Nữ nhân cần nên ti nhược

Học Hiểu Hành
82 người theo dõi
Nữ nhân cần nên ti nhược
#hochieuhanh #conhanday #loidayconhan #tuduyconhan #tritueconhan #conhan #tuduy #tritue
Nữ nhân cần nên tiên nhược
Cổ ngữ có câu
Lấy vợ phải coi trọng hiền đức
Bậc thánh nhân và những người có phẩm hạnh
Đều coi trọng đạo đức, hành thiện
Kính trời, biết mệnh, không chấp vào danh lợi
Mà nghiêm túc tuân thủ lễ pháp
Coi trọng đạo vợ chồng
Họ cho rằng
Chỉ người phụ nữ có phẩm hạnh đạo đức
Hiền thuộc, trí tuệ mới có thể tề gia
Dạy bảo con trở thành người tốt
Trong lịch sử xưa nay
Người phụ nữ không chỉ gánh vác công việc gia đình
Hiếu thảo với ông bà, cha mẹ đẻ
Cha mẹ chồng
Giúp chồng tạo dựng công doanh sự nghiệp
Dạy con
Mà đôi khi còn gánh vác cả việc quốc gia
Đại sự
Tuy nhiên nền tảng quan trọng nhất
Để làm được điều đó chính là tiên nhược
Tiên nhược xuất hiện trong cuốn
Nữ giới
Một bộ quy phạm lễ giáo hoàn chỉnh
Dành cho phụ nữ do Ban Chiêu soạn ra
Ban Chiêu là nữ sử học gia đầu tiên
Của Nho gia
Đồng thời là nhà văn thời Đồng Hán
Bà sinh ra trong một gia đình
Có truyền thống học vấn nguyên thâm
Sinh thời
Ban Chiêu thường được truyền vào hoàng cung
Dạy kinh sử cho hoàng hậu, quý phi
Hay cung nhân
Và được gọi là lão sư
Cuốn sách Nữ giới của Ban Chiêu
Đã đưa ra các phương diện đức hành
Và hành xử lễ nghi
Để quy phạm người phụ nữ sự thế lập thân
Đã tạo nên ảnh hưởng cực kỳ sâu sắc
Mấy ngàn năm sau này
Vậy tiên nhược cụ thể là gì?
Trong sách Nữ giới viết
Khiêm nhượng cung kính
Tiên nhân hậu kỹ
Thủ thiện mạc danh
Thủ ác mạc từ
Nhẫn nhục hàm cấu
Thường nhục quý cụ
Tiên nhục hạ nhân
Nghĩa là làm phụ nữ thì phải
Khiêm nhượng, cư xử cung kính
Đặt người khác lên trên mình
Dù bản thân làm điều tốt
Cũng không được khoe khoang tự mãn
Còn làm việc sai
Thì không được thoái thác trách nhiệm
Hàm dưỡng đức nhẫn nhịnh
Không tranh biện với người
Giữ tâm kính sợ
Dẹ dạc cẩn thận
Nếu có thể thực hành được những việc này
Thì đã làm được tiên nhược, khiêm nhượng rồi
Từ đó có thể hiểu rằng
Chữ tiên nhược ở đây không phải
Mang nghĩa ti tiện, yếu kém
Mà là chỉ sự khiêm nhượng
Quan niệm về vai trò của nữ nhân
Trong xã hội ngày nay có nhiều thay đổi
Người phụ nữ ở một số nước gánh vác công việc
Có thể nói là ngang với nam giới
Đôi khi còn hơn
Cũng là vì quan niệm
Nam nữ bình quyền hiện đại tạo ra như thế
Nhưng dù là thời nào
Thì một nữ nhân hiểu đạo
Vẫn luôn được gia đình tôn trọng
Và xã hội tôn vinh
Đạo của nữ nhân là gì?
