Cách làm đậu phụ làng Mơ - sự lụi tàn của làng nghề truyền thống.mp4
Anh Đức
212 người theo dõi
20 thg 12, 2024
mẻ là tầm độ khoảng trên 30 chiếc
chứ không được rút hết
rút hết là cái dưới nó bao giờ cũng vẫn bị mỏng hơn
nó không thành bánh được
nên cho là chỉ đúng là cái tay mình cảm thấy nó quấy nó nặng tay rồi là mình dừng
từ rất lâu đời
nghề làm đậu phụ xuất hiện tại làng Mơ Táo, Mai Đông
bắt đầu từ câu chuyện ông tướng Tam Trinh
thời Hai Bà Trưng
chuyển lại cho dân chúng trong làng
cho đến tận bây giờ
nghề làm đậu của làng vẫn được giữ ghiền
và chuyển từ đời này qua đời khác
có nhiều người vẫn làm đậu mơ bằng thủ công
chứ không dùng máy móc
giữ nguyên được hương vị cũ
họ làm với tất cả lòng yêu nghề
để mong lưu lại thứ đậu thơm ngon, mát lành cho đời
bây giờ chúng ta đã vào trong ngõ 254 Phố Minh Khải
nhà chú đi cậy nhớ là ở ngay đầu này thôi
ban ngày thì nó dễ nhận diện ra hơn
còn vào ban đêm thì nhà nào cũng đóng cửa
ban ngày thì thấy ngay cái đồ làm nghề đậu
nó ở bên ngoài
bị đi quá rồi hay sao
đi qua đây ngửi mùi đậu thơm phức
ở đây có nhiều nhà làm đậu mà
chú đã qua nhà chú chưa
à đây rồi, nhà chú
chào cháu chú
chú mở cửa ra lâu chưa chú?
chú mở cửa lâu chưa?
chú mới mở
à thế ạ
cháu đi vòng vèo quanh đây 1 lúc, cháu vào
vâng, bây giờ chúng ta đang ở
đứng trước cửa nhà chú Hai thôi
chú cũng vừa mới dậy thôi
cháu đang muốn tìm 1 chỗ sản xuất đậu mơ truyền thống từ xưa
cháu làm mơ táo
mơ táo
mơ táo ạ?
để chú ra ngoài xong
có cái biển đền mẫu thoải, lên trên đền mẫu thoải là 139 Phạm Trinh
mơ táo nhé
đây, cáu củ ở đây
nhưng mà...
mới mở vào là cho anh Tuân rồi này
ở ngách quận 9
à
ngày xưa đây là có rừng mơ, rừng miếc gì đúng không ạ?
rừng mơ với táo gọi là làng ngửa cổ
ngửa cổ cháy táo
bây giờ là còn nhà nào cổ truyền từ thời xưa đến nay không?
có rồi, còn mơ anh Tuân
chú tên là gì chú?
chú Minh
chú Minh ạ?
vâng
thế là chú ở đây từ bé thế ạ?
ừ, nghe như tao đấy, khuê tao đấy
có khách
hả?
có mẹ ở nhà
có mẹ, mẹ ở nhà thì cũng được, đậu làm xong rồi
thế là nhà Minh là chỉ làm vào...
nhà mình chỉ bé nhỏ thôi
nhà mình khuê nhà to thì phải xong mình mới đậu
từ cả cái làng mơ táo thì có 3 nhà làm
mà mới đậu thì nó có khoảng 20 nhà
xong tội xa cổ bên đây xong cố mây đậu lấy xong mỏi vào làng mây đậu
thế là định nhà mình mở cửa những ngày nào trong tuần hả chú?
ngày nào cũng mở, sắp hôm 1 cũng mở
kỳ tích của đầu mơ này bắt nguồn từ khi khởi nghĩa của 2 bà Trưng
ông Tam Trinh theo nghĩa quân của 2 bà Trưng
và tiến ra ngoài Bắc này
và ông đóng quân ngay đầu làng mây đậu
ở đấy gồm có đống côn, đống me
và 1 cái đỉnh núi hơi bằng phẳng
thì ông ấy cho nghĩa quân đóng ở đấy
nguồn gốc đầu mơ là sau khi nghĩa quân đóng ở đây
thì ông Tam Trinh vào cái làng này
làng này là 1 cái làng nông nghiệp nó còn hoang sơ
lúc đó làng người ta chỉ có nhà tránh phó lý, lý trưởng người ta mới có nhà ngói
còn đa số là nhà gạch nhưng mà lợp dạ
thế cho nên là ông vào đây thì ông thấy như thế
thì ông ấy dạy cho cái nghề làm đậu phụ
mình ở đây đậu mơ là xuất phát từ đây hả?
