Mộ Nguyễn Khuyến Được Ông Di Chúc Đặt Ở Đâu- Những Giai Thoại Tâm Linh Kỳ Bí Ít Người Biết #hnp.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
1 Lượt xem video·10 thg 3, 2025
Nói tới Tam Nguyên Ấn Độ Nguyễn Khuyến, người ta nghĩ ngay tới xã Yên Độ
nay là xã Trung Lương huyện Bình Lục tỉnh Hà Nẵng
Hiện nay vẫn còn ngôi nhà xưa của ông còn lưu giữ
Cách đó khoảng 16 km là lăng mộ của ông nằm trên đỉnh núi Phương Nhì
thuộc xã Yên Lợi huyện Ý Yên tỉnh Nam Định
Tại sao khi ông mất, trong gì chúc ông để lại cho con cháu
ông muốn ăn nghỉ tại địa danh này
Mời quý vị cùng tìm hiểu nhé
Chúng ta có thể thấy phía trước mộ của cụ thì có một tấm bia đá nhỏ
khác những dòng chữ Hán, không biết nội dung trên đó là gì
Và bên phía đây đó là mộ của cụ
Ông chút hơi thở cuối cùng vào ngày 5 tháng 2 năm 1909, thọ 75 tuổi
Sau khi cải táng, con cháu ông đã đưa phần mộ về đặt tại sườn phía bắc núi Phương Nhì
nay thuộc thôn Yên Xá, xã Yên Lợi huyện Ý Yên tỉnh Nam Định
Duy Hà Nội phố xin biến chào quý vị
Thưa quý vị hiện tại Duy đang ở lăng mộ của Tam Nguyên, Yên Độ, cụ Nguyễn Khuyến
Cách ngôi nhà xưa của cụ khoảng 16km, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 81km
và cách thành phố Nam Định khoảng 26km
Phía trên ngôi mộ có tấm bia khắp bài thơ tự trào, một tác phẩm nổi tiếng của ông
Cụ thể chi tiết hơn tại sao mộ của cụ Nguyễn Khuyến lại được an táng cách nhà 17km
và có những câu chuyện gì liên quan tới cụ tại khu vực này
Trước khi quý vị chào tiếp, quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hà Nội phố để không bỏ lỡ những video mới nhất
Cảm ơn quý vị
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên được phân phối chính thức bởi Hà Nội phố nhận, giao hàng toàn quốc
Trên đường đến thăm viếng mộ nhà thơ, quý vị phải leo bộ theo một lối đi duy nhất
khá quanh co dẫn lên đỉnh núi
Chúng ta bắt gặp một ngôi miếu cũ thờ mẫu của người dân địa phương
Khi quý vị leo bộ theo lối đi duy nhất, khá quanh co dẫn lên đỉnh núi
Chúng ta không mất nhiều thời gian để đến khu mộ
Nơi đây, một không gian yên tĩnh, mộ nhà thơ Nguyễn Khuyến nằm tĩnh tại trên núi
Cung kính thắp nén hương thơm tưởng nhớ và cảm phục một tâm hồn thơ lớn của dân tộc
Với ảo thù, ngõ trúc, câu đối của làng quê bắc bộ
Thâm trầm, lặng lẽ mà sâu sắc nhưng cũng đầy tính nhân văn
Quý vị đến đây như được hòa vào thiên nhiên xanh mát, hiểu tình và không gian tưởng niệm văn hóa độc đáo
Từ đây có thể phóng tầm mắt ngắm những làng mạc san sát, yên ả, nghìn làng trông xuống bé con còn
Những ai đã đến nơi này đều có chung cảm nhận sâu sắc về một cốt cách thanh cao của nhà thơ
Bởi chính nơi ăn nghỉ ngàn thu thanh thản cũng được ông chọn ở một nơi tĩnh tại
Xa lánh mọi bon chen của trần thế, giống như nhà thơ đã cáo quan về quê
Không bằng danh lợi khiến cho đời sau phải khâm phục
Ngôi mộ quả cụ thì nằm cạnh núi, cách miếu thờ ở phía dưới trần núi kia khoảng 1 phút 30 giây đi bộ
Khi tới đây thì chúng ta có thể nhìn thấy mộ quả cụ nằm rất riêng biệt
Và được xây dựng tại một khu vực bốn xung quanh là rừng núi
Bên trên mái của ngôi mộ đó là biểu tượng giống như là bút nghiêng
Chỉ lên trời và phía dưới là những quyển sách
Duy thấy là có 3 tầng
Nhìn tổng thể, ngôi mộ có hình chiếc bút và những trang giấy xếp lên nhau
Mở ra như những trang viết
Chiếc bút và trang giấy là biểu tượng tượng trưng cho sự sáng tạo và nghệ thuật viết
Nhà thơ Nguyễn Khuyến đã góp phần quan trọng vào văn chương Việt Nam thông qua những tác phẩm thơ của mình
