Vui mừng, tức giận, đau buồn, sợ hãi, yêu thích, ghét bỏ, ham muốn—bảy loại cảm xúc bẩm sinh của con người, còn gọi là Thất tình. Người xưa tin rằng, cảm xúc không được kiểm soát có thể tổn hại đến sức khỏe và dẫn đến đại họa.
Đồng thời, cổ nhân sử dụng tám loại vật liệu thiên nhiên để chế tác nhạc cụ, tạo nên Bát âm—những thanh âm kết nối con người với trời đất, giúp điều hòa tâm trạng và thậm chí ảnh hưởng đến vận mệnh quốc gia.
📖 Hoàng Đế Nội Kinh ghi chép rằng mỗi cảm xúc thái quá sẽ ảnh hưởng đến các cơ quan trong cơ thể. Nhạc Ký lại cho rằng âm nhạc phản ánh vận mệnh đất nước. Vậy Thất tình và Bát âm có mối liên hệ gì? Nhạc cổ đại có thể giúp con người cân bằng cảm xúc ra sao?
🌿 Hãy cùng kênh Feng khám phá nội hàm sâu sắc của Thất tình qua lăng kính âm nhạc cổ đại, để hiểu hơn về chính mình và thế giới xung quanh!
🔔 Đừng quên Like, Share & Đăng ký kênh để không bỏ lỡ những nội dung hấp dẫn tiếp theo!
Vui mừng, tức giận, đau buồn, sợ hãi, yêu thích, ghét và ham muốn là thất tình là 7 loại cảm xúc bẩm sinh của mỗi người.
Người Trung Quốc cổ đại dùng 8 loại nguyên liệu gồm quả bầu, đất xét, da thuộc, gỗ, đá, kim loại, dây tơ và ống trúc để làm nhạc cụ, gọi là bát âm.
Do được làm từ các chất liệu khác nhau nên âm thanh phát ra từ các nhạc cụ đó cũng mang nét đặc sắc riêng.
Sau đây xin kính mời quý vị và các bạn cùng kênh Phân tìm hiểu nội hàm của thất tình qua âm nhạc cổ đại thời xưa nhé.
Trong Hoàng đế Nội Kinh có ghi rằng vui quá hại tâm, giận quá hại gan, ưu sầu và nhớ nghĩ quá độ hại tì vị, đau buồn quá độ làm hại phổi, sợ xẹt và kinh hãi ất hại thận.
Cho nên người ưu tư quá độ thường ăn không ngon khi kinh hãi trực tiếp tổn thương đến thận, mất kiểm soát bài tiết.
Nhò ra đặc biệt lấy ái ố rục xếp vào trong thất tình.
Khi không thể kiềm chế được cảm xúc không chỉ khiến người ta trực tiếp tổn hại đến thân thể của mình mà còn vô cùng dễ dàng làm cho con người trở nên mất lý tính, vì yêu xinh hận, vì hận thậm chí đã thương hại người.
Những cảm xúc này phải biết cách khống chế, có như thế mới không mê mất tâm trí, gây thành đại họa.
Vì vậy, người xưa nói đến tình thì nhất định theo sao phải là chữ nghĩa.
Có tình thì phải có nghĩa, có tình cảm nhưng không được quá phạm vi mà lễ cho phép.
Không thể vì tình mà hại người hoặc tự hủy hoại bản thân mình.
Cổ nhân còn đặc biệt đề cập đến bát âm khi nói về nhạc cụ.
Thực chất là nói về tri thức liên quan đến âm nhạc thời cổ đại như âm luật, nhạc khúc và phương diện vũ đạo.
Âm nhạc cổ đại vốn dùng để trị bệnh và liên thông với trời đất tự nhiên.
Âm nhạc ngày chính có thể dự đoán sự hưng suy của một quốc gia.
Các loại nhạc râm loạn như tình ái nam nữ, buồn bã đau khổ đồng nghĩa với sự bại vong của quốc gia đó.
Trật tự hỗn loạn, đạo đức sụp đổ, phản ánh trên thân thể con người là sẽ làm tổn thương tỷ vị.
Cùng thương, giác, trỉ, vũ là nói đến âm luật, ngũ âm của thời cổ đại.
Trong nhạc ký có ghi, xem xét âm nhạc của một quốc gia có thể biết được tình hình chính trị của quốc gia này, qua đó cũng biết được nên trị vì như thế nào.
Nhạc thời Thái Bình Thịnh Thế điềm tĩnh lại vui vẻ, quốc gia ấy nhất định là quốc thái dân an.
Nhạc thời loạn thế đầy ai oán và phẫn nộ, quốc gia này nhất định làm điều ngang ngược.
