Trước năm 1945, ở miền Trung, cuộc sống người dân chìm trong cảnh loạn lạc và bất an. Thời kỳ này, tiếng súng đạn vang vọng khắp nơi, bầu không khí nặng nề bao trùm lên từng nếp nhà. Những phiên chợ vùng quê thường diễn ra từ 2 đến 3 giờ sáng, khi màn đêm vẫn còn bao phủ để tránh bị phát hiện bởi máy bay quân địch.
Người dân phải thức dậy từ rất sớm, gánh theo lúa, khoai, bắp, rau từ nhà ra chợ. Ban ngày, nếu tụ tập đông người, nguy cơ bị máy bay thả bom hoặc bắn phá là rất lớn. Những phiên chợ đêm không chỉ là nơi buôn bán mà còn là chứng nhân của vô vàn câu chuyện ly kỳ, rùng rợn, ám ảnh cả làng quê.
Trước năm 1945, ở miền Trung, cuộc sống người dân chìm trong cánh loạn lạc và bất an.
Thời kỳ này, tiếng súng đạn vang vọng khắp nơi, bầu không khí nặng nề bao chùm lên từng mếp nhà.
Những phiên trợ vùng quê thường diễn ra từ 2 đến 3 giờ sáng,
khi màn đêm vẫn còn bao phủ để tránh bị phát hiện bởi máy bay quân địch.
Người dân phải thức dậy từ rất sớm, gánh theo lúa, khoai, bắp, rau từ nhà ra trợ.
Ban ngày, nếu tụ tập đông người, nguy cơ bị máy bay thả bom hoặc bắn phá là rất lớn.
Những phiên trợ đêm không chỉ là nơi muốn bán mà còn là chứng nhân của vô vản câu chuyện ly kỳ,
rùm rợn, ám ảnh cả làng quê.
Làng quê khi ấy vắng vẻ, thử thất nhà cửa, mỗi nhà cách nhau cả vài cây số.
Đường làng quanh co, phù đầy bóng tối, chỉ có ánh sáng lập rè của đông đóng bay ngang qua.
Điện chưa có, bàn đêm người dân chỉ thắp lên một ngọn đèn dầu nhỏ đủ để soi sang bữa cơm tối,
rồi nhanh chóng tắt đi và chìm vào giấc ngủ chỉ sau 7 đến 8 giờ tối.
Trong khu vườn phía sau mỗi nhà thường rải rác những ngôi mộ đất không bia,
dấu tích của một thời gian khó và mất mát.
Dọc con đường làng, những cây cổ thụ già cuối tỏa bóng đen giận người,
bên dưới là những miếu thời nhỏ linh thiêng, nơi người dân đặt lệ cúng cầu bình an mỗi khi đi qua.
Chị Tứ khi đó chỉ khoảng 16 đến 17 tuổi, giá người nhỏ nhắn nhưng đã sớm quen với việc cánh vác việc nhà.
Gia đình bà sống trong một ngôi nhà tranh lục sụp, nếp mình giữa cánh đồng minh mông,
chỉ cách xa vài bước chân là những ngôi mộ đất xám xịt nằm trên trúc giữa vườn cây ung tùng.
Đêm ấy, trời miền Trung lạnh muốt, gió giít từng cân qua khe cửa chai,
bóng tối bao trùm mọi ngóc ngách, chỉ có ánh sáng mờ nhạt từ bếp lửa nơi bà Dư, mẹ chị Tứ đang ngồi.
Bà Dư, dại yếu và run dày, nhìn nhóm mụt ngọn đen dấu nhỏ.
Ánh sáng lây lói ấy dường như chẳng đủ xua tan bóng tối,
chỉ làm hiện lê lờ mờ những bóng hình mèo mò in trên vách đất.
Bà Dư không thể đi chợ cùng vì sức khỏe này một yếu,
trong khi anh trai của bà Dư thì đã đi lính, lâu ngày không tin tức.
Trong căn bếp nhỏ, chỉ có tiếng lách tách của củi cháy hòa cùng âm thanh giả dích của côn trùng ngoài vườn.
Chị Tứ, lặng lẽ buộc chặt đôi quang gánh.
Một bên là bao ngô nếp căng tròn, bên kia là bao lạc và khoai,
tất cả đều là tài sản quý gia nhất của gia đình.
Chị khẽ đổi chiếc khăn vuông cũ lên đầu, đôi tay thoan thoát chỉnh lại quang gánh cho thật cân bằng.
