ĐỘNG THÁI MỚI CỦA ĐÀI LOAN KHIẾN TRUNG QUỐC NGÀY CÀNG THÊM BẾ TẮC

Trong màn đêm âm ưu của chính trị thế giới, một bóng ma đang lẳng lẽ trưởng qua eo biển Đài Loan. Nó không phải là tàu chiến hay oanh tạc cơ, mà là một thứ quyền lực đáng sợ hơn. Chip bán dẫn, trái tim của nền công nghiệp toàn cầu. Cuộc đối đầu Mỹ-Trung giờ đây không chỉ là chiến tranh thương mại mà đã biến thành một cuộc chạy đua sinh tử. Ai kiểm soát được công nghệ, kẻ đó kiểm soát tương lai. Hãy tưởng tượng một ngày, những chiếc iPhone không thể xuất sửa, xe điện Tesla, T-liệt, ngành công nghệ toàn cầu sụp đổ. Tất cả chỉ vì một hòn đảo nhỏ bé mang tên Đài Loan. Trung Quốc, với tham vọng nuốt trọn Đài Loan, có thực sự đủ sức mạnh để tấn công? Hay đây chỉ là một ván bài chính trị mà Tập cận mình đang chơi với Mỹ? Tổng thống Trump đã cảnh báo, một cuộc xâm lược Đài Loan sẽ là thảm họa. Nhưng liệu Mỹ có dám can thiệp, hay Đài Loan sẽ trở thành Ukraine thứ hai? Chiến tranh hay hòa bình? Ván cửa này sẽ đi về đâu? Hãy cùng chúng tôi giải mát câu chuyện trong video ngày hôm nay. Kim Hoa xin kính trả quý khán thính giải. Thưa quý vị, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm 3 tháng 3 cho biết cuộc xâm lược Đài Loan của Trung Quốc sẽ là thảm họa. Tuyên bố này được đưa ra giữa bối cảnh công ty lớn nhất Đài Loan đã hứa sẽ chi ít nhất 100 tỷ đô la tại Hoa Kỳ. TSMC, công ty sản xuất vi mạch tiên tiến nhất thế giới, là nhà cung cấp hàng đầu cho các công ty như Apple và Nvidia, đã quyết định đầu tư số tiền lớn vào Mỹ, khi nền dân chủ của hòn đảo này phải đối mặt với mối đe dọa từ thuế quan của Donald Trump và cả nguy cơ bị tấn công ngày càng cao từ Trung Quốc. Phát biểu tại buổi công bố khoản đầu tư 100 tỷ đô la từ tập đoàn sản xuất chip TSMC của Đài Loan, ông Trump nói rằng việc Trung Quốc tấn công vào hòn đảo này rõ ràng đó sẽ là một sự kiện thảm khốc. Câu hỏi đặt ra lúc này là với thỏa thuận mới được thiết kế để giúp Hoa Kỳ giảm sự phụ thuộc vào nguồn chip nhập khẩu, liệu Đài Loan có nhận được sự bảo vệ nào từ Hoa Kỳ hay không. Phát biểu với các phóng viên sau thông báo tại phòng Roosevelt của Tòa Bánh Ốc, ông Trump cho biết việc đầu tư chắc chắn sẽ giúp Hoa Kỳ có được vị thế trong lĩnh vực kinh doanh chip cực kỳ quan trọng. Vì vậy, động thái đầu tư từ tập đoàn chip hàng đầu thế giới này vào Hoa Kỳ sẽ có sức tác động lớn nếu có chuyện gì xảy ra với Đài Loan. Ngày 3 tháng 3, ông Trump đã chào đón giám đốc điều hành của TSMC tới Tòa Bánh Ốc để công bố khoản đầu tư mới lớn và đốc Mỹ. Ông Trump nói, Chúng ta phải có khả năng sản xuất chip và chất bán dẫn mà chúng ta cần ngay tại đây. Đây là vấn đề an ninh quốc gia đối với chúng ta, nước Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Hồ Quân Lúc Ních cho biết, khoản đầu tư và nhà máy sản xuất chip tại Mỹ là dấu hiệu cho thấy các chính sách cứng rắn của Tổng thống Trump đang phát hủy tác dụng. Ông Lúc Ních nói, Bây giờ bạn đang thấy sức mạnh của nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump bởi vì