RFI Tiếng Việt : Phát thanh ngày 06/12/2024

Đây Paris Air Happy Radio France International là tiếng nói quốc tế phát thành từ thủ đô nước Pháp, Thùy Dương, Minh Anh, Trì Phương, Minh Phương và Anh Vũ xin kính chào quý vị khán giả. Trước tiên mời quý vị nghe bản tin thời sự ngày thứ 6 mùa 6 tháng 12 năm 2024. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhất quyết không từ chức cam kết sớm bổ nhiệm thủ tướng mới. Tại Hàn Quốc đảng cầm quyền yêu cầu đình chỉ chức vụ của Tổng thống Jung Suk-yol. Chủ tịch UBAN châu Âu muốn thúc đẩy lúc kết thỏa thuận tự do một dịch về khối Nicosia. Chủ đề một mỗi ngày một sự kiện liệu Nga có sẽ bỏ rơi Tổng thống Bashar al-Assad trong lội chiến tại Syria hay không? Theo dòng thời sự công trình trùng tu nhà thớ Đức Ba Paris một kỳ tích lịch sử. Thưa quý vị, một ngày sau khi các dân biểu Pháp bỏ phiếu bất tiến nhiệm chính phủ của Thủ tướng Michel Barnier, tối hôm qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có bài phát biểu trên truyền hình. Ông tuyên bố sẽ hoàn thành nhiệm kỳ của mình một cách đầy đủ và cho đến khi kết thúc, đồng thời cam kết sớm bổ nhiệm một thủ tướng mới. Theo AFP, phát biểu vào lúc 20h, nguyên thủ quốc gia Pháp thừa nhận quyết định giải tán quốc hội tháng 6 năm nay đã không được hiểu rõ. Quyết định này của ông cho tới nay vẫn bị nhiều người chỉ trích. Ông Macron nhìn nhận, đó là sự thật và đó là trách nhiệm của tôi. Hết là giỡn. Tuy nhiên, Tổng thống Pháp cũng chỉ trích mạnh mẽ các đảng đối lập đã bỏ phiếu bất tính nhiệm, cáo buộc phe cực tả và cực hữu, đã hiệp lực trong một mặt trận chống nành Cộng hòa, và muốn gây ra bất ổn. Theo Macron, họ chỉ nghĩ đến một điều duy nhất, đó là bầu cử Tổng thống, để chuẩn bị để thúc đẩy bầu cử sớm. Hết là giỡn. Nhưng Tổng thống Macron nhất quyết không từ chức, khẳng định ông sẽ hoàn thành nhiệm vụ của mình cho đến khi kết thúc vào năm 2027. Nguyên thủ quốc gia Pháp cam kết xin trích trong những ngày sắp tới sẽ bổ nhiệm một thủ tướng mới để thành lập một chính phủ vì lợi ích chung, đại diện cho tất cả các đảng nào cam kết sẽ không bỏ phiếu bất tính nhiệm. Chủ nhân điện Élysée nhấn mạnh, ngân sách 2025 là ưu tiên hàng đầu của tân thủ tướng. Ông Emmanuel Macron thông báo sẽ đệ trình trước Quốc hội một đạo luật đặc biệt vào trung tuần tháng 12, theo những quy định của Hiến Pháp, nhằm đảm bảo các hoạt động của chính phủ và đời sống người dân. Hôm nay, Tổng thống Pháp sẽ tham vấn lãnh đạo các chính đảng, từ phe Tổng thống cho đến đảng xã hội PS, cánh tả, đảng cánh hữu những người Cộng hòa LR, cũng như các đảng cánh trung. Theo nhiều nguồn tin được AFP trích dẫn, đảng cực tả nước Pháp bớt khuất NFI, đảng xanh, cùng đảng cực hữu tạp hợp dân tộc FN không được mời giữ. Việc chính phủ của Thủ tướng Michel Barnier bị giải tán do bị Quốc hội pháp bất tính nhiệm sẽ ảnh hưởng đến việc củng cố vững chắc tài chính công của nước Pháp trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai của khu vực Đông tiên Trung châu Âu đang bị Liên Âu nhắm đến vì đề thâm hụt ngân sách quá mức. AFP hôm qua cho biết là trong thông cáo báo chí được công bố sau cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm Thủ tướng Barnier tại Quốc hội Pháp, cơ quan xếp hạng tín nhiệm tài chính Moody's đánh giá cuộc bỏ phiếu này phản ánh môi trường chính trị