Bài học yêu thương đầu đời

Bà học yêu thương đầu đời. Hồi nhỏ, nhà mình có cây mãng cầu dai, miền Bắc còn gọi là cây na, bé bé cao ngang đầu mình, chưa ra trái lần nào. Bà giao cho mình nhiệm vụ chăm sóc nó ngoại những công việc quét nhà, quét sân, rửa chén hàng ngày. Bà nói đó là cái cây của mình, của riêng mình, nên mình phải có trách nhiệm với nó. Bà lấy tôn lạnh gọi cho mình cái thùng con con để xuống cầu bắt ra xong sách nước tưới. Cái thùng có cái vòi nhỏ, trên đầu vòi có gắn đầu hoa sen, miền Bắc và miền Trung gọi là cái ô doa, khi đổ nước qua vòi thì nước phun ra những dòng nhỏ ly ti. Mình phải tưới cho cây mãng cầu mỗi ngày hai lượt sáng chiều. Ba dạy mình xin mẹ những đầu cá rụt cá, dùng cái sẻn nhỏ đào một cái hố cạnh gốc cây, cho cái hũ đất xuống, cho đầu cá rụt cá vô, đẩy nắp lại và lấp đất lên. Mỗi khi có thêm đầu cá rụt cá, mình chỉ việc bới lớp đất trên mặt, dỡ nắp ra cho vào hũ và lại đẩy nắp lấp đất lại. Mùi thối kinh khủng và mình hay nhăn mặt kêu la mỗi khi phải làm cái việc cho thêm đầu cá vào hũ. Bà nói, nếu con muốn cái cây của con tốt, lớn nhanh và có trái ngọt ngon thì con phải chấp nhận mùi hôi thối và vất vả của việc chăm sóc nó. Mình xiên và yêu nó thì nó mới cho mình nhiều trái ngọt. Sự phân hủy của cá làm nó có mùi hôi thối, nhưng chính sự hôi thối đó lại cung cấp chất đạm cho cây qua sự thẩm thấu vào lòng đất cho rễ cây hút lên. Nếu con chôn trực tiếp đầu cá vào gốc cây, nhiều đạm quá nó cũng sẽ chết. Chăm sóc, yêu thương cũng phải biết cách cho dù đó là cái cây, nếu không nó sẽ không thể phát triển. Hồi đó, mình không biết vì mình hiểu lời ba hay vì không muốn nghe ba nói nhiều nên mình im lặng và không kêu ca nữa, mãi rồi cái cây của mình cũng cao lớn lên. Vượt qua đầu mình. Ba lại chỉ cho mình cách cắt cạnh để nó đâm tán. Một hôm, ra tưới cây như thường lệ, thấy ở nách lá đâm ra cái nụ bé xíu xiu. Mình hét toán mừng rỡ chạy vô khoe và lại chạy ra kiếm đếm xem nó được bao cái nụ. Cái đầu bé xíu tưởng tượng ra trái mãng cầu thơm ngon mà ứa nước miếng rồng rồng. Ba nói, cây có kiến vàng thì trái sẽ ngọt hơn. Mình ra cây tìm mãi mà chẳng thấy con kiến nào. Thất vọng vô cùng. Ba lại xoa đầu mình bảo mình có thể dụ kiến vàng về cây của mình. Ba bảo mình đi tìm cây có kiến. Cái này khỏi tìm, mình biết chắc gốc mận trước nhà, dưới mé sông, có đầy kiến. Mình vẫn bị tụi nó đốt trước đau khi trèo hái mận. Ba bảo mình leo lên bắt chục con kiến đem về thả vô cây mãng cầu. Mình đòi bẻ luôn cái cạnh có cái tổ kiến bằng lá mận cuốn vào lủng lẳng để đem cả tổ qua cây mãng cầu của mình nhưng ba lắc đầu. Bảo chỉ cần bắt chục con vì nếu lấy cả tổ kia thì cây mận sẽ ra sau khi không còn tổ kiến. Ba muốn mình phải tự gậy tổ kiến riêng cho cây mãng cầu của mình. Mình đem chục con kiến vàng thả lên cây mãng cầu. Tụi kiến vàng bị bắt khỏi nơi sinh sống quen thuộc thả vào một nơi lạ lắm. Tụi nó đang quen với cái mùi lá thanh thanh chua chua của mận bị làm cho hoảng loạn bởi mùi thơm nồng ngai ngái của lá mãng cầu. Tụi kiến chạy tán loạn, rối rít, khu khoắn cặp trâu loạn xạ, chạm vào cặp trâu của con kiến khác khi hai đứa gặp nhau chẳng biết để đánh mùi hay để truyền đi cái tin mình bị bắt cóc hay là vì mừng rỡ khi gặp bạn ở nơi xa lạ. Mình tự dưng lo lắng cho chục con kiến của mình dễ sợ dù trước đó mỗi khi leo cây mận mình thường túng đầu bóp nó chết tươi vì cái tổ dám bám vào người mình cắn mình đau điến. Mình