TSMC, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, đang đến Mỹ với khoản đầu tư 100 tỷ đô la. Đài Loan sản xuất khoảng một nửa số vi mạch của thế giới và hầu hết các loại vi mạch tiên tiến nhất. Quốc đảng này giữ vai trò cực kỳ quan trọng đối với ngành công nghiệp điện tử toàn cầu và được coi là cung cấp lá chắn silicon, giúp ngăn chặn các cuộc tấn công quân sự Trung Quốc. Và Trung Quốc vẫn không hề từ bỏ kế hoạch thống nhất hòn đảng tự trị Đài Loan với lục địa. Nhà lãnh đạo Tập Cận Bình đã án chỉ rằng, ông sẽ thực hiện điều đó bằng vũ lực nếu cần thiết. Các nhà lãnh đạo Đài Loan hiện vẫn đang theo dõi mạch cung để xem có bất kỳ dấu hiệu nào về ý định của ông Trump đối với hòn đảng này không. Một số ý kiến tỏ ra lo lắng cho số phận của Đài Loan về cách mà ông Trump thúc đẩy Ukraine đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga, song song với việc yêu cầu các nhà lãnh đạo châu Âu tăng chi tiêu quân sự thay vì trông chờ vào sự hào phóng của Washington. Tình hình Ukraine khiến Đài Loan quan ngại. Ở nhiệm kỳ Tổng thống lần trước, ông Trump khá được lòng người dân Đài Loan và được coi là lực lượng mạnh mẽ chống lại mối đe dọa thôn tính từ Trung Quốc. Trong nhiệm kỳ đầu tiên đó, việc chấp thuận bán vũ khí của Hoa Kỳ cho Đài Loan tăng vọt, hoạt động của hải quân Hoa Kỳ ở eo biển Đài Loan tăng lên và ông Trump đã phá vỡ thông lệ để nhận cuộc gọi từ Tổng thống Đài Loan khi đó là bà Thái Anh Văn. Động thái mang lại tính hợp pháp cho chính quyền này. Nhưng sự trở lại của Tổng thống Trump lần này đã mang đến một sự thay đổi toàn cầu. Sự thay đổi này đã khiến thế giới phải ngạc nhiên từ việc đóng cửa USAID và diễn biến từ tiến trình đàm phán với Nga về cuộc chiến Ukraine, đến ý tưởng sát nhập Greenland và Canada, kiểm soát Gaza để tái phát triển. Thông điệp của ông Trump về việc hỗ trợ Đài Bắc đã khiến người ta khó lường và hòn đảo này đang trong tình trạng lo lắng, bởi việc rút lại sự hỗ trợ của Hoa Kỳ ở đây sẽ gây ra cuộc khủng hoảng hiện sinh. Trung Quốc từ lâu đã đe dọa sẽ xâm lược và sát nhập Đài Loan nếu Đài Loan từ chối chấp nhận thống nhất với đại lục. Một chiến dịch hiện đại hóa quân sự do nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Quận Bình ngày càng thúc đẩy đang đưa Bắc Kinh đến gần hơn với khả năng hiện thử hóa điều này. Từ lâu sự hỗ trợ từ Hoa Kỳ, nước hậu thuẫn lớn nhất của Đài Loan, được coi là rất quan trọng đối với sự tồn tại của hòn đảo. Trong khi cựu Tổng thống Joe Biden đã nhiều lần nói rằng dưới sự lãnh đạo của ông, Hoa Kỳ sẽ cam kết bảo vệ Đài Loan nếu bị Trung Quốc uy hiếp, thì Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ lần này lại từ chối đề cập đến vấn đề Đài Loan. Tất nhiên, việc ông Trump từ chối trả lời các câu hỏi về Đài Loan không đồng nghĩa với việc ông không chống lại sự bành chướng của Trung Quốc. Dù vậy, ở góc độ của nhà cầm quyền Đài Loan, họ hoàn toàn có lý khi cảm thấy lo lắng khi Tổng thống Trump đặt câu hỏi về giá trị của sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và đưa ra ý tưởng tính phí bảo vệ Đài Loan. Ông Trump từng cáo buộc Đài Loan ăn cắp hoạt động kinh doanh chấp bán dẫn của Hoa Kỳ và chỉ trích các đối tác thương mại, trong đó có cả Đài Loan, có thẳng dư với Hoa Kỳ. Thậm chí ông Trump đã đe dọa hoặc áp đặt mức thuế toàn cao và toàn diện. Cách tiếp cận mới của Tổng thống Trump đã khiến người ta càng tỏ ra quan ngại, thậm chí có ý kiến cho rằng Tổng thống Trump nhìn nhận Đài Loan, một người bạn lâu năm của Hoa Kỳ, như một tài sản chiến lược, một đối thủ kinh doanh hay một con bải mặt cả với Trung Quốc. Rory Daniels, Giám đốc điều hành Viện Chính sách xã hội châu Á cho biết, có hai lĩnh vực không chắc chắn. Thứ nhất là Tổng thống Trump sẽ đánh giá giá trị của Đài Loan đối với Hoa Kỳ như thế nào trong bất kỳ kịch bản hoặc tình huống bất chắc. Và thứ hai là liệu phần còn lại của Chính phủ Hoa Kỳ có ảnh hưởng đến quan điểm của ông Trump về cách hỗ trợ Đài Loan hay không. Tuy nhiên sự lo ngại này đã phần nào được giải tỏa, đã có một số dấu hiệu tích cực trong quan hệ Đài Loan-Hoa Kỳ giữa bối cảnh mối đe dọa từ Trung Quốc. Hồi đầu tháng này, sau khi Tổng thống Trump gặp Thủ tướng Nhật Bản Ishiba Shigeru, hai nhà lãnh đạo đã đưa ra một tuyên bố cụ thể đề cập đến Đài Loan. Với giọng điệu được thay đổi theo hướng mạnh mẽ hơn, tuyên bố nói rằng Hoa Kỳ và Nhật Bản phản đối mọi nỗ lực đơn phương thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực hoặc cưỡng ép. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng đã thay đổi nội dung hiển thị trên website của mình về vấn đề Đài Loan. Động thái này đã nhận được sự hoan nghênh từ Đài Bắc nhưng lại nhận sự chỉ trích và phản ứng từ Bắc Kinh. Song song với những tín hiệu khả quan thì các cuộc đàm phán của ông Trump về vấn đề Ukraine lại tiếp tục khiến người dân Đài Loan lo ngại. Đặc biệt là đối với những người cho rằng có sự tương đồng trong cuộc chiến của Nga, Ukraine và vấn đề Đài Loan, Trung Quốc. Một số nhà phân tích cho rằng Đài Loan có thể được sử dụng hiệu quả như một con bài mặt cả. Và có khả năng, ông Tập Quân Bình có thể yêu cầu ông Trump ủng hộ thống nhất hòa bình và làm suy yếu vị thế của Đài Loan. Trong khi các quan chức chính phủ Đài Loan khẳng định mối quan hệ Đài Loan-Hoa Kỳ vẫn bền chặt và không thay đổi, thì kề bồ Hoàng, giáo sư ngoại giao tại Đại học Quốc lập Chính trị của Đài Loan cho biết, những lo ngại về quan điểm, lãnh đạo của ông Trump đối với Đài Loan đang trở nên rõ ràng hơn. Ông Hoàng nói rằng Đài Loan không nên mơ tưởng háo huyền rằng Tổng thống Trump, người chưa từng đưa ra bất kỳ đảm bảo hòa bình nào cho Đài Loan kể từ ít nhất là cuối nhiệm kỳ đầu tiên của mình, chắc chắn sẽ ra lệnh cho quân đội Hoa Kỳ đến hỗ trợ Đài Loan bất cứ khi nào có nhu cầu cần thiết. Tuy nhiên, mọi sự lo ngại đã được xua tan với động thái đầu tư vào nước Mỹ của TSMC. Đề xuất áp thuế của Tổng thống Trump đã có tác động đáng kể. Chính phủ Đài Loan đã cử các phái đoàn đến Washington, cam kết mua thêm khí đốt và vũ khí của Hoa Kỳ để giảm thặng dư thương mại và tuyên bố sẽ tăng ngân sách quốc