Nguyễn Đăng Cảo người dám ví vua nhà Thanh như ếch ngồi đáy giếng - Bỏ tu tiên vì món thịt cầy #hnp.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
2 Lượt xem video·16 thg 3, 2025
Tù Thiền có 3 thứ phải ghét, 5 thứ phải kiêng.
Trong các thứ phải kiêng có món thịt cày. Ông kiêng được không?
Là một vị đại khoa đặc biệt, cũng là một nhân vật lịch sử tạo ra huyền thoại chưa từng có,
sinh thời ông là người sống phóng đáng, đặc biệt rất thích dùng món rượu với thịt cày,
ngừa bụng phơi sách và ví nhà thanh như ếch ngồi đáy giếng và rất nhiều giai thoại khác về ông.
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên, xin lê lệ số 0989 260 877.
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên được phân phối chính thức bởi Hà Nội Phố, Nhận, Giam Hàng, Toàn Quốc.
Duy Hà Nội Phố xin mình chào quý vị.
Thưa quý vị, hình ảnh quý vị đang xem là đền thờ tám hoa Nguyễn Đăng Cảo
tại tôn Hoài Thượng xã Liên Bảo huyện Tiên Dù, Bắc Ninh.
Là một công trình được khởi dựng từ thời Lê, trừng tu tôn tạo lớn vào thời Nguyễn.
Nguyễn Đăng Cảo sinh năm kỷ 10, tức năm 1619, tự Bá Thành, hiệu Tùng Tiên.
Ông đổ tám hoa vào năm 1646, làm quan tới chức Đông Các Đại học sĩ.
Theo địa phương trí tỉnh Bắc Ninh có ghi chép, tám hoa Nguyễn Đăng Cảo từ nhỏ đã có kỳ tài,
sách kinh chuyện chỉ liếc qua một lần là nhớ, người đời tán tụng là thần đồng.
Nguyễn Đăng Cảo là anh của Nguyễn Đăng Bình, là tiến sĩ khoa Bến Tuất năm 1646,
là bác của Nguyễn Đăng Tuân, tiến sĩ khoa Quý Mùi năm 1673, và Nguyễn Đăng Đạo, trạng nguyên khoa Quý Hợi năm 1683.
Nguyễn Đăng Cảo dự thi ở huyện, ba kỳ đều đứng đầu.
Sau thi tỉnh nỗ đầu kỳ thi hường, năm 28 tuổi, ông đổ hội nguyên, đình nguyên,
để nhất giáp tiến sĩ cập đệ, đệ tam danh, tức tám hoa, khoa Bình Tuất,
niên hiệu Phúc Thái thứ tư năm 1646, đời vua Lê Trân Tông.
Năm 1653, Nguyễn Đăng Cảo soạn văn bìa Thuận Bình lục niên giáp dần chế khoa đệ danh ký,
ghi chép về việc mở chế khoa thi tiến sĩ năm giáp dần, niên hiệu Thuận Bình thứ sáu.
Đền thờ tám hoa Nguyễn Đăng Cảo chính là nơi ông sinh già và lớn nền, được nuôi dậy, ăn học tại đây.
Cuối đời, ông về quê vui cảnh điền viên và mở trường dạy học.
Học trò đến theo học rất đông, đặc biệt, Nguyễn Đăng Cảo có ảnh hưởng rất lớn,
đồng thời là người trực tiếp nuôi dậy dàn cặp người cháu ruột Nguyễn Đăng Đạo để sau đó trở thành lượng quốc trạng nguyền,
làm dạng dỡ dòng họ Nguyễn Đăng và quê hương làng biệu của ông.
Trải qua thời gian, đền thờ Nguyễn Đăng Cảo đã được tu sửa nhiều lần.
Năm 2002, xây dựng cầu đi, kiến trúc tứ trụ, một lối đi ở giữa.
Vào năm 2016, trung tu đền chính, đến nay, đền thờ có kiến trúc kiểu bình đầu bít đốc, tay ngai cột trụ cánh phòng.
Kết cấu trụ lực được làm bằng gỗ xoàn, gồm bốn bộ vì tạo thành ba dàn hai dĩ.
Đền thờ mở cửa đi phía trước ở cả ba dàn, mỗi dàn gồm bốn cánh cửa ghép vào nhau theo kiểu bức bàn, chạm khắc, tứa linh, tứa quý.
Hai bộ vì dàn giữa có bốn hàng chân cột, kết cấu vì nóc kiểu trồng đường, bờ nóc trang trí hoa chanh, trụ đấu,
các thành phần khác bào trơn, đóng bén, gờ chỉ đơn giản.