Nhạc vong quốc đầy bi ai và ưu tư, dân chúng chỉ biết hãm trong cảnh khốn khó tuyệt vọng.
Đạo lý của âm thanh và chính trị là tương thông với nhau.
Trong ngũ âm, cung âm đại biểu cho quân vương, tức là vua.
Thương âm đại biểu cho thần, tức là quan.
Giác âm là dân, trỉ âm là sự, tức là sự tình, chuyện.
Vũ âm là vật.
Quân, thần, dân sự vật, nếu năm điều này không loạn thì không có âm thanh nào là không hài hòa.
Nếu cung âm bị loạn thì âm nhạc phóng túng lộ sộn, vua của quốc gia này nhất định kêu căng vô độ.
Thương âm bị loạn, tiếng nhạc xung đột nhau thì chứng tỏ quốc gia này quan chức bại hoại.
Giác âm bị loạn thì âm nhạc đau buồn, dân chúng nhất định có nhiều oán hận.
Trỉ âm bị loạn, âm nhạc bi ai, quốc gia nhất định có nhiều chuyện không yên.
Vũ âm bị loạn, giai điệu nghiêng ngả sắp đổ, chứng tỏ quốc gia tài chính thiếu thốn.
Nếu ngũ âm hỗn loạn toàn bộ, xâm phạm lẫn nhau thì gọi là mạn.
Mạn tức là ngạo mạn vô lễ, nước này cách diệt vong chia cắt cũng không còn xa nữa.
Từ đó có thể thấy âm nhạc có thể dùng để dự đoán hưng suy tồn vong,
họa phúc một sớm một chiều của một đất nước.
Nhò sinh thời xưa đều phải am hiểu âm nhạc mới có thể trị quốc,
cũng có thể dưỡng sinh, đây chỉ là nhập môn của âm nhạc.
Theo các sách sử ghi chép, Phục Hy là người chế tạo ra đàn cầm,
Nữ Hoa chế tạo ra tiêu, Linh Luân chế tạo ra chuông.
Có một tích chuyện lịch sử như thế này.
Hoàng đế lệnh cho Linh Luân chế định ra nhạc luật,
tức là luật trong âm nhạc, đặt ra 12 luật tương ứng với 12 thang âm.
Linh Luân ở trên núi Tây Sơn tìm được loại trúc thô thích hợp để làm nhạc cụ.
Ông dùng những cây rắn chắc nhất gọt thành sáo trúc.
Khi ông thổi cây sáo mình vừa làm,
có mấy con chim phượng hoàng đậu xuống quanh những cây ở gần ông.
Chim trống bắt đầu hót trước,
âm đầu tiên của nó giống với âm phát ra từ cây sáo trúc của Linh Luân.
Sau đó lại hót tiếp 5 âm nữa,
Linh Luân nhanh chóng gọt thành cây sáo có thể phát ra 5 âm đó.
Phượng hoàng mái hót tiếp 6 âm,
Linh Luân lại nhanh chóng gọt ra cây sáo trúc phát được ra 6 âm đó.
Linh Luân sắp xếp trình tự của 12 thang âm đó là hoàn thành 12 âm luật.
Vì để bảo tồn lâu dài 12 thang âm này,
hoàng đế đã ra lệnh đúc ra 12 chuông đồng,
có thể tái hiện chính xác 12 âm của sáo trúc.
Sau đó tất cả thang âm của các nhạc cụ bắt buộc phải đúng với âm của chuông đồng.
Ngoài việc hạ lệnh cho Linh Luân chế tạo ra chuông trong cuộc chiến với Sì Vưu,
vì để nâng cao sĩ khí chiến đấu của binh sĩ,
hoàng đế đã làm ra một loại chống trận đặc biệt
và đích thân đánh để cổ vũ uy thế của quân đội.
Loại chống này được làm từ da được phơi khô của một loại quái thú ở Đông Hải có tên là quỳ,
còn dùi chống được làm từ khúc xương to nhất trên thân thể thần sấm.
Khi hoàng đế đánh vào chiếc chống trận đặc biệt này,
tiếng chống vọng xa hơn 500 dặm, làm trời đất thay đổi.
Ngoài ra, khi hoàng đế lên núi Thái Sơn gặp các quỷ thần trong thiên hạ,
còn sáng tác ra nhạc khúc tên là Thanh Giác.
Khúc nhạc này có khí thế hùng hồn,
có thể khinh thiên địa, khấp quỷ thần, tức là kinh động trời đất, quỷ thần khóc thầm.
Đây thực sự là bản nhạc trên thiên thượng.
Người phàm không thể nghe được.
