TOÁN 7. DẠNG TOÁN CÓ LỜI VĂN - PHẦN 3 #toansonminhngt

Son Minh ngt
247 người theo dõi
418 Lượt xem video·16 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Cô xin chào tất cả các em. Hôm nay cô và các em cùng đến với phần 3 của bài tập về tỉ lệ thức, giải tỉ số bằng nhau, đó là giãn toán có lời văn.
Trước khi anh vào bài tập ngày hôm nay, cô và các em cùng ôn lại các bước làm một bài toán có lời văn.
Ở trong các bước làm bài toán có lời văn, thông thường chúng ta sẽ chia làm 3 bước.
Bước 1 là đặt ẩn. Thông thường để bài yêu cầu chúng ta tìm đại lượng nào, thì chúng ta gọi đại lượng đó là ẩn.
Và các em lưu ý, khi đặt ẩn, chúng ta hủy ước với nhau là sử dụng chữ cái thường, ví dụ như A, B, C, D, hoặc X, Y, Z, T.
Sau bước đặt ẩn là chúng ta cần chú ý tương vị của đại lượng đang cần tìm.
Và điều kiện của ẩn, lưu ý nếu ẩn của chúng ta là những số đếm như số cây, số con vật, số người,
thì chúng ta đặt điều kiện cho ẩn là các số tự nhiên khác không.
Còn đối với vị ẩn của chúng ta là số đo, khối lượng, thì chúng ta để đó đơn điều kiện là lớn hơn không.
Em thân mến, sau bước đặt ẩn thì bước thứ 2, chúng ta sẽ phân tích đề bài dựa vào các dự kiến của đề bài,
thiết lập các công thức liên quan giữa đại lượng đang cần tìm và những số liệu có trong bài toán.
Ở phần này, đối với một bài toán dài, biệt lập công thức liên hệ giữa đại lượng chưa viết và số liệu có trong bài toán là cực kỳ quan trọng.
Nếu các em lập sai thì chắc chắn là cả bài toán của chúng ta sai mất rồi.
Sau khi các em lập xong công thức thì chúng ta sẽ giải tìm giá trị của ẩn.
Sau bước tìm được ẩn thì chúng ta sẽ so sánh kết quả mà chúng ta tìm được với điều kiện ban đầu mà chúng ta đặt.
Nếu kết quả tìm được thỏa mãn với điều kiện thì chúng ta kết luận các giá trị cần tìm.
Nào, cụ và các em cùng bắt tay vào thực hiện luyện tập thông qua bài tập 1.
Bài tập 1 biết rằng số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C kỷ lệ với các số 6, 5 và 4.
Và tổng số học sinh giỏi của 3 lớp là 45 em.
Tính số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C.
Các em thân mến, như ở bài trước cô đã lưu ý, đối với môn toán nói chung thì khi làm một bài toán thì chúng ta có bước 1.
Bước 1 đọc đề bài.
Bước 2 xác định các dự kiện đề bài cho và tìm hướng giải.
Bước 3 chúng ta trình bài lời giải.
Như vậy đối với bài này thì chúng ta có dự kiện lưu ý như sau.
Đó là số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C kỷ lệ với 6, 5 và 4.
Và dự kiện thứ 2 là tổng số học sinh của 3 lớp là 45 em.
Như vậy cô và các em sẽ dựa vào 2 dự kiện quan trọng này để lập công thức.
Trước khi vào bài cô và các em cùng tóm thắt lại các dự kiện này.
Cô có số học sinh của lớp 7A, 7B, 7C.
Do chưa biết nên cô gọi lần lượt số học sinh của lớp 7A, 7B, 7C.
Lần lượt là A, B và C.
Trong đề bài cho biết số học sinh giỏi của 3 lớp kỷ lệ với 6, 5 và 4.
Có nghĩa là ở bài này cô sẽ biết được A tỷ lệ với 6, B tỷ lệ với 5 và C tỷ lệ với 4.
Bây giờ cô và các em cùng bắt tay vào lời giải nào.
Như chúng ta đã biết, bứt mù, đặt ẩn.
Trong bài toán này tính số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C.
Như vậy bước 1 cô sẽ gọi số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C.
Lần lượt là A, B, C.
Ở đây các em lưu ý, trong bài toán này yêu cầu tìm số học sinh.
Như vậy đơn vị của bài toán này các em có thể để là học sinh.
Tuy nhiên trong bài toán có nghĩa là 4, 5 em.
Như vậy đơn vị chúng ta cũng có thể để là em.
Và đây là tìm số học sinh.
Do vậy điều kiện A, B, C phải thuộc N sao là các số tự nhiên khác không?
Sau bước 1 chúng ta cùng giải đến bước thứ 2.
Còn bạn nào nhớ bước thứ 2 là gì không?