Bằng cách đặt biểu tượng này trên mộ, có thể người ta muốn tôn vinh tài năng sáng tạo của ông
Nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn chương trong đời sống xã hội
Qua đó cũng như nhắc nhớ đến sự tâm huyết của nhà thơ Nguyễn Khuyến với việc sáng tác
Đó không chỉ là công việc mà còn là đam mê và trách nhiệm với nghệ thuật viết
Điều mà ông đã chia sẻ và truyền đạt qua các tác phẩm của mình
Biểu tượng của bút và trang giấy không chỉ là sự đơn giản hóa của văn chương
Mà còn là biểu tượng tâm linh, tương tác với truyền thống văn hóa và triết lý của xã hội Việt Nam
Nó tạo nên một không gian tâm linh và kết nối với người đến đây theo một cách sâu sắc hơn
Có lẽ sự kết hợp của chiếc bút và trang giấy trên mộ nhà thơ Nguyễn Khuyến
Không chỉ là một biểu tượng tượng trưng
Mà còn là một nguồn cảm hứng và ý nghĩa sâu sắc về sự sáng tạo, tâm huyết
Và những động góp của ông vào nền văn học Việt Nam
Phía trên ngôi mộ có tấm bia khắp bài thơ Tự trào, một tác phẩm nổi tiếng của ông
Bài thơ diễn đạt tâm trạng của nhà thơ về sự chấp nhận số phận
Sự tạ ơn cuộc sống và tư duy chiết học của ông
Đây có thể cũng là một cách để vinh danh và tưởng nhớ ông thông qua tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng của ông
Bài Tự trào với nội dung
Cũng chẳng giàu mà cũng chẳng sang, chẳng gây chẳng béo chỉ làng nhàng
Cửa đường rở cuộc không còn nước, bạc trửa thâu canh đã chạy làng
Mở miệng nói ra ngàn bát sách, mềm môi chén mãi tiết cung thang
Nghĩ mình lại gớm cho mình nhỉ, thế cũng bia xanh cũng bảng vàng
Khi quý vị đến thăm viếng mộ nhà thơ
Được chiêm ngưỡng một không gian tâm linh và trải nghiệm nghệ thuật
Thêm hiểu hơn về tâm huyết và triết lý nghệ thuật của nhà thơ Nguyễn Khuyến
Kiến trúc của ngôi mộ như được tích hợp với thiên nhiên xung quanh
Tạo nên một không gian tâm linh và yên bình
Sự hòa quyện giữa kiến trúc và thiên nhiên không chỉ mang lại cảm giác tôn nghiêm
Mà còn kết nối với tâm hồn của những người đến thăm
Tạo nên một trải nghiệm đặc biệt và sâu sắc
Kiến trúc của ngôi mộ nhà thơ Nguyễn Khuyến
Không chỉ là một nơi tưởng niệm đơn thuần
Mà còn mang đậm ý nghĩa tâm linh và văn hóa
Thể hiện sự tôn trọng và ghi nhớ của đời sau
Đối với tài năng và tâm huyết nhà thơ lớn của nền văn học Việt Nam
Và có lẽ trên tất cả, kiến trúc của ngôi mộ nhà thơ Nguyễn Khuyến
Giống như một bản di trúc vững chắc và đẹp đẽ
Nói lên sự kính trọng và trí ân của muôn thế hệ yêu văn học nghệ thuật
Nguyễn Khuyến có tên thật là Nguyễn Văn Thắng
Sinh ngày 15 tháng 2 năm 1835
Ông xuất tân từ một gia đình nhà nho nghèo
Hai bên nội ngoại đều có truyền thống khoa bạ
Bên nội quê gốc ở vùng Treo Vọt thuộc ca Lục Hà Tĩnh ngày nay
Di cư ra Yên Độ thuộc Bình Lục Hà Nam
Cho đến thời nhà thơ đã được 500 năm
Ông thân sinh nhà thơ là Nguyễn Liễn
Mẹ Nguyễn Khuyến là bà Trần Thị Toan
Quê làng Văn Khê, tôi gọi là làng Ngòi
Nay thuộc xã Yên Trùng, thuộc Ý Yên Nam Định
Thôi nhỏ Nguyễn Khuyến học cha
Năm 1825 đi Thị Hương lần thứ nhất cùng cha
Xong không đỗ
Năm sau, địa phương có dịch thương Hàn
Ông mắc bệnh suýt chết
Cha và em ruột, bố mẹ vợ đều qua đời
Gia đình ông lâm vào cảnh tiêu điều sơ sát
Đời sống ngày càng đói rét
Bà mẹ phải mây thuê, vã mướn
Còn ông thường phải sách đèn nhờ bạn
Một ngày học, 10 ngày nghỉ
Từ năm 1854, ông đi dạy học lấy lương ăn
Để tiếp tục học và đi thi
Xong các khoa thi hương tiếp theo
Năm 1855, Năm 1858 đều bị trượt
Có lúc ông đã nản đường khoa cử
Định chuyển nghề dạy học