Nữ giới viết
Chính xác đoàn thao
Dĩ sự phu chủ
Thanh tĩnh tự thủ
Vô hảo hí tiếu
Khiết tệ tử thực
Dĩ cung tổ tông
Nghĩa là giữ khuôn mặt đoan trang
Phẩm hành đoan chính
Làm việc thì nghe ý kiến chồng
Thanh tĩnh tự trọng
Không hay đùa giỡn
Biết chuẩn bị rượu và đồ ăn sạch
Để cúng tế tổ tiên
Nam chủ ngoại
Nữ chủ nội
Là người chủ quản của một gia đình
Nữ nhân nên dịu dàng nhu hòa
Niềm nở tươi cười
Và là trung tâm
Nhân duyên của gia đình ấy
Họ cần giống như nước
Ở vào vật chứa hình vuông
Thì sẽ có hình vuông
Vật chứa hình tròn
Thì là hình tròn
Thích ứng được mọi hoàn cảnh
Giàu nghèo
Cao thấp
Nước có thể nuôi dưỡng được vạn vật
Mà lại chảy chỗ trũng
Không cùng vạn vật tranh chấp
Giống như đức tính nhường nhịnh
Và bao dung của nữ nhân vậy
Trái lại
Nếu nữ nhân động một chút
Là đôi co với chồng
Trước mặt con cái
Cũng không thể hiện sự khiêm tốn
Như thế cuối cùng
Không ai có thể dạy dỗ được con nữa
Người phụ nữ có thể hạ mình
Là một người phụ nữ
Có sự tự tin và trí tuệ
Văn hóa truyền thống cho rằng
Khiêm thủ ích
Mãng chiêu tổn
Nghĩa là sống khiêm tốn
Thì sẽ nhận được điều tốt lành
Còn kiêu căng tự mãng
Thì sẽ bị tổn thất
Từ đó khuyên rằng
Mọi người phải khiêm nhường
Nhã nhặn
Văn hóa truyền thống
Cũng nhìn nhận rằng
Trong quan hệ giữa người với người
Cần làm được
Ti kỷ nhi tôn nhân
Tức là hạ thấp bản thân
Và tôn người khác
Trong mối quan hệ
Vợ chồng cũng là như thế
Ngày nay
Có một số người lấy sự bình đẳng
Giữa nam và nữ
Để kết luận rằng
Phụ nữ hiện đại hạnh phúc hơn
Phụ nữ thời cổ đại rất nhiều
Nhưng điều có thể nhìn thấy được là
Phụ nữ hiện đại vất vả hơn
Phụ nữ thời cổ đại nhiều
Thời xưa
Yêu cầu chung của người phụ nữ
Là chăm sóc gia đình
Và yêu cầu cao nhất là đức hạnh
Còn phụ nữ hiện đại
Ngoài việc sinh con
Và chăm lo gia đình
Họ còn phải cạnh tranh
Với cả nam giới
Và phụ nữ khác
Ở nơi làm việc
Những người phụ nữ mạnh mẽ hiện đại
Có người hoàn toàn không biết
Sự cao thường của tiên nhược
Nhưng dường như
Nước mắt họ rơi cũng không ít
Trong tâm lo lắng lại càng nhiều
Những việc phiền não lại càng nhiều hơn
Ngày càng rời xa hạnh phúc hơn
Sài Gòn phát triển nhanh chóng
Nhờ vị trí địa lý thuận lợi
Để lập bến cản
Là cản đường sông
Đường biển
Thêm cản hàng không
Trước 1945
Sài Gòn chỉ đứng sau Singapore
Và hương cản
Gọi Hòn Nọc
Viễn Đông
Thì chẳng có gì là quá đáng
Theo từ ngữ ở Nam Bộ
Không quen gọi cản
Nhưng gọi bến
Bằng cớ là nay ta
Vẫn gọi bến nhà rồng
Cản Sài Gòn được gọi
Chợ Bến Thành
Tức là bến nước
Của thành phiên An
Sau đổi ra thành gia đình
Mặt bằng ở khoảng tượng
Trần Hương Đạo
Ăn dài theo mé sông
Người dám phóng tay mở cản này
Là tả quân Lê Văn Duyệt
Tạo ra hiềm khích
Với vua Minh Mạng
Sau đó xảy ra vụ Lê Văn khôi gây náo loạn
Ở vùng đất này là nhà thờ Đức Bà
Và phụ cận hơn 2 năm
Gây hậu quả sụp đổ về kinh tế