từ gốc ở đây
từ gốc người mây đậu đầu tiên
đấy
và sau này mơ táo người ta là do vỡ đê hoảng mạc thời Pháp
cho nên cái làng đó người ta bị xóa sổ
người mây đậu mới di cư ra đấy
thế tại sao lại có cái từ đậu mơ ở đây
cái mơ đậu kẻ mơ là người mây đậu
ở đây nó gồm có mây đậu, thanh mây, hoàng mây
và ngày xưa nó gọi là con đá bến mơ
nghề làm đậu phụ khá vất vả
người ta thường phải dậy sớm từ mờ sáng
để kịp làm đậu nóng cho buổi trợ sớm
cô này là công đoạn này hả?
cô này là công đoạn đầu tiên đấy cháu ạ
hôm qua là vò rồi
bây giờ là ngâm
bây giờ xong bắt đầu là đến lúc này
cần lỗ ngâm, lỗ phẩm là 14-15 tiếng
hè thì ngâm muộn hơn
hè ngâm 4 tiếng thôi
vò rét thì phải ngâm đến 6 tiếng
chín rồi bắt đầu mình gọi là mình vò
lúc nãy là bình thường
có nghĩa là một người lấy về này xong bắt đầu mình ngâm
không, vò chứ
vò sạch, vò sạch như mình vò gạo
sạch đi xong bắt đầu mình ngâm
ngâm xong bắt đầu mình vò tiếp
mình vò cho nó trong nước ra
vô trong rồi bắt đầu mình vò xong mình xay
nếu khi ta vò xong
thì ta vò xong, ta đổ lên cối
bắt đầu xúc động đổ lên cối cho vào
máy nó chạy
cái này cứ xay là để lấy nước ra rồi hả chú?
xay để lọc
vâng
như này xay xong, tiếp tý nữa ta đưa sang máy lọc
vâng
đấy, thì ta bỏ lọc
thì nói chung là ta bỏ lấy bã
chỉ lấy cái nước của nó thôi
cái tinh bột của nó thôi
chú ơi, lúc mà chú xay thế này
có cần phải nhiều nước hay ít nước như thế nào
để cho nó có độ đặc loạn không chú?
không, nói chung là phải khỉnh
coi cái độ nước này cho nó chảy làm sao
cho nó độ vừa tới thôi
đừng để nó chảy đặc quá
đừng để nó loáng quá
thì đậu nó không chuẩn
độ sánh nó phải sánh như thế này đúng không chú?
đấy, nó phải như thế này
sánh như thế này là được
khi ta xay đầy được thùng bột rồi
thì ta đổ sang bên máy lọc
rồi bắt đầu chạy máy
làm sao mà mỗi 1 lần lọc là 1 lần đủ
cho 1 mẻ nữa
thì bột chảy ra rồi ta lại lọc lại 1 lần nữa
chú ơi, thế cái này nó lọc như thế vẫn chưa đủ hả chú?
chưa đủ
chưa đủ được sạch được bã
ta chỉ lấy cái tinh của bột thôi
chứ không được để cho bã lọc xuống của
cái vải này nó là bằng cái vải gì đấy?
valise
cái gì ạ?
valise, valilong
nó thuộc dạng valilong
vâng
thế này ta phải lọc
cái này công đoạn này là làm bằng tay
làm bằng tay
thì ta lọc lại xong rồi ta bắt đầu đổ lên chảo để nó đun
không tùy theo, khi nào nó sôi thì thôi
nhà mình là làm đậu này từ bao năm hả chú?
cái làm đậu này thì nói thật
chú từ ngày chú lớn lên là chú đã thấy là các cụ đã làm rồi
chú theo các cụ làm từ năm 68, 69
bắt đầu là theo nghề rồi
nhưng mà chú nhỏ người làm hỗ trợ cụ thôi
nhưng mà mãi đến năm 70 xong bỏ lại bỏ nghề
còn tất cả làng lại bỏ nghề
đến năm 76 bắt đầu vào tiếp tục cuộc chiến đấu
76 làm, thì coi như là làm đại trà cả làng thôi đấy
thì mãi đến sau 87 là bắt đầu chú lại vào làm thành thức của chú
lập gia đình thì từ năm 85
87 bắt đầu chú vào cuộc chiến đấu
coi thế là 2 vợ chồng làm riêng từ ngày đến bây giờ
từ thời bắt đầu khóa bỏ, báo cấp
cái nghề này nói chung là...