phòng lên trên 3% GDP. Nhóm của ông Trump cũng được cho là đã thúc giục gã khổng lồ sản xuất chip TSMC tham gia vào một quan hệ đối tác không xác định với các nhà máy của Intel. Thực ra không hề có sự xung đột giữa khẩu hiệu nước Mỹ trên hết của Tổng thống Trump với quan điểm ủng hộ Đài Loan. Việc lựa chọn nội các với những vị trí quan trọng như Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng có quan điểm rìu hâu với Trung Quốc là một thí dụ. Và như đã nói, ông Trump chỉ từ chối nói rõ quan điểm bảo vệ Đài Loan với báo giới. Điều này không đồng nghĩa là ông không chống lại các nỗ lực bành trướng của Trung Quốc. Và lần này, với sự đầu tư của công ty chip hàng đầu thế giới vào Hoa Kỳ, rủi ro bị xâm chiếm của Đài Loan đã bị giảng đi hơn một nửa. Nói như vậy bởi lẽ, trong trường hợp muốn chiến thắng cuộc chiến công nghệ với Hoa Kỳ, Trung Quốc càng phải củng cố quyết tâm phong tỏa hoặc đánh chiếm Đài Loan để thao túng nguồn cùng chip. Nhưng với việc đầu tư sản xuất chip tại Hoa Kỳ, đòn đánh này của Trung Quốc đã không thể mắc lại lợi thế quyết định. Dù vậy mối đe dọa của Trung Quốc dành cho Đài Loan vẫn còn đó. Trung Quốc có dám thách thức Hoa Kỳ trong vấn đề Đài Loan hay không? Như tìn đã đưa, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ gần đây đã cập nhật tờ thông tin trực tuyến về Đài Loan và xóa cuộn từ chúng tôi không ủng hộ Đài Loan độc lập. Động thái này được xem là sự đảo ngược chính sách lớn và khiến đặc cộng sản Trung Quốc lo lắng. Đã có sự phản đối mạnh mẽ từ Bắc Kinh. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố rằng Hoa Kỳ đã có bước thụt lùi nghiêm trọng về lập trường của họ đối với vấn đề Đài Loan và cáo buộc Hoa Kỳ đã gửi thông điệp sai lầm đến các lực lượng ly khai trên đảo. Ngược lại, Chính phủ Đài Loan tỏ ra hoan nghênh động thái cập nhật này từ Hoa Kỳ. Họ xem đây là một sự phản ánh tích cực về quan hệ đối tác chặt chẽ và thân thiện giữa Đài Loan và Hoa Kỳ. Về phần mình, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ mô tả bản sửa đuổi này là một bản cập nhật thường lệ, tái khẳng định cam kết của mình đối với chính sách Một Trung Quốc, đồng thời phản đối bất kỳ hành động đơn phương nào đối với nguyên trạng từ cả hai bên. Nhà cầm quyền Bắc Kinh vẫn đặc biệt thận trọng về những thay đổi trong chiến lược Đài Loan của Washington. Vì chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện tại có rất nhiều nhân sự có đường đối cứng rắn với Trung Quốc. Những lựa chọn quan trọng trong nội các của ông Trump như Cố vấn An ninh Quốc gia Michael, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trung quốc phòng Pete Hussein đều có lập trường chống Bắc Kinh mạnh mẽ. Điều này cho thấy lập trường có tính đối đầu hơn của chính phủ Hoa Kỳ so với nhiệm kỳ trước đó của Tổng thống Biden. Cách tiếp cận trên lĩnh vực kinh tế quyết liệt của Tổng thống Trump bao gồm đề xuất tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, được cho là có thể ảnh hưởng đáng kể lên nền kinh tế đang gặp khó khăn của Trung Quốc. Trong khi