Bởi vậy hồi 1859
Người Pháp mô tả Sài Gòn quá nghèo
Thực dân Pháp ngạc nhiên
Khi thấy bến Thành quá tốt về vị trí
Trước đó
Khi hứa viện trợ quân sự cho Nguyễn Ánh
Để đánh Tây Sơn
Pháp tuy tham làm
Nhưng chỉ đòi được nhượng vùng công đảo
Và Đà Nẵng
Để làm bến dừng tàu thuyền
Sài Gòn bây giờ là hình bóng mập mờ
Đánh chiếm Sài Gòn năm 1859 rồi
Thì năm 1860
Khi tướng Nguyễn Trị Phương
Đang xây thành Chí Hòa không xa
Lập tức Pháp cho mở cảng Sài Gòn
Nhằm xuất cảng lúa gạo
Lấy chiến tranh nuôi chiến tranh
Cảng hồi ấy vẫn ở chỗ tượng Trần Hưng Đạo
Khi thắng thế sau trận Chí Hòa
Pháp bèn giải tỏa khu vực tượng Trần Hưng Đạo
Đưa hải cảng qua phía Khánh Hội
Quận 4
Từ bến nhà rộng ngày nay
Đến vùng cầu Tân Thuận
Để chiếm mặt bằng rộng rãi hơn
Khu chợ bị dời vào kinh chợ vải
Đường Nguyễn Huệ
Rồi sau đó đời đến chợ bến thành ngày nay
Vùng quận 4 đời tự đức
Là làng quê nghèo nạn
Như phía Cà Mau
Với đất thấp, phèn mặn
Lá dừa nước, ô rô, cóc kẹn
Dưới sông nước lợ có cá đối
Cua biển, tét, cá sấu vẫn len lõi đến
Chợ quan trọng vẫn là xóm chiếu
Đã có từ xưa
Lát, cói
Dễ sống nơi đất mặn và phèn
Ngay cầu Tân Thuận ngày nay
Hồi đầu thế kỷ là vạm của trạch bạn
Bạn là một thứ cói, thân tròn
Dùng đang đệm, làm nóp, phơi lúa
Trên bảng đồ ngày nay ghi mơ hồ
Không bỏ dấu là trạch bang đồn
Dân gian gọi khỏi hai trạch bảng đơn
Đàn, tôi hiểu là trạch bào đồn
Trước khi Pháp đến
Nơi đây có đồn hữu bình
Đối diện với bờ bên kia là đồn tả định
Nhằm phòng thủ thành gia đình
Quanh đồn có trạch bạn thay cho chiến hào
Đời tự đức, ghi thảo câu
Con trạch bạn, lát là cỏ
Bến nhà rồng là chi nhánh
Của công ty vận chuyển bộ và hạng hải quốc doanh
Của Hoàng gia Pháp
Pháp đánh nước ta vào thời còn quân chủ
Với Hoàng đế Napoléon Đệ Tam
Vì vậy, bên hông trụ sở nhà rồng
Còn hai chữ M kia
Rất tiếc bị quét nước với lên trên
Tức là Messager Imperial
Trụ sở này xây cấp quá sớm
Bây giờ ở Sài Gòn chưa có thợ hồ
Xây tường theo kỹ thuật Tây Phương
Vùng Sài Gòn chưa có an ninh
Vì vậy, gọi nhà thầu từ Singapore
Và công nhân bên ấy sang
Rạch bến ngé ăn vô chợ lớn
Nước chảy thông thương bị bồi lấp
Ghe tải chở gạo từ kho chợ lớn ra
Cảng Sài Gòn lần hồi khó lưu thông
Pháp cho đào con kinh tẻ vào những năm đầu thế kỷ
Nối từ Chánh Hưng ra Tân Thuận
Ngay vàm rạch bạn, đến bến cảng
Vàm này từng nổi danh là
Thắng cảnh có cây cổ thụ với Vinh Cô
Pháp gọi đó là mũi đất
Giành cho người đi nhạc tảng
Để đối chiếu với mũi tán dốc
Ở cột cờ thủ ngữ
Đến Tân Thuận để đi bách bộ hóng mát
Người Pháp dùng xe ngựa kéo
Phía cột cờ thủ ngữ
Thì dành cho ông tây bà đầm đến ve vãn nhau
Đấu láo vô tích sự
Cảng Sài Gòn phát triển
Lúa gạo thu mua từ phía hậu giang
Quá dội giàu nhờ đào hệ thống kênh rạch
Này là ngã 5, ngã 7, tỉnh Cần Thơ
Liên lạc xuống Bạc Liêu
Khu công nghiệp mà Pháp dự trù