sợ tụi kiến bỏ đi nên cứ chốc chốc lại chạy ra cây kiếm, quan sát, đến xem còn bao nhiêu con. Ba lại bảo mình xin mẹ khúc trụ cá nho nhỏ đem treo lên cạnh cây mãng cầu để làm thức ăn cho lũ kiến. Hôm sau, sáng thức dậy mình đã chạy ra cây ngó nhiên kiếm coi tụi nó có còn ở đó. Mình thấy có một con bị gãy cổ, đang được hai con khác tha lôi trên cành. Mình nghĩ chắc hẳn là nó bị thương khi mình bắt nó hôm qua và nó đã chết, nó đang được bạn nó kéo về để ăn thịt. Mình muốn đi bắt thêm một con đem về để thay thế nó cho đủ 10 con nhưng ba lắc đầu. Bảo hãy đợi ít bữa xem bọn kiến có rủ nhau về cây này và làm tổ mới không. Hãy quan sát, đừng làm gì cả, giờ mỗi ngày sau khi tưới cho cây xong, mình có thêm cái việc quan sát, đếm kiến. Mình còn đặt tên cho tụi kiến dù đứa nào cũng giống đứa nào. Mình thích thú cái cách chúng chạm hai cái rầu bé xíu như hai cọng lông tơ trên đầu vào nhau khi chúng nói chuyện. Và mình thường không thể đếm đủ 10 con vì chúng ẩn nấp khá giỏi. Nhưng ba nói sau hai ba hôm mà nó chưa bỏ đi thì có thể tụi nó sẽ làm một cái tổ mới ở cây của mình. Sau vài hôm, mình bỗng bắt gặp một con kiến trên cành có cái đầu ngộ ngộ. Chăm chú nhìn kỹ, hóa ra đó là con kiến bị gãy cổ hôm trước. Chỗ đó đã liền lại và hơi u lên một chút, cái tật đó làm nó kỳ lạ hơn mấy con kiến khác. Mình không thể hiểu nổi sao nó có thể lành lại được khi mình tưởng nó đã chết và bị đồng loại ăn thịt rồi. Mình nhảy lưng tưng mừng rỡ, lại chạy vô nhà khoe liếu lo, rồi những cái nụ bé tí cũng lớn dần và bung cánh dày dặn, thân ngái. Mình thường dí mũi vô hít hạ khoái trá. Bày kiến kéo về đông thêm và cúng mấy cái lá lại thành cái tổ nhỏ xíu lủng lẳng trên cành. Thời gian trôi, những quả mảng cầu bé xíu xiu cũng đã xuất hiện. Mình quan sát chúng lớn dần làm lộ ra những mắt đều đặn. Ba nói mình đừng chạm vào chúng nhưng mình luôn không cưỡng lại được. Hôm nào tưới nước xong mình cũng vuốt về chúng, những trái mảng cầu xanh rì lớn nhanh như thổi của mình. Một cách thích thú, rồi đến lúc nó không to thêm được nữa, chúng nhạt dần màu xanh. Lũ kiến vẫn cần mẫn tha mồi và cái tổ mỗi ngày mỗi to hơn. Giờ thì mình không còn phải treo rụt cá trên cây cho chúng nữa. Ba nói trái chuyển màu là đã già và sắp chín tới nơi rồi. Nỗi mong ước được hái trái chín và được cắn ngập răng vào cái trái ngọt liềm kia làm mình ngóng thời gian qua nhanh nhanh. Năm đó, mình được trường cho đi tham quan Vũng Tàu hai ngày vì học giỏi. Ngay về nhà, mình chạy ù ra cây, chẳng thấy trái mảng cầu sắp chín của mình đâu cả. Ai hái mất của mình rồi? Mình chạy vào nhà hỏi tiền, anh Tư nói thằng năm nó ăn trái mảng cầu của Úc rồi. Mình tức tủy không nói được câu gì, chạy ra ông cục nhà út mặt vô đó, lại càng tức hơn khi nghe anh Tư anh Năm cười khúc khích. Mình hờn giận vừa quẹt nước mắt vừa liếc vừa hỏi, anh Năm ăn nó có ngon không? Không nín được cười, ba chỉ tay lên bàn thờ ông nội. Anh Năm hái vô sáng nay để trên kia cúng ông bà nội kia. Anh Năm giúp con đem trái đầu mùa cúng ông bà đó. Nhìn lên bàn thờ, mình thấy trái mảng cầu của mình có cuốn lá xinh xắn, nằm trên cái dĩa nhỏ xíu đặt cạnh lư hương. Vừa mừng vừa xấu hổ vì bị các anh treo chọc vừa hối hận vì nghĩ quan cho anh. Mình lúng búng xin lỗi, phụng phiệu dụi mặt vào lưng anh quẹt nước mắt. Trái mảng cầu của riêng mình, trái đầu tiên, mình bẻ đôi rồi bẻ tư rồi muốn bẻ nữa để chia hết cho mọi người trong nhà mà không đủ.