Theo tác phẩm: Hiểu Về Trái Tim - Tác giả: Thích Minh Niệm “Để chữa lành những tổn thương và nổi đau, cách tốt nhất và hữu hiệu nhất là cần hiểu rõ được trái tim, tâm hồn của mình, và của người khác, cuốn sách audio book Hiểu về Trái Tim chính là cuốn sách giúp bạn đọc làm được điều đó: Hiểu rõ và chữa lành trái tim, tâm hồn của mình và của những người xung quanh, để mọi người cùng được sống trong hạnh phúc và yêu thương. Với cuốn sách này, chúc bạn đọc sẽ luôn hạnh phúc và không bao giờ phải sống với một trái tim tan vỡ hay một tâm hồn tổn thương”.
Thưa quý vị và các bạn,
trong dòng dạy tất bật của cuộc sống,
có bao giờ chúng ta dừng lại và tự hỏi
tại sao ta giận, tại sao ta buồn,
tại sao ta hạnh phúc,
tại sao ta thấy cô đơn.
Tất cả những hiện tượng tâm lý ấy
không ngừng biến hóa trong ta
và tác động lên đời sống của ta.
Nhưng ta lại biết rất ít
về nguồn gốc và sự vận hành của nó.
Chỉ cần một cơn giận hay một ý niệm nghi ngờ
cũng có thể quét sạch năng lượng bình yên trong ta
và khiến ta nhìn mọi thứ đều sai lệch.
Từ thất bại này đến đổ vỡ khác
mà ta không lý giải nổi,
chỉ biết dùng ý chí để tự nhắc nhở mình
cố gắng tiến bộ hơn.
Cho nên, hiểu về trái tim
chính là nhu cầu căn bản nhất của con người.
Hạnh phúc khi được sống chung với người mình yêu thương
thường không còn nguyên vẹn sau đôi ba năm.
Hạnh phúc mua được căn nhà như ý
thường không kéo dài quá đôi ba tháng.
Hạnh phúc được thăng chức
thường bị lãng quên sau đôi ba tuần.
Hạnh phúc được khen ngợi
thường tàn thành mây khói bay đi
chỉ sau đôi ba tiếng.
Rồi ta lại khát khao đi tìm
và dễ dãi tin rằng
một đối tượng nào đó trong tương lai
sẽ mang lại hạnh phúc lâu bền hơn.
Giới thiệu bài viết Hạnh phúc
nằm trong tác phẩm Hiểu về trái tim.
Hạnh phúc luôn là niềm khao khát lớn nhất của con người.
Tùy vào hiểu biết của mọi người qua từng xã hội
và từng thời đại
mà hạnh phúc được quan nghiệm một cách khác nhau.
Không ít người cứ gặp phải xua rũ trình minh
nên họ quả quyết rằng
trên đời này làm gì có hạnh phúc.
Còn những người trẻ thì cứ mơ mộng hạnh phúc
chắc ở cuối con đường mình đang đi.
Và hàng bao lớp người đi gần hết kiếp nhân sinh này
mà vẫn đuổi theo hạnh phúc
như trò chơi cút bắt.
Có khi tóm được nó
thì nó lại tan biến.
Có khi ngỡ mình tay trắng
thì lại thấy nó hiện về.
Mặc dù ai cũng mong muốn có hạnh phúc
nhưng khi được hỏi hạnh phúc là gì
thì phần lớn đều rất lúng túng
định nghĩa một cách rất mơ hồ
hoặc miễn cười trong mặt cảm.
Chẳng phải ta cũng như bất kỳ người trẻ nào
đã từng cảm thấy thật hạnh phúc
khi nắm được mảnh bằng tốt nghiệp
sau nhiều năm vật lộn với đèn sách.
Nhưng thì liền sau đó
ta lại thang phiền rằng
phải kiếm được việc làm có nhiều tiền
khiến bạn bè ai cũng nể phục
thì mới thật sự là hạnh phúc.
Rồi cái cảm giác hạnh phúc ấy
không ở lại bao lâu
ta lại nghĩ nếu không cưới được người mình yêu
thì sao gọi là hạnh phúc.
Và chưa được bao lâu
ta lại trông đứng, trông ngồi
có một đứa con
rồi thêm đứa nữa cho vui nhà vui cửa
đẹp lòng hai họ.
Những ngày thang hạnh phúc ấy
cũng qua nhanh.
Bây giờ ta lại ao ước được dọn ra riêng
được sở hữu một căn hộ đắt tiền
thì mới gọi là hạnh phúc trọn vẹn.