Thì được người bạn tru cấp lương ăn
Và khuyên đến cùng học với cha mình
Là tiến sĩ Vũ Văn Lý
Ở xã Vĩnh Trụ, huyện Nam Sàng
Lý nhân ngày nay
Bà mẹ cũng nghiêm khắc khuyên con chớ thoái trí
Do vậy khoa thi năm 1864
Ông mới đỗ cử nhân đầu trường Hà Nội
Tiếp theo ông thi hội các khoa
Năm 1865, Năm 1868 đều bị trượt
Ông ở lại Huế
Và học quốc tử giám
Khoa thi năm 1869 lại trượt
Cho đến khoa thi năm 1871
Nguyễn Khuyến mới liên tiếp đỗ đầu thi hội
Thi đình khi đã 37 tuổi
Dưới trưởng Nguyễn
Cho đến lúc đó mới có 2 người đỗ tam nguyên
Tức đỗ đầu cả 3 kỳ thi
Trong đó có Nguyễn Khuyến
Ông đối bộ làm sứ quán trong chiều
Năm 1873 ra làm đốc học thanh hóa
Rồi thăng nhanh lên án xác tỉnh
Năm 1874 ông phải mang quân chặn quân khởi nghĩa
Sự cũ gọi là lệ phỉ
Phạm vào
Phạm vào tỉnh Thanh ở vùng tỉnh Gia, Nông Cống
Đúng lúc ấy mẹ ông mất
Ông phải nghỉ 3 năm về quê triệu tàu mẹ
Hết tàng
Ông vào chiều giữ chân biện Lý bộ hộ
Năm 1817 ông lại ra làm quang
Giữ chức bố chính Quảng Ngãi
Rồi làm toàn tu ở sứ quán
Năm 1879 đến năm 1883
Ông vẫn sống trong cảnh thanh bần
Lại thêm đau yếu
Tâm trạng chán ngán cảnh quan trường
Năm 1883
Quân Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ 2
Rồi Triều Nguyễn phải ký hiệp ước
Vào ngày 25 tháng 8 năm 1883
Nguyễn Khuyến được cử làm phó sứ sang Mãn Thành
Ông đã ra Bắc
Nhưng chuyến đi sứ ấy bị bãi
Lấy cớ đau yếu
Ông xin tạm về quê giữ bệnh
Làm quang từ năm 1871
Đến năm 1884
Thì ông cáo quang về nghỉ
Tại quê nhà khi 50 tuổi
Với hơn 800 tác phẩm
Viết bằng chữ nôn, chữ hán
Ở nhiều thể loại như thơ, văn, câu đối
Đặc biệt là chung 3 bài thơ
Thu điếu, thu ẩm, thu vị
Thấm đẫm hồn quê Việt
Đưa ông lên vị trí hàng đầu
Nhà thơ làng cảnh Việt Nam
25 năm ở Yên Đổ
Nguyễn Khuyến sáng tác nhiều
Ông mất vào ngày 5 tháng 2
Năm 1909
Tức ngày 15 tháng riêng
Tại quê nhà, hưởng thọ 75 tuổi
Mộ ông ở cánh Đồng Ngói
Thôn Vị Hạ
Sau khi cải tán, con cháu ông đã đưa
Phần mộ về đặt tại sườn phía Bắc
Núi Phương Nhi
Nay thuộc thôn Yên Xá, xã Yên Lợi, huyện Ý Yên
Tỉnh Nam Định
Thưa quý vị, đất Ý Yên, Nam Định
Là nơi ông đã được sinh ra
Và gắn lên tuổi thơ tại nhà ông ngoại
Nơi có những người thầy hôn đúc
Nên tài năng nhân cách của Nguyễn Khuyến
Nơi có người mẹ lý tưởng
Gắn với một câu chuyện tâm linh
Nơi lưu giữ phần mộ
Của ông nội, ông ngoại của Nguyễn Khuyến
Và phần mộ ngay của chính ông
Trên đỉnh núi Phương Nhi
Nói đến tam nguyên Yên Đổ
Nguyễn Khuyến, cho đến nay
Thì ông là một nhà khoa bàng
Một nhà doanh nhân văn hóa cổ cận đại
Đường giới nghiên cứu văn học đề cập đến
Khá đặc biệt
Đã có rất nhiều những khảo cứu
Những tuyển tập rất cung phu
Về thân thế, sự nghiệp văn thơ của ông
Bên cạnh đó, còn có cả
Một kho thoại về cuộc đời làm quan của ông
Trong cuốn
Giai thoại Nguyễn Khuyến, quả nhà văn, nhà giáo
Bùi Cường, nhưng có lẽ
Cung phu hơn cả, đầy đủ hơn cả
Và cách nhìn, cách tiếp cận mới
Một cách nhìn hiện đại về Nguyễn Khuyến
Đó là tuyển tập Nguyễn Khuyến, đời và thơ
Do Viện trưởng Viện văn học Việt Nam
Giáo sư Nguyễn Huệ Tri làm chủ biên
Với sự thẩm định của các giáo sư
Học giả đồng ngành văn học cho ý kiến
Điều đặc biệt trong tác phẩm này
Là lần đầu tiên giáo sư Huệ Tri
Và nhóm biên soạn đã đề cập đến
Dòng họ Trần bên ngoại của Nguyễn Khuyến
Với những tư liệu khảo sát cụ thể
Từ hệ phả, gia phả, bia ký
Kèm theo những nhận định
Về sự ảnh hưởng từ thân mẫu của ông
Đó là cụ bà Trần Thị Toan
Theo giáo sư Huệ Tri thì
Bà là người có ảnh hưởng
Quyết định đến sự nghiệp của Nguyễn Khuyến sau này
