Tết Tây Bắc – Sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao
Mùa xuân về trên khắp các bản làng Tây Bắc, mang theo sắc hoa rực rỡ và không khí rộn ràng đón Tết của đồng bào các dân tộc. Tết ở vùng cao không chỉ là dịp sum vầy bên gia đình mà còn là thời điểm để mỗi dân tộc thể hiện bản sắc văn hóa riêng của mình. Trong video này, hãy cùng chúng mình khám phá những nét đặc sắc trong Tết cổ truyền của người Dao, Mông, Thái, Nùng và Tày. Mỗi dân tộc có những phong tục đón năm mới độc đáo, tạo nên một bức tranh mùa xuân Tây Bắc rực rỡ sắc màu, đậm đà bản sắc văn hóa. Hãy cùng chúng mình hòa mình vào không khí Tết vùng cao và khám phá những phong tục đón năm mới đầy thú vị qua video này nhé!
Cảm ơn quý vị đã theo dõi video. Xin chào và hẹn gặp lại!
Xin chào quý vị khán giả, xuân vệ trên khắp các nẻo đường Tây Bắc mang theo sắc hồng của hoa đảo,
sắc trắng tinh khôi của hoa mận, hoa mơ và không khí rộn ràng đón Tết của Đồng Vào các dân tập.
Mỗi dân tập nơi đây lại có những phong tục đón năm mới riêng Việt, vừa mang đậm dấu ấn văn hóa,
vừa thể hiện niềm vui sung vầy, mong ước một năm mới an nành, no ấm.
Hãy cùng khám phá những nét đặc sắc trong Tết cổ truyền của Đồng Vào, Giao, Mông, Thái, Lùng và Tày có gì thú vị nhé!
Ở khắp các bản nàng người Giao trên miền núi Tây Bắc, nhiều nơi ăn Tết từ tháng chảm.
Người ta tổ chức nhảy múa trong tiếng trống để tỏ lòng biết ơn trời đất, tổ tiên và cầu mong một năm mới mùa màng tốt tươi,
thóc lúa đầy sân, trâu lợn đầy đàn.
Chính vì thế mà những ngày đầu năm họ không làm việc mà chỉ vui chơi, thăm hỏi và chúc tụ nhau.
Tuy nhiên cũng tùy vào từng điều kiện của mỗi nơi, mỗi gia đình mà người ta mới tổ chức Tết nhảy.
Có gia đình vài năm mới tổ chức, thường Tết nhảy sẽ được tổ chức ở nhà cái, con trưởng hoặc trưởng họ.
Việc ăn uống ngày Tết không phải quá câu nệ, nên bông cỗ chỉ gồm thịt và rượu để răng lên cúng tổ tiên.
Sau đó mọi người trong bản sẽ được thết đãi cơm.
Món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người giàu là thịt lợn hoặc thịt trâu, bò đứng tẩm ướp gia vị,
rồi treo lên các bếp để hôn khói trong nhiều tháng, tạo nên hương vị đậm đà, dai ngon.
Ngày Tết, người giàu cũng uống rượu men lá, loại rượu được ủ bằng men từ các loại lá rừng,
mang hương vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc.
Phần quan trọng nhất của ngày Tết là nhảy múa để chi ân.
Mọi người cùng nhảy múa theo tiếng trống, tiếng kèn, tiếng chuông rộn rã.
Trước tiên là các điệu múa đưa đường, bắp cầu để đón thần linh tổ tiên về ăn Tết.
Điệu chào bố mẹ, tổ tiên thì nhảy múa một chân, đầu cúi, ngón tay trỏ dơ cao.
Điệu mời tiên nương ráng trần được mô phỏng theo điệu cò bay, hai tay ra ngăng, vẫy tay nhịp nhàng.
Lễ nhảy múa thường diễn ra trong vòng 3 ngày, mọi người thay phiên nhau để nhảy múa.
Có người nhảy cả trăm lượt trong tiếng reo rộn rã của mọi người.
Sau khi kết thúc Tết nhảy, tất cả mọi người sẽ tụ tập lại sau tiếng tù và cùng nhau ăn uống.