đó, nhóm an ninh quốc gia của ông lại ưu tiên chống lại tham vọng quân sự của chế độ Trung Quốc, đặc biệt là liên quan đến vấn đề Đài Loan. Tuy nhiên nhà lãnh đạo Đặc Cộng sản Trung Quốc sẽ không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm Đài Loan. Động thái này không mấy bất ngờ, nhưng vấn đề là liệu Quân đội Giải phóng Nhân dân PLA có đủ khả năng thực hiện một chiến dịch như vậy hay không. Bất chấp sự hiện đại hóa, quân sự nhanh chóng của Trung Quốc bao gồm lực lượng hải quân lớn nhất thế giới, lực lượng không quân được tăng cường, năng lực tên lửa tiên tiến và các công cụ chiến tranh mạng. Báo cáo của tập đoàn RAND có tựa đề khả năng sẵn sàng chiến đấu đáng ngờ của quân đội Trung Quốc. Không tỏ ra tin tưởng vào khả năng Trung Quốc có thể trở thành mối đe dọa sắp xảy ra đối với Hoa Kỳ và các đồng minh của họ. Báo cáo của RAND lập luận rằng quân đội Trung Quốc, PLA hiện vẫn đang chủ yếu tập trung vào việc duy trì sự cai trị của Bắc Kinh thay vì chuẩn bị cho chiến tranh cường độ cao. Khả năng hoạt động như một lực lượng hiện đại, sẵn sàng chiến đấu của PLA bị cản trở bởi sự kiểm soát chính trị. Họ gặp khó khăn trong tuyển dụng và tình trạng thiếu hiệu quả về mặt cấu trúc. Timothy Heath, một chuyên gia lâu năm về Trung Quốc tại RAND, đã viết trong báo cáo rằng PLA vẫn tập trung cơ bản vào việc duy trì sự cai trị của đặc động sản Trung Quốc thay vì chuẩn bị cho chiến tranh. Heath thêm rằng những thành quả hiện đại hóa quân đội của Trung Quốc trước hết và quan trọng nhất là nhằm củng cố sức hấp dẫn và uy tín của chế độ cầm quyền Bắc Kinh. Điều này khiến cho chiến tranh khó có thể xảy ra. Một ví dụ mà chuyên gia này trích dẫn là về những cân nhắc chính trị xung đột với các mục tiêu quân sự, là việc PLA dành tới 40% thời gian huấn luyện cho các chủ đề chính trị. Chuyên gia này cho biết sự đánh đổi về thời gian có thể dành để thành thạo các kỹ năng cần thiết cho hoạt động chiến đấu càng đặt ra câu hỏi về mức độ chuẩn bị của PLA cho việc chiến tranh hiện đại. Ông Heath cũng lưu ý rằng các đơn vị PLA không chỉ được chỉ huy bởi các sĩ quan chỉ huy, mà còn bởi các chính ủy tập trung và lòng trung thành với đảng hơn là hiệu quả chiến đấu. Ông viết, một hệ thống chỉ huy chia rẽ, chính ủy và từ lệnh làm giảm khả năng phản ứng linh hoạt và nhanh chóng của các chỉ huy trước. Ở một phần diện khác, nguồn lực vũ khí của Trung Quốc bao gồm máy bay tàng hình và tên lửa siêu thanh có hiệu suất chiến đấu thực tế vẫn chưa được kiểm chứng. Và lịch sử chiến tranh đã chỉ ra rằng chỉ riêng vũ khí tiên tiến cũng chưa thể bảo đảm thành công trên chiến trường. Và điều này làm giấy lên nghi ngờ về khả năng của quân đội Trung Quốc trong việc tiến hành các hoạt động chung phức tạp trong chiến tranh hiện đại. Những chính sách tuyển dụng và sử dụng nhân sự cũng đang ngày càng làm suy yếu nỗ lực hiện đại hóa của quân đội Trung Quốc, vì quân đội không thu hút được những nhân tài hàng đầu từ các trường đại học tốt nhất của nước này, mặc dù họ luôn muốn nhắm đến những sinh viên