Bà Tấm - Nguyên Phi Ỷ Lan nơi rất tố linh tố hảo của nữ nhân kiệt xuất vương triều Lý #hnp.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
18 Lượt xem video·22 thg 1, 2025
Vì mẹ mất lúc 12 tuổi, chả lấy vợ kế nên ỉ Lan khổ như cô Tấm trong chuyện cổ tích Tấm Cám
Sử ghi ỉ Lan là cô Tấm Lộ Bắc
hay gọi đền thờ ỉ Lan ở xã Dương Xá, Gia Lầm, Hà Nội là đền thơ bà Tấm vì thế
Bà là một nhân vật nổi danh trong lịch sử nước nhà
Duy Hà Nội phố xin mến chào quý vị và các bạn
Thưa quý vị, hiện tại Duy đang ở đền bà Tấm
Đây là di tích lịch sử cấp quốc gia
Và trong đây thì có 3 cụm di tích
Đây là một trong những địa điểm du lịch rất quan trọng của Gia Lầm
Hiện cả nước ta có 72 nơi lập đền thờ bà
Nhưng chùa và đền thờ ỉ Lan được xây dựng ở Dương Xá, ngày trên chính quê hương bà
Đã đưa khu di tích chùa và đền thờ bà ỉ Lan ở Dương Xá trở thành trung tâm văn hóa nổi bất nhất
Quan trọng nhất trong hệ thống di tích tưởng niệm nguyên vị ỉ Lan trên vùng quê hương của người
Theo sự sách và truyền thuyết dân dàn
Chùa Linh Nhân Tư Phúc do chính Linh Nhân Hoàng Thái Hậu ỉ Lan
Cho xây dựng vào Khánh Thành vào tháng 3 năm Ất Mùi từ năm 1115
Trong đền và chùa hiện có nhiều hiện vật quý hiếm
Nổi bật là đôi sư tử điều khắc bằng đá ở chùa bà Tấm
Khám thờ sơn son thiếp vàng trong đền bà Tấm
Được thủ tướng chính phủ ra quyết định công nhận
Là bảo vật quốc gia vào ngày 15 tháng 1 năm 2020
Vị trí này thì cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng tầm 15 km
Ngay đây thôi
Đó là giáp danh với lại tỉnh Thường Nghiền
Trước khi quý vị xem tiếp
Quý vị nhớ hộ kênh bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hà Nội phố
Để đón xem những video mới nhất
Cảm ơn quý vị
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên
Xem liên lệ số 0989 260877
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên
Được phân phối chính thức bởi Hà Nội phố
Thưa quý vị
Cụm Di tích Đền Chùa Nguyên Phi ỉ Lan
Thuộc địa phận xã Dương Xá huyện Gia Lâm
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km về phía đông
Trên trục đường 5 đi Hải Phòng
Theo sự sách và truyền thuyết dân gian
Cụm Di tích được xây dựng từ Thừa Lý
Sự ra đời của Cụm Di tích gắn với Nguyên Phi Hoàng Thái Hậu ỉ Lan
Một nhân vật kiệt suốt của Vương Triều Lý
Giỏi việc trị nước, khiến nhân tâm hòa hợp
Đẫn nước thanh bình
Bà được dân gian tôn dùng là quan âm nữ
Và được Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam
Đề nghị với UNESCO
Công nhận là người phụ nữ huyền thoại
Bà là hiện thân của lòng bao dùng
Tài năng, đức độ và những điều tốt lành
Bà còn có vai trò vô cùng quan trọng
Trong việc tiếp nối cũng như phát huy
Các giá trị Phật giáo Thừa Lý
Qua việc truyền bá Phật giáo, núc chuông
Và dựng chùa trên nhiều vùng đất tháng cảnh
Của cả nước
Như Núi Tiên Du Bang Ninh, An Lão, Kiến An, Hải Phòng
Khu di tích đền chùa Bà Tấm
Tọa lạc trong một con viên thoáng
Rộng khoảng trên 4 hectare
Gồm chùa, đền, điện Sơn Trang và Thủy Đình
Chùa và đền thờ nguyên vị Yên Lan
Còn có tên gọi là chùa Bà Tấm
Hay đền Bà Tấm
Chùa cả hay đền cả
Đền được xây dựng từ cuối thế kỷ thứ 11
Là nơi phụng thờ bà ngay chính trên quê hương người
Chùa có tên là Linh Nhân Tư Phúc Tự
Do chính Linh Nhân Hoàng Thái Hậu Yên Lan xây dựng
Cùng với hàng trăm ngôi chùa khác
Khánh thành vào tháng 3 năm Ấn Bùi
Tứ năm 1115
Nhân dịp 1000 năm Thàng Long, Hà Nội
Vào ngày 10 tháng 10 năm 2010
Để tỏ lòng thanh kính tri ân công đức
Và tôn vinh nữ doanh nhân lịch sử
Bộ văn hóa thể thao du lịch cho phép
Xây dựng tượng đài Hoàng Thái Hậu Yên Lan
Tượng bằng đồng nguyên chất
Được đúc tại chỗ cao 9,1 mét
Trọng lượng 25 tấn
Tự đặt ở bên trái cửa đền
Trên quản trường rộng lớn thoáng mát
Tượng đài Nguyên Phị Yên Lan
Được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam
Xác lập kỷ lục
Là tượng đài bằng đồng lớn nhất Việt Nam
Vào ngày 26 tháng 5 năm 2012
Phía sau tượng đài là
Bức phù điêu bằng đá xanh thành hóa
31,2 mét
Các công trình phụ trợ như hồ xen bắn huyệt
Đường dạo
Hệ thống cây xanh
Điện nước
Vân vân
Kinh phí là 22 tỷ đồng
Yên Lan là một trong những danh nhân
Có tài trị nước xuất chúng của dân tộc
Yên Lan tên thật là Lê Thị Yến
Cha là Lê Công Thiết
Mẹ là Vũ Thị Tình
Di ghẻ là Tru Thị
Và người giúp việc trong lúc hoạn nạn
Là Lão Tăng Thái Diên
Bà chính quê làng Thổ Lỗi
Nay đổi thành siêu loại
Thuận thành Bắc Đình
Nay thuộc xã Dương Xá
Huyện Gia Lầm
Ngoại thành Hà Nội
Vì mẹ mất lúc 12 tuổi
Cha lấy vợ kế
Nên Yến Lan khổ như cô Tấm
Trong chuyện cổ tích Tấm Cám
Sử ghi Yến Lan là cô Tấm Lộ Bắc
Hay gọi Đền thờ Yến Lan
Ở xã Dương Xá, Gia Lầm, Hà Nội
Là đền thơ bà Tấm vì thế
Kể rằng
Vua Lý Thánh Tông đã 40 tuổi
Nhưng chưa có con trai, nối dõi
Vua quân thân văn võ xem phong cảnh trong vùng
Chợt thấy trên nương có người con gái hái dâu
Trong ngày hội vui
Vua thấy lạ, vội xuống hỏi sự tình
Thấy Lê Thị Yến, cô hái dâu
Bội phân xinh đẹp
Lại đối đáp liều loát
Vua cảm thấy mến
Đưa về triều phong làm thứ phi
Sau sinh ra thái tử Cần Đức
Tức Lý Nhân Tông
Được phong làm nguyên phi
Xây một cung điện riêng
Này, là đỉnh Yên Thái
Phương Hàng Gai, Hà Nội
Đặt tên là Cung ỉ Lan
Để nhớ lại sự tích cô gái
Giữa gốc cây làn bồi đầu gặp gỡ
Khác với các hậu phí
ỉ Lan không lấy việc trao chuốt nhan sắc
Mong đục chiếm tình yêu của vua
Mà quan tâm hết thầy mọi công việc trong chiều
ỉ Lan khổ công học hỏi
Miệt mài đọc sách
Nên chỉ trong một thời gian ngắn
Mọi người đều ngạc nhiên trước sự hiểu biết
Uyên thâm về nhiều mặt của ỉ Lan
Chưa thân bái phục
Bởi thế vào năm 1069
Vua Lý Thánh Tông Đích Thân cầm quân đi đánh giặc
Đã trao quyền nhiếp chính cho ỉ Lan
Cũng ngày năm ấy
Nước đại Việt không may bị lụt lớn
Mùa mảng mất trắng
Nhiều nơi dân đói dối loạn
Thử thách quá lớn đối với vị nữ nhiếp chính
Nhưng cũng nhờ của ỉ Lan
Cáng đáng Việt nước biết đến các kế sách đúng đắn
Quyết đoán, táo bạo
Loạn lạc đã được dẹp yên