giãn nứt của đất nước và đây là sự kiện tiêu cực đối với tín dụng, tức là đối với thứ hạng của Pháp trong bảng xếp hạng tín nhiệm, bởi vì làm trầm trọng thêm tình trạng bế tắc chính trị của đất nước, làm giảm khả năng củng cố tài chính công và góp phần làm tăng phần rủi ro cũng như chi phí nợ cao hơn. Về phần mình, S&P đánh giá việc Quốc hội bất tím nhận chính phủ khiến vấn đề ngân sách của Pháp thêm phức tạp. Hồi tháng 10 năm nay, cơ quan xếp hạng Scope Ratings đã hạ điểm tín nhiệm của Pháp xuống mức AA trừ với triển vọng ổn định. Giờ đây theo Scope Ratings, việc bất tín nhiệm và chương trình cải cách của Pháp. Dự báo về triển vọng của Pháp khi có chính phủ mới, Moody's lưu ý. Thất bại của chính phủ về ngân sách sẽ làm phức tạp thêm việc ra quyết định chính trị. Tân thủ tướng cũng có thể sẽ phải đối mặt với những khó khăn tương tự như với thủ tướng Michel Barnier, từ ngữ cho nguyên văn. Về phía S&P, cho dù lo ngại về khả năng ngân sách của Pháp sẽ ít được thắt chặt hơn so với dự kiến ban đầu. Cơ quan này cũng nêu bật những điểm mạnh của Pháp như sự đa dạng của nền kinh tế, tính thanh khoản của lĩnh vực tài chính, dự trữ rồi giàu của khu vực tư nhân, hay vị thế thành viên của Pháp cả ở Liên Hiệp Châu Âu và khu vực Đồng Euro. Tại Hàn Quốc vào hôm nay, lãnh đạo Đảng Cầm quyền, Đảng Quyền lực Nhân dân PPP đã yêu cầu đình chỉ trước vụ của Tổng thống Yun Suk-yol do ông bàn hành thiết quân luật hồi đầu tuần. Lập trường của Đảng này được đưa ra một ngày trước cuộc bỏ phiếu tại quốc hội về việc chất phế Tổng thống. Theo hãng tin Pháp AFP, trong cuộc họp của Đảng Quyền lực Nhân dân, lãnh đạo Đảng, Hàn Đồng Hun đã nhấn mạnh cần phải nhanh chóng đình chỉ nhiệm vụ và quyền lực của Tổng thống Yun Suk-yol, cho rằng có nguy cơ cao là ông sẽ thực hiện các hành động cực đoan, chẳng hạn như cố áp đặt lại thiết quân luật hoặc khiến Hàn Quốc và người dân nước này phải đối mặt với nguy hiểm lớn. Lãnh đạo Đảng cầm quyền thuộc phe của Tổng thống Yun Suk-yol khẳng định có bằng chứng cho thấy ông đã ra lệnh bắt giữ ca nhà lãnh đạo chính trị vào đêm thứ ba dạng sáng thứ tư trong lúc 280 binh sĩ cố giành quyền kiểm soát quốc hội. Chính trường Hàn Quốc rơi vào cảnh hỗn loạn kể từ khi ông Yun Suk-yol đưa ra xác lệnh thiết quân luật không chỉ khiến láng giềng và các đồng minh lo lắng, mà còn khiến người dân phẫn nộ với các cuộc biểu tình khắp đường phố Seoul kêu gọi Tổng thống tự chức. Từ thủ đô Hàn Quốc, thông tiên viên đài HFY Seolhyu Fioreti tương trình. Mỗi ngày hàng ngàn người Hàn Quốc tập trung tại trung tâm thủ đô Seoul hoặc trước quốc hội để yêu cầu Tổng thống Yun Suk-yol tự chức. Ông ngày càng bị cô lập và chắc là chỉ còn lãnh đạo đất nước thêm vài giờ nữa. Đảng của ông sáng nay đã thông báo sẽ bỏ phiếu ủng hộ kiến nghị phế truất Tổng thống vào ngày mai. Quyết định này được đưa ra sau khi có những tiết lộ về việc Tổng thống Yun Suk-yol vào tối thứ ba đã ra lệnh bắt giữa những lãnh đạo phe đối lập và các chính khách thuộc phe của ông. Một người biểu tình rất mong chờ kết quả của cuộc bỏ phiếu. Anh nói, vào ngày mai tôi cho rằng tất cả mọi người ở đây được như tôi. Chỉ mong đợi một điều, chế độ của Tổng thống trục đổ và ông ấy từ chức. Đó là giải pháp cho cuộc khủng hoảng hiện nay. Đáp lại những tin đồn về khả năng ban hành lại thuyết quân