Với người Mông, vào những ngày Tết, họ tổ chức ăn uống rất thịnh soạn,
linh đỉnh để có mong một năm tới mùa màng bộ thu.
Thường trước Tết, người ta đã trang hoàng nhà cửa rực rỡ, chuẩn bị sẵn thực phẩm để đón Tết.
Tháng cố, món ăn truyền thống được nấu từ thịt ngựa cùng các loại nội tạng,
thảo mộc đặc trưng tạo nên hương vị độc đáo, ấm nóng dưỡng tiết trời xuân lạnh giá.
Thường thì trong năm, nhà nào cũng chuẩn bị sẵn một con lợn.
Ngoài ra, họ còn gói bánh trưng hoặc bánh bột nếp.
Người Mông ăn Tết sớm, thường sau Tết dương lịch vài ngày và được chuẩn bị rất chu đáo.
Trong mâm thảo cúng, bao giờ cũng có bánh dày,
bởi họ quan điểm bánh dày tròn tượng trưng cho mặt trăng và mặt trời
là nguồn gốc sinh ra con người và vạn vật trên mặt đất.
Không đón gia tửa như nhiều dân tộc khác,
người Mông quan niệm tiếng cảng gáy sáng ngày mùng một là thời khác đánh dấu một năm mới.
Đàn ông sẽ vào bếp nấu cơm cho lợn gà ăn.
Theo họ, đàn ông là trụ cột gia đình nên tất cả mọi việc sẽ do người đàn ông đảm trách.
Những ngày Tết họ đến nhà nhau trúc tụng, thưởng thức rượu ngô, bánh dày.
Họ kiêng thổi lửa, kiêng gọi phụ nữ dậy sớm,
kiêng tiêu tiền cho ai hoặc xin ai bất kỳ cái gì, không hót giác.
Từ ngày mùng bốn, người Mông mới bắt đầu chơi Tết.
Họ trưng diện những bộ váy áo sạc sỡ nhất để đi chơi hội.
Tết của người Thái thường kéo dài hơn so với các dân tộc khác ở Tây Bắc.
Đầu tiên là Tết Cơm Mới.
Sau khi lúa ở ngoài đồng đã chín vàng,
họ giết trâu, mổ lợn, lấy lúa mới đổ xôi nếp để cúng lễ linh đình.
Ba Bình Tục, món can nướng đặc biệt của người Thái.
Trong đó, cá được tẩm ướp gia vị rồi gập lại trước khi nướng,
giúp thịt cá thơm ngon, không bị khô.
Xôi ngũ sắc được nhuộm bằng các loại lá rừng tượng trưng cho ngũ hành và sự may mắn trong năm mới.
Thường ngày hai năm Tháng Trạp là phiên chợ cuối cùng của người Thái,
nên họ tranh thủ mua sắm Tết và chuẩn bị nghỉ ngơi, chơi Tết.
Sáng 30 Tết, các nhà luộc bánh trưng và thịt lợn.
Đến tối sẽ là bữa cơm tắt niên với sự tham gia của người thân, anh em, bạn bè, làng xóm.
Họ uống rượu, chúc tụng nhau cả đêm.
Sau lễ cúng giao thừa bằng cá, thịt, bánh, các đồ thổ cẩm, bạc nén,
mọi người cùng nhau nhảy múa hát 5 vông theo tiếng cổng, tiếng chiêng.
Sáng mùng 1, người Thái dậy sớm, mỗi người sẽ uống một ít nước luộc bánh trưng.
Người phụ nữ thì đem xôi ra quạt ở giữa gian cúng ma nhà,
sau đó người ta dọn ra 2 hoặc 3 mâm cúng.
Mâm đặt trên cao là để cúng tổ tiên nhà chồng, còn mâm thấp cúng tổ tiên nhà vợ.
Cúng xong, người đàn ông trong nhà nuôi vào để người phụ nữ ăn trước.
Theo phong tục của người Thái, đàn bà thường phải ăn cơm sau đàn ông,
chỉ duy nhất ngày mùng 1 Tết họ được ăn cơm trước.
Sau đó, người dân mặc quần áo đẹp đến các nhà chúc tụng nhau.
Tết của dân tộc nùng
Cây neo ngày Tết là hình ảnh quen thuộc đối với người Việt Nam.
