Giữ gìn những làng nghề truyền thống

Với bề dày lịch sử văn hóa, Sứ Thanh có nhiều làng nghề truyền thống với hàng trăm sản phẩm độc đáo tinh xạo. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, những sản phẩm từ làng nghề vẫn là nguồn vốn vô giá mà người dân Sứ Thanh để lại cho con chó đời sau. Bởi ở mỗi làng quê truyền thống đều có những con người say mê, miệt mài giữ hồn cho quê hương, mang lại lợi ích không chỉ cho gia đình mà cả cộng đồng. Thanh hóa được biết đến với những làng nghề truyền thống nổi danh hàng trăm năm tuổi. Mỗi làng nghề không chỉ là niềm tự hào mà còn là câu chuyện về tinh thần lao động, sáng tạo của con người Sứ Thanh. Khi nhắc đến sự tinh xạo của nghề thủ công truyền thống, chúng ta nghĩ ngay đến những sản phẩm của làng Đúc Đồng, Trà Đông, Xã Thiệu Trung, Viện Thiệu Hóa. Với nhiều sản phẩm tinh xạo như trống đồng, chiêng đồng, tượng đồng, đồ thơ, lưu hương, linh vật được làm bởi những nghệ nhân tài hoa, yêu nghề và cần củ lao động. Trải qua biết bao biến cố, nghề Đúc Đồng làng Trà Đông vẫn giữ được lừa, làm ra những sản phẩm độc đáo, đặc trưng mà không nơi nào sánh được. Kế tiếp, cha ông, nghệ nhân trẻ Đặng Phúc Toàn đã phát triển cơ sở sản xuất nhỏ thành công ty trách nhiệm hô hạn phục hồi nghề Đúc Đồng truyền thống làng Trà Đông. Bằng kinh nghiệm của cha ông chuyển lại và sự sáng tạo của những người thợ trẻ, mỗi năm công ty cho ra thị trường hàng trăm sản phẩm đồ đồng đa dạng, phong phú về kiểu dáng. Mới đây, sản phẩm trống đồng toàn linh của công ty đã được ủy ban dân tỉnh chấp nhận xếp hạng ô cốt 4 sao. Để em đúc được một sản phẩm đạt được ô cốt thì em phải nghiên cứu, tìm tồi các đường nét hoa văn và cái chất lượng để một cái sản phẩm khách hàng được ứng ý và phát triển mạnh và nâng cao giá trị sản phẩm cho công ty. Thì bên em thì cũng được đạt bộ sản phẩm trống đồng được đạt được ô cốt. Thì là cái sức lan tỏa trên cộng đồng thì cao, mạnh và cũng nâng cao được cái sản lượng cho công ty. Sứ Thanh có vùng duyên hải rộng lớn, cư dân làm nghề đánh bắt cá trong lộng ngoài khơi mang lại nguồn hải sản dồi dào. Từ đó hình thành nghề chế biến hải sản ở các làng quê ven biển. Những làng nghề chế biến mắm truyền thống đã có từ hàng trăm năm và mang lại giá trị kinh tiến lớn cho nhân dân trong vùng. Sinh ra và lớn lên ở vùng đất biển, anh Thạch Văn Hiểu ở thôn Bình xã Quảng Nham, huyện Quảng Xương đã được tiếp thu bí quyết gia truyền trong các khâu chế biến nước mắm cự nham từ đời ông cha để lại. Để chủ động về nguồn nguyên liệu sản xuất, gia đình anh đã đầu tư và liên kết với những con tàu lớn đánh bắt xa bờ lấy nguồn cá cơm và các loại cá đạt tiêu chuẩn là mắm. Cá từ biển về còn tươi được pha trộn tỷ lệ muối phù hợp. Quy trình chế biến nước mắm hoàn toàn theo cách truyền thống và tiết đối không sử dụng hóa chất. Quy trình làm ra những giọt nước mắm thì hầu như là chúng tôi mua nguyên liệu từ ngoài biển và chúng tôi có những con tàu chứa hàng trăm tấn. Đầu tư con tàu hàng trăm tấn là gần 500 mã lực. Một công nhân muối từ ngoài biển luôn và thu mua từ ngoài biển. Cái vùng nguyên liệu thì chủ yếu là người dân ở Quảng Nham. Tại vì ở Quảng Nham là gần một nghìn chiếc tàu lớn nhỏ. Có thể một ngày mua đến, nếu mà vào thời vụ, hàng vài trăm tấn vẫn có. Quy trình về chúng tôi muối là cá tươi. Cái muối của chúng tôi là để được hai năm nó chảy hết cái nước chất. Sau đó công nhân muối trộn đều cho chúng tôi ủ vào những cái chùm sành từ 18 đến 24 tháng. Sau khi mắm chín thì chúng tôi nọc qua những cái lỗi lọc của những cái máy bơm. Sau đó chúng tôi đóng vào những cái chai thủy tinh và đóng gói bán vào thị trường. Ở khu vực miền núi, những làng nghề cũng phát triển đa dạng phong phú. Theo thống