nếu mà làm để mà gì thì chỉ là để sinh hoạt cho gia đình thôi
ngày xưa thì xay, lọc tay thì cũng là vất vả
bây giờ là xay máy và lọc máy thì nó nhàn hơn
một cái bây giờ thì là...
làm thì do kỹ thuật thôi
nói chung là làm lâu lắm thì mình nhìn
chỉ cần nhìn cái là mình có thể phát hiện được
nghề làm đậu này thì cô chú phải dạy từ rất sớm
từ khoảng tầm 2 giờ thì cô chú đã phải dạy để chuẩn bị tất cả mọi thứ rồi
ngày hôm trước thì cô chú ngâm đậu
và tiếp theo là những công đoạn về chế biến tiếp theo
thì ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau chứng kiến công đoạn này
đây là chú đang làm gì đấy chú?
cho muối vào, để cho ít muối vào nhé
để trong lồi, để cho lúc mình pha cho nó dễ
công dụng muối này vào để cho nó đậm hơn không?
cho nó... pha cho nó nhanh được
bắt buộc cái này phải có hạt muối vào nó đậm thì mới pha nó nhanh được
thì nói chung là ra cho muối rồi thì bắt đầu có múc xuống lồi
vâng
có múc xuống lồi để...
thì là cho muối 1 thiền nhỏ đấy thôi hả chú?
ừ, thế thôi
mỗi 1 lồi thì 1 thiền nhỏ
đây là cô đang làm gì đấy hả cô?
đây là cô đang pha, cô chỉ pha cái nước của ló thôi
nước nó để hôm trước
thế là mình pha khi nào nó kết tủa thì bắt đầu là mình dừng
thế cái tỷ lệ pha vào đây là bao nhiêu?
không có tỷ lệ đúng không?
vì cái này nó chỉ theo nóng lạnh thôi
theo mùa này nó nóng lạnh thôi
nóng thì nó sánh lên hoa này nó thôi
à đây nó sánh, bắt đầu lên hoa hoa
đấy, như thế là được rồi đấy cháu
cháu thấy bắt đầu nó kết tủa nhiều hơn rồi đấy
nước chua vào thì nó sẽ trong
nó trong, nó sẽ cứng cái đậu
nó ít quá thì nó non, nó không gặn được
nó không thành bánh được
cho là chỉ đúng là cái tay mình cảm thấy nó quấy nó nặng tay rồi là mình dừng
cháu đổ khi nào mà nó xe hoa lên mà nó trắng nước
to hoa mà trắng nước
đấy là được
bớt các cái bọt này ra này
cái bọt nó vào nó sẽ lổi cái đậu lên
đấy, xong rồi mình cầm cái môi mình xe này
đấy, nó bắt đầu kết tủa
đấy, xe đấy, xe nó cho nó kết tủa nhé
à, à, à
đấy
khi nào cái hoa, cái đậu này nó chìm xuống
thì cái nước nó lổi lên trên
bây giờ mình đặt cái rổ gạng vào này
các cái đậu nó ở dưới không
đấy, cháu nhìn cái nước nó ở trên không
thì cái nước này sẽ dùng làm gì hả bố?
cái nước chắt ra xong tý, bắt đầu mình lấy cái nước chua của nó
vâng
lấy nước chua của nó, đánh lên cho nó trong ra
trong mình chắt, để đến ngày hôm sau
à, vâng
tức là người ta gọi, các cụ gọi là nước giống, nó thế đấy
làm cái nghề này là phải yêu nghề thì mới làm đấy cháu ạ
vâng, yêu nghề
chứ không yêu nghề thì không làm được đâu
cái gì kỳ nhớ bố?
không, cái này không phải cần chung
thì đầy khuôn thì thôi, khoảng trên 30 chiếc
cứ gói 1 chiếc này này, rút ra
chứ không được rút hết
rút hết là nó, cái dưới nó bao giờ nó vẫn bị mỏng hơn
rõ ràng là gói nó đổ nhiều hơn đấy
vâng, thế thường 1 hàng là bao nhiêu hàng hả bố?