Hơn nữa, sau khi hoàng đế đánh bại Sì Vưu để chúc mừng thắng lợi,
ông đã sáng tác ra bản nhạc có khí thế phi phàm tên là Cương Cổ Khúc.
Ngược lại, các loại nhạc rock, nhạc disco hiện đại lại khiến cho con người dâng trào rục vọng.
Tâm không bình, khí không hòa, gặp chuyện là nổi cơn tam bành, dễ dàng gây sự với người khác.
Khi lòng không tĩnh thì xã hội làm sao có thể an định được đây?
Do đó, thời xưa, khi có việc đại sự hay việc trọng đại, người ta đều dùng đến lễ nhạc.
Người đắc đạo sẽ chơi những nhạc khúc phù hợp với thiên đạo.
Đạo đức của người chơi nhạc càng cao thì tác dụng giao hóa tâm linh của nhạc khúc phát ra càng lớn.
Tiếng nhạc phát ra chính là biểu hiện của cảnh giới đạo đức của người chơi nhạc.
Thời Tam Quốc, khi Gia Cát Lượng thực hiện không thành kế,
đại quân của Tư Mã Ý đã áp sát thành nhưng vẫn không dám tiến vào thành.
Vì sao vậy?
Vì từ âm thanh trầm tĩnh bình hòa của tiếng đàn mà Gia Cát Lượng đánh ra
có thể nhìn ra được tâm thái của ông và Tư Mã Ý đoán rằng
trong quân có mai phục nên đã lùi binh quay trở về.
Nhìn bề mặt thì Gia Cát Lượng đã dùng tiếng đàn để áp chế được thiên binh vạn mã của Tư Mã Ý
nhưng thực chất chính là nhờ cảnh giới đạo đức của ông,
tiếng đàn chỉ là biểu hiện bên ngoài của cái đức bên trong mà thôi.
Trong sách luận ngữ có viết một câu chuyện như thế này.
Khi khổng tử đến nước Tề, nghe được nhạc vũ đại thiểu của vua Ngu Thuấn
thì ba tháng dòng ăn thịt mà không thấy mùi vị.
Thời cổ đại, thịt rất hiếm, khi người trên 70 tuổi có thể ăn thịt
thì đã được tính đó là biểu hiện của thời Thái Bình Thịnh Thế.
Còn khổng tử nghe nhạc thiểu xong, ba tháng ăn thịt không cảm nhận được mùi vị của thịt.
Từ câu chuyện trên, chúng ta có thể cảm nhận được nhã nhạc có sức mạnh giao hóa to lớn đến nhường nào.
Người xưa rất chú trọng tác dụng của giao hóa đạo đức của nhã nhạc
Không chỉ là học sinh cần học tập nhã nhạc, mà trong việc tề gia trị quốc bình thiên hạ cũng đều được tin dùng.
Có rất nhiều ví dụ điển hình về việc này.
Trong sách thượng thư có ghi chép rằng, vào thời vua Thuấn trị, có tộc hữu Miêu không phục.
Vua Thuấn không dùng võ lực để trị, mà dùng đạo đức giáo hóa ba năm,
chỉ để binh sĩ cầm thuẫn và diêu ra nhảy múa, khiến tộc hữu Miêu nể phục.
Năm ấy, khi khổng tử dẫn dắt các đệ tử đi chu du, giữa đường bị bao vây,
khổng tử đã đánh đàn, con tử lộ thì cùng các đệ tử hát sướng. Chẳng bao lâu vòng vây đã được giải.
Văn hóa Trung Quốc là văn hóa thần truyền.
Cổ cầm lưu truyền hơn 3.000 năm cũng có những nhân tố văn hóa thần truyền trong đó.
Mà các nhạc khúc của cổ cầm lưu truyền thế gian cũng có những nội hàm của riêng nó.
Người xưa kính trời kính đất chú trọng thiên nhân hợp nhất.
Trong văn hóa truyền thống đâu đâu cũng thấm nhuần loại nội hàm của tư tưởng này.
Âm nhạc không chỉ để lắng nghe mà nó còn là món ăn tinh thần,
giúp chúng ta tìm thấy niềm vui hay thắp lên nguồn cảm hứng trong cuộc sống.
Không những thế, y học hiện đại còn chỉ ra rằng âm nhạc cũng là liệu pháp giúp trị liệu
các chứng bệnh về thần kinh và tâm lý cực kỳ hiệu quả.
Bài chia sẻ của mình đến đây là kết thúc rồi.
Nếu bạn thấy có ý nghĩa, đừng quên nhấn like, bình luận ở bên dưới nha.
Xin chào và hẹn gặp lại các bạn ở video tiếp theo nhé.