luật để ngăn chặn cuộc bỏ phiếu bất tinh nhiệm Tổng thống, các thứ lệnh của quân đội Hàn Quốc đã cho biết họ từ chối thi hành tất cả lệnh mới từ Tổng thống để bảo vệ đất nước. Tổng thống Yun Suk-yol vẫn chưa có phá biểu nào từ tối thứ ba và từ khi lệnh thuyết quân luật bị giấu bằng. Về cuộc bỏ phiếu luận tội Tổng thống Yun Suk-yol vào ngày mai, các đảng đối lập xem việc ông ban hành thiết quân luật là một cuộc nội loạn hoặc đảo chính vì hiến bất hợp pháp. Để thông qua kế nghị chốt phế ông Yun Suk-yol, phải hội đủ 200 phiếu trong tổng số 300 nghị sĩ. Trong trường hợp này, ông sẽ bị đình trì chức vụ cho đến khi Tòa bảo hiến đưa ra phán quyết, cách chức hay là khôi phục quân lực của Tổng thống. Nếu có thẩm phán bật đèn xanh phế chức tổng thống, Hàn Quốc sẽ tổ chức các cuộc bầu cử tổng thống mới trong 60 ngày. Trong thời gian đó, Thủ tướng Han Deok-su, nhân vật quyền lực số hai của Hàn Quốc, sẽ đảm nhiệm chức tổng thống lầm thời. Về tình hình Biển Đông, ngày hôm nay Hoa Kỳ triển khai một máy bay trinh sát, trong khi Nhật Bản và Philippines điều tàu hải quân để tiến hành cuộc tuần tra chung tại khu vực đang có tranh chấp. Bộ Tư lệnh Ấn Độ-Thái Bình Dương của Mỹ cho biết cuộc tuần tra chung được các đồng minh và các đối tác tiến hành tại vùng đặc quyền kinh tế của Philippines nhằm duy trì tự do hàng hải, hàng không và các quyền sử dụng hợp pháp khác về hàng hải và không phần quốc tế. Theo hãng tin Mỹ AP, những cụm từ này được Mỹ, Nhật Bản và Philippines sử dụng để phản đối các hành động ngày càng hung hăng của Trung Quốc trong khu vực có tranh chấp. Còn theo hai quan chức an ninh Philippines xin ẩn danh, cuộc tuần tra được thực hiện tại một nơi, các bãi cảng Scarborough khoảng 40 hải lý tức 74 km. Đây là khu vực đánh bắt cá đang có tranh chấp cây gắt giữa Bắc Kinh và Manila, ngoài khơi Tây Bắc Philippines. Hai quan chức trên nói thêm rằng chiến dịch này đã được lên kế hoạch từ nhiều tháng trước nhưng bị trì hoãn do một số cơn bão và không nhằm phản ứng lại vụ vai chạm giữa các tàu Trung Quốc và Philippines hôm thứ Tư vừa qua. AP nhắc lại, Philippines cách nay hai ngày tố cáo hải cảnh Trung Quốc được tàu chiến hỗ trợ đã bắn vòi rồng, chặn đường và va quệt vào một tàu của Tổng Cục Nghề Cá và Nguồn Lợi Thủy Sản được tuần duyên Philippines hỗ tống để tiếp tế cho các ngư dân tại bãi cảng Scarborough, khu vực mà Trung Quốc canh phòng chặt chẽ. Bắc Kinh đáp trả rằng các tàu Philippines đã xâm phạm lãnh thổ Trung Quốc, buộc họ phải hành động. Nhật Bản, quốc gia cũng có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Hoa Đông, đã đánh án việc sử dụng vòi rồng và cản trở gây nguy hiểm cho an toàn của tàu và thủy thủ đoàn. Đại sứ Nhật Bản tại Manila nhắc lại lập trường của Tokyo là duy trì luật pháp và phản đối mọi hành động làm gia tăng căng thẳng. Hết lời giỡn. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov vào tối hôm qua cảnh báo Hoa Kỳ và các nước đồng minh rằng Moscow sẵn sàng dùng mọi nguồn lực để tự vệ. Ông Lavrov cho biết Moscow đã gửi những tín hiệu và vụ phóng tên lửa siêu thành Oreknik vào Ukraine cách này hai tuần là một quyết định hoàn toàn nghiêm túc. Trong bài trả lời phỏng vấn của nhà báo Mỹ Tucker Carlson được AFP trích dẫn, ông Sergei Lavrov cũng cho biết là Moscow muốn tránh mọi hiểu lầm với Washington và các đối tác, nhưng cảnh báo rằng Nga sẽ gửi thêm các thông điệp khác nếu họ không đưa ra những kết luận cần thiết. Ông Lavrov cũng cáo buộc chính quyền Biden làm leo thang xung đột ở Ukraine và để lại cho chính quyền Trump một bãi chiến trường tồi tệ nhất. Trả lời báo dối tại cuộc họp các bộ trưởng của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu ở Malta ngày hôm qua, ông Sergei Lavrov cũng cáo buộc các nước phương Tây đang khiến chiến tranh lệnh quay trở lại, gây ra xung đột trực tiếp với Nga, đưa NATO thành tâm điểm chính trị. Cũng có mặt tại cuộc họp này, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken lên án Nga khiến căng thẳng leo thang khi điều lực lượng Bắc Triều Tiên đến châu Âu sử dụng tên lửa đạn đảo tấn công Ukraine, ngày càng xích gần lại ngưỡng sử dụng vũ khí hạt nhân. Ông Blinken chỉ trích Moskva để gặp đến chủ quyền, nhưng lại không để cho Ukraine có quyền tự quyết về chủ quyền của mình. Tại cuộc họp ở Malta, Ngoại trưởng Ukraine Andrei Sibiha mô tả đồng nhiệm Nga là tội phạm chiến tranh và đã rời khỏi phòng họp khi ông Lavrov phát biểu. Ngoại trưởng Bà Lan Radulov-Zyroki cũng có hành động tương tự, nhấn mạnh đến việc đình chỉ tư cách thành viên của Nga tại Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu cho tới khi nào nước này chấm dứt cuộc chiến xâm lực tàn khốc ở Ukraine. Căng thẳng giữa Bà Lan và Nga lại gia tăng trên mặt trận ngoại giao. Ngoại trưởng Bà Lan Radulov-Zyroki vào hôm qua tuyên bố Vác Sava sẵn sàng đóng cửa mọi lãnh sự quán của Nga ở Bà Lan nếu như Moskva không chấm dứt các hành vi phá hoại và khủng bố. Ngoại trưởng Bà Lan đã tuyên bố như trên với báo giới sau khi có thông tin Nga đóng cửa lãnh sự quán của Bà Lan tại Saint Petersburg để đáp trả việc lãnh sự quán của Nga tại Poznan bị Bà Lan đóng cửa hôm 30 tháng 11, từ Vác Sava, thông tin viên đài RFI Adrien Sarkla giải thích. Ngoại trưởng Bà Lan nói, chúng tôi đón nhận quyết định này với lòng tự trọng và thái độ bình thản, bởi vì quyết định này đã có thể được đoán trước. Lãnh sự quán Bà Lan ở thành phố Saint Petersburg phải đóng cửa và ba nhà ngoại giao bị xem là những người không được hoan nghênh tại Nga. Thông báo của Điện Kremlin rõ ràng gây ra một sự cố ngoại giao. Trong một thông cáo, Moskva khẳng định đây là phản ứng đối với việc Bà Lan đóng cửa lãnh sự quán Nga ở Poznan có hiệu lực từ thứ bảy tuần trước. Nhưng về phía Bà Lan, Ngoại trưởng Gadoslav Sikorski xem đó là sự lý giải không thể chấp nhận được. Ông giải thích, Nga không có quyền làm như vậy bởi vì việc đóng cửa lãnh sự quán Nga ở Poznan là phản ứng đáp lại các hành vi phá hoại ở Bà Lan và ở các nước đồng minh của Bà Lan. Những hành vi phá hoại đó đều là các tội ác. Rất may là chưa có nạn nhân. Nhưng tất cả mọi người đều biết những việc này có liên quan đến Nga. Hết lời dẫn. Từ hai năm nay, Moskva vẫn tố cáo những hành vi thù địch của Bà Lan. Trong khi đó, Moskva cáo buộc Nga về những hoạt động gián điệp và những vụ tấn công mạng thường xuyên. Là đồng minh lớn của Ukraine, Bà Lan đang đề nghị các nước đồng minh châu Âu có phản ứng cân rắn chống chủ nghĩa địch của Nga. Cùng với các nước vùng Baltic, Bà Lan lo ngại sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của Nga nếu Kiev thất thổ. Với liên quan tới Liên hiệp châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Bà Uxula von der Leyen vào hôm qua đã đến Uruguay giữ thượng đỉnh thứ 65 của khối Mercosur, gồm năm nước Nam Mỹ là Argentina, Brazil, Bolivia, Uruguay và Paraguay, để thúc đẩy việc đúc kết Hiệp định Mậu dịch Tự do giữa Mercosur và Liên hiệp châu Âu, xóa bỏ hàng rào thế quan, lập một thị trường chung với tổng cộng hơn 700 triệu người tiêu dùng. Giữ thảo thỏa thuận đã được thường lượng suốt 20 năm qua, nhưng đến nay vẫn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của Pháp. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vào hôm qua tái khẳng định Paris sẽ tiếp tục bảo vệ quyền tự chủ về nông nghiệp của nước Pháp. Nguyên thủ Pháp nhấn mạnh không thể chấp nhận được nhiều điều khoản liên quan đến nông nghiệp, việc tôn trọng thỏa thuận khí hậu Paris 2015, chặt phá rừng, bảo đảm các tiêu chuẩn của Liên Âu, hay kiểm soát vệ sinh, dịch bệnh, v.v. Ba Lan và Ý cũng phản đối việc đúc kết thỏa thuận. Về phía Mercosur, các nước Nam Mỹ đều hy vọng sớm đạt thỏa thuận với Liên Âu. Giữ thượng đỉnh tại Montevideo, Uruguay, có Tổng thống Argentina Javier Milley tới đây sẽ là Chủ tịch Luân phiên khối Mercosur. Từ Buenos Aires, thông tiến viên đại hải phí Theo Conscience tương trình. Ông Raúl Roca Tagliata công nhận có rất nhiều hy vọng. Với tư cách là vụ trưởng của quốc tế của Bộ Xã hội Nông thôn Argentina, trong nhiều năm ông đã tham gia các cuộc thương lượng kỹ thuật về hiệp định tự do mô dịch giữa các nước khối Mercosur và Liên hiệp châu Âu. Ông Roca Tagliata nói thêm, ngay từ đầu, ngành nông nghiệp của Argentina và của khu vực đã cố gắng thuốc đẩy một thỏa thuận phản ánh càng nhiều càng tốt lợi ích của cả hai khối, Liên Âu và Mercosur. Các sản phẩm công nghiệp của châu Âu được ưu tiên xuất khẩu sang các nước Mercosur và đổi lại, các nông phẩm của Nam Mỹ được ưu tiên tiếp cận thị trường châu Âu. Đối với ông Roca Tagliata, điều này có nghĩa là đôi bên đều được hưởng lợi. Ông hy vọng rằng các sản buộc về bảo vệ môi trường mà Tổng thống Pháp đề xã hội năm 2019 sẽ không làm hỏng thỏa thuận. Ông Roca Tagliata nói thêm, tất cả chúng ta đều muốn đến năm 2030 đạt được các mục tiêu chống biến đổi khí hậu và trung hòa carbon. Có những diễn đàn đa phương đặc biệt dành sinh cho chủ đề này nên chúng ta hãy tranh luận về vấn đề này trong cung cộng các diễn đàn ấy, thay vì thông qua các biện pháp mà một nước hay một khối các nước đơn phương áp đặt. Ông Roca Tagliata nhắc lại, Argentina đã bắt đầu tuân thủ các yêu cầu của Liên hiệp Châu Âu, chẳng hạn như sáng năm tới sẽ triển khai hệ thống điện tử mới về truy sức nguồn gốc và súc. Sau đây là một số thông tin khác, Tổng thống đắc cử Donald Trump tuyên bố sẽ bổ nhiệm ông David Bedu, thượng nghị sĩ bang Georgia làm đại sứ Mỹ tại Trung Quốc. Ông Trump kỳ vọng rằng ông Bedu, 74 tuổi, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình khu vực và thúc đẩy quan hệ với Bắc Kinh, dù trước đó ông Trump đã đe dọa tăng thuế đối với hàng hoá Trung Quốc. Bắc Kinh cảnh báo Đài Loan mọi ý đồ đòi độc lập với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ đều dẫn đến thất bại. Hôm nay, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc lầm kiếm tuyên bố như trên để đáp trả việc Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đang cung dục các đảo quốc Thái