Và rồi
ta lại bất an
khi thấy bạn bè chạy chiếc xe đời mới
con của họ học những trường danh tiếng
chức dụng của họ được nhiều người nhìn mộ.
Ta lo nếu không theo kịp
thì hạnh phúc mình đang có
cũng trở nên tầm thường
chẳng đáng vào đâu.
Thế là ta cứ bỏ hình bắt bóng
đứng núi này
trong núi nọ
rốt cuộc chẳng biết hạnh phúc là gì.
Tuy ta cảm nhận được hạnh phúc
chính là cảm giác sung sướng
dễ chịu, thoải mái
khi mình đạt được những gì mình mong muốn
nhưng ta không lý giải được
tại sao những cảm giác đấy
đến rồi đi quá vội vàng.
Ta mặc kệ
ta chẳng buồn nhìn lại
ta cứ lao tới
để nắm mắt những thứ mà ta đinh ninh rằng
nếu không có nó thì ta không thể nào sống hạnh phúc được.
Thật ngộ
ta không biết được cái gì
ngay trong hiện tại có thể làm cho ta hạnh phúc
thì làm sao ta quả quyết
những gì trong tương lai
có thể làm cho ta hạnh phúc.
Hạnh phúc có phải là vấn đề
của hiện tại hay tương lai không?
Hạnh phúc có cần hỏi đủ
những điều kiện tối ưu cho nó không?
Nói vậy thì những người
không có nhiều điều kiện ấy
thì họ không thể hạnh phúc sao?
Thật ra những điều kiện của hạnh phúc
vẫn luôn có mặt
chỉ có điều
nó không hấp dẫn ta nữa mà thôi
không phải vì nó mất đi tính hữu dụng
mà chỉ tại ta mau chóng nhàm chán
nhu cầu hữu thụ của ta
cứ thay đổi liên miên
một phần
do bản năng hữu thụ quá lớn
một phần
bị tác động bởi tâm thức xã hội
đôi khi ta vất vả
ca chục năm trời để mua cho bằng được
một món đồ cao cấp sang trọng
chỉ vì ta lo sợ
nếu không có nó thì đời sống của ta
không được an toàn
hoặc chỉ vì muốn chức tỏ cho mọi người biết
mình là ai
chứ ta có hưởng thụ được bao nhiêu đâu
mọi tranh đấu của ta
chung quy cũng chỉ là để có càng nhiều
càng tốt những tiện nghi
vật chất và tiện nghi tinh thần
để thỏa mãn cảm xúc
phục dụng cho cái tôi ham thích hưởng thụ
không biết dừng của mình
nếu hạnh phúc chỉ là cảm xúc được thỏa mãn
khi được hưởng thụ
thì ngay trong giây phút hiện tại này đây
ta cũng đang nắm trong tay vô số
những điều kiện mà nhờ nó
ta mới tồn tại một cách vững vàng
vậy tại sao
ta nói mình chưa hạnh phúc
một đôi mắt sáng
để nhìn thấy cảnh vật và những người thân yêu
một đôi chân khỏe mạnh
có thể đi đến bất cứ nơi nào
một công việc ổn định
vừa mang lại thung nhập kinh tế
vừa giúp ta thể hiện được tài năng
một gia đình
luôn trang trứ tình thương
giúp ta có điểm tựa vững chắc
một vốn kiến thức
đủ để ta mở rộng tầm nhìn ra thế giới bao la
một tấm lòng bao dung
để ta có thể gần gũi
và chắc nhận được rất nhiều người
đó không phải là điều kiện
của hạnh phúc thì là gì
chỉ cần ta nhìn sâu một chút
ta sẽ thấy mình đang sở hữu nhiều lắm
nhiều hơn là mình tưởng
đừng vì một vài điều
chưa tội nghiệm
mà ta vội than trời chất đất
rằng mình là kẻ bất hành nhất trên đời
vì vậy
kẻ không ngoan không cần chạy thụt mạng
về tương lai để tìm kiếm
những thứ chỉ đem tới những cảm xúc nhất thời
mà sẽ dành thời gian
và năng lượng để khơi dậy
và giữ gìn những giá trị hạnh phúc
mình đang có
không cần nhiều tiện nghi
chỉ cần sống một cách an vui
là ta đã có hạnh phúc rồi
mà ngay khi đời sống
chưa mấy ổn định
thì ta vẫn có thể hạnh phúc
vì thấy mình còn may mắn giữ được thân mạng này
hãy nhìn một người
đang nằm hấp hối trong bệnh viện