kê, gần 700 thôn bản miền núi thanh hóa có làng nghề truyền thống đang duy trì hoạt động hoặc các nghề phát triển trong hộ, nhóm hộ gia đình và các tổ hợp tác. Các nghề truyền thống như dệt thổ cầm, thiêu gen, đan lát, ủ rượu cần, nấu rượu siêu men lá, gen đã hình thành từ lâu đời, trong đó 5 làng nghề được đánh giá là có khả năng phát triển gắn với du lịch như làng nghề dệt thổ cầm, nấu rượu siêu men lá, mê che đan ở Bản Năng Cát, xã Chí Nang, huyện Lang Chánh. Gắn với du lịch sinh thái Thác Ma Hao, làng nghề dệt thổ cầm ở Ngọc Lạc, nghề nấu rượu siêu men lá ở Bản Hiêu, xã Cổ Lũng, huyện Ba Thước gắn với du lịch sinh thái Thác Hiêu. Việc phát triển những làng nghề trên đã vẫn đang góp phần giữ gìn văn hóa truyền thống, tại việc làm nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Người trẻ cũng biết thiếu thuở. Học sinh cỡ 12-13 tuổi thì các cháu cũng đến học Việt thường xuyên, vào thứ Bảy Chủ Nhật hoặc là giờ nghỉ học. Nhưng mà các cháu chỉ làm tranh thủ những cái giờ mà không đi học. Để mà duy trì được cái tổ hợp tác này thì mình phải bắt buộc đòi hỏi là phải sáng tạo ra các cái sản phẩm và phải hậu hỏi các cái sản phẩm đó. Rồi là để mà nâng cấp các sản phẩm lên, để mà nâng tay nghề các bà, các chị lên thì cái tổ dệt này mới giữ được. Theo thống kê, hiện Thanh Hóa có 36 nghề với 118 làng nghề công nghiệp, 75 làng nghề, làng có truyền thống đã được Chủ tịch UBND quyết định công nhận làng nghề. Trong đó có 2 nhóm làng nghề hoạt động tốt gồm nhóm làng nghề chế biến nông lâm, thủy sản và thực phẩm ở TP Tinh Hóa, Thọ Xuân, Tĩnh Gia, Hậu Lộc và nhóm làng nghề sản xuất tiêu thủ công nghiệp ở Nga Sơn, Hoang Hóa, Cầm Thủy, Thiệu Hóa. Đây được xem là một trong những nguồn tài nguyên vô cùng quý giá để phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm nét văn hóa đặc trưng, đồng thời cũng là nguồn sinh kế cho bà con nơi đây. Nhiều sản phẩm của các làng nghề đã được công nhận thương hiệu nhãn mát, được cục sở hữu trí tuệ, cấp bằng bảo hộ trí dân địa lý. Tính đến tháng 8 năm 2021, tỉnh Thanh Hóa đã có 120 sản phẩm ô cốt, trong đó có 15 sản phẩm 5 sao, 30 sản phẩm 4 sao và 89 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm sau khi được công nhận đều được chú trọng đầu tư nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, nhãn mát, mở rộng thị trường tiết thụ. Hiện có khoảng 20 sản phẩm ô cốt từ các làng nghề đã vươn ra thị trường quốc tế. Trong thời gian tới thì để cho sản phẩm ô cốt tiếp tục phát triển và để công chúng biết được nhiều hơn đến sản phẩm ô cốt thì chúng ta phải tiếp tục tăng cường công tác truyền thông, tiếp tục tăng cường công tác hỗ trợ mở các cửa hàng tại các địa phương, huyện, xã và tăng cường công tác kết nối với các siêu thị lớn, các khách sạn, nhà hàng. Hiện nay với sự hỗ trợ của Phan phòng Điều Phối Nông Thân mới tỉnh thì chúng ta đã thành lập được một hợp tác xác ô cốt đó là các thành viên, các chủ thể có sản phẩm ô cốt tiêu biểu đã hợp lại với nhau để thành lập hợp tác xác ô cốt thanh hoá. Đây cũng là hợp tác xác ô cốt đầu tiên của cả nước và hiện nay hợp tác xác đang hoạt động rất hiệu quả trong công tác giới thiệu, quảng bá và đặc biệt là kết nối hợp tác xác là tổ chức trung gian để đưa sản phẩm ô cốt của các chủ thể và đằng hướng tới chúng ta sẽ xuất khẩu các sản phẩm ô cốt của thanh hoá. Những là nghề truyền thống vơi thanh đã đi qua thăng trầm và đang đổi thay từng ngày để hòa nhập với đời sống hiện đại. Bằng sự chăm chỉ sáng tạo trong lao động sản xuất và các chính sách của đảng, nhà nước, các thế hệ người dân là nghề ngày nay đã chế ngự những khắc nghiệt của điều kiện tự nhiên biến thành lợi thế để phát triển kinh tế giúp gìn nghề truyền thống xây dựng quê hương giàu nạn.