Diện tích là nơi thở tốn nghiêm của con cháu trong gia tộc và dòng họ Nguyễn Đăng đối với Thám hòa Nguyễn Đăng Cào,
đồng thời cũng là nơi giáo dục phát huy truyền thống hiếu học, khoa bảng của dòng họ Nguyễn Đăng.
Nhân dân hoài thượng liên bão trên quê hương Tiên Du, Bắc Ninh hàng năm.
Vào ngày dỗ chung của họ Nguyễn Đăng, vào ngày 28 tháng 2 âm lịch, con cháu trong họ lại tập trung
tại đền thờ dân hương hòa lễ bật, cúng tế và các vị thủy tổ, truyền kể cho nhau gương sáng của Tổ tiên,
Nguyễn đoàn kết phát huy truyền thống của dòng họ trong việc làm ăn, học hành và xây dựng cuộc sống.
Đền thờ Nguyễn Đăng Cào được xếp hạng là dây tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1994.
Thưa quý vị, xung quanh cuộc đời Thám hòa Nguyễn Đăng Cào có rất nhiều giai thoại.
Trong đó có chuyện kể rằng, năm 13 tuổi, Nguyễn Đăng Cào đã rất thông minh, đọc sách một lượt là nhớ,
còn nhỏ tuổi nhưng tính đã phóng khoáng, thường đi du ngoại và giao thiệp rộng rãi.
Năm 16 tuổi, một hôm đi chơi, gặp thuyền buôn. Ông hỏi người chủ cho xem tấm vải gấm và hỏi ra bán.
Ông chủ thuyền vốn là người hay chữ nên ra một vế đối thử tài Nguyễn Đăng Cào.
Hiệu nhất thuần cầm, thượng cầm hạ thú, sắc nhiều toàn thuyền, khang ninh phúc thọ,
nghĩa là có một tấm gấm quý trên con cầm, dưới con thú, màu huyền sắc đẹp, mạnh khỏe, giàu sang, sống lâu.
Nguyễn Đăng Cào có đồng tiền đúc mang theo, nghĩ ngay ra vế đối lại.
Hiệu nhất văn tiền, nội phương ngoại viên, diện đế tứ tự, thông bảo khai nguyền.
Nghĩa là có một đồng tiền trong thị trường, ngoài thi tròn, mặt đề bốn chữ, thông bảo khai nguyền.
Người chủ hàng nghe xong rất cảm phục liền biếu tặng Đăng Cào tấm vải gấm quý đó.
Khi Nguyễn Đăng Cào đi thi, ông thi ba kỳ ở huyện đều đứng đầu.
Khi về tỉnh dự thi vấn đáp, quan trưởng thi thấy Đăng Cào vào không quy lệ mà chỉ trào,
trong lòng không hài lòng nên đã dùng những câu hiểm hóc của kinh lễ đưa ra những câu khó nhất để hỏi.
Nhưng Đăng Cào đều trả lời chui chảy.
Tuy nhiên, quan tả tham chính còn chất vấn thêm. Đăng Cào bè nói,
theo điều lệ của triều đình, chỉ được hỏi 6 câu.
Ngày cậu ông đã hỏi tôi tới 12 câu rồi, tôi biết nhưng tôi không trả lời nữa.
Quan hiến sát thế vậy bè nói nhỏ với viên quan tham chính rằng,
đây là một nhân tài lớn, do đó việc vấn đáp được kết thúc.
Kho này Nguyễn Đăng Cào đổ giải Nguyên, khi ấy mới 24 tuổi, vào năm 1638.
Năm 28 tuổi, ông đổ hội Nguyên. Đình Nguyên, đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ đệ tam danh,
tức Thám Hòa, khoa thi Bính Tuốt năm 1646, thời vua Lê Trần Tông.
Khoa thi này triều đình không lấy trạng Nguyên và bảng nhãn,
nên ông là người đứng đầu trong số những người thi đổ.
Bởi vậy, người đời gọi ông là Đình Nguyên Thám Hòa.
Sau ông lại đổ đầu khoa Đồng Các và làm quan Đồng Các Đại học sĩ vào năm 1659.
Xếp trên các vị Hồ Sĩ Dương, Nguyễn Thiên, Phạm Duy Chất, Bùi Đình Viên.
Ông từng đi xứ, tiếp xứ và được tiếng sắc xảo.
Tuy nhiên, ông không được trọng dụng vì tính tình cưng trực,
không theo thói đời và cũng không theo luật tục nào.
Thưa quý vị, Nguyễn Đăng Cào sinh thời, ông là người sống phóng đãng,
đặc biệt rất thích dùng món rượu với thịt cày, sách tang thương ngỗ lục có chép.
