Nghệ Sỹ Trẻ Hát Xẩm

Mai Đức Thiện
109 người theo dõi
30 Lượt xem video·13 thg 1, 2025
Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong chương trình Tâm Hồn Việt
Quý vị và các bạn thân mến, những loại hình diễn xướng dân gian luôn có một sức hút rất lớn đối với chúng ta
Bởi văn hóa dân gian chứa đựng trong mình chính những tâm tư, tình cảm của cộng đồng sản sinh ra chúng
Sau đây, mời quý vị đến với nội dung chính của chương trình Tâm Hồn Việt ngày hôm nay
Cùng bạn trẻ vũ hiệp tìm hiểu về loại hình văn hóa dân gian hát sẩm
Nhà phê bình nghiên cứu văn hóa Vương Trí Nhàn trao đổi với đạo diễn Trường Công Tú
Xung quanh các vấn đề về cách nhìn nhận văn hóa Việt Nam
Đặc sắc náo nhiệt lễ hội đua bò Bảy núi An Giang
Phần cuối của chương trình, chúng ta cùng với Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Tá Nhí
Đi tìm mảnh hương ước thang long qua truyền mục về đạp Việt
Các bạn thân mến, hát sẩm là một loại hình văn hóa dân gian hết sức độc đáo
Bởi sự đặc biệt trong ca từ biểu diễn cho đến không gian văn hóa biểu diễn những làn điệu sẩm
Mỗi một làn điệu sẩm lại có sự khác nhau đến lạ kỳ về thanh điệu
Hãy cùng với bạn trẻ vũ hiệp tìm hiểu điều thú vị này
Vừa rồi bài tụi mình đang chơi là bài có tên gì?
Vừa rồi là một bài hát trong làn điệu sẩm Tàu Điện
Được mang tên Vui nhất có chợ Đồng Xuân
Vui nhất có chợ Đồng Xuân nữa
Và mình đã nghe thấy rất nhiều tên phố cổ ở trong đó
Thế các bạn có thể chơi lại được không?
Mình muốn cảm nhận lại cảm xúc của bài hát vừa rồi
Trong bài Vui nhất có chợ Đồng Xuân vừa rồi thì mình nghe thấy rất nhiều âm thanh của các nhà cụ
Nhưng có một âm thanh mình đặc biệt chú ý đó là cây đàn nhị
Có vẻ như ở trong hát sẩm của mình thì đàn nhị đóng vai trò tương đối chủ đạo đúng không?
Đàn nhị có nhiệm vụ là giữ giai điệu cho toàn bộ dân nhà
Nhưng mà học nhị thì có khó không?
Vâng, cái này thì có lẽ là anh nên hỏi bạn Thế Anh là người chơi nhà cụ đàn nhị trong trung tâm Hà Trình
Thế Anh ạ?
Nghe bạn chơi đàn nhị và mình rất tò mò về cái đàn nhị này
Trong sẩm thì thường thường có câu lưu không như thế này
Chưa cần bấm nốt đúng không?
Vâng
Để mình thử được không?
Anh miết cái dây này vào đây
Mình thấy việc chơi nhị không đơn giản chút nào
Đánh những cái động tác đơn giản cơ bản đầu tiên thôi mà mình đã thấy khó làm quá
Rồi rồi mình đã thử đánh đàn nhị rồi
Và thấy nó khó quá
Mình nhìn xung quanh còn có những cái bộ gõ như kiểu đây là trống đúng không?
Và trống này tên là gì?
Tên là trống mạnh
Thì đánh một câu thường nó là có bốn nhịp
Câu lưu không thì em đánh qua cho anh thử nghe coi nhé
Như vậy là một câu lưu không
Mọi người có thể hát một bài hát khác được không?
Để mình ngồi đây mình xem cái trống mạnh khi đánh sẽ giữ nhịp như thế nào
Có thể thấy là mỗi loại nhạc cụ trong bộ nhạc của hát sẩm thì có những công dụng khác nhau
Và tùy theo thời gian cũng như không gian biểu diễn mà cách sử dụng nó có thể thay đổi
Mình thấy sẩm có rất là nhiều làn điệu đúng không?
