việc nghiên cứu,
tìm hiểu về chùa Bát Tràng, làm Bát Tràng và sự phát triển của Phật giáo Việt Nam.
Vào năm 2002, UBND TP Hà Nội đã ra quyết định xếp hạng chùa Bát Tràng,
thôn Bát Tràng, xã Bát Tràng là di tích lịch sử nghệ thuật. Vào năm 2021,
chùa được tu bổ, tôn tạo, khang tràng, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân địa phương.
Riêng đối với người dân làng Bát Tràng, ngôi chùa đã trở thành một phần gắn bó máu thịt,
nơi thiết lập củng cố bối quan hệ đoàn kết xóm riêng, nơi nuôi dưỡng và bùn đắp những
truyền thống văn hóa của dân tộc. Chùa Bát Tràng cùng với hệ thống các di tích ở Bát Tràng đã
tôn thêm vẻ đẹp cho làng quê vốn đã nổi tiếng với nghề gốm truyền thống.
Gốm xứ Bát Tràng từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hiến của đất Thàng Lòng và là niềm tự
hào của người dân Hà Nội nói riêng và của người Việt Nam nói chung.
Theo biên liên sử thì từ thế kỷ 14-15 là gốm Bát Tràng được hình thành trong sách sử
đại Việt sử ký toàn thừ có trep. Nhâm Thìn thiệu phong năm thứ 12,
tức khoảng năm 1352, mùa thu tháng 7, nước lớn tràn ngập, vỡ đê xã Bát, Khối,
Lúa, Má chìm ngập, Khói Châu, Hồng Châu và Tuận An bị hạ nhất. Xã Bát là xã Bát Tràng,
xã Khối là xã Thổ Khối, hai xã văn đề bên tả ngạn sông Nhị, tức sông Hồng ngày này.
Cũng theo đại Việt sử ký toàn thừ thì vào năm 1376, trong một cuộc nàm trình,
đoàn chiến thuyền của vua Trần Duệ Tông xuất phát từ Thang Long xuôi theo sông Nhị,
tức sông Hồng, đã đi qua bến sông xã Bát, tức bến sông Hồng thuộc xã Bát Tràng ngày nay.
Tuy nhiên, theo những câu chuyện ở làng Bát Tràng thì làng gốm có thể ra đời sớm hơn. Hiện
nay tại làng Bát Tràng vẫn lưu truyền câu chuyện về nguồn gốc của người gốm như sau.
Vào thời nhà Lý, có ba vị thái học sinh là Hứa, Vĩnh Kiểu, người làng Bồ Bát,
tỉnh Thanh Hóa, Đảo Trí Tiến, người làng Thổ Hà, Hà Bắc và Lưu Phương Tú hay Lưu Vĩnh Phong,
người làng Kẻ Sạch, thuộc Hải Dương, được cử đi xứ Triều Bắc Tống. Sau khi hoàn tất xứ mệnh,
trên đường trở về nước qua Triều Châu, Quảng Đông, nay là Triều Châu, tỉnh Quảng Đông,
Trung Quốc. Gặp bão, ba ông phải nghỉ lại. Ở đây có lò gốm nổi tiếng. Ba ông đến thăm và học
được một số kỹ thuật đem về nước. Khi đã xong việc trong triều về hưu trí, các ông chọn ngày lạnh,
tháng tốt lập đàn ở bên sông Hồng làm lễ truyền bá nghề cho dân chúng quê hương. Công nghệ mà ba ông học
được phân cho ba vùng như sau. Hứa, Vĩnh Kiểu, truyền cho Bát Tràng nước men dạ trắng. Đảo Trí Tiến,
truyền cho Thổ Hà. Huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, nước men sắc vàng đỏ. Liêu, Phương Tú,
truyền cho Phù Lãng. Thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, nước men màu đỏ và màu vàng thấm.
Sau một thời gian vừa làm vừa hoàn thiện công nghệ sản xuất gốm, cuối cùng ba ông đã lấy những
sản phẩm do mình chế tạo được dân lên cho vua. Nhà vua thấy sản phẩm đẹp bèn khen thưởng cho bốn
từ chữ trung ái quán thế, tức có lòng trung thành với vua và yêu thương dân làng truyền đời,
và phong là khởi nghệ tiên triết, nghĩa là người hiền, trí trước đã khởi nghệ.
Câu chuyện trên cũng được lưu truyền ở Thổ Hà và Phù Lãng với diện bản có ít
nhiều sai biệt về tình tiết. Nếu đúng như câu chuyện trên thì nghề gốm Bát Tràng đã có từ thời
nhà Lý, ngang với thời Bắc Tống trước năm 1127, bên Trung Quốc. Tuy nhiên, đến này,
chúng ta chưa tìm thấy tư liệu lịch sử nào xác nhận tiểu sử của ba nhân vật tổ nghề kia trên,
hay như khẳng định về sự hình thành của làng Bát Tràng có từ thời Lý.
Trong tương lai, thông qua khai cuộc học của học có thể cho chúng ta thấy rõ hơn về bề
dây lịch sử và những di tích của làng gốm Bát Tràng. Nhưng có một điều chắc chắn là làng gốm
Bát Tràng xuất hiện không thể sau thế kỷ thứ 15. Ông Tăng Bá Hoành.
Trong gốm Chu Đậu có trích gia phả nhà họ vương, trong đó có câu
Nam Sách Phủ Thanh Lâm huyện Đặng Xá Xã, dĩ đảo Bát Vi Nghiệp, hậu nhất chi di cư gia
lâm huyện Bát Tràng Xã, vương quốc Doanh Hừng, công dĩ đảo Bát Vi Nghiệp.
Tức họ vương ở xã Đào Xá huyện Thanh Lâm Phủ Nam Sách làm nghề đồ gốm.
Sau một chi, di cư về xã Bát Tràng huyện Giang Lâm và cụ vương quốc Doanh làm hưng thịnh
nghề gốm ở đấy. Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi. Quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like và
chia sẻ video. Đừng quên nhấn đăng ký kênh YouTube Hà Nội Phố để đón xem những video mới nhất.
Quý vị hãy bình luận ở phía dưới để góp ý cho duyên những địa điểm,
địa danh, lịch sử mà quý vị muốn duy tới trải nghiệm. Hẹn gặp lại quý vị trong những video sắp tới.