Đồng thời giáo sư Nguyễn Huệ Tri
Và nhóm biên soạn đề cập đến
Một việc khá đặc biệt quan trọng
Đến tâm linh, đó là
Bà Trần Thị Toan là một việc hiếu
Với bố chồng vào năm giao lòng thứ 16
Trong gia phảo Nguyễn
Và câu chuyện lưu truyền
Ở dòng họ bên ngoại của
Cụ Nguyễn Khuyến
Đầu tiên bắt đầu là một giấc mơ kỳ lạ
Được ghi lại chuyện như sau
Cha của Nguyễn Khuyến là
Cụ Nguyễn Tông Khởi
Kết hôn với mẹ ông là Cụ Trần Thị Toan
Con gái của một sinh đồ nhà Lê
Có sách nói là cử nhân
Là Cụ Trần Hiễu Tập
Ở Làng Văn Khê
Xã Văn Xá, huyện Y Yên, tỉnh Nam Định
Nay là thôn Văn Mỹ
Xã Yên Trung, huyện Y Yên, tỉnh Nam Định
Suốt thân trong một gia đình
Nhà nho nghèo
Và bên ngoại của cụ bà cũng không lấy gì
Làm giàu có cho lắm
Lại thêm tốn kém cho việc khoa cử
Của bố ông
Bởi lẽ bố ông lận đật
3-4 kỳ thi
Mà cũng chỉ đỗ tú tài
Gọi là Cụ Mền Khởi
Mặc dù mẹ ông là người đạm đàng
Xong cũng không thể bù đắp nổi
Tốn kém thi cử của chồng
Lại thêm hiếm muộn về đường con cái
Hai cụ mèn bàn nhau về nương nhờ
Bên ngoại là Cụ Đồ Tập
Chồng thì giúp cha vợ việc dạy học
Và còn phải tiếp tục theo học thêm
Vợ thì đạm đàng kể cấy
Mò cua, bắt ốc, coi việc đồng áng
Rồi một đêm bà nằm mơ là đang bắt cua
Ở cánh đồng nam, làng Văn Khề
Hay còn gọi là làng ngòi
Có tên là cánh đồng mồ
Trên cánh đồng có một khu gồ để mộ
Gọi là gồ nam trại
Gồ có hình dáng cái nghiên và bút
Nên có tên là gồ bút mực
Thì thấy một cụ già cuồn áo trắng
Dầu tóc bạc phơ
Chống gậy gọi bà và bảo
Này con, ta cho con chỗ đất kia
Mà để mộ tổ
Sẽ được hưởng lục đấy
Bà đưa mắt nhìn theo hướng
Ông cụ chỉ chỗ đất
Rồi quay lại định cảng tạ thì không thấy cụ già đâu nữa
Cũng là lúc bà thức giấc
Nằm mãi không sao ngủ tiếp được
Bà trở dậy dọn dẹp
Chờ trời sáng để thuật lại cho bố đẻ
Và chồng nghe
Nghe xong cụ đồ và chồng đều cho rằng là
Chuyện mộng mỹ không đâu
Thế nhưng đêm hôm sau bà lại nằm mơ
Thấy đang bắt cua ở cánh đồng ấy
Và lại gặp cụ già hôm qua
Rồi cụ nói
Ta đã chỉ cho con chỗ đất để mộ
Mà sao con không để
Nếu không sẽ có người để mất đấy
Thế rồi cụ già biến mất từ lúc nào không hay
Sáng ra bà thuật lại
Sự việc kỳ lạ với chồng
Và bàn với ông đem mộ bố chồng từ
Yên Độ về đấy
Thấy chồng còn do dự thì lúc này
Bà như có một niềm tin mãnh liệt
Bà quyết tâm làm
Ông chồng thấy vậy cũng đành phải nghe theo
Đêm hôm sau mưa quấy thu
Chơi xe lạnh
Hai ông bà trở về quê nội ở Yên Độ
Đợi cho trời tối khuya
Hai người bí mật đào mộ bố chồng
Đem hải cốt về
Thấy chồng có vẻ run hãi
Bà liền bảo chồng cầm mai lẽo đẽo theo sau
Còn bà vác hải cốt bố chồng
Lên vai đi suốt đêm để
Về đặt mộ kịp trước khi trời sáng
Như lời cụ già báo mộng
Điều kỳ lạ thay sang đến năm sau
Thì bà có thai và đã sinh ra Nguyễn Khuyến
Nguyễn Khuyến đã trở thành một tài năng đặc biệt
Ngôi mộ ấy là ông nội của Nguyễn Khuyến
Là cụ Nguyễn Tông Tích
Hiện vẫn còn nguyên vị trí ở cánh gò Nam Trại
Nam làng Văn Bỉ
Xã Yên Trung
Y Yên Nam Định
Nơi sinh và ảnh hưởng về con đường học vấn của Nguyễn Khuyến
Nguyễn Khuyến được sinh ra
Cất tiếng chào đời tại nhà ông ngoại
Tức cụ đồ Trần Hiễu Tập
Được ông ngoại nuôi nấng dạy dỗ
Đến năm lên 9 tuổi
Mới cùng cha mẹ trở về Yên Độ
Bình Lục, Hà Nam
Lại nói về thân mẫu của Nguyễn Khuyến
Cụ Trần Thị Thoàn
Được sinh ra trong một dòng họ có truyền thống khoa cử
Ông tổ đời thứ tư
Là Hoàng giáp Trần Hiễu Thành
Đỗ năm 1586
Làm quan tới chức để hình giám sát ngữ sử
Đời vua mặc mậu hợp
Bởi thế cho nên khi chồng mất sớm
Bà phải tần tả khuya sớm nuôi các con
Và phụng dưỡng mẹ chồng