Bình Dương, bày tỏ tin tưởng vào các quan hệ của Đài Bắc với tân chính quyền của Tổng thống Mỹ đắc cử Trung Quốc và 18 nước vùng vịnh Guinea ở Châu Phi họp thượng đỉnh nhằm thúc đẩy hiện diện quân sự của Bắc Kinh tại Châu Phi. Diễn đàn này diễn ra tại Thượng Hải, Trung Quốc từ ngày mùng 3 và kết thúc vào hôm nay, được tổ chức nhằm tăng cường hợp tác hàng hải. Diễn đàn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc đối phó với các mối đe dọa như cướp biển, buôn lộ và đánh bắt trái phép. Liệu Nga có sẽ bỏ rơi Tổng thống Bashar al-Assad trong đội chiến tại Syria hay không? Thưa quý vị, đây là chủ đề mỗi ngày một sự kiện do Minh Anh trình bày. Tại Syria, lực lượng nối dạy tiếp tục đà tiến. Sau khi chiếm được Areppo và thành phố chiến lược Hama, lực lượng nối dạy tập hợp các nhóm Hồi giáo cực đoan hôm nay đã tiến gần đến thành phố Homs, rào cản cuối cùng để đến thủ đô. Bị xa lầy tại Ukraine, Nga không dễ dàng chi viện quân sự cho chế độ Bashar al-Assad, nhưng điểm Kremlin cũng khó thể bỏ rơi đồng minh chiến lược Trung Đông. Moscow đang trong thế tiến thoái lưỡng nàn. Nhiều chuyên gia tỏ ra nghi ngờ về việc Nga có thể hỗ trợ đồng minh Syria như đã từng làm hồi năm 2016. Charlie Interpreter, Viện Lowy của Úc, nhận định lý do đầu tiên là Nga không còn có thể trông cậy vào tập đoàn Wagner. Nhóm lính đánh thuê từng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các lợi ích của điện Kremlin tại Syria như trong quá khứ. Thứ hai, bị xa lầy tại Ukraine, Nga cũng không thể gửi quân tiếp viện cho đội ngũ binh sĩ hiện đang trú đóng tại Syria. Theo ước tính, do số liệu chính thức chưa bao giờ được công bố, Nga duy trì từ năm 2016 khoảng từ 2.000 đến 4.000 binh sĩ tại Syria. Số lính đánh thuê như từ tập đoàn Wagner gần như tương đương vào thời điểm đó. Chiến lược Nga đưa ra lúc bấy giờ là lực lượng dân quân Syria, Iran và Hezbollah chiến đấu và quân đội Nga chỉ hỗ trợ. Ông Pavel Luzhin, một chuyên gia về quân đội Nga, được trang Deutsche Welle của Đức trích dẫn, lưu ý rằng Nga sẽ rất khó gia tăng viện trợ cho Assad mà không làm suy yếu quân đội Nga tại Ukraine. Hiện tại, việc duy nhất mà Nga hỗ trợ chế độ Damas là tiến hành các cuộc oanh kích nhắm vào các vị trí của phe nổi dậy. Tuy nhiên, giới chuyên gia nghi ngờ về hiệu quả của các cuộc oanh kích này do có nhiều thông tin cho rằng Nga đã rút đi một số máy bay chiến đấu và nhiều hệ thống tên lửa phòng không S-300 đã được chuyển đến cảng của Nga gần bán đảo Khmer. Điều ngạc nhiên nhất là sự thiếu vắng nhiều máy bay trinh sát và chỉ huy tại căn cứ không quân Maimim ở Latakia. Hiện tượng này cũng diễn ra tương tự tại căn cứ hải quân Tartus. Nhiều tàu chiến của Nga được triển khai ở đây đã rời căn cứ những ngày gần đây. Rồi binh sĩ Syria được tập hợp và di chuyển từ các vị trí nhỏ hơn đến các căn cứ lớn hơn. Những chuyến dịch quân sự này đã làm dấy lên nhiều lời đồn thổi về việc Nga đang triệt thoái một phần lực lượng ra khỏi khu vực. Theo nhiều nhà quan sát được Dutch Veller trích dẫn, nếu như Ukraine vẫn là ưu tiên hàng đầu của Nga, thì đây có lẽ sẽ là một sai lầm nếu Tổng thống Putin bỏ rơi đồng minh Bashar al-Assad. Đối với điện Kremlin, Syria có một vị trí quan trọng trong việc duy trì hình ảnh siêu cường của Nga. Sau thất bại của phương Tây khi can thiệp vào Iraq và Libya, Nga