Dân đói đã được cứu sống
Cảm cái ơn ấy
Cũng là bày tỏ sự sùng bái
Một tài năng siêu Việt
Nhân dân đại Việt đã phong ỉ Lan là
Quản âm nữ
Đánh giặc lâu không thắng
Lò nước không yên
Vua Thánh Tông trao quyền thiết chế
Cho thầy ủy Lý Thường Kiệt
Đèm một cánh quân nhỏ quay về
Đến châu Cư Liền
Hay tin ỉ Lan đã vũng vàng
Đưa đất nước vượt qua môn trùng khó khăn
Giữ được Thái Bình, Thịnh Trị
Vua quyết tâm lại quay ra đánh trận
Đánh cho kỳ thắng mới về
Vào năm 1072
Vua Lý Thánh Tông đôn lột qua đời
Triều Lý không tránh khỏi dối gian
Nhưng ỉ Lan trở thành hoàng tái hậu nhất chính
Và Lý Thường Kiệt trở thành nguyên xoáy
Thì nước đại Việt
Lại đổi sắc nhanh chóng thịnh cường
ỉ Lan đã thi thố
Những biện pháp dựng nước yên dân
Khiến cho thế nước và sức dân mạnh hẳn lên
Bởi vậy vào năm 1077
Khi Tống Triều mang Đại Bình
Sang xâm lược với toàn quyền
Điều khiển Triều Đình
ỉ Lan huy động được cả dân tộc vào trận
Tạo cho thế nước ở đỉnh cao môn trượng
Đè bẹp quân thủ
Nhờ bà Tấm, ỉ Lan
Nhân dân đại Việt đã ra khỏi cuộc chiến tranh
Với hào quang chiến thắng
Quanh vương biện và nước đại Việt bước nhanh
Trên con đường cường tịnh Văn Hiến
Lối vào cụm di tích
Bước vào trong ngôi đền
Ngay sau bên trái cánh cổng tam quan
Là hồ bán nguyệt
Ẩn dưới bóng cây cổ thụ
Tạo nên một không gian hài hòa yên bình
Áo đền bà Tấm
Đền bà Tấm có quy mô kiến trúc lớn
Gồm ba phần
Khu kiến trúc chính gò cao
Với am thờ nhỏ
Và một áo có nhà Thủy Định
Đền thờ Hoàng Thái Hậu ỉ Lan
Nằm ngay ở phía bên phải chùa Linh Nhân Tư Phúc
Đền được kiến trúc theo lối cung bình nhà Lý
Và được thiết kế xây dựng
Theo kiểu chữ Đình
Gồm có khu tiền bái
Trung tử và hậu cùng
Đền có 72 cửa thuộc loại cổ nhất nước ta
Trong đền có đôi câu đối từ cổ xưa
Ghi rõ
Thập bát tử
Diêu phỏng thế tại tam chuyển chiêu linh thục
Bách dư sở tự
Quán địa lưu cố trạch tối linh thành
Có nghĩa là
Đời nhà Lý thứ ba kén được người con gái đẹp
Có đức và có tài
Khu đền chính với quy mô kiến trúc kiểu
Nội công ngoại quốc
Phía trước là một nếp nhà lớn
3 gian
Xây gạch kiểu 2 tầng 4 mái
Lòng nhà chia làm 3 gian
Nền lát gạch bát tràng
Mặt trước mở 3 cửa lớn hình chữ nhật
Phía sau để trống thông với bên trong
Khu thờ chính có mặt bằng hình chữ công
Gồm tiền tế
Nhà cầu và tiền đường
Cung cấm nơi đặt khám thờ
Có kiến trúc cổ kiểu 4 mái cong thấp
Gồm 1 gian 2 dĩ
2 bộ vỉ chính có kết cấu thượng dườm hạ kẻ
4 góc nhà có kẻ xó
Nhằm tăng thêm sự bền vững
Của công trình truyền thống
Các cột tròn được đặt trên chân đá tảng
Chạm hình cánh sen dày
Phía trước mở 2 cửa nách
Phía trước hậu cùng
Chính giữa lòng nhà là ban thờ Hoàng Thái Hậu ỉa Lan
Và 6 vị cung nữ trong chiều
Gồm có lục bộ
Tựa Hoàng Thái Hậu được đặt trong khám gỗ
Chạm lớn vẻ mặt đôn hậu
Nhân từ 6 cung nữ chia làm
2 ban thị giả
Ngay thở của bà được xương son thiếp vàng lộng lấy
Nơi đây rất tố linh tố hào
Trong đền và chùa bà Tấm
Còn có một thành bậc bằng đá liền khối
Điều khắc dòng lân vào thờ lý