Nhưng quyết tâm của bà là sự học của Nguyễn Khuyến
Phải tiệu thành
Cũng vì lẽ đó mà Nguyễn Khuyến
Rất có hiểu mấy mẹ
Còn nói đến sự học của Nguyễn Khuyến
Thì ông đã học tới 3 người thầy ở Ý Yên
Người thầy thứ nhất
Người đạt viên gạch nền móng đầu tiên
Cho con đường học vấn của ông
Không ai khác chính là ông ngoại
Cụ Đồ Trần Hiễu Tập
Người thầy thứ 2 mà ông tụ học là tiến sĩ
Đốc học tỉnh Nam Định
Hoàng Kim Trung
Người làng Đô Hoàng
Xã Yên Thành
Một người rất giỏi văn trương
Đã từng được ông vua Hay Chữ Tự Đức
Còn phải bàn khen
Văn trương Nam Định đã từng còn e 2 tiếng
Trung vàng Ý Yên
Hoàng Kim Trung
Kim Trung tức là Trung vàng
Một dòng họ có truyền thống khoa cử
Mà hậu ruệ của ông sau này
Là các ông Hoàng Nhượng Tống
Yếu nhân trong quốc gian đảng
Hoàng Trung Tích
Nguyên trưởng ti giáo dục Hà Nam
Hoàng Đình Huống
Nguyên trưởng ti lâm nghiệp phú thọ
Và là cha đẻ của nhà thơ liệt sĩ Hoàng Minh Chính
Với bài thơ đi học nổi tiếng
Đã được nhạc sĩ Bùi Đình Thảo phổ nhạc
Người thầy thứ 3 là
Hoàng Giáp Phạm Văn Nghị
Một chí sĩ yêu nước
Người xã Yên Thắng huyện Ý Yên Nam Định
Ông đã từng mộ quân xin với châu đình được đánh pháp
Nguyện vọng của ông không được châu đình chấp thuận
Và bắt ông phải giải giáp binh sĩ
Vì lúc này châu đình đã có chủ trương
Đầu hàng pháp
Có lẽ vì nặng tình với quê mẹ Ý Yên
Nên trước khi mất
Nguyện khuyến dặn con cháu
Để mộ mình trên đỉnh núi Phượng Nhi
Thuộc xã Yên Lợi, Ý Yên Nam Định
Hướng mộ nhìn về từ đường quê nội
Ở Yên Đổ
Từ vị trí bộ như một điểm trung tâm
Phía đông bắc nhìn về từ đường quê nội
Cách khoảng 14km
Phía tây bắc cách quê ngoại khoảng 5km
Phía nam cách quê thầy Phạm Văn Nghị
Ở Yên Thắng khoảng 11km
Phía tây cách quê thầy Hoàng Kim Trung
Khoảng 6km
Và phía đông nam cách quê bạc Đồng Môn
Là Tạm Nguyên Vị Xuyên
Hàng Bích Sàn khoảng 16km
Phải chăng đây có phải là chủ ý
Của Nguyện Khuyến từ đỉnh núi Phượng Nhi
Như một điểm trung tâm nhìn về quê nội
Quê mẹ và quê các thầy dạy của mình
Nếu đúng như vậy
Thì Âu cũng là tấm lòng hiếu kính
Của ông đối với công cha nghĩa mẹ ơn thầy
Nguyện Khuyến
Là một trong những nhà thơ lớn của Việt Nam
Trên chặn đường chuyển tiếp giữa
Hai thời kỷ văn học
Trong số mót 400 bài thơ vừa nôn
Vừa chữ hán cùng một số câu đối
Của ông để lại. Có nhiều bài từ lâu
Đã được lựa chọn đưa vào các bộ văn tuyển
Các sách giáo khoa
Sách giảng văn và hơn thế nữa được lưu truyền
Rất rộng rãi trong công chúng
Từ lớp người có học, kẻ sĩ
Đến người dân bình thường
Thờ văn Nguyện Khuyến được đăng tải
Đầu tiên là trên tạp chí Nam Phong
Vào trước những năm 20 của thế kỷ trước
Nhưng cũng phải đợi đến
Đến gần 20 năm sau
Thì công tác văn học sử trên đường hình thành
Mới tìm đến Nguyện Khuyến
Và với tinh thần siêu tầm thơ văn của ông
Trong buổi đầu, chủ yếu là thơ nôm
Người ta nhận ra đầu tiên và cũng là dần dần
Một Nguyện Khuyến nhà thơ trào phúng xuất sắc
Cụ Nguyện Khuyến
Quê ở Làng Vị Hạ
Này thuộc xã Trung Lương, huyện Binh Lục, tỉnh Hà Nam
Cụ là người nuôi trí học hành
Để giúp dân, giúp nước
Và đã đạt đến vinh dự cao nhất
Trong sự nghiệp thi cử
Khi đỗ đầu cả ba kỳ thi
Hương Hội Đình
Tuy nhiên, đỗ đạt rồi ra làm quan
Cụ mới thấy chán ngáng thế sự khi thực dân Pháp
Đang lấn chiếm dân đất nước
Còn chưa đình Huế thì hẹn nhát cam chịu
Bởi thế, làm quan đúng 10 năm
Cụ cáo quan về quê nhà dạy học
Ngầm thờ, sống vui vầy giữa xóm làng
Cụ nhiều lần viết đại tự
Cho câu đối bà con lối xóm
Điều đó là chuyện bình thường đối với
Một người khoa danh như Cụ