Có bao nhiêu làn điệu tất cả trong nguyện thuật sẩm của mình?
Theo thống kê bây giờ của nhạc sĩ Thao Giang thì có khoảng 7 đến 8 làn điệu chính trong hát sẩm
Vô mà có sẩm chợ, sẩm thập ân, sẩm huê tình, sẩm soan, sẩm phốn huê v.v
Cái sự phân biệt của các làn điệu sẩm thì phụ thuộc vào môi trường diễn xướng
Sẩm chợ thì hát ở chợ, sẩm tàu điện thì hát ở trên tàu điện
Còn sẩm thập ân thì nó mang đặc trưng kể về nỗi lòng của người mẹ
Sẩm chợ thì hát ở chợ nên là không khí rất là vui tươi, nhanh
Sẩm ở trên tàu điện thì anh thấy nó dãi dề đúng không?
Cái làn điệu sẩm tàu điện nó cũng như vậy
Để cho bạn hiểu thêm về các làn điệu hát sẩm
Cái đặc trưng diện của nó thì mỗi lần hát sẩm mình sẽ múc hồng cho bạn
Sẩm chợ như mình vừa nói, không khí rất là vui tươi và nhanh
Không khí rất là nhanh, rất là vui
Đây là một câu lĩnh trưởng trong sẩm chợ
Còn sẩm tàu điện
Ví dụ trong bài hát Trân Quê thì
Thực sự là mình rất là ấn tượng với những ca từ mà vừa rồi bạn hát
Và mình có nhận ra là bài Trân Quê là một trong những bài mình thuộc
Nhưng bạn có thể dạy mình cái cách mà lĩnh trưởng là hát theo kiểu hát sẩm vậy không?
Khó hát
Cái đoạn lướn rất là khó
Hôm qua em đi tỉ về
Đợi em ở mãi còn đế đầu làng
Phải là những giai điệu rất hay đúng không?
Khi vào hát sẩm mình lại còn cảm thấy nó đặc biệt hơn nữa
Và bây giờ, hay là cả gia nhạc mình, cả gia đình sẩm
Mình có thể hát và lĩnh trưởng bài đấy đi
Hôm qua em đi tỉ về
Đợi em ở mãi còn đế đầu làng
Tận mắt chứng kiến cái mô hình tiễn sướng của nghệ thuật hát sẩm
Thì xin mời bạn cùng với cả các nghệ sĩ ở đây đi đến chợ Đồng Xuân
Để thưởng thức buổi biểu diễn sẩm tối nay của Chương trình Phát hiện nghệ thuật ở Việt Nam
Như đã hẹn với những nghệ sĩ hát sẩm
Tôi đang có mặt tại chợ đêm Đồng Xuân để chuẩn bị xem buổi biểu diễn
Và không khí của chợ đêm lúc này là rất neo nức
Sẩm được ban tin, vui nhất có chợ Đồng Xuân
Xin mời các vị thưởng thức
Quân, tối nay thế nào?
Vui lắm
Rất vui đúng không?
Bác có thuộc những bài hát nào của sẩm không?
Có, có thuộc
Những bài thôi mà tôi chỉ để dùm cháu thôi
Bác thường hát sẩm nhưng bác lại hát để dùm cháu ngủ
Có rất nhiều cách để cảm nhận nghệ thuật hát sẩm
Và ngồi như hai bác cháu tôi đây cũng là một cách
Và trong không khí của chợ đêm Đồng Xuân
Tôi cảm thấy thấu hiểu hơn và cảm nhận tốt hơn những ca từ
Có trong những làn điệu sẩm chợ hay sẩm tàu điện
Và nếu bạn là một người quan tâm đến nghệ thuật hát sẩm
Không nên bỏ qua cơ hội được nghe sẩm ở những nơi như thế này
Bác thấy tiết mục vừa rồi có hay không?
Hay lắm
Dạ, xem tối nay vui quá Bác Nhật
Vâng