Là bước thứ 2 của chúng ta là dựa vào dự kiện của đề bài
chúng ta thiết lập mối, biên hệ, sửa, đại lượng cần tìm và các số liệu có trong bài toán.
Như các em biết chúng ta biết được là 7A, B và C tỷ lệ với 6, 5 và 4.
Như vậy cô sẽ có A tỷ lệ với 6, B tỷ lệ với 5 và C tỷ lệ với 4.
Tức là A trên 6 bằng B trên 5 bằng C trên 4.
Và đề bài còn cho chúng ta biết tổng số học sinh giỏi của 3 lớp là 45 em.
Như vậy cô đã lưu ý từ đầu.
Nếu đề bài cho biết tổng số thì chúng ta sử dụng phép cộng.
Còn nếu đề bài cho biết hơn, kém giữa các đại lượng thì chúng ta sử dụng phép trừ.
Và bài toán này biết tổng số học sinh giỏi 3 lớp là 45 em.
Như vậy cô sẽ có thêm dự kiện là A cộng B cộng C bằng 45.
Như vậy công thức mà các em lập nên tỏ giống công thức của cô không?
Nào bây giờ cô và các em cùng bắt tay vào giải toán nào.
Tới dự kiện này với 2 dự kiện A trên 6 bằng B trên 5 bằng C trên 4 và A cộng B cộng C bằng 45.
Cô tìm chắc rằng các bạn hoàn toàn có thể tự giải ra tìm được A, B, C rồi phải không nào?
Và có bạn nào nhớ được là trong bài toán này chúng mình sẽ dự áp dụng tính chất nào để tìm được A, B, C không?
Ở trong bài toán này tính chất chúng ta sử dụng đó chính là tính chất của giải tỉnh số bằng nhau.
Và như vậy áp dụng tính chất giải tỉnh số bằng nhau để giải cô có được như sau.
A trên 6 bằng B trên 5 bằng C trên 4 bằng A cộng B cộng C trên 6 cộng 5 cộng 4 bằng 45 trên 15 và rút gọn cô được kết quả bằng 3.
Vì kết quả trên cô Tri Nhân Chéo được A bằng 6 x 3 bằng 18, B bằng 5 x 3 bằng 15 và C bằng 4 x 3 bằng 12.
Cách giải này thật quen thuộc phải không nào các em?
Và phần 2 cô và các em đã luyện tập rất kỹ ở dạng này rồi đúng không?
Và từng đây chúng ta sẽ so sánh kết quả với điều kiện ban đầu mà chúng ta đặt.
Ở đây kết quả của chúng ta lần lượt là 18, 15, 12 đều là các số tự nhiên khác không?
Như vậy kết quả chúng ta tìm được là đã thoả mãn với điều kiện đạt ra rồi.
Như vậy bước cuối cùng cô và các em cần làm là gì?
Và trong một bài toán giải bất kỳ thì bước cuối cùng bao giờ cũng là kết luận.
Từ đây cô kết luận được số học sinh giỏi của 3 lớp 7A, 7B, 7C lần lượt là 18 em, 15 em và 12 em.
Như vậy thông qua bài tập 1 cô và các em đã cùng ôn lại các bước giải của một bài toán có lợi giải.
Các em hãy nhớ nhé, bao giờ cũng có 3 bước.
Bước 1 gọi đại lượng cần tìm là A, B, C hay X, Y, Z đơn vị, điều kiện.
Bước 2 lập công thức liên hệ giữa đại lượng cần tìm và các số liệu đã biết, giải.
Và bước 3 là kết luận.
Nào, cô và các em cùng vào bài toán số 2 nào.
Bài 2 đề bài của cô như sau.
Nhìn số đo các góc A, góc B, góc C của tàm giác ABC.
Biết các góc A, góc B, góc C tỷ lệ với các số 2, 3 và 5.
Vậy thì trong bài toán này có những dữ kiện như sau.
Thứ nhất, chúng ta biết được các góc A, B, C tỷ lệ với 2, 3 và 5.
Và trong bài toán này có một dữ kiện mà không ghi rõ ra,
tuy nhiên các em cần nhớ được rằng tổng số đo 3 góc trong 1 tàm giác luôn bằng 180 độ.
Như vậy trong đề bài nếu đề bài không nói trước tổng số đo 3 góc bằng 180 độ
thì các em vẫn có thể sử dụng dữ kiện này bình thường
bởi vì đây là một kiến thức mà chúng mình đã học ở phần hình rồi phải không nào.
Nào, bây giờ cô và các em cùng vào giải bài toán 2.
Đước 1, gọi số rò các góc A, B, C dần rượt là A, B, C.
Trong bài toán này đơn vị của góc là độ.
Điều kiện A, B, C lớn hơn 0 và nhỏ hơn 180 độ.