Tuy nhiên, điều đặc biệt là mỗi lần cho chữ
Cho câu đối của Cụ là một giai thoại kỳ thú
Sau đây, mời quý vị cùng nghe
Một số những giai thoại này
Tài vẽ bùa chấn điểm
Cuốn sách Nguyễn Khuyến và Giai thoại
Do Hội Văn học nghệ thuật Hà Nam Ninh
Ấn hành vào năm 1987
Do Bùi Văn Cường siêu tầm và biên soạn kể rằng
Một làng nọ bị hỏa hoạn
Cháy mất cả đình làng
Khi dựng lại đình, kỳ mục làng đến
Xin Cụ tam nguyên mấy chữ về treo
Để chấn tần hòa, vì người ta tin rằng
Cụ là một vị thần sống
Và do vậy, chữ Cụ có thể
Cảm động được cả thần linh
Nghe những người đến xin chữ
Nói rõ sự tình
Cụ liền lấy cây bút đại tử
Viết lên lụa đều một chữ
Nhất, rất lớn, có hai đầu phình ra
Giữa thoát lại
Cụ dặn đem về treo ngược
Lên giữa cửa đình
Chẳng ai hiểu ý nghĩa ra sao
Nhưng người ta không dám hỏi
Mà cứ y lời đem về treo lên
Lâu lâu sau, không thấy xảy ra hỏa hoạn nữa
Người ta tin là do sự
Mầu nhiệm của đạo bùa của Cụ tam nguyên
Nên làng bèn biện lễ
Và cử quan viên đến tặng Cụ
Hôm ấy, có một người đánh bạo
Hỏi Cụ ý nghĩa của chữ nhất
Trên đạo bùa, nghe vậy, Cụ hỏi lại
Các ông thấy chữ nhất
Ấy có giống cái chày không
Đáng người kia bảo rất giống
Lúc ấy, Cụ mới cười rồi thùng thình bảo
Cái chày mà treo đứng
Là chày đứng
Chày đứng là đừng cháy, có thế thôi
Giai thoại, bán chữ cho quan thàm
Từ khi Cụ tam nguyên cáo lão về quê sinh sống
Dân quanh vùng vì kính ngưỡng học vấn
Chữ nghĩa của Cụ
Nên thường đến xin Cụ cho câu đối
Trong những đối tượng xin câu đối
Xin hoành phi
Có người có lòng thành thực
Nhưng cũng không ít kẻ xin vì thói hãnh tiền
Cụ vốn cam ghét bọn thàm quan
Lại sống dựa vào Tây
Nên nhiều fan Cụ đã sử dụng
Vốn chữ nghĩa của mình để chửi đám này
Khi chúng đến xin câu đối
Trong sách Nguyễn Khuyến và Giai thoại
Có ghi về Giai thoại
Về việc Cụ dùng phép triết tự để mắng
Tên tri huyện thanh liềm
Khi đến xin Cụ một bức hoành phi
Vốn dĩ vên quan này vừa tham
Lại vừa kiệt nhưng lại thích làm sàng
Để tỏ ra mình cũng là tay biết trời
Chữ nghĩa
Nhân một lần có việc quan đi qua làng
Hắn rẽ vào nhà Cụ Nguyễn Khuyến xin Cụ viết
Cho mấy chữ để về treo nơi công đường
Đã biết rõ bản chất hắn
Cụ không úp mở nói ngay
Được, chữ thì có nhưng đắt đấy
Mỗi chữ mới quan
Thầy cần mấy chữ
Cứ việc tính tiền ra mà lấy
Viên tri huyện nghe thì giật mình
Nhưng chót ngỏ lời rồi không thể chạy làng
Mà hoành phi thì không thể xin một chữ
Cuối cùng y đành cây đắng
Xin hai chữ
Cụ hẹn mai cho người mang đủ tiền đến lấy
Viên quan về nhà thuật lại
Chuyện cho vợ nghe
Bộ vợ rễ nảy lên
Thôi chết, chỗ nào chứ
Chỗ Cụ Tam Nguyên
Ông làm thế chỉ tổ loay tính keo kiệt ra
Người ta khinh cho
Này nhé, hoành phi hai chữ là ít nhất
Người ta cũng thường xin thế
Nhưng đằng này khác
Cụ đã ngã giá trước mà mình chỉ xin có hai chữ
Có phải rõ ra mình buồn xỉn
Tiếc tiền không
Nghe vợ nói viên quan vợ lẽ
Là mình dại nên lại bấm bụng sai người
Mang 40 quan xuống xin Cụ cho hẳn 4 chữ
Dù rất sót của
Nhưng viên quan cũng được nở nang
Mày mặt vì Cụ cho 4 chữ rất hay là
Thiên lý lương tâm
Tạm dịch là nghìn dặm người tốt
Nghĩ đến thân phận mình làm quan phụ mẫu
Hoành phi như thế
Nghĩa là có tiếng tốt được người ta đồn
Sa đến nghìn dặm
Nên vợ chồng tri huyện rất mừng
Bèn chọn gỗ tốt thuê thợ khắp ngày
Ít lâu sau có một anh học trò lỡ lời thế nào đấy
Bị quan sai lính nọc ra đánh giữa công đường
Anh học trò bị đánh xong
Hấp mực quay ra vừa đi
Vừa ngoái cổ lại nhìn bức đại tự
Lầm bẩm
Hèn gì mà Cụ Tăng Nguyên chẳng chửi cho
Đáng kiếp
Quan nghe thấy trột ra mới gọi anh ta lại hỏi nghĩa làm sao