Ông người làng Hoài Bảo, huyện Tiên Du, ưa phóng đãng, ít chịu cầm chế,
ngoài món rượu ngon và thịt cày, ông chẳng còn thích gì nữa.
Tĩnh ông hay ngạo mạn, thường chẳng coi ai ra gì.
Lúc vào thi đình, lẽ ông phải đỗ đầu, nhưng triều đình cố ý để ông xuống hàng thứ ba.
Khi làm quan trong triều, do nói năng không kiêng giữ nên mấy lần bị biếm chức.
Khi Nguyễn Đăng Cào về trí sĩ, ngay ngày đội nón chống gậy,
vai mang bổ nước, ngào rù khắp nơi.
Lần nọ nhân đêm trăng sáng, ông lên núi lan khà
thì trượt thấy một đạo sĩ đang ngủ trên sợi dây nhỏ mắc giữa hai cái gậy.
Ông lấy làm lạ đến quỷ gối để đợi, chừng một trống canh, vì đạo sĩ ngồi dậy nói
Ông có phải là thám hoa người làng Hoài Bảo không?
Ông cúi lại, rồi nói xin bỏ hết việc đời để đi tù tiền.
Đạo sĩ nói, ông có số nhưng không có mệnh, chớ tự làm khổ mình.
Ông cố kêu nài, đạo sĩ hỏi, tù tiền có ba thứ phải ghét,
năm thứ phải kiêng, trong các thứ phải kiêng có món thịt cày.
Ông kiêng được không?
Ông nói là kiêng được.
Đạo sĩ lấy gậy và dây cuốn vào rồi giao cho ông vác đi.
Ông đi mãi, qua không biết bao nhiêu núi sông phong cảnh khác thường,
không giống với những nơi ông ngào rù trước đó.
Gần trưa, hai người đi qua một cái chợ, mùi thịt cày trong các quán bay ra sực nức.
Ông thèm quá, xin đạo sĩ cho một bữa chót.
Đạo sĩ bằng lòng, ăn xong.
Ông đi ra, đạo sĩ nói, ta chính là Trần Đổ Nam,
ông có số nhưng không có mệnh, đừng tự làm khổ mình nữa.
Nói rồi, đạo sĩ đưa ông một phương thức chữa bệnh cho châu bò và vụt biến mất,
không thấy đâu nữa.
Ông lo mặt nhìn kỹ, thì ra đấy chính là chợ Cầu Liêm,
ở làng Nội Duệ, cách núi Lan Khà, chỉ trường hơn một dặm.
Có một giai thoại khác về ông,
có lần xứ Trung Hoa sang sách phong, đến trạm Trường Giang thì dừng lại
và đưa cho thế tử một vuông gấm,
trên vuông gấm ấy có ba vạch ngang, chứ đinh không ai đoán được.
Phải ban đặc trị để tuyên triệu ông và hỏi.
Ông thư rằng, việc đánh đấu nhỏ nhặt như thế này,
nào có đáng gì mà khiến Chúa Thượng phải bận tâm.
Nói rồi, ông cầm bút chấm bực, viết một nét sổ để trả lời.
Xứ Trung Hoa liền theo người dẫn đường đến ngay.
Chú hỏi vì sao lại như thế? Ông nói,
ba nét ngang là tượng của quẻ càn.
Chỉ hoàng đế, có ba nét ngang rồi,
nay chỉ cần thêm một nét sổ nữa là thành chữ vương, nghĩa là vua.
Khi ông làm tránh xứ mang cống phẩm sang Trung Hoa,
có đi qua một cái quán, giường cột rất lộn lẫy.
Khách đưa tiễn xin ông mấy chữ để treo trước cửa quán.
Ông liền viết ngay hai chữ trùng nhị.
Người Trung Hoa xin cắt nghĩa.
Ông cười và nói rằng,
thế có nghĩa là phong nguyệt vô biên.
Nghe ông cắt nghĩa, ai ai cũng phục.
Khi ông bị bãi chức, không được trọng dụng do tính cương trực thẳng thắn,
nhưng biết ông rất thông minh, có tải ứng đối mò lẹ,
nên mỗi khi có xứ nhà Thanh sang hạch sách,
vua Lê đều với ông ra tiếp đãi, ứng đối.
Tài năng đối đáp, văn trường sắc bén của ông
đã làm cho xứ nhà Thanh phải kinh ngạc, nề phục,
dân gian truyền tụng câu ca,
lăng biệu có đấng thám hoa,
tiếng bay thượng quốc gần xa biết tài.
Lại nói, có lần vua nhà Thanh tiếp nguyện đăng cảo,
trên cương vị xứ thần Đại Việt,
đã ra về đối.
Lão khuyển lạc mau, do hướng đình tiền thệ nguyệt.
Nghĩa là, chó già rụng lông còn ngó ra sân,
sùa lên bóng trăng.
Biết đó là ý miệt thị của vua Thanh,
đăng cảo đối ngay,
tiểu hoa đoàn cảnh, mạng cư tình để khuy tiên.
Nghĩa là, ếch con ngắn cổ cũng dám ngồi đáy giếng ngó lên trời.
Thế về đối nội dung ngang tàng,
lại có ý mỉa mai,
coi nhà Thanh kiến thức hẹp hòi như ếch ngồi đáy giếng,
vua Thanh không dám coi thường xứ nước Nam nữa,
rồi sai quan tiễn xứ đoàn ra về rất trịnh trọng.
Một lần đăng cảo nhận mệnh nhà vua
mang lễ vật lên biên giới gặp xứ nhà Thanh
để tìm cách sao cho con Thanh không kéo vào thang lòng.
Đến Lạng Sơn, sứ tần nhà Thanh ra câu đối rằng,
Điểu nhập phong, thực tận trùng nhi hóa phượng.
Nghĩa là, chim vào gió, ăn sâu mà hóa phượng.
Chữ phượng do chữ điểu viết trong lòng chữ phong mà thành.
Đăng cảo liền đối rằng,
nhân cư nham đã thi thạch trĩ thành tiên.
Nghĩa là, người ở cạnh núi đéo đá để thành tiên.
Chữ nhân đứng bên cạnh chữ nham,
bỏ chữ thạch thành chữ tiên.
Đến cửa ải, sau một tuần mưa giầm,
bỗng nhiên trời hưởng nắng,
sứ nhà Thanh mang sách ra phơi.
Đăng cảo cũng kê gối trải chiếu
rồi nằm phơi bụng mình ra.
Sứ Thanh ngạc nhiên lắm,
hỏi sao ông làm như thế.
Ông trả lời,
Sứ thần thượng quốc phơi sách, tôi phơi bụng.
Ý nói có sách ở trong bụng.
Sứ Thanh thán phục,
nhưng vẫn thử tài thêm mà nói rằng,
sách đại học bản chính bị đốt mất rồi.
Phiền ngài viết lại cho thì tốt quá.
Nguyễn Đăng cảo nhận lời
và ngồi viết ngay lại.
Từ chính vận đến chú giải lớn,
nhỏ y như bản gốc.
Sứ Thanh kinh ngạc nói rằng,
năm trước quan thái tử,
tâu vua sao vân khúc giáp ở An Nam,
nay quả đúng như vậy.
Tiếng đồn đến vua nhà Thanh,
vua Thanh thử tài,
bà ông làm bài phú giải thích
cho chứ hầu về việc dóc tóc.
Ông làm xong ngay và đệ trình.
Vua nhà Thanh hết lời khen ngợi
và phê rằng lời gọi ý tận và sâu sắc.
Như vậy, ông là lữ quốc khối nguyện.
Sau, nhà Thanh lại đưa thư
bắt ta nộp giường đồng một cái,
một trăm ông già đầu bạc,
một trăm người con gái tóc dài.
Các quan không biết xử trí ra sao.
Ông nói, bắc triều loạn đã lâu,
chi dùng không đủ nên đòi ta.
Tôi xin một trăm gốc lúa,
một trăm thúng muối,
một trăm con dê cái để nộp.
Người nhà Thanh thấy vậy kính phục.
Họ lại đưa mười vuông gấm,
đòi may thành các loại áo, xiêm, khăn, trang màn.
Các quan không biết làm thế nào.
Ông xin may một cái áo cổ dài,
ống tay to và một cái quạt
trong đề mấy câu rằng
mặc trên là áo, trang điểm ở dưới là xiêm,
có dòng là khăn,
có ống là túi, khoanh đầu là mũ,
buông xuống có thể là màn,
cho mình là chăn,
vải xấu có thể trải giường.
Tất cả cùng với tờ biểu đưa nộp cho họ.
Người nhà Thanh mấy giờ
kính phục và than rằng
địa linh nhân kiệt đời nào cũng có,
nhưng vượt trội hơn cả,
từ nay về sau chỉ có một Đăng Hạo.
Vì Nguyễn Đăng Cảo cũng đọc là Nguyễn Đăng Hạo.
Vì Cảo và Hạo
là hai âm khác nhau của cùng một chữ Hán.
Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi.
Quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách
nhấn like và chia sẻ video.
Đừng quên nhấn đăng ký kênh Youtube Hà Nội Phố
để đón xem những video mới nhất.
Hẹn gặp lại quý vị trong những video sắp tới.