Sau khi chào bà Dư, chị nhanh chóng quang gánh ra chợ.
Tiếng chân chị bước nhẹ nhàng trên nền đất, lẫn trong tiếng gió hú qua những rạng tre ngoài sân.
Cánh cổng cổ cu ký kêu cọt kép khi chị Tứ mở ra.
Con đường trước mặt tối đen như mực, chỉ còn ánh sáng yếu ớt từ những con đom đó may lập rẻ trên những mụi cây ven đường.
Gió lạnh như lùa qua từng kẻ tay khiến chị khẽ rụng lình.
Nhưng chị không nao núng, bước chân vững vàng đi qua con đường quanh co dẫn ra đầu làng.
Trước mặt chị là một đêm dài lãng lẽ với những âm thanh bi ẩn của núi rừng và những câu chuyện ly kỳ chờ đợi phía trước.
Hơn một giờ sáng, chị Tứ quẩy gánh rời khỏi nhà, bóng chị quất dần trong màn đêm ủ tịch.
Con đường làng dài hunh hút, hai bên là những rạng giữa cao vút, thân cây đen kịch, im hình dưới ánh trăng lưỡi liềm.
Gió thổi từng cơn khiến những tàu lá rửa va vào nhau tạo nên âm thanh rào sạc như tiếng thở dài của núi rừng.
Lòng chị Tứ hơi say lại, nhưng chị lấy hết can đảm, vừa bước vừa lầm dầm miệng Nam Moa Di Đà Phật để chân an.
Đến gần cây cầu ván bắc ngang con suối nhỏ, chị Tứ ngừng lại đôi chút.
Được suối dưới chân dốc rách chảy, ánh sáng lập rè từ những con đom đóm như thắp lên từng ngọn mến nhỏ giữa bóng tối.
Không gian yên ắng đến mức chị có thể nghe rõ tiếng trái tim mình đập từng nhịp.
Hít một hơi dài, chị bước qua cây cầu, cảm giác lạnh lẽo từ những tấm ván cú mục như thấm qua đôi dép cũ.
Khi đến gần cây đa đầu làng, chị bất ngờ nghe thấy tiếng gọi.
Ai đi chợ đó, lại đây bà gửi ít đồ.
Giọng nói khẳng khản, vàng lên từ phía bóng tối dưới tán cây đa to lớn.
Chị Tứ dừng chân, ngừng lên nhìn.
Ánh trăng nhạt nhòa dõi qua những tán lá rậm rạp, chiếu xuống bóng dáng một người đàn bà mặc áo bà ba đen.
Giáng bà ta gầy gò, khuôn mặt trình trong bóng tối, chỉ có đôi mắt sáng như đang nhìn xoáy vào chị Tứ.
Điều kỳ lạ là chị Tứ không cảm thấy sợ hãi.
Thay vào đó, chị cảm thấy như gặp một người quen trong làng vậy, một sự gần gụi khó tả.
Có lẽ vì đi một mình giữa đêm khuya,
nỗi cô đơn khiến chị chấp nhận sự hiện diện của người đàn bà này như một sự an ủi.
Chị nhanh chóng tiến lại gần.
Người đàn bà cất giọng, chậm rãi nhưng rõ ràng.
Lát nào con đi chợ, mua giúp bà hai con cá, nửa ký thịt và vài cái bánh ít lá gai.
Này, tiền đây!
Bà ta chỉa ra một tờ tiền, bàn tay gầy guộc, lạnh ngắt như đá.
Chị Tứ nhận lấy tiền, hơi dùng mình nhưng không dám từ chối.
Chị gật đầu, rồi nhanh chóng quẩy gánh tiếp tục đi.
Trong lòng chị có chút lấn cấn, nhưng chị tự nhủ, chắc bà ấy giả yếu và ngại chợ xa nên không muốn đi.
Tới chợ, nơi này không phải một khu chợ lớn mà chỉ là một khúc chợ nhóm nhỏ
nằm trong bóng tối mờ mờ của đèn dầu.
Những người bán hàng đều vội vã, ánh mắt lo lắng nhìn quanh như sợ thời gian không đủ.
Chị Tứ ngồi xuống, đặt quàng gánh bên cạnh, tranh thủ nghỉ ngơi trong chốc lát.
Chỉ trong khoảng 15 phút, đã có hai người khách đến mua lạc và khoai của chị.
Họ trả tiền rất nhanh, không một lời dư thừa, rồi vội vã rời đi như để kịp trước khi trời sáng.
Bán xong, chị Tứ nhanh chóng gom số tiền mình vừa kiếm được, đi mua gạo và bún khô cho gia đình.
Sau khi đã lo xong mọi thứ cần thiết, chị mới nhớ đến lời nhờ và của người đàn bà kỳ lạ.
Chị lấy tờ tiền từ túi áo ra, chuẩn bị mua đồ theo yêu cầu.
Nhưng khi ánh sáng lây lói từ ngọn đèn dầu trong chợ chiếu lên tờ tiền, chị giật bắn người.
Đó không phải là tờ 50 hào mà bà nhận lúc nửa đêm, mà là một mảnh giấy vàng mã.
Tay chị run dày, tờ giấy rơi xuống đất. Cảm giác lạnh toát lan khắp người.
Chị cố gắng chấn tĩnh nhưng không thể ngăn được nỗi sợ hãi đang dâng trào.
Chị nhận ra mình vừa gặp phải một điều gì đó không thuộc về thế giới này.
Gần 4 giờ sáng, chị vội vã gánh đồ trở về.
Con đường về nhà vẫn lạnh lẽo, gió giít qua từng dạng cây ven đường.
Tiếng chó sủa sa xăm vọng lại, càng làm không gian thêm phần âm u.
Khi đến gần cây đa, chị dừng lại, tim đập thỉnh thịt, chân tay lạnh ngắt nhưng vẫn cố gắng giữ bình tĩnh.
Chị gọi lớn.
Ai lúc tối gửi đồ đây, ra lấy này.
Không gian im lặng trong giấy lát, rồi từ bóng tối, người đàn bà mặc áo bà ba đen từ từ bước ra.
Ráng bà ta vẫn gầy guộc, khuôn mặt chìm trong bóng tối,
chỉ có đôi mắt sáng rực khiến chị tứ không khỏi dùng mình.
Người đàn bà cất giọng run run âm vang sa xăm, trách rằng.
Đi lâu quá vậy, đồ bà gửi đâu?
Chị tứ run lấy bẫy, đôi tay xiếp chặt quang cánh cố giữ bình tĩnh,
rồi lấy ra những món đồ đưa cho bà ta từng thứ một.
Khi chị tứ định trả tiền thừa, người đàn bà lắc đầu.
Cho máy đó, bà không cần.
Rồi bà ta nhìn chằm chằm vào chị tứ, giọng lạnh lùng, xòe tay ra.
Chị tứ miệng cưỡng xòe tay, lòng đầy bất an.
Người đàn bà nhổ một bãi nước mọt vào lòng bàn tay chị,
mùi tanh nồng nặc khiến chị muốn luôn ngửa. Bà ta nghiêm giọng như ra lệnh, liếm đi.
Mặt chị tứ tái nhợt, mồ hôi lạnh toát ra khắp người.
Bà nhắm mắt, cắn răng làm theo. Vị tanh nồng khiến chị suýt bật khóc,
nhưng chị kìm nén và làm theo lời. Người đàn bà gật đầu,
giọng nhẹ bẫng nhưng vẫn lạnh lẽo. Được rồi, cảm ơn con, đi về đi.
Nói rồi, bà ta quay người, lặng lẽ bước về phía bóng tối,
dáng đi thoát ẩn thoát hiện cho đến khi biến mất hoàn toàn.
Chị tứ đứng đó, lòng trú nặng, đôi chân như hóa đá nhưng không dám ở lại lâu.
Chị nhanh tróng cánh đồ, bước đi trong sự hoang mang và nỗi sợ hãi không thể tả.
Về đến nhà, chị tứ kể lại mọi chuyện cho bà Dư nghe.
Bà Dư nghe xong, tái mặt, giọng nghiêm trọng.
Mày mà con liếm bãi nước đó, hồn ma bà lão đó khi nữa con mua đồ đã vô tình bắt giữ một phần hồn của con.
Khi con làm theo lời nó, liếm bãi nước bọt đó, nó trả một phần hồn lại cho con.
Nếu con không làm, hồn của con sẽ không bao giờ trọn vẹn được.
Lời bà Dư nhịp hắc sâu vào tâm trí chị tứ.
Từ hôm đó, chị không bao giờ dám đi chợ một mình lúc nửa đêm nữa.
Mỗi khi nghĩ lại, lòng chị vẫn còn run sợ như mới vừa xảy ra hôm qua.