Hồi những năm đầu thế kỷ vẫn là
Vĩnh hội, cầu mống, nay hãy còn
Cất trên bể cao để ghe bùm ra vào
Công ty đường ngày nay là
Mặt bằng của nhà máy xây xác đầu tiên
Của Pháp. Lại có công ty
Grab và giác cơ mở xưởng cơ khí
Bên thủ thiêm là hãng Carrick
Nay hãy còn. Khu ngân hàng
Cũng ở gần cầu. Nói đến
Tình hình Sài Gòn hồi đầu thế kỷ nghe
Như khó tin. Trong số
Phu quân vác còn nhiều người đầu để búi tó
Mặt bà ba đen, đi chân đất
Chiếc xe đạp đầu tiên qua
Sài Gòn vào năm 1893
Những chiếc ô tô
Đầu tiên, buổi ấy còn là trò
Chơi thể thao, nhập từ năm
1903 đến 1906
Công chức Pháp
Đi xe đạp là sang trọng
Ngoài đường, các bà đầm đội nón
Có giác lông chim cò theo thời trang
Những năm đầu thế kỷ còn
Rải rác tàu Viễn Dương vừa chạy
Sức hơi nước vừa chạy buồn
Hành trình từ Sài Gòn qua Pháp non
Một tháng rồng rã
Khi có chuyến tàu từ Pháp đến
Bến nhà rồng người đông như hội chợ
Để đón thân nhân bạn bè
Chiếc cầu Nguyễn Tết Thành ngày nay xưa kia
Là cầu quay, đúng giờ thì quay thất cầu
Để cho ghe chở nước mắm có cục bùm
Từ Phan Thiết vào rạch bến ghé
Về sau không quay nữa, lại đặt đường
Rây dè kéo toa hàng hóa qua cầu
Chưa có ô tô chở khách, đi xe kiến
Ngựa kéo, khá đắt tiền
Năm 1888
Xe kéo du nhập, do người Nhật
Mỗi quốc tối thiểu 5 xu
Kéo suốt 1 giờ ăn 12 xu
Đèn điện chỉ có ở các cơ quan
Cháy sáng đến đường Lê Duẩn là hết
Năm 1904
Bảo lục 5 thình gây tai hỏa
Cho các nhà trồng tỉa
Ở Biên Hòa, Lộc Ninh, Vườn Dừa
Bông vải tiêu tan
Bây giờ chưa chú ý đến cây cao xu
Dân quê vùng phụ cận Sài Gòn
Chở lớn nôn nóng
Tức giận vì bị áp bức
Nhưng không biết nên làm gì
Các Tây anh chị ở Khánh Hội
Quận 4, ở cầu múi cứ tụ tập
Ở quán cà phê, quán rượu bình dân
Lắm khi đầu còn mang búi tó
Mặc áo ca ky như lính Pháp
Hoặc áo xá xấu, theo kiểu người Hoa
Cổ thì vấn chiếc khăn lông khá dày
Xếp làm tư thì có thể đỡ
Những nhát dao khi bị chém
Chỉ sau năm 1918
Thắng cuộc thế chiến thứ nhất
Pháp mới hăng hái đầu tư vào vườn cao xu
Lập xí nghiệp, làm nảy sinh tầng lớp công nhân
Cảng Sài Gòn rầm rộ lên
Với nhiều dịch vụ mới
Giai thoại về cụ tổ nghệ thuật hát treo
Hồng Châu hay Hồng Lộ
Xưa kia là một vùng đất rộng lớn
Bao gồm một phần vùng đất
Thuộc Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng
Ngày nay
Nơi đây là trung tâm đồng bằng Bắc Bộ
Giữa tứ giác sông Thái Bình, sông Hồng
Sông Đúng và sông Luộc
Vùng đất này cũng lưu lại giai thoại
Về cụ tổ nghệ thuật hát treo
Theo sự sách ghi chép lại
Thì Hồng Châu xưa kia là chiếc nôi
Sinh ra nhiều đoạn hát nổi tiếng
Thời nhà Đinh có bà Phạm Thị Trân
Rất thông tuệ nghệ thuật hát
Từ nhỏ đã tham gia các gánh hát đoạn múa
Đi khắp nơi diễn trò
Đến khi trưởng thành thì có giọng hát trong trẻo
Lại nết na xinh đẹp
Chẳng bao lâu đã nổi tiếng nhất
Trong các đoạn treo ở Hồng Châu