Nó xuất hiện trong sách báo, phim ảnh và trong ngày Tết của dân tộc nùng.
Tục lệ dựng cây neo một phong tục Tết của truyền độc đáo của người dân tộc nùng.
Bên cạnh đó, mâm lễ cúng ra tiền đêm 30 của người dân tộc nùng
không thể thiếu được gà sống thiến.
Gà sống thiến thể hiện sự ấm no, sung túc.
Chính vì vậy mà mỗi gia đình đều phải nuôi chất Tết vài tháng.
Không nhục là món thịt bà chỉ hấp nhừ với khoai môn và các loại gia vị đặc trưng,
béo ngậy nhưng không ngán, thường được làm để cúng tổ tiên.
Lạp xưởng gác bếp có vị đậm đà, thơm mùi khói
là món ăn quen thuộc trong ngày Tết của người nùng.
Thường từ ngày 28 và 29, người nùng đã nghỉ ngơi,
vệ sinh nhà cửa, cọ rửa đồ nông cụ,
dán giấy đỏ cúng hồn các vật dụng lao động.
Buổi chiều 30 Tết, các thành viên trong gia đình đều tắt bật,
chuẩn bị cho mâm cơm cúng tổ tiên và bữa cơm tắt niên.
Tối 30, họ tụ tập chơi ở một số nhà rồi về đón giao thừa.
Sáng mùng 1, các gia đình dậy sớm làm mâm cơm cúng tổ tiên,
mời tổ tiên ăn cỗ mừng năm mới.
Và xin tổ tiên phủ hộ cho con cháu, cho dòng tộc được hưởng mọi sự tốt lành.
Người nùng có tục mừng tiền cho các thành viên trong gia đình
và cho trẻ con, các nhà hàng xóm, bạn bè.
TẾT CỦA DÂN TỘC TÀY
Ngày 27-28, các gia đình đã thịt lợn ngói bánh trưng.
Người ta nâu dọn nhà cửa, chỉnh bàn thờ
và buộc 4 cây mía vào 4 góc chân bàn thờ.
Theo quan điểm của người dân tộc Tày,
bốn gậy này để tổ tiên chống ngậy về ăn Tết.
Bánh trưng ngù có hình dáng khác biệt so với bánh trưng truyền thống
với phần lưng hơi gồ lên, được gói bằng lá rong
và nhân đậu xanh, thịt lợn béo ngậy.
Lợn quay lá mắc mật với lớp da giòn tan,
hương thơm quyến rũ từ lá mắc mật là món không thể thiếu
trên bông cỗ ngày Tết của người Tày.
Do người Tày kiêng sáng mùng 1 có người không mời mà vào nhà,
nên ngay tối 30, mọi người sẽ đến chơi nhà nhau.
Người phụ nữ cùng nhau làm bánh khảo hay chè nam để Tết lại khách.
Sáng mùng 1, người sông nhà sẽ là người được mời trước,
thường là người già trong bảng, người có phúc lớn.
Sau ngày mùng 1, người dân mặc những bộ quần áo đẹp nhất
đến chơi nhà nhau, chúc tụng nho 1 năm con cháu đầy nhà,
trâu lợn đầy đàn và ăn vui hạnh phúc.
Ngày Tết của người Tày thường là cơ hội lồng tòng xuống đồng
để cầu mong một mùa vàng bội thu.
Tết Tây Bắc không chỉ là dịp sung vầy bên gia đình,
mà còn là thời điểm để mỗi dân tộc thể hiện bản sắc văn hóa riêng của mình.
Từ những điệu nhảy tưng bừng trong Tết nhảy của người Dao,
đến tụng ăn cơm tất niên bên ánh lửa ấm cú của người Thái,
hay những ngày đầu năm ruộng ràng tiếng cười trong hội xuân của người Mông, Tày, Đồng,
tất cả tạo nên một bức tranh mùa xuân rực rỡ sắc màu,
đậm đà hương vị truyền thống, níu chân bao người khi đặt chân đến vùng cao Tây Bắc.
Cảm ơn quý vị đã theo dõi. Xin chào và hẹn gặp lại!