Đang chạy xuống
Hiện tại đặt ngay ở phía sau cổng chính
Ở bên phía tay phải theo lối
Đi vào đền chùa
Dài 1,3m, cao 0,80m
Nặng hàng chục tấn
Thẳng cổng tam quan
Hướng vào là chùa Linh Nhân Tư Phúc
Ngôi chùa do chính
Linh Nhân Hoàng Thái Hậu cho xây vào
Năm 1115 trên quê hương của bà
Trong chùa hiện nay
Còn hiện vật quý hiếm
Nhóm tượng bà ông Tàm Thế
Ngồi trên đầu 2 con sư tử cao 4cm
Tạc bằng khối đá xanh
Xanh rất tinh xạo
Cũng là những hiện vật độc đáo
Đã trải qua gần 9 thế kỷ
Còn lại đến ngày nay
Sư tử được tạc từ một khối đá lớn
Cao 1,2m, rộng 1,36m
Trong tư thế nằm phù phục
Đường nét đặc biệt mềm mại
Tạo cho chúa Sơn Lâm một vẻ đẹp
Vừa uyển chuyển, vừa oai hùng mạnh mẽ
Các chi tiết, đôi mắt to, lôi hẳn ra ngoài
Ẩn dưới đôi lông mây rộng
Mũi hở, hàm răng đều đặn
Răng nành to, nhọn và khỏe
Nhất là chân mập
Có những móng cong sắc quắc chặt
Khiến cho người xem thấy rõ
Chúa Sơn Lâm ẩn tàng sức mạnh phi thường
Bằng tài nghệ điêu khắc khéo léo tuyệt vời
Bằng cách sử dụng nhiều họa tiết đàn móc
Khi thì gượng nhỏ tựa lưng vào nhau
Thanh đương viên quanh miệng
Khi thì to xù lên ở bờ vai
Khi lại xếp thành những bông hoa hén nở
Ở móng chân
Khiến người xem có ấn tượng con vật đang sống
Vẫn thở nhịp nhàng
Cũng khác những con sư tử thường thấy
Điêu khắc ở các đình chùa
Sư tử trong đền thờ ỉa lan
Đang vườn hòn ngọc
Đồng thời trên trán được trổ chữ vườn
Khẳng định chúa tể muôn loại
Bảo vệ vật báu của đất nước
Đây là một công trình nghệ thuật tuyệt tác
Một hiện vật cổ quý hiếm ở Việt Nam
Và còn cả khu vực Đông Nam Á
Ngoài ra nhóm tượng bà ông Tàm Thế Phật
Ngự tọa trên đôi sư tử đá
Đây là điểm khác biệt so với các ngôi chùa khác
Là một công trình nghệ thuật
Điêu khắc tuyệt tác
Một hiện vật cổ quý và hiếm
Ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á
Vào năm 2020
Độ sư tử đá ở chùa cùng khám thở
Sơn son thiết vàng trong đền bà Tấm
Được chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia
Qua khai cuộc lận thứ 2
Vào năm 2013-2014
Hố thảm sát
Ký hiệu là 13 GLCBT
TSII
SLLL
Cho thấy hố nằm ở sát phía sau
Ngay vị trí trung tâm của tọa thượng điện hiện tại
Hố có diện tích 13,5m2
Mở theo hướng tây bắc đông nam
Ở độ sâu 1,7m
Đã xác định được 3 lớp kiến trúc
Trồng xếp lên nhau
Lớp thứ nhất, lớp kiến trúc thở lý
Phân bố độ sâu 0,5-1,7m
Viết tích còn lại là
2 thành bậc đá
Móng, bó, nền và trụ sỏi
Gia cố, chân tảng
Vào giai đoạn thở lý
Với việc tìm thấy thành bậc đá
Phía sau tọa thượng điện
Đã xác định được vị trí trung tâm của chùa thở lý
Tự ứng với chùa hiện tại
Lớp thứ 2, lớp kiến trúc thở lê trông hừng
Xuất lộ ở độ sâu 0,17m
Giấu tích còn lại là
Đường đi từ phía nhà tổ
Nối trực tiếp vào bậc đá thở lý
Vào giai đoạn thở lê trông hừng
Mặc dù vẫn sử dụng lại một phần kiến trúc
Của chùa thở lý
Không thay đổi trục trung tâm
Nhưng về không gian và mặt bằng của chùa
Đã có nhiều thay đổi
Trong đó có việc xây thêm nhà tổ ở phía sau
Lớp thứ 3, lớp kiến trúc thở nguyễn