một người đang cố mơ lên
từ trận động đất
một người vừa suýt mất đi
người thân trong gan tức
thì ta sẽ biết hạnh phúc là thế nào
hạnh phúc của họ rất đổi bình thường
đôi khi
chỉ là một hơi thở
một nắm cơm
hay một cái nhìn nhau lần cuối
cho nên
không có thứ hạnh phúc nào đặc biệt
ở tương lai đâu
ta đừng mất công tìm kiếm
có chăng cũng chỉ là
những trạng thái cảm xúc khác nhau mà thôi
mà cảm xúc
thì chỉ có ghiền
chứ có bao giờ đủ
khi hay tin người thân đang bị kẹt trong cơn bão tuyết
thì tuy đang nằm
trong lẻm ấm hay chăn êm
ta cũng không tài nào hạnh phúc được
ta không cần cái cảm giác
sung sướng đó
chỉ cần có mặt kịp thời để cứu giúp người thân
thì dù có trải qua cái cảm giác
lạnh thấu xương trong bão tuyết
ta cũng thấy hài lòng
cũng vậy
một bà mẹ làm việc quân quật suốt ngày
để kiếm tiền lo cho con ăn học
thành tài
tuy phải chấp nhận sự mệt nhọc thể xác
nhưng bà cảm thấy thật hạnh phúc
vì đã làm tròn tâm nguyện
một người hoạt động chính trị
tuy bị khảo tra rất đau đớn
nhưng
họ vẫn thấy tự hào vui sướng
vì đã đóng góp vào sự nghiệp giải phóng nhân tập
như vậy
hạnh phúc
không chỉ là những cảm xúc dễ chịu
đôi khi
ta phải hy sinh những cảm xúc ấy
để đổi lấy thứ hạnh phúc sâu sắc hơn
đó là
thỏa mãn ý chí
mặc dù thỏa mãn ý chí
vẫn còn đứng trên nền tảng phục vụ cách tôi
thực hiện cho bằng được
điều mình muốn làm
nhưng đó là sự hưởng thụ
rất tương tế
và phải để tâm sâu sắc lắm mới nhận ra
bởi nó vượt qua
những đòi hỏi tầm thường của thói quen
dốc hết bản năng
dinh tồn để chịu đựng
vận dụng tất cả những hiểu biết
và kỹ năng luyện tập để xử lý
nên chắc chắn
phẩm chất của nó bền vững hơn
những loại hạnh phúc chỉ đơn giản được tạo nên
bằng cảm xúc
vì bản chất của cảm xúc luôn biến đổi
không ngừng theo tâm thức
và sự chi phối của những đối tượng chung quanh
nghĩa là
hạnh phúc được thỏa mãn cảm xúc
bị điều kiện hóa nhiều hơn hạnh phúc
khi được thỏa mãn ý chí
như vậy
khi gặp hoàn cảnh khó khăn
đối đầu với những cảm giác không mấy dễ chịu
ta đừng vội chóng trả
ta phải ý thức là
mình đang thực hiện mục đích lớn lao hay cao cả
nên không thể đòi hỏi
những tiện nghi hưởng thụ tầm thường được
nhưng
có khi mức khó khăn của hoàn cảnh
lên tới đỉnh điểm
khiến cho cảm giác khó chịu biến thành khổ đau
thì ta cũng đừng vội bỏ chạy
bởi chính cái khổ đau ấy
sẽ làm cho ta ý thức được
cái gì là hạnh phúc
cũng như
nếu từng bị đói
ta mới biết cái quyết giác của thức ăn
đã từng chịu cái giá rét
của mùa đông
thì ta mới mong đợi nắng ấm về
đã từng bị mức mát chia lìa
ta mới nâng nghiu từng giây phút đòn tủ
đã từng trải qua
tai nạn thập tử nhất sinh
thì ta mới yêu thương quá đổi cuộc đời này
cho nên
ta đừng sợ khổ đau
đừng chia các rạch rồi
giữa hạnh phúc và khổ đau
vì nếu không có khổ đau
thì ta sẽ không biết thế nào là hạnh phúc
cũng như
ngọc chỉ có trong đá
sen chỉ ở dưới bùng
ngọc
là sự kết tinh của sỏi đá
sen
là sự kết tinh của bùng nhơ
không thể nào tìm kiếm ngọc
ở ngoài đá
hay tìm kiếm sen
ở ngoài bùng được
vì thế
không có cái hạnh phúc nào
từ trên trời rơi xuống
cũng không có cái thiên đường nào
chỉ toàn là hạnh phúc
bởi
ý niệm hạnh phúc chỉ có khi
có người biết cảm nhận khổ đau
hạnh phúc không thể thiếu khổ đau
và