Nhưng anh học trò chỉ nói
Cụ Tăng Nguyên chửi quan mà quan không biết
Quan phải nai nỉ mấy lần
Sao phải cho anh ta một ít tiền
Làm lộ phí anh ta mới giảng trò
Thì ra thiên lý lương nhân
Có thâm ý chửi quan là trọng thực
Tức là thàm ằn
Bởi vì chữ thiên đặt trên chữ lý thành chữ trọng
Chữ nhân đặt trên chữ lương là chữ thực
Giải tọa tiếp
Đó là câu đối vô tiền thó ngộ
Lại có một anh làm nghề coi trợ
Vừa mua được chức phó lý
Lại dựng được ngôi nhà mới
Vừa gần trợ lại vừa gần trồng
Chuẩn bị đến ngày tân gia
Anh này đến xin Cụ Tăng Nguyên đôi câu đối
Vốn biết rằm 3 chữ hán
Anh ta xin Cụ cho câu đối bằng chữ hán
Nhưng khi về nhà khoe vợ
Thì vợ lại trách sao không xin cho câu đối chữ nôm cho dễ hiểu
Rồi chẳng đợi chồng thỏa thuận
Chị vợ chạy ngay đến nhà Cụ Tăng Nguyên
Thưa lại là xin câu đối nôm
Thấy chuyện ngộ ngĩnh
Cụ làm bộ khó khăn nói
Lôi thôi nhí, anh thích chữ
Chị thích nôm, khó chịu quá
Thôi thì thế này là vừa cả lòng anh
Lòng á
Nói rồi Cụ kêu lấy giấy bút ghi
Nhất cận thị, nhị cận giang
Thử địa tịch tẳng xưng tị ốc
Dầu ở làng sang ở nước
Nhờ trời nay đã vảnh dâu tôm
Cái hay của câu đối
Nghĩa là ở đầu mỗi câu có một câu tục ngữ
Và dù là một vế chữ hán
Một vế chữ nôm nhưng lại đối nhau chàn chát
Làng với thị
Giang với nước
Hay nhất là mấy chữ quấy của hai vế
Xưng tị ốc, nghĩa là xưa từng tịnh vượng
Với vảnh dâu tôm
Vừa nói được nỗi mừng
Lại vừa tả được sự ánh diện của vợ chồng anh co trợ
Điều đáng để chúng ta suy nghĩ
Là hầu như tất cả những bước thăng trầm
Của cái triều đình mà ông gắn bó
Cũng đã đại diện cho
Cái xã hội mà ông có sứ mệnh
Kinh bằng tế thế với tư cách một nhò sĩ
Tuyệt không hề thấy Nguyễn Khuyến
Trực tiếp nhắc đến phản ánh lại trong thờ văn
Ông không hề đề cập đến chuyện chiến
Và hòa
Khi Nguyễn Khuyến đến tuổi vác lều chóng đi thi
Thì tâu chiến của thực dân Pháp đã
Quanh cuộn ngoài khơi cửa biển Đà Nẵng
Khi ông đỗ đầu thi Hương
Thì chúng đã nuốt xong ba tỉnh miền Đông Nam Bộ
Khi ông đỗ đầu hai kỳ thi nữa
Thì chúng đang sửa soạn đánh ra Hà Nội
Rồi Nguyễn Khuyến làm quan cùng với
Những bước củng cố ách đô hộ của thực dân Pháp
Và khi chúng đánh Hà Nội lần thứ hai
Chiếm hẳn lại đánh lan ra các tỉnh bất kỳ
Thì cũng là lúc Nguyễn Khuyến
Cáo quan về làng
Số nổi trong những năm 60
Đã từng làm khắc khoại rất nhiều sĩ phu
Làm xuất hiện một Nguyễn Đình Triều
Một phan văn trị nổi danh miền Lục tỉnh
Ông cũng không đả động đến
Chuyện Bình Tây xác tả
Vốn là con đẻ trực tiếp
Của đám nhà nho cực đoàn
Mà hậu quả của nó chúng ta đã biết
Đã gây nên bao nhiêu thẳng kịch ở miền Trung
Từ Bình Định cho đến Thanh Nghệ
Ông gần như im hơi lặng tiếng
Trước con đường mộ binh đánh giặc
Qua một Phan Đình Phùng, một Nguyễn Ôn
Một phong trào Ba Đình hay Bãi Sậy
Thậm chí một công cuộc kháng Pháp
Có quy mô của cả xứ Bắc Kỳ
Và có chiếu chỉ chính thức của hạng nghi
Như công cuộc trèo trống trên vùng núi
Dường Tây Bắc của Bắc Kỳ
Và giữa lúc chưa ai kịp hiểu tình thế ra sao
Thì đung một cái
Nguyễn Khuyến từ chối trức Tổng đốc Sơn Tây
Do Nguyễn Hữu Độ đề cử
Mà trở lại Vân Bùi
Cho nên Nguyễn Khuyến chưa tự ý thức được
Bước ngoặt trở về của đời mình
Trong khoảng giữa những năm 80 của thế kỷ thứ 19
Về khách quan
Đó vẫn là một biến cố trọng đại
Làm sáng giá con người Nguyễn Khuyến
Và làm sáng dạy hồn thơ Indo
Ở bước ngoặt đó
Nguyễn Khuyến không chỉ đơn thuần cởi trước áo thụng xanh già
Mà còn cởi theo được nhiều dòng buộc khác
Để từng bước nhận thức lại giá trị chân chính