Xuất lộ ở độ sâu 0,42m
Giấu tích còn lại là
Đường móng bó chạy sát
Mép hố phía tề nàm
Đè chặt và cắt ngang 2 thành bậc đá
Vào giai đoạn thở nguyễn
Chắc chắn di tích đã có nhiều thay đổi
Nhưng vị trí và trục trung tâm của chùa
So với giai đoạn vào thở lý
Và lê trông hừng là không thay đổi
Có thể khẳng định
Về quy mô và mặt bằng kiến trúc của chùa Bà Tấm
Chùa Linh Nhân Tư Phúc
Một di tích nổi tiếng gắn liền
Với lịch sử Thao Long Hà Nội
Hơn ngàn năm tuổi
Hiện cả nước ta có 72 nơi
Lập đền thờ bà
Nhưng chùa và đền thờ Yên Lan được xây dựng
Ở Dương Xá, ngày chiến chính quê hương bà
Có nhiều lần trung tu
Lần lớn nhất vào năm 1612
Nhưng đến nay vẫn giữ được vẻ nguyên sơ của đó
Với lối kiến trúc mang động
Giấu ấn văn hóa nhà Lý
Vừa mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc
Lại mang giá trị nghệ thuật cao
Thực sự là một công trình nghệ thuật độc đáo
Quý hiếm của dân tộc
Với hệ thống truyền thuyết
Các địa danh gắn bó với việc Yên Lan gặp vua
Và những di vật cổ của thời Lý hiện còn
Đã đưa khu di tích chùa
Và đền thờ bà Yên Lan ở Dương Xá
Trở thành trung tâm văn hóa nổi bấn nhất
Quan trọng nhất trong hệ thống di tích
Tưởng niệm nguyên vị Yên Lan
Trên vùng quê hương của người
Đền nguyên vị Yên Lan ở Dương Xá
Không chỉ là nơi thở phụng một danh nhân
Lịch sử văn hóa nổi tiếng của nước Nga
Mà còn là điểm di tích cách mạng
Rất đáng trân trọng của dân tộc
Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa
Đây là nơi được đón các đồng chí trung ương
Và xứ ủy bất kỳ như Hoàng Văn Thụ
Trường Trinh, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Quốc Việt
Văn Tiến Dũng v.v. đi về hoạt động
Tấm đã được Bộ Văn hóa
Thông tin xếp hạng di tích lịch sử
Và nghệ thuật năm 1996
Khám thờ sơn son thiếp vàng
Trong đền bà Tấm
Được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận
Là bảo vật quốc gia vào ngày 15 tháng 1
Năm 2020
Hàng năm nhân dân trong vùng
Đã kéo về mở hội truyền thống
Suốt 3 ngày
Từ ngày 19, 20, 21 tháng 2 âm lịch
Lễ hội đền bà Tấm được tổ chức
Từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 2 âm lịch
Chính hội là ngày 20 tháng 2
Tương truyền là ngày đăng quang của bà
Tại Dương Xá, hội có quy mô lớn nhất vùng
Để nhớ về người phụ nữ
Có tài, kinh bàng, tế thế
Từng đã 2 lần nhất chính trồng còi Việt nước
Bà là một nhân vật nổi danh
Trong lịch sử nước nhà
Phía sau chùa bà Tấm
Là địa thờ Ngọc Hoàng
Cùng hệ thống thần linh tạm tứ phủ quyền lĩnh trang nghiệm
Cảm ơn quý vị đã chú ý theo dõi
Quý vị nhớ ủng hộ kênh
Bằng cách nhấn like và chia sẻ video
Đừng quên nhấn đăng ký kênh youtube Hanoi Phố
Để đón xem những video mới nhất
Quý vị hãy bình luận ở phía dưới
Để góp ý cho Duy những địa điểm
Địa danh lịch sử mà quý vị muốn Duy tới trải nghiệm
Cảm ơn quý vị rất nhiều
Quý vị muốn mua đặc sản trà sạch Thái Nguyên
Xin lê lệ số
0989 260 877
Sản phẩm trà sạch Thái Nguyên
Được phân phối chính thức bởi Hanoi Phố
Nhận, giao hàng toàn quốc