còn nơi nào tuyệt dịu hơn cõi đời này
vì nó có cả hạnh phúc lẫn khổ đau
hạnh phúc
khi được sống chung với người mình yêu thương
thường không còn nguyên vẹn sau đôi ba năm
hạnh phúc
mua được một căn nhà như ý
thường không kéo dài qua đôi ba tháng
hạnh phúc được thăng chất
thường bị lãng quên ngay sau đôi ba tuần
và hạnh phúc được khen ngợi
thường tan thành mây khói
bay đi chỉ sau đôi ba tiếng
rồi ta lại khát khao
đi tìm và dễ dãi tin rằng
một đối tượng nào đó trong tương lai
sẽ mang lại hạnh phúc lâu bền hơn
vậy đó
hạnh phúc của ta thật ngắn ngủi
đôi khi
ta mất rất nhiều thời gian và năng lực
để tạo dụng
nhưng rồi nó cứ bỏ mặt ta mà đi một cách tàn nhẫn
tại vì
nó vốn ngoài ta
ta đã vây mượn những điều kiện bên ngoài
để nhòi nặng ra thành một thứ
để ta hưởng thụ
nên ta không làm chủ được nó là phải
ta biết
nhưng không thể nào làm khác hơn
vì ta không thể vượt qua nỗi bóng tối tham vọng của mình
thật ra
hạnh phúc thỏa mãn cảm xúc
hay hạnh phúc thỏa mãn ý chí
đều xuất phát từ tâm của con người
chứ không phải do điều kiện bên ngoài
nhưng
vì thiếu hiểu biết nên ta cứ tưởng
nếu không có cái này hay không có cái kia
thì ta không thể hạnh phúc
điều kiện bên ngoài
cũng cần nhưng ít thôi
cái trạng thái tâm lý
không muốn tìm kiếm thêm bất cứ cái gì
để phục vụ cho mình
và không cần phải loại trừ những gì mình cho là bất lợi
mới chính là hạnh phúc chân thật
nó bằng lòng
và chấp nhận tất cả
mới chân thật vì nó là thứ hạnh phúc
được tạo ra từ sự bình an
của chính lòng mình
chứ không vướng kẹt vào những hoàn cảnh bên ngoài
chính vì thế
mà người xưa hay nói
lạc phải đi liền với an
an lạc
thì mới bền vững
một người không có nhiều tiền
không có quyền lực
không được ai ngưỡng mộ
nhưng luôn sống trong thành thơ
lúc nào cũng có thể mỉm cười
và tiếp xúc sâu sắc
với những giá trị màu nhịm trong thực tại
thì chẳng đáng kiếp sống sao
tâm tham cầu
và tâm chống đối
thì ai cũng có
có người trải qua vài biến động lớn lao trong đời
thì những năng lượng ấy
đột nhiên suy giảm
nhưng phần lớn những ai nắm được hạnh phúc chân thật
đều phải luyện tập chuyển hóa
từng ngày những thói quen lâu đời ấy
thật ra
những mong cầu hay chống đối
cũng chỉ là những phản ứng phục vụ cho các tôi
dại khờ xưa nay của ta thôi
chỉ cần
ta nhận ra bản chất chân thật của mình
luôn sống trong tỉnh thức
để biết rõ mình đang làm gì
và với thái độ nào
tập buông bỏ dần những tham cầu
và chống đối không cần thiết
để cái tôi bé nhỏ này được tan chảy vào vũ trụ
để nó vẫn hành đồng điệu
với mọi người và vạn vật
thì tự nhiên
hạnh phúc trong ta sẽ rộng mỡ đến vô cùng
vậy nên
tâm ta như thế nào
ta sẽ cảm nhận hạnh phúc như thế ấy
bởi
hạnh phúc vốn có sẵn trong ta
ở đây
và ngay bây giờ
miệng cười nhìn đóa hoa
lòng nghi ngờ tan vỡ
hạnh phúc
ở đây rồi
dại khờ
tìm muôn thở
ta tìm trong nỗi nhớ
ta tìm trong
con gió hư vô
tìm trong
lá mưa màu
tìm nhau
ta hẹn vơi
đợi nhau
tìm xa vắng muôn trùng
tìm trong
cõi chiên lia
niềm đau
ta lạc bên
bờ riêng
tìm khi
gió mưa về
tìm trong nắng hứng hờ
tìm em
tôi tựa bé
không nhà
tìm trong
gió vô tình
tìm trong cõi lạc im
em đi tìm
tịch lặng
giữa ngày tháng
mây mông
tìm nhau giữa vô cùng
ta tìm
trong nỗi nhớ
ta tìm trong
con gió hư vô
ta tìm