Của đời sống
Xác định lại nghĩa sự sống trên một bình diện mới
Cũng tức là
Tìm thấy lại bản lĩnh và nhân cách của mình
Đất Yên Nam Định
Là nơi ông đã được sinh ra và gắn liền tuổi thơ
Tại nhà ông ngoại
Nơi có những người thầy hun đúc nên tài năng
Nhân cách của Nguyễn Khuyến
Nơi có người mẹ lý tưởng gắn
Với một câu chuyện tâm linh
Nơi lưu giữ phần mộ ông nội
Ông ngoại của Nguyễn Khuyến
Và phần mộ ngay của chính ông trên đỉnh núi Phương Nhì
Năm 2012
Bảo tàng lịch sử quốc gia
Phối hợp với bảo tàng Nam Định
Đã tiến hành một cuộc khai cuộc khảo cổ học
Tại đỉnh núi Phương Nhì
Tại huyện Yên tỉnh Nam Định
Kết quả của cuộc khai cuộc đã làm xuất lộ
Một công trình kiến trúc tương đối đồ sộ
Điều này đã gây nhiều sự chú ý
Của giới nghiên cứu khảo cổ học Việt Nam
Về tên gọi cũng như niên đại của di tích
Tuy nhiên, về tên gọi
Di tích xuất lộ trong hố khai cuộc
Trên đỉnh núi Phương Nhì là một tòa đài
Nhân định này dựa chủ yếu vào cấu trúc
Của công trình, đài có hình lục rác
Cân đối có 6 cạnh với 5 cấp nền
Đồng thời, dựa vào những tài liệu
Nghi chép lại thì, núi Phương Nhì
Cũng có tên gọi là núi Bảo Đài
Theo Nam Định tỉnh Dư Địa Chí
Mục Lục, núi Bảo Đài
Giáp địa phận xã Phú Nhì
Thuộc hạt Phong Doanh
Núi có 3 đỉnh, cao 30 trượng, rộng 20 trượng
3 thước, dài 100 trượng
Núi này là núi cao nhất trong hạt
Vậy thì núi Phương Nhì chính là núi Bảo Đài
Hay có thể là Bảo Đài
Được Nguyễn Âu Ngọc
Nhắc tới
Và có lẽ trên núi phải có một tòa đài nào đó
Thì mới được gọi như thế
Vậy đài đó chỉ có thể là công trình kiến trúc này
Cũng theo Nguyễn Âu Ngọc
Thì núi Bảo Đài còn được gọi là núi Bình Phong
Là nơi danh thắng thứ nhất trong huyện
Trên núi có chùa Bình Phong
Bên chùa có khe Tuấn Nhật
Từ lưng núi chảy ra
Dưới có cái hồ đá, nước rất trọng
Chảy suốt ngày đêm không ngừng
Dân ở đây quen gọi là chùa Suối
Hiện nay, tại đây còn có 3 ngọn tháp cổ kính
Của ngôi chùa trên nền đất cũ
Tương truyền, Trịnh Tĩnh Vương
Tức Chúa Trịnh Sâm
Đã từng lên thăm chùa và có đề thơ lại ở đây như sau
Ẩn nước nhăn yêu
Sưởng Phạm Dinh
Vân Vi Liêm Mạc Thạch Vi Bình
Châu Lưu Thủy Giã
Tuyển Song Phái
Thạc Tính Sơn Tâm Nguyệt Nhất Hoàng
Nghĩa là thấp thoáng ở giữa lưng núi
Có một ngôi chùa lớn
Mê làm dàm màu đá thì là Bình Phong
Nước trong như Ngọc Châu
Hai dòng chảy suốt đêm ngày
Đá đẹp như Ngọc
Chứa ở lòng khe có bóng trăng lai láng
Qua những di vật khai cuột được cho thấy
Những đối tượng thể hiện trong các vật liệu kiến trúc chủ yếu
Tập trung vào đề tài dòng, phượng, cúc dây
Đây là những đề tài phổ biến
Tự trưng cho sự cao sàng, quyền quý
Của các vật vua, quản
Có lẽ vì thế mà đây được gọi là bảo đài
Thêm nữa, từ di tích về phía bắc khoảng 1 km là di tích bảo tháp Trương Sơn
Được xây dựng vào thờ lý, đã được các nhà khảo cổ khai cuột
Nghiên cứu từ 5-6 năm về trước
Bên kia đã có một bảo tháp Trương Sơn rồi
Thì bên này tồn tại một bảo đài phương nhì
Có lẽ là điều đúng nhiên
Kết quả của cuộc khai cuột đã được tổng hợp lại
Trong báo cáo khai cuột lưu giữ
Bộ văn hóa, thể thao và du lịch đã quyết định xếp hạng cùng di tích
Đình chùa Ngô Xá, chùa Nê và phế tích khảo cổ bảo tháp Trương Sơn
Là di tích cấp quốc gia
Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi
Quý vị nhớ ủng hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hanoi Phố
Để không bỏ lỡ những video mới nhất
Quý vị hãy bình luận ở phía dưới
Để góp ý cho Duy những địa điểm, những di tích lịch sử
Mà quý vị muốn Duy tới khám phá và trải nghiệm
Cảm ơn quý vị rất nhiều