mới tuất nghiệp, có nền tảng khoa học và kỹ thuật. Hàm nhũng, hướng bức nhập ngũ và những người lính mới tìm cách từ chối phục vụ sau khi nhập ngũ càng làm suy yếu khả năng xây dựng một lực lượng chung có khả năng tiến hành chiến tranh hiện đại. Những thách thức này càng trầm trọng hơn do hệ thống cứng nhắc, nặng về tính phê duyệt của quân đội Trung Quốc. Điều này ngăn cản sự chủ động và tư duy phản biện, vốn dĩ là phần chất cần thiết để các sĩ quan và hạ sĩ quan hoạt động hiệu quả trong môi trường chiến đấu phức tạp và thay đổi nhanh chóng. Cấu trúc nội bộ này, kết hợp với nạn tham nhũng ăn sâu, bao gồm cả việc mua sắm gian lận và quản lý yếu kém trong lực lượng tên lửa của Trung Quốc, đã làm suy yếu đáng kể khả năng sẵn sàng chiến đấu. Ngoài ra, Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc PLA đã không tham chiến kể từ năm 1979. Điều này càng làm dấy lên nghi ngờ về khả năng tiến hành các hoạt động chung phức tạp, cần thiết cho chiến tranh hiện đại. Một số nhà phân tích cho rằng, Bắc Kinh có thể giành được lợi thế quân sự quyết định vào năm 2027. Tuy nhiên, báo cáo của Rens cũng tỏ ra nghi ngờ về khả năng của chính quyền Trung Quốc trong việc tiến hành một cuộc xâm lược Đài Loan thành công. Trong khi Trung Quốc tiếp tục mở rộng kho vũ khí quân sự của họ, thì quân đội PLA đang phải đối mặt với những thách thức lớn về hậu cần, và điều này khiến một cuộc tấn công đổ bộ quy mô lớn trở nên cực kỳ rủi ro. Các đánh giá tình báo Hoa Kỳ cho thấy, nạn tham nhũng lan tràn trong ngành quốc phòng Trung Quốc đã buộc ông Tập phải tập trung nhiều hơn vào cải cách quân sự nội bộ hơn là xung đột bên ngoài. Và một khi nền kinh tế Trung Quốc chậm lại, những thách thức trong nước gia tăng, vai trò chính của PLA có thể chuyển dịch xa hơn nữa sang mục tiêu an ninh chế độ, thay vì các hoạt động quân sự bên ngoài. Mặc dù không nên đánh giá thấp quân đội Trung Quốc, vì kho vũ khí hạ nhất mở rộng của họ và những tiến bộ trong vũ khí siêu thanh đã báo hiệu cho sự chuẩn bị. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Trung Quốc đối với vấn đề xung đột Đài Loan có thể tập trung vào sự ép buộc chiến lược hơn là chiến tranh toàn diện. Thay vì đối đầu quân sự trực tiếp với Hoa Kỳ, Bắc Kinh có thể dựa vào áp lực kinh tế, chiến tranh mạng và các hoạt động gây ảnh hưởng để khẳng định quyền lực của mình. Bất kể năng lực của quân đội PLA như thế nào, Trung Quốc vẫn luôn là mối đe dọa chính đối với Hoa Kỳ và Đài Loan. Và mối đe dọa này không thể bị bỏ qua. Trung Quốc từ lâu đã được xem là mối đe dọa lớn đối với Hoa Kỳ, và Tổng thống Trump giờ đây đang theo đuổi chính sách đối ngoại với khẩu hiệu nước Mỹ trên hết. Cách tiếp cận này của ông Trump đã đặt Trung Quốc vào thì khó. Nên khi càng thẳng về Đài Loan càng leo thang, thì nhà cầm quyền Trung Quốc càng mắc kẹt trong thế bế tắc chiến lược. Đến đây, chương trình của chúng tôi xin phép được tạm dừng. Quý vị hãy để lại bình luận của mình để liên tục đồng hành với chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại.