"Lịch Sử Phát Triển Y Học: Tập Cuối - Cách Con Người Vượt Giới Hạn Trong Tương Lai
Hành trình phát triển của y học nhân loại đã trải qua hàng nghìn năm, từ những phương pháp chữa bệnh sơ khai đến những bước tiến vượt bậc với công nghệ hiện đại. Trong tập cuối của loạt video về lịch sử phát triển y học, CD Media Khám Phá sẽ cho các bạn thấy tương lai đầy tiềm năng của y học: Những công nghệ nào đang thay đổi cuộc sống con người? Liệu y học có thể vượt qua mọi giới hạn để đạt đến những đột phá mới?
👍 CD Media - Khám Phá là nơi mở ra cánh cửa tri thức về những bí ẩn, câu chuyện kỳ thú và những hiện tượng chưa được giải đáp trong thế giới xung quanh chúng ta. Dựa trên việc tham khảo các nguồn thông tin phong phú và đa dạng, kênh kết nối những kiến thức và quan điểm khác nhau, giúp khán giả có được cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về những bí mật từ tự nhiên, khoa học, vũ trụ, con người,….
Đầu thế kỷ 18, nền kinh tế thế giới diễm ra với quy mô nhỏ lẻ.
Công việc sản xuất chủ yếu dựa vào sức lao động của con người và các nguồn lực tự nhiên.
Hầu hết, người dân đều sống trong hoàn cảnh khó khăn với những công việc từ sáng đến tối,
giờ làm việc dài và nguy cơ tai nạn lao động cao.
Chính vì thế, nhân loại cần phải thay đổi bởi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất được ra đời.
Với sự xuất hiện của mái hệ nước James Watt,
mọi lĩnh vực trong đời sống đều thay đổi đáng kể,
nền kinh tế chuyển từ nông nghiệp sang công nghiệp,
và y học cũng không nằm ngoài vùng phủ sóng của cuộc cách mạng ấy.
Nhờ những tiến bộ về công nghệ, lịch sử phát triển của ngành nghề này
đã được viết thêm nhiều trang mới với hàng loạt thành tiệu rực rỡ.
Những đột phá này đã mang đến điều gì trong cách chữa trị và bảo vệ sức khoan con người?
Khi khoa học và công nghiệp kết hợp với nhau,
nhân loại liệu có thay đổi hoàn toàn những hiểu biết về cơ thể đã có trước đây hay không?
Tất cả sẽ được giải đáp trong chặng đường cuối cùng của chúng ta trong series
Lịch sử phát triển y học tập cuối
Y học sẽ tiến xa đến đâu?
Phải khẳng định rằng, từ thuật sức khai đến thời kỳ phục hưng,
nhân loại đã định hình và từng bước phát triển hiện đại hóa nền y học.
Tuy nhiên, sự thô sơ và thiếu sót về thiết bị hỗ trợ
vẫn khiến cho các bác sĩ, chuyên gia nghiên cứu khi ấy
chưa có được cái nhìn chính xác nhất.
Khi mọi khiếm khuyết chưa được giải quyết,
thân chết lại một lần nữa ghé thăm trái đất.
Dịch bệnh động mùa càn quét cả châu Âu,
lây lan sang cả châu Á, châu Mỹ,
trở thành căn bệnh nguy hiểm và gây ra nhiều ca tử vọng nhất.
Vào thời kỳ ấy, trung bình mỗi năm
có khoảng 400.000 người châu Âu thiệt mạng do căn bệnh này.
Với sự thiếu sót trong y tế,
các bác sĩ và nhà khoa học thời cận đại tin rằng
không có phương pháp nào để chữa trị.
Họ chỉ có một cách duy nhất là Variolation,
tuyên mù từ bệnh nhân đậu mùa nhẹ và người khỏe mạnh
để kích thích khả năng miễn dịch.
Thế nhưng, phương pháp này có tỷ lệ mắc bệnh và lây nhiễm cao,
trở thành một phần nguyên nhân khiến cho đậu mùa lan rộng khắp các châu Lũng.
Vì thế, chúng ta cần một cách khác để một lần nữa chiến thắng thận chết.
Thật may mắn, người đàn ông này đã thay nhân loại làm điều đó.
Edward Zenner, một bác sĩ và nhà khoa học người Anh
sống tại vùng Gloucestershire, đã nhận thấy một hiện tượng đặc biệt.
Ông phát hiện những người vắt sữa bò sau khi mắc bệnh đậu bò
thì hoàn toàn không bị đậu mùa nữa.
Liệu rằng căn bệnh từ bò này có thể bảo vệ con người
trong thời kỳ dịch bệnh hay không?
Vì bác sĩ người Anh quyết định tìm hiểu và kiểm chứng ý tượng này.
Năm 1796, ông triết lấy dịch từ các vết đậu bò trên cánh tay người mắc bệnh
rồi cây nó vào cánh tay của một cậu bé 8 tuổi khỏe mạnh.
Ban đầu đứa trẻ bị sốt nhẹ, nhưng đã nhanh chóng khỏe mạnh lại sau vài ngày.
Khoảng 2 tháng sau, Edward tiếp tục tiềm chất
có chứa bệnh đậu mùa vào người cậu.
Và kỳ diệu thay, đứa bé đã không mất căn bệnh nguy hiểm này.
Thậm chí vì bác sĩ còn thử nghiệm trên 9 con trai 10 tháng tuổi của mình.
Sau khi thành công, ông khẳng định suy luận của bản thân là chính xác
và tiến hành điều chế thuốc ngay lập tức.
Đầu tiên, Edward lấy một ít vi trùng bệnh đậu bò rồi làm cho trùng yếu đi.
Ông tiêm các vi trùng này vào cơ thể người qua đường máu,
giúp cơ thể có yếu tố kháng bệnh.
Năm 1798, các xét nghiệm thành công đã giúp vị bác sĩ công khai toàn bộ phát hiện của mình.
Edward đặt tên cho phương pháp này là Vaccination
và nó đã được khắp thế giới sử dụng.
Chính phủ Anh đã mời ông tiêm cho binh trùng hải quân Hoàng gia,
Hoàng đế Napoleon của Pháp,
cũng ra lệnh toàn bộ quân đội phải thực hiện theo phương pháp của Edward.
Nhờ phát minh của ông, bệnh đầu mùa đã không thể tiếp tục hoành hành.
Hàng triệu người được cứu sống.
Và cũng từ đó, Edward Jenner trở thành cha đẻ của vắc-xin,
đặt nền mong vững chắc cho lĩnh vực miễn dịch học.
Bên cạnh thành công đó, nền y học của thế giới khi ấy vẫn hoạt động theo rất nhiều quan điểm phi-logic.
Điền hình nhất là trước thế kỷ 19,
các bệnh truyền nhiễm như bệnh dịch hạch, sốt rét, bệnh lao hay bệnh tả
thường được coi là do Myasma gây ra.
Người dân tin rằng, không khí bị nhiễm khuẩn do phân, sát chết và chất thải công nghiệp.
Vì thế, trong suốt thế kỷ cận đại,
các biện pháp phòng ngừa bệnh tật chủ yếu là tranh tiếp xúc với Myasma.
Điều này vẫn kéo dài cho đến những năm đầu của thế kỷ 19.
Đây cũng là thời điểm phẫu thuật ngoại khoa trở nên phổ biến
và có thể được tiến hành ở tất cả các bệnh viện lớn nhỏ.
Không ít bệnh nhân đã được cứu sống nhờ thu thuật này,
nhưng sau đó lại tử vong do những biên chứng hậu phẫu.
Không ai biết nguyên nhân vì sao,
càng không biết làm thế nào để ngăn chặn tình trạng ấy.
Cũng trong khoảng thời gian đó, vào năm 1853,
cuộc chiến tranh Kremlin nổ ra giữa địa quốc Nga và các nước phương Tây,
trong đó có Anh và Pháp.
Dù đã chiến đấu anh dũng, nhưng quân đội Anh vẫn chịu rất nhiều tổn thất.
Các bệnh viện quân lí xuất hiện ngày một nhiều trên chiến trường
với các bác sĩ ngày đêm cứu chữa và điều trị.
Mary Seacole là một bác sĩ tận tầm như thế.
Bị quân đội Anh từ chối, không cho phép ra chiến trường,
bà đã tự tri trả toàn bộ để xây bệnh viện,
để chăm sóc cho những lính bị thường.
Bà đã giúp chữa khỏi nhiều trường hợp bị tả, sốt vàng da
và nhiều căn bệnh khác, giúp quân đội Anh bảo toàn một phần nhân lực.
Trong khi đó, Florence Nightingale,
một bác sĩ quân lý khác lại không thể làm được nhiều như vậy.
Dù đã chữa trị và băng bỏ viết thương cho những người lính Anh,
nhưng 80% bệnh nhân trong số đó của bà tử vong do nhiễm chủng.
Tình trạng này diễn ra vô cùng nghiêm trọng,
đặt một câu hỏi lớn về vấn đề vệ sinh,
đảm bảo an toàn sau khi phẫu thuật.
Nhận ra thứ trạng đáng báo động này,
các nhà khoa học, bác sĩ đã bắt tay vào nghiên cứu.
Một trong số đó có Joseph Lister.
Ông đã nhận ra rằng, đối với các tổn thương bên trong cơ thể,
dù nghiêm trọng đến đâu thì vẫn có thể khỏi hoàn toàn.
Trả lại, đối với những vết thương hở,
người bệnh lại dễ bị nhiễm chủng nặng,
khó chữa khỏi và gây ra nguy hiểm đến tính bạn.
Năm 1865, bác sĩ Joseph vô tình đọc được cuốn sách y học,
có nêu một luận điệp rằng,
không khí có những mầm vi sinh vật,
và chúng chính là nguyên nhân gây hiện tượng lên men và thổi rữa.
Nó đã khiến ông đặt ra câu hỏi,
phải chăng ở các phòng phẫu thuật,
không khí cũng chữa những tác nhân gây hại đó?
Suy nghĩa này đã thôi thúc vị bác sĩ quyết định phải lọi bỏ chúng.
Đầu tiên, ông thư tầm acid carbolic,
hay còn gọi là phenol vào gạc sát chúng dùng cho những vết thương hợp.
Đối với những trường hợp gãy xương phức tạp,
khó tránh khỏi nhiễm chủng,
bác sĩ Joseph cũng sử dụng chất này để rửa vết thương,
rồi băng bằng bông gạc đã được khử chúng.
Sau khi thường xuyên thay băng và vệ sinh vết thương,
ông ngạc nhiên nhận thấy chúng khô nhanh,
không còn mủ và liền xạo rất nhanh.
Tiếp nối thành công này, Joseph Lister quyết định dùng phenol bơm vào không khí
và rải đều khắp phòng mổ.
Đồng thời ông cũng yêu cầu các phẫu thuật viên phải rửa tay bằng chất này
để đảm bảo không còn mái asthma.
Tuy nhiên, acid carbolic dưới dạng hơi lại vô cùng độc hại
và khi tiếp xúc trực tiếp với da có thể gây ngứa và dị ứng.
Chính vì những tồn tại này mà kỹ thuật sát chúng của Joseph
sau đó được thay thế bằng kỹ thuật hoàn thiện hơn,
kỹ thuật vô trùng.
Sang kiến công việc bác sĩ ban đầu không được nhiều người chấp thuận,
nhưng về sau thì đã được công nhận.
Thậm chí nhiều nơi tại Đức đã áp dụng biện pháp này.
Và nó cũng đã biến Joseph Lister trở thành một trong những nhà y học vĩ đại nhất lịch sử
cha đẻ của thuốc sát chúng.
Những đóng góc của ông đã thay đổi rất nhiều cách hiểu biết về vệ sinh,
bệnh tật và mở đường cho nhiều phương pháp điều trị bệnh tật hiện nay.
Bây giờ hãy nhìn lại lịch sử một chút.
Nhân loại thời kỳ cần đại đã biết cách sử dụng vaccine phòng bệnh
có ý thức hơn trong việc sát chúng.
Nhưng vấn đề cột lại nhất để chữa trị
chính là tìm được nguyên nhân gây bệnh thì vẫn chưa được làm sáng tỏ.
Bằng cách nào các loại bệnh lại xuất hiện trên con người?
Cơ chế phát triển và lây lan của chúng như thế nào?
Trên thực tế, nhiều bác sĩ và nhà khoa học thời kỳ ấy
đã nghiên cứu rất kỹ về vấn đề này.
Louis Pasteur là người đã mở đường và kiến tạo các công trình đó.
Ban đầu, ông chỉ tập trung nghiên cứu sự lên men của rượu.
Với lẽ khi đó, để sản xuất loại đồ uống này
người ta thường cho men vào nước nho hoặc một loại dung dịch củ cải đường.
Nhưng khi ngâm, cả những dung dịch lại trở thành giấm chua.
Để khắc phục tình trạng này, nhà khoa học Louis đã quan sát qua kính hiện vi
và nhận thấy rằng các tế bào men rượu ở dạng hình trong nhỏ
có thể sinh sản và nhân đôi trong môi trường thiếu oxy.
Tuy nhiên khi quan sát giấm chua, những tế bào tròn ấy
lại bị các sinh vật hình khoe lấn át.
Cảm thấy kỳ lạ, nhà khoa học lại tiếp tục nghiên cứu về sữa
một thực phẩm cũng rất dễ bị hư học.
Louis Pasteur cũng thấy sữa trở nên chua
thì có nhiều loại tế bào hình khoe
loại đã thấy trong dung dịch củ cải đường bị hư học.
Từ đó, ông khẳng định rằng
sự lên men là do vi sinh vật này này.
Những thí nghiệm tiếp theo của Louis cũng cho ra kế hoạch tương tự
và ông chắc chắn rằng để bảo quản các dung dịch
cần phải khử chúng.
Nhờ phương pháp của nhà khoa học này
thực phẩm đã có thể được lưu trữ lâu hơn.
Tuy nhiên, nghiên cứu của Louis Pasteur
có liên quan gì đến đi học?
Về bản chất, công trình của ông đã phần nào trả lời
cho sự thắc mắc của nhân loại khi ấy.
Các loại bệnh sinh ra từ một dạng sự sống
chứ không phải từ các yếu tố phi logic
như Myasma mà trước đó con người vẫn tin theo.
Song, Louis không phải là người khẳng định điều ấy.
Robert Koch đã thay ông chứng minh giả thuyết này.
Nhà khoa học đã bắt đầu từ một căn bệnh
đang rất phổ biến khi ấy là bệnh thảm.
Người ta cho rằng tác nhân gây bệnh
bắt nguồn từ đất và những cánh đồng
nơi thường xuyên trăn thạ các loại vật nuôi.
Để tìm ra bằng chứng, Robert đã truyền máu
của một con cừu chết vì bệnh này vào một con chuột.
Không ngại dự tính, nó đã chết vài ngày sau đó.
Khi mổ sát con chuột,
ông thấy các cấu trúc hình roi trong máu,
lách và hành bạch huyết.
Nhà khoa học lại tiêm máu của con vật này
sang con chuột thứ hai.
Và kết quả cũng lặp lại tương tự
qua hàng chục lần thí nghiệm.
Do đó, ông có thể kết luận rằng
ví khuẩn là nguyên nhân gây bệnh
và nguyên liên cấp ra đời
để xây dựng nền tảng điều trị
và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm.
Nhân loại hiểu hơn về cách kiểm soát
các bệnh truyền nhiễm,
ngăn chặn những điều đáng tiếc
như cái chết đen hay bệnh động mùa xảy ra.
Thế nhưng, những thanh tiêu ví đẩy
chưa phải là bước tiến đột phá nhất
của y học nhân loại trong thời kỳ này.
Chỉ một sự tình cờ,
một trong những phép màu
của lịch sử phát triển nhân loại
đã được tìm ra,
trở thành điều thiết yếu
trong việc khám chữa bệnh.
Đây là nhà vật lý người Đức
Wilhelm Conrad Röntgen.
Vào năm 1895,
khi đang tiến hành thí nghiệm
với dòng điện chạy
của ông Tiergattos bằng thủy tinh,
ông phát hiện ra rằng
màn hình huynh quang
ở phía bên kia phòng
bắt đầu phát sáng.
Dường như có một loại bức sạc
nào đó đang chiếu ngang qua phòng.
Khi ấy, Röntgen không hiểu
được hoàn toàn với nó,
nên ông gọi nó là Tier X.
Để nghiên cứu thêm
về ánh sáng bí ẩn này,
ông đã nhờ vợ của mình làm mẫu,
rồi chiếu Tier X vào bàn tay
trong điều kiện bóng tối.
Bức hành này
chính là kết quả
của hành động này.
Chúng ta có thể dễ dàng thấy được
các cơ bắp,
thớ thịt,
xương
và chiếc nhẫn giày
của vợ Röntgen.
Sau đó,
khám phá này đã được công bố.
Đích tần Wilhelm
đã thực hiện lại thí nghiệm
khiến công đồng khoa học
và dư luận dậy sóc.
Nó đã nhanh chóng
được áp dụng tại Canada
để tìm viết đạn
mắc trong chân của một bệnh nhân.
Tier X xuyên qua da và cơ
được hấp thụ
bởi các bô giày
như sụn, xương
đã tạo ra hiển thị rõ
những tổn thương bên trong cơ thể
mà mắt thường không thể quan sát được.
Công nghệ của nhà khoa học Röntgen
đã nhanh chóng lan rộng,
phát triển mạnh mẽ hơn
để phục vụ cho nền y tế nhân loại.
Mở bần nhất,
Tier X được sử dụng
để điều trị các khối u ung thư.
Các bác sĩ sẽ tính toán cẩn thận
lượng bức xạ cần
để chữa trị một khối u.
Với khả năng mạnh gấp 150 lần
so với Tier X bình thường,
chúng hoàn toàn có thể tiêu diệt
các tế bảo ung thư trong khối u đó.
Ngoài ra,
máy quét các lớp vi tính
hay chụp cộng hưởng từ MRI
mà hiện nay chúng ta vẫn thấy
cũng là những ứng dụng
của loại ánh sáng đặc biệt này.
Và đó chính là lý do
vì sao Tier X
được coi là phát minh
vĩ đại bậc nhất thế kỷ 19
trong lĩnh vực y học
trở thành một trong những bước tiến lớn
cho những công nghệ khám chữa bệnh
trong tương lai.
Với quá thế kỷ 19
với hàng loạt thanh tựu nổi bật
ngành y tế
cũng có không ít điều đáng ghi nhận.
Hãy nhìn vào biểu đồ này.
Đây chính là đồ thị tuổi thọ trung bình
của người dân Anh.
Vào năm 1901
là 47 tuổi
nhưng đến năm 2000
đã tăng lên con số 77
và vào năm 2015
tuổi trung bình là 81.
Điều này khẳng định rằng
sau một thế kỷ
chất lượng y học
và chăm sóc sức khỏe
đã được cải thiện rất nhiều.
Quả thật
thế kỷ 20
là một thế kỷ bùng đổ
của các nghiên cứu y tế.
Đặc biệt thay
mở đầu trước thành tích của con người
lại vô tình được phát hiện
nhờ vào tai nạn nghề nhập.
Người đàn ông này
là Alexander Fleming
một nhà khoa học người Anh.
Năm 1928
Fleming chủ yếu nghiên cứu
về các loại vi khuẩn
đặc biệt là vi khuẩn
gây nhiễm trùng
như Staphylococcus.
Ông đã nuôi cây chúng
trên đĩa thạch
để quan sát
nhưng lại vô tình
bỏ quê thế nghiệm
để tận hưởng kỳ nghĩ.
Sau khi quay trở lại làm việc
nhà khoa học nhận thấy
đĩa thạch đã nhiễm mốc.
Tuy nhiên
thú vị là xung quanh
khu vực có mốc
các vi khuẩn
Staphylococcus
đã bị tiêu diệt
hoặc không phát triển được.
Điều vô tình này
đã khiến Fleming nhận ra rằng
loại mốc này
có khả năng tiêu diệt vi khuẩn
và ông gọi nó là Penicillin.
Để xác nhận giả thuyết của mình
ông tiến hành các thí nghiệm khác
rồi nhận thấy
nó có khả năng tiêu diệt
một loạt các vi khuẩn gây bệnh
nhưng lại không gây hại
cho tế bào con người.
Mặc dù phát hiện ra
tác dụng của Penicillin
Fleming gặp khó khăn
trong việc triết xuất
và sản xuất chất này
với số lượng lớn.
Phải đến năm 1938
sự rang giờ của thí nghiệm
mới được tiếp nối
và phát triển hơn
bởi 3 nhà khoa học khác
Từ loại nấm mốc
mà Alexander Fleming phát hiện
Norman đã nuôi cây nó
trong các chai nhỏ
chứa dung dịch đường và muối khoáng
rồi sử dụng các dung ngôi
như butanol
để tách Penicillin.
Tháng 3 năm 1940
nhà nghiên cứu đã triết được
100mg Penicillin
ở dạng bột màu nâu
rồi tiến hành thử nghiệm
trên động vật.
Họ tiêm liên khuẩn cầu
với lượng lượng lớn
đủ để tử vong
vào 8 con chuột bạch
trong đó 2 con
được tiêm thêm 1 liều Penicillin
2 con khác
được tiêm 5 liều nhỏ Penicillin
trong 10 giờ tiếp theo.
Kết quả là
4 con chuột
không được dùng Penicillin
đã chết
nhưng con còn lại
vẫn sống sót.
Chỉ 1 năm sau
sườn sản xuất của 3 nhà khoa học
đã đủ số lượng
để tiến hành dự định
thử nghiệm lên con người
và đã có được kết quả khả quan.
Loại thức đặc biệt này
đã nhanh chóng được công nhận
và qua cải tiến
cùng sự hỗ trợ
của chính phủ Mỹ
Penicillin đã được tạo ra
với quy mô lớn
sử dụng rộng rãi
trong quân đội
vào thế triền thứ 2.
Sự phát hiện ra Penicillin
đóng vai trò tiên phong
cho hàng loạt công trình
truy tìm các loại kháng sinh khác.
Đồng thời biểu đồ
mà chúng ta được nhìn thấy bên trên
cũng chính là kết quả
mà loại thuốc này mang lại.
Không chỉ có kháng sinh
khi công nghệ nghiên cứu
dần được hoàn thiện
con người cũng gạt hái
thêm những thành tựu khác
cho người học.
Chúng tôi
đã phát hiện ra
bí mật cuộc sống.
Đó là lời tuyên bố
của hai nhà khoa học
là James Watson
và Francis Crick.
Đúng như những gì đã nói
công trình cọ đã thay đổi
cách nhìn nhận
về nguồn gốc nhân loại
trở thành một bước đột phá quan trọng.
Vậy hai nhà nghiên cứu
đã tìm ra thứ gì?
Trước James Watson
và Francis Crick
khái niệm ADN
vật chất di chuyển
đã được biết tới
nhưng cơ chế hoạt động
và cầu trúc chính xác của nó
vẫn còn là một điều bí ẩn.
Hai nhà khoa học
đã sử dụng nhiều nguồn dữ liệu khác nhau
bao gồm cả hình ảnh nhớ xạ tỷ x.
Từ đó
cấu trúc của phân tựu
gen di chuyển được phát hiện.
Cấu tạo của ADN
bao gồm hai sợi
xoắn quanh một trục trung tâm
chạy ngược chiều này.
Cả ba generator
nằm ở giữa được nối với nhau
bằng những liên kết hero
theo đúng nguyên tắc
ADVT-GDVX.
Sự sắp xếp này đảm bảo
kích thước đồng đều
của phân tựu ADN
và khả năng lưu trữ
Chưa dừng lại ở đó
Watson và Crick nhận ra rằng
cấu trúc soán kép của ADN
cung cấp cơ chế tự xào chép.
Mỗi sợi của ADN
đóng vai trò làm khuân mẫu
để tổng hợp một sợi mới.
Đồng thời các liên kết bổ sung
cũng đảm bảo sự chính xác
trong quá trình xào chép này.
Phát hiện đó
không chỉ giải quyết
một trong những câu hỏi
lớn nhất trong khoa học
được ứng dụng rộng rái
trong nhiều nhánh của y học
như di chuyển và pháp y.
Nhưng danh sách
các thành tiệu y tế thế kỷ 20
vẫn chưa dừng lại ở đó.
Từ những năm 1950 trở đi
nhân loại còn có thêm
rất nhiều tiến bộ to lớn khác.
Nổi trội nhất là đứa bé này.
Không phải là người sử dụng năng lực đặc biệt
hay là thiên tài
của một lĩnh vực nào đó.
Sự ra đời của cô bé
lại chính là điều kỳ diệu
của nền địa học nhân loại.
Ngày 25 tháng 7 năm 1978
truyền thông thế giới
tập trung tại Bệnh viện Đa khoa
Oldham, Manchester.
Bởi nơi đây
sẽ có một sự kiện đặc biệt.
Bé gái có tên là Louis Brown
thân lợi ra đời bằng phương pháp sinh mổ
nặng 2,6 kg
và hoàn toàn khỏe mạnh.
Tại sao một đứa trẻ
lại được trao đón như vậy?
Liệu có phải ba mẹ của em
là người nổi tiếng hay không?
Có trả lời là không.
Bởi sự ra đời của Louis
chính là phép màu của y học.
Cậu bé là ca thủ tình ống nghiệm
đầu tiên trên thế giới
mở đầu cho khoảng 10 triệu
trẻ em khác ra đời
theo cách này.
Và vào những năm 1970 ấy
đầy quả thực hơn cả một điều kỳ diệu.
Và người đứng sau phép màu ấy
chính là nhà khoạc Robert Edwards.
Ông đã hợp tác
cùng bác sĩ phụ khoa
Patrick Steptoe
một chuyên gia về nội soi
kỹ thuật quan trọng
để lấy trứng từ bùn trứng phụ nữ.
Thay vì mang thai theo cách tự nhiên
Robert đã nuôi cấy trứng
và tinh trùng ở ống nghiệm.
Sau khi phối phát triển
nó sẽ được đưa vào cơ thể người phụ nữ.
Cách làm này được gọi là
thụ tình ống nghiệm
hay còn được biết tới
về kẻ tên IVF.
Phương pháp thực hiện nghe
có vẻ đơn giản
nhưng thực thể hai nhà khoạc
đã gặp phải rất nhiều khó khăn.
Trong suốt giai đoạn
từ 1971 đến 1977
Robert và Patrick
đã thực hiện 64 ca chuyện thất bại.
Vậy ra khi phương pháp được công bố
rất nhiều chỉ trích và bản tán
đã xuất hiện.
Người dân khế cho rằng
việc sinh đời nhân tạo
có thể tạo ra những em bé quái vật
gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nhân loạn.
Nhưng sự ra đời của Louis Brault
đã phản bác lại điều đó.
Đến nay, kỹ thuật IVF
đã được cải tiến
nhưng quy trình cơ bản
mà Robert và Patrick phát triển
vẫn là nền tảng
cho các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại.
Thành công của họ
không chỉ mang lại hy vọng
cho hàng triệu cặp vợ chồng vô sinh
mà còn đánh dấu
một bước tiến vượt bậc
trong y học hiện đại.
Bên cạnh những thành tiêu ấy
thế kỷ 20
cũng phải đón nhận
những khó khăn nhất định.
Hầu hết các căn bệnh khi ấy
đều hoàn toàn có thể chữa khỏi
nhưng nó chỉ đúng
với các quốc gia có kinh tế
và nền y học ổn định, phát triển.
Ở những nơi như Châu Phi,
Nam Mỹ
và một vài khu vực tại Châu Á
rất nhiều bệnh lý nguy hiểm hoài hành.
Đây là những con tình tình Trung Phi
con mồi của hoạt động săn bán
vào bốn lầu trải phép.
Mỗi một con
có giá lên tới 12,5 nghìn đô la
đôi khi còn cao hơn.
Tuy đắt giá
nhưng chúng lại là khởi nguồn
cho căn bệnh thế kỷ của nhân loại.
Thông qua việc săn bán
và tiếp xúc với máu của tình tình
một loại virus có tên HIV
xâm nhập vào cơ thể người
gây suy giảm miễn dịch
rồi tử vọng.
Từ những năm 1960 đến 1970
HIV bắt đầu lan sang các quốc gia khác
đặc biệt là vùng Carribean và Hoa Kỳ
thông qua du lịch, buôn bán và di cư.
Đến cuối thâm niên 1980
HIV-AIDS đã trở thành đại dịch toàn cầu
đặc biệt ảnh hưởng nặng nề
đến các quốc gia châu Phi cận Sahara.
Sự nguy hiểm và khả năng lây lan cao
của loại virus này
đã đặt ra một thách thức lớn
với nền đi học thế giới.
Thế kỷ 21 là khoảng thời gian nhân loại
tìm cách giải bài toàn khó HIV
cùng với việc nâng cấp, phát triển
các phương pháp khám chữa bệnh khác.
Chỉ trong vòng 24 năm đầu
chúng ta đã có ngay một công nghệ hiện đại
được coi là hy vọng của thế giới
đó là mRNA
được sử dụng để hướng dẫn các tế bò cơ thể
tạo ra bản sao khỏe mạnh
của protein.
Ngay trong chính đại dịch COVID-19 vừa qua
loại vaccine này đã ngay lập tức
có đất diễn và phát huy tác dụng.
Không chỉ dừng lại ở đó
các nhà khoa học cần ứng dụng công nghệ mRNA
để ngừa ôm thư
các bệnh quái ác gây ra nguyên nhân tử vong
hàng đầu thế giới.
Giới thiệu học cũng hy vọng rằng
loại vaccine đặc biệt này sẽ tạo ra
chất sinh miễn dịch.
Một loại kháng nguyên tạo ra phản ứng miễn dịch
có cơ chế hoạt động tương tự như virus HIV.
Điều đó có thể giúp
cơ thể phát triển các kháng thể trung hòa
chống lại bệnh tật.
Nếu thành công, mRNA
có thể mở đầu cho các cách hoạt nghi học hiện đại
giúp gia tăng tuổi thọ.
Tuy nhiên, tương lai cho công nghệ này
vẫn còn phải đối mặt với nhiều thử thách.
Mặc dù các vaccine COVID-19
không gây ra các phản ứng phụ
nghiêm trọng trên diện rộng
nhưng đó có thể không đúng
với các kháng sinh mRNA khác
và cần nhiều thời gian hơn để nghiên cứu.
Cảnh kết của câu chuyện này
có lẽ chúng ta sẽ được biết trong tương lai.
Thì nhưng, dù cuộc sống đủ đầy
hàng loạt các phương pháp phòng chữa
bệnh được áp dụng
nhưng quy luật sinh, lão, bệnh, tử
vẫn không thể thay đổi.
Nhờ có các kế hoạch tân tiến
gần đây một nhóm nghiên cứu
tại Bệnh viện Barbraham
đã tạo ra một bước đột phám mới
trong y học.
Đó chính là y học tái tạo
một lĩnh vực chuyên biệt mới chỉ xuất hiện gần đây.
Thông thường khi chúng ta già đi
tế bào sẽ xuất hiện lỗi
trong mã rèn của chúng
dần dần dẫn đến sự thoải hóa.
Việc thay thế vào làm mới chúng sẽ giúp
các tế bào được tái sinh
không chỉ trẻ hơn mà mọi chức năng
đều hoạt động giống như các tế bào trẻ.
Không chỉ dừng lại ở đó trong tương lai
các phương pháp này có thể được sử dụng
để điều trị các bệnh hay chứng dối loạn
liên quan đến tuổi tác
tiện hình là Alzheimer.
Dù rất có truyền vọng
nhưng cơ chế đằng sau việc tái lập trình tạm thời
vẫn chưa được tìm hiểu đầy đủ.
Nhưng nó chỉ là vấn đề thời gian.
Khi thành công, phương pháp này
thực sự có thể trở thành một yếu tố
thay đổi cục diện nền y học thế giới.
Chỉ dừng lại ở đó
nền y tế còn có thêm một thành tiệu đột phá khác nữa
là kẩy ghép các bộ phận cơ thể.
Dẫu con người
đã thực hiện các kẩy ghép đầu tiên vào năm 1905
nhưng với sự tiến bộ
của công nghệ và trí thức
có thể khẳng định rằng hầu hết các bộ phận trên cơ thể
đều có thể được thay thế.
Điều này đã được khẳng định phần nào
qua các kẩy ghép mặt đầu tiên trên thế giới.
Một người phụ nữ
38 tuổi tên là Isabelle
Denoir đã bị mất mũi
môi và cằm sau khi bị
một chú trỏ tấn công.
Bệnh nhân đã ngay lập tức được đưa vào phòng phẫu thuật
và các mổ đã được thực hiện
bởi nhóm bác sĩ do Bernard
Do những vết thương trên mặt quá nghiêm trọng
các bác sĩ quyết định sẽ cấy ghép
một gương mặt khác cho Isabelle.
Tuy nhiên, quy trình này vô cùng
phức tạp và đòi hỏi sự phối hợp
của nhiều chuyên gia.
Nhưng điều đó đã không làm khó được hai vị bác sĩ.
Họ tiến hành loại bỏ
phần mô bị tổn thương một cách cẩn thận.
Sau đó, họ tiến hành
ghép mô từ người hiến tặng
bao gồm da và cờ.
Đặc biệt,
việc kết nối các bạch máu và dây thần kinh
là một bước quan trọng
để đảm bảo mô ghép có thể sống
và hoạt động bình thường trên cơ thể mới.
May mắn thay,
sau 15 tiếng trên bản phẫu thuật,
Isabelle đã vượt qua cơn nguy kịch
và bước vào quá trình phục hồi giải.
Cá cấy ghép đã thành công,
trở thành một điểm sáng cho nền y học
nhưng cũng đã cho thấy rất nhiều rủi ro.
Mối lo ngại lớn nhất
chính là nguy cơ thải ghép
khi hệ miễn dịch của bệnh nhân
tấn công mô ghép như một vật thể lạ.
Để ngắt chặn điều này,
chỉ có một cách duy nhất là
bệnh nhân phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời
và phải chấp nhận
những tác dụng vụ nghiêm trọng của nó.
Bản thân Isabelle cũng phải đối mặt
với nhiều thách thức tâm lý
và làm quen với gương mặt mới.
Sau tất cả,
các cái ghép mặt đầu tiên vào năm 2005
là một minh chứng cho thấy sự tiến bộ vượt bậc
của y học hiện đại.
Nó không chỉ mang lại hy vọng
cho những người bị biến dạo khuôn mặt
mà còn mở ra những hướng đi mới
trong nghiên cứu và ứng dụng y học.
Và còn hàng loạt các cuộc cái ghép khác
đã được thực hiện và thành công
mang lại cho các bệnh nhân một cuộc đời mới.
Cuối cùng,
nền y học thế kỷ 21 chắc chắn
sẽ không thiếu đi sự giúp sức của trí tuệ nhân tạo,
thứ đáng góp mặt
và nhiều lĩnh vực trong đời sống.
Vai trò của nó ngay càng trở nên quan trọng,
mang lại nhiều lợi ích
và mở ra những hướng đi mới
trong chăm sóc sức khỏe.
Sự phát triển vũ báo của công nghệ
đã tạo ra sự gia tăng không ngừng
về lượng thông tin y thế cần tiếp cận.
Theo các khảo sát,
lượng thông tin y khoa đã gấp đôi
theo chủ kỳ 3 năm,
đặt ra thử thách lớn với đội ngũ bác sĩ và chuyên gia.
Cụ thể hơn,
một bác sĩ muốn nắm vững tất cả điều ấy
cần phải dành tới 29 tiếng mỗi ngày.
Và điều này hoàn toàn
không thể thực hiện được.
Trước thách thức đó,
việc sử dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo AI
trong chăm sóc sức khỏe được xem như
là giải pháp duy nhất và hiệu quả nhất
để đương đầu với khối lượng thông tin
khổng lồ trong lĩnh vực y tế.
Ngoài ra,
sự thiếu sót và sai lệch trong trần đoán hình ảnh
cũng là một vấn đề cần được xem xét lại.
Tại Hoa Kỳ,
ức tính tỷ lệ phát sinh lỗi trần đoán ngoại trú
là 5,08%,
tương đương với 12 triệu người mỗi năm
và một nửa trong số đó
Nhưng khi có sự giúp sức của AI,
quá trình trần đoán trở nên chính xác hơn,
các căn bệnh nguy hiểm như ung tư
được phát hiện từ sớm.
Đặc biệt nhất phải nói đến lĩnh vực phẫu thuật,
nơi trí tuệ nhân tạo được vận dụng nhiều nhất hiện nay.
AI đặc biệt hiệu quả
với màn hình video có khả năng
hiển thị thông tin hay hướng dẫn
trong quá trình thực hiện phẫu thuật.
Chúng có thể nhận diện được sự xuất hiện
của tế bào bất thường tiềm mệnh,
thực hiện nhiều công đoạn như
Với sự tiến bộ vào thời điểm ấy,
liệu rằng trước tương lai,
AI hay robot
có thể thay thế hoàn toàn được các bác sĩ hay không?
Chúng ta chỉ có thể chờ đợi
thời gian trả lời.
Vậy là chúng ta đã đi hết 3 tập
trong series lịch sử phát triển của y học.
Từ việc sử dụng thảo dược
trong thời tiến xử,
đến những đột phá như cấy ghép nội tạng,
công nghệ gen và trí tuệ nhân tạo.
Y học không ngừng mở ra
những hy vọng mới cho con người.
Nó trở thành một trong những bình chứng
hung hồn nhất cho tinh thần học hỏi
và sáng tạo của loài người.
Nhưng liệu những tiến bộ này
có đủ để chiến thắng hoàn toàn bệnh tật?
Chúng ta đã thực sự đạt đến
đỉnh cao của y học hay chưa?
Các trả lời cho những thắc mắc ấy
có lẽ sẽ cần đến các thế hệ trong tương lai giải đáp.
Chúng ta chỉ có thể khẳng định rằng
con người đang dần hoàn thiện
cuộc đại hành trình tìm kiếm
ý nghĩa của sự sống.