Các em lưu ý, ở vật này nếu bạn nào không có thể đặt điều kiện đầy đủ
thì chúng ta chỉ cần ghi A, B, C lớn hơn 0 là được rồi.
Đước 2, theo đề bài ta có các góc A, B, C hình lại với 2, 3 và 5 như vậy cô có
góc có A trên 2 bằng B trên 3 và bằng C trên 5.
Và cô biết được tổng 3 góc bằng 180 độ.
Như vậy cô sẽ có A cộng B cộng C bằng 180.
Nào, cô và các em hãy cùng giải.
Ở bước này cô yêu cầu các em dừng video lại rồi giải
nhìn A, B, C sau đó so sánh kết quả với kết quả mà cô có được.
Và kết quả của cô như sau, áp dụng tính chất giải kỷ số bằng nhau
ta có A trên 2 bằng B trên 3 bằng C trên 5 bằng A cộng B cộng C bằng 2 cộng 3 cộng 5
và thay số cô được bằng 180 độ chia 10, kết quả rút gọi bằng 18.
Và từ đây thực hiện nhân chéo cô được A bằng 2 x 18, kết quả A bằng 36, B bằng 3 x 18,
như vậy B bằng 54, và C bằng 5 x 18, C bằng 90.
Như vậy số đo của 3 góc lần lượt là 36, 54 và 90 hoàn toàn thỏa mãn với yêu cầu đề bài rồi.
Và bước cuối cùng của chúng ta là kết luận.
Như vậy dựa vào A, B, C vừa tìm được, cô kết luận được
góc A bằng 36 độ, góc B bằng 54 độ, và góc C bằng 90 độ.
Các em lưu ý, ở trong phần giải bài toán lập công thức thì chúng ta không cần đưa đơn vị vào nhé,
chỉ cần khi nào kết luận các em đưa đơn vị vào là được rồi.
Và cô có một câu hỏi như sau, nếu đề bài hỏi tạm giác A, B, C là tạm giác gì,
thì các em có trả lời được không nhỉ?
Dựa vào số đo góc C bằng 90 độ,
thì chúng mình có thể kết luận được tạm giác A, B, C là tạm giác vuông tại đỉnh C.
Như vậy các em ơi lưu ý, nếu đề bài cho biết các góc của một tạm giác tỷ lệ với số đo,
với các số như trên, và yêu cầu xác định xem tạm giác là tạm giác gì,
thì chúng mình hãy nhớ nhé, chúng mình sẽ đi tính góc của các góc của tạm giác trên,
rồi dựa vào đó chúng mình kết luận.
Hoặc mở rộng hơn, nếu đề bài yêu cầu chúng mình so sánh các cạnh của tạm giác,
thì bước 1 các em làm như lời giải trên, đi tìm số đo các góc của tạm giác,
và sau đó các em so sánh các góc, và cuối cùng là chúng mình so sánh các cạnh của tạm giác.
Các em thân mến, như vậy qua 2 bài toán giải trên,
cô và các em cùng ôn lại được các bước giải toán của 1 bài toán có lời giải rồi.
Và cô hy vọng rằng với 2 bài tập trên, các em đã nắm được các bước giải,
và cũng như là khi đi thi, các em sẽ sẵn sàng nhớ kiến thức và làm thật tốt bài toán này.
Và cô có 2 bài tập như sau, đây là 2 bài tập yêu cầu các em làm.
Bài 3, tổng số học sinh giỏi của 2 lớp 7A, 7B là 30 em,
số học sinh giỏi của lớp 7A bằng ngửa số học sinh giỏi của lớp 7B.
Bài 4, 3 cạnh của 1 tạm giác tỉ lệ với 4, 2, 3,
tính độ dài mỗi cạnh của tạm giác, biết chung vì tạm giác là 54cm.
Ở trên đây cô có gợi ý kết quả rồi, và lưu ý ở bài 3,
câu hỏi cậu giữ kiện có khác đi một chút, đó là số học sinh giỏi lớp 7A bằng nửa số học sinh giỏi lớp 7B.
Như vậy, các em vẫn gọi số học sinh lớp 7A là A, nhỏ, số học sinh giỏi lớp 7B là B nhỏ.
Và lưu ý giữ kiện chúng ta có 7A cộng 7B bằng 30, như vậy ta có A cộng B bằng 30.
Còn ở giữ kiện thứ 2, số học sinh giỏi lớp 7A bằng nửa số học sinh giỏi lớp 7B,
điều đó có nghĩa là A bằng B chia 2.
Và các em có thể đổi thành A trên 1 bằng B trên 2,
và từ đó các em thực hiện giải tính A và B nhé.
Giúp em làm tốt 2 bài toán trên.
Cô chào tạm biệt các em.