Theo khí phường phá lục của Trạng Nguyên Lương Thế Vinh
Vào những năm Niên Hiệu Thái Bình
Vua Đinh Tiên Hoàng Bang Chiếu tìm người giỏi ca múa
Viên quang trấn thủ Hồng Châu
Lập tức tiện ngay đến Phạm Thị Trân
Rồi đưa đến hoa lưu tiếng cử với đức vua
Nhà vua sau khi được thưởng thức tiếng hát
Thì tắm tắc khen ngợi
Rồi phong cho Phạm Thị Trân chức quan ưu bà
Chức quan này chịu trách nhiệm
Dạy quân sĩ ca múa
Đánh trống cùng các nhạc cụ khác
Nhằm cải thiện tinh thần binh sĩ
Phạm Thị Trân chỉ dạy cho binh sĩ lời ca tiếng hát cùng nhạc cụ
Lúc đấy gọi là hát nhời
Hay còn gọi là hát treo
Nhà vua còn yêu cầu có được phép đánh trống
Không chỉ để biểu diễn
Mà còn áp dụng được trong chiến trận
Theo ý vua
Bà Trân đã sáng tạo ra phép đánh trống hào hùng mạnh mẽ
Từ đó hát treo được phổ biến
Ở kinh đô hoa lưu rồi lan ra khắp cả nước
Trung tâm phát triển của hát treo
Vẫn là ở đồng bằng sông Hồng
Đến mùa thu hoạch
Tiếng hát treo vang vang trên khắp các cánh đồng lúa
Người phương xa nghe tiếng treo
Có thể đoán biết được mùa mạng có mùa thu hay không
Treo trở thành loại hình nghệ thuật không hề thiếu
Trong các lễ hội trước đây
Nhạc cụ chủ yếu là trống treo
Tiếng trống không chỉ được dùng khi hát
Mà còn được sử dụng trong các lễ hội
Và cầu chúc mùa mạng tươi tốt
Các vỡ hát treo miêu tả cuộc sống bình dị
Của người dân
Các truyện cổ tích, truyện nông
Thông qua các vỡ diễn treo mà mang tính nghệ thuật sâu sắc
Những lời dạy của Tổ tiên
Xưa kia mỗi khi nghe tiếng trống treo
Là người dân biết có đoàn treo đến
Nhiều người chạy tới xem
Vì thế mà có câu
Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống treo vỗ bụng đi xem
Chẳng thèm ăn chả ăn nem
Thèm no cơm tẻ, thèm xem hát treo
Xưa kia người dân mê hát treo
Nên các đoàn diễn thường
Phải diễn liên tục phục vụ người dân
Đổi tiếng có thể kể đến như
Làng Khuất, nay là xã Phong Châu
Huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình
Có rất nhiều đoàn treo, đầu thế kỷ 19
Có đến 15 gánh treo
Không chỉ phục vụ trong làng mà còn đi
Khắp nơi biểu diễn
Treo làng Khuất đã đi vào câu ca người Việt
Hởi cô thác giải lưng xanh
Có xem treo Khuất với anh thì về
Vùng đất Nam Định
Cũng có nhiều làng treo tiếng
Nhà thơ Nguyễn Bính cũng từng nhắc đến treo làng Đặng ở đây
Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay
Hoa soan lớp lớp
Hội treo làng Đặng đi ngang nỏ
Mẹ bảo, thôn đoài hát tối nay
Sau này này nhà cụ hát treo thêm
Cả đàn nguyệt, đàn nhị và đàn bầu
Thế nhưng tiếng trống vẫn là
Quan trọng nhất
Vì thế mà có câu phi trống bất thanh treo
Ngày nay các chiếu treo
Làng treo ở miền Bắc đều có đền thờ tổ
Để nhớ ơn cụ tổ nghề hát treo Phạm Thị Trân
Ngày 12 tháng 8
M lịch hàng năm là ngày Vỗ tổ
Các buổi biểu diễn được tổ chức nhớ
Về cụ tổ cũng như thời kỳ hoàng kim
Của nghệ thuật treo xưa kia