chính xác là khoảng 3 ba bìa
hôn 1 thanh gỗ này thì có yêu cầu phải trọng lượng hay là loại gì?
không, không cháu ạ
không phải trọng lượng, gỗ nào cứ chắc là được
cái ý là mình tùy theo ý mình để trên đậu mặt để mình nén
vâng
cái gì càng nhẵn hả bố, cái này hả bố?
nhẵn, cái ở trên cùng là mình để
còn cái ý là cô để cô đánh dấu
cô đánh dấu là cô môi, đến đấy là cô rừng, cô không môi nữa
vâng, bây giờ mình đến công đoạn nào bố?
đấy, bắt đầu đầy rồi
bắt đầu ta đặt cái nhói mượt nhất lên
để cho cái đậu nó phẳng
ok, cái áo của nó vừa không hả?
thì nó chỉ tầm độ khoảng 1,5-2 cân gì đấy
mình nén trong bao lâu thì xong hả bố?
5 phút thôi cháu ạ
ok, mọc độ ở gì?
thôi, chỉ theo thời gian thôi
vì mình đã khoa, gạn nó đã đặc rồi không
thì mình mà để quá là nó sẽ rắn
như thế này là thành 1 miếng đậu hoàn thiện rồi đây đúng không ạ?
trải qua 3 thăng trầm
nghề làm đậu phụ kẻ mơ vẫn giữ được tiếng thơm
những bìa đậu phụ trắng mốt, vuông cạnh, mềm, béo ngậy
trở thành món ăn thường thấy trong những bữa cơm hàng ngày của người Hà Nội
1 loại gói với đậu vuông, 1 loại gói đậu hơi trúng lòng bò
đấy, vì là gói đậu ý thì nó rất nhỏ
gói lâu, nhưng mà nhà thì lại gói đậu này là mấy chút năm nay là gói to lại cho nó nhanh
chú ơi, đấy là về hình thức ý, còn về hương vị
hương vị thì nói chung là như này này
nếu mà nhà nào làm mà nó không khéo lắm
hơi bị khô hơn là những nhà làm khéo tay
thì ăn có độ mềm hơn và thơm hơn
lúc mình rán lên rồi thì nó cứng, nó khô là không phải đậu mơ rồi
chú ơi, cái đậu mơ mình thì rán như thế nào cho đúng cách cho nó ngon hả chú?
nếu mà đậu mơ của mình rán nhé
mà muốn rán đậu lở vừa thơm vừa ngon thì...
bắt đầu đổ mỡ vào để mỡ hơi già
bắt đầu ta mới thả đậu
đừng thả đậu ngay từ lúc đổ mỡ
thì đậu nó hơi bị sát
mà nếu mà ta rán nó mỡ nóng quá thì ta lại phải chế thêm
hoặc thả đậu vào
cho nó giảm bớt tốc độ
thì đậu lúc nào cũng chuẩn và vàng đều
không để quá già quá thì đậu đưa vào cũng bị quắt luôn
vâng, nó cứ lưu diện như thế này thôi đúng không chú?
đấy
thế nó khác biệt gì so với cả đậu thông thường này hả chú?
đậu thông thường, nếu mà đậu của các nơi khác làm
thì bao giờ nó cũng bị...
càng rán nó càng khô
ăn lại càng rắn mà quắt
cầm của đậu của người ta rất là mềm
nhưng mà đưa vào rán
thì nó quắt
luôn
nó không như đậu làng mơ
đậu làng mơ có thể cầm cũng bị khôi, khô, cứng
nhưng mà đến lúc rán thì lại lở
đúng là chẳng thấy miếng đậu này nó nở lên
mà bên trong ăn gần như là nó kiểu nó hơi rỗng rỗng bên trong
đấy, đúng rồi
cái kiểu của đậu nó
đó
thôi đấy, đấy nó thơm
và đúng cái vị của đậu luôn
nó không như cái ăn khô nó chắc
đúng là đậu mơ này thì ăn
có cảm giác là ăn nó ngon hơn so với đậu mình
trước đây cháu cũng hay ăn đậu ý
nó không thể thơm được bằng
đấy, nghề gia đình, truyền thống
Vũ không theo được nhiều
anh muốn theo nghề
nghề vất vả
lợi nhuận không được bao nhiêu
không thích gọi nhiều
và Vũ chả làm được cái gì cả
Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