muốn thể hiện là một nhân tố ổn định trong khu vực và đã thành công khẳng định vị thế này của mình. Cụ tấn công của phe nở dậy đặt Moscow trong một thế khó. Danh tiếng của Nga tốn nguy cơ bị tổn hại trên trường quốc tế nếu không bảo vệ được đồng minh. Giờ đây, ông Bashar al-Assad, người luôn trung thành với điện Kremlin, dường như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chủ động chơi lá bài Iran. Nếu như Tehran giúp Damas ổn định được tình hình về chiếm lại Aleppo, Nga có nhiều nguy cơ mất Syria vào tay Iran. Trong bối cảnh này, dường như Moscow đang thúc tiến con đường ngoại giao, tìm cách liên lạc với các cường quốc có liên quan là Thổ Nhĩ Kỳ và Iran. Nhà đồng phương học ông Ruslan Suleymanov trả lời Dutch Weller cảnh báo, đây sẽ là những cuộc đàm phán rất khó khăn và mệt mỏi cho điện Kremlin, vốn đang dành nhiều tâm trí, sức lực và nguồn lực vào mặt trận Ukraine. Quý vị vừa nghe mỗi ngày một sự kiện do Minh Anh biên soạn. Phần hai của chương trình sẽ mở ra với một điểm báo do Minh Phương thực hiện. Tiếp theo là tạp chí Người Pháp, Nước Pháp, Nhà thờ Đức bà Paris, Từ vụ hỏa hoãn kinh hoàng đến cuộc trùng tu thế kỷ dưới lăng kính của người dân Paris, tạp chí do Trí Phương thực hiện. Và cuối cùng, chúng tôi xin phát lại tạp chí tiêu điểm thời sự, Minh Anh nói về chiến trạnh Ukraine và tam giác chiến lược Nga chung chiều, với sự tham gia của giảng viên Đại học Lyon của Pháp, giáo sư Laurent Gédéon. Tạp chí được phát lần đầu vào ngày hôm qua, nhưng ngay bây giờ, theo dòng thời sự, anh Vũ nói về đề tài, công trình trùng tu nhà thờ Đức bà Paris, một kỳ tích lịch sử. Chiều ngày 15 tháng 4 năm 2019, công trình Tráng lệ Uy Nghì có từ thế kỷ thứ 12 và phải mất hơn 200 năm xây dựng đã bị chìm trong lửa. Khoảng 400 lính cứu hỏa làm việc suốt đêm trong cái lò lửa đó để ngăn chặn nhiều tồi tệ nhất không xảy ra là công trình bị sụn đổ. Đến sáng sau, ngọn lửa vẫn chưa được sập đất hoàn toàn. Không ai có thể tin chỉ trong 5 năm công việc trùng tu nhà thờ đã hoàn thành, nước Pháp đã huy động tất cả các tinh hoa để trả lại vẻ lộng lẫy cho một công trình tín ngưỡng, đậm chất lịch sử gắn liền với nước Pháp và nổi tiếng trên khắp thế giới. Ngay sau thẩm họa, các chuyên gia kiến trúc ước tính sẽ phải mất từ 20 đến 25 năm để nhà thờ Đức bà hồi sinh từ đống cho tàn và các công việc vô cùng lớn. Ngọn tháp mũi tên đổ xuống đã xuyên qua mái vòm, hệ thống khung xa của mái bị cháy một phần, lớp mái trì đã tan chảy, các tháp chuông chính diện đã cứu được trong gàng tấp. Nhà thờ vẫn đứng vững nhưng cấu trúc của nó đã bị suy yếu đáng kể. Tất cả cùng nhau, chúng ta sẽ xây dựng lại nhà thờ Đức bà, đó là một phần vận mệnh của nước Pháp. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố khi mà bên trong nhà thờ tàn lửa vẫn còn chưa thắt hết. Ngay sau vụ hỏa hoạn, nhiều người giàu có, các tập đoàn, công nghiệp và những người vô danh đã thể hiện lòng hào tâm của mình. Chỉ trong 24 giờ, số tiền quyên góp tự nguyện đã lên tới 800 triệu euro, gần 340.000 nhà tài trợ từ 150 quốc gia trên thế giới. Công trường khổng lồ, huy động 250 công ty xuất sắc nhất cũng như hơn 500 thợ thủ công tài năng. Tất cả được lựa chọn theo kỹ năng trong tỉnh, lĩnh vực. Họ là những kiến trúc sư, kỹ sư, nhà khảo cổ học, nhà bảo tồn, nhà khoa học, thợ xà gỗ, thợ xây, thợ đá, thợ mộc, thợ giảm giáo, chuyên gia phục chế, tranh. Công đoàn đầu tiên đó là bảo đảm an toàn cũng đã kéo dài trong 2 năm. Các gồ bồ được đưa vào để dọn dẹp dàn chính giữa. Đó là nơi rất nguy hiểm khi qua lại. Trong khi đó công nhân dọn dẹp các mảnh vụn phía trên, mái vòm rộng lớn. Các cảm biến được lắp đặt ở mọi nơi để theo dõi những chuyển động đáng ngờ dù là nhỏ nhất. Khử ô nhiễm hiện trường cũng không hề là một nhiệm vụ dễ dàng. Tổng cộng 450 tấn trì đã bốc hơi một phần vào không khí. Một cân cầu tháp lớn cao 80 mét, 3 cân cầu di động và 3 thang máy được dựng lên để gia cố các trụ đỡ hình cung và tháo sỡ dàn giáo cũ bị hư hại trong trận hỏa hoạn. Sau đó các kiến trúc sư trưởng chuyên về các di tích lịch sử, thợ xây và thợ cắt đá sẽ kiểm tra, dọn dẹp, chẩn đoán và gia cố các mái vòm. Trong nhiều tháng sau vụ hỏa hoạn, một cuộc tranh luận dấy lên có nên tái thiết nhà thờ nguyên bản như cũ hay có chút cải tiến hiện tại. 15 tháng sau, Tổng thống Emmanuel Macron quyết định, và có lẽ là miễn cưỡng, chọn phương án đơn giản nhất, đó là xây dựng lại công trình, tinh hoa kiến trúc gothic như nguyên bản cũ nhờ vào các bản vẽ thiết kế nhà thờ từ thế kỷ 19, tất cả vẫn còn được lưu giữ. Nhà thờ Đức Bà sẽ không phải là nhà thờ Đức Bà nếu không có các khung xà gỗ lịch sử, đó là cả một khu rừng. Trước khi bị cháy, một số xà gỗ được làm từ các cây gỗ, chặt từ vào khoảng năm 1160 đến 1170. Sau tạm họa, hơn 1.000 cây gỗ sồi đã bị đốn hạ ở Pháp để xây dựng lại hệ dòng xà phức tạp đỡ mái nhà thờ Đức Bà. Chúng được dựng lại y hệt như cũ và theo phương pháp của những người thợ thời Trung Cổ. Những người thợ làm khung xà cũng khắc dấu ấn đầu tiên lên các thanh xà, đó là 5 vòng bán nguyệt hình trang lĩ liềm được chạm khắc lần đầu tiên cách đây 800 năm. Mỗi cây gỗ được chọn tại rừng theo đường kính độ thẳng và chiều dài tương ứng với từng chi tiết khung xà của gian giữa, chính điện, tháp mũi tên và cánh ngang của nhà thờ, với kích thước đặc biệt dài 100m rộng, 13m trong gian giữa và 40m ở mặt ngang với chiều cao 10m. Sau khi lắp khung xà, việc lắp đặt mái nhà cho gian giữa và chính điện mới được thực hiện. Kể từ thời Viorê Lê Đức, kiến trúc sư nổi tiếng đã trùng tu nhà thờ vào thế kỷ 19, chưa bao giờ có một ngọn tháp cao như vậy tới 96m. Đó là một kiệt tác về cấu trúc xà gỗ thực sự. Một gian giáo 100m được lắp đặt, các chi tiết trang trí bằng chì phải được sao chép giống hệt nhau, từ cây thanh giá đến con gà trống được đặt từ năm 1859. Đối với những người theo tin chúa giáo thì đó là biểu tượng cho sự trở lại của ánh sáng sau mạng đêm. Vì với thời gian, ô nhiễm, bụi bẩn, khói từ nến đã khiến nơi này trở nên tối tâm đáng kể. Nội thất của nhà thờ đã được làm sạch hoàn toàn. Tường, mái vòm và các họa tiết trang trí ánh lên màu ngà vàng của đá. Sàn nhà trang trí hình bàn cờ đen trắng đã lấy lại được độ sáng bóng. Nhà thứ quả Paris được chiếu sáng bằng hơn 120 khung kính có niên đại từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 20. Trong trận hỏa hoạn, mái vòm đã đóng một vai trò như một lá chắn ngăn cách hơn 3.000m2 mặt kính và lực lượng cứu hỏa đã phu nước để bảo quản toàn bộ số cửa kính màu. Các tấm kính đó cũng đã được làm sạch và tìm thấy sắc màu xưa. Đến năm 2026, các tấm kính đương đại theo mong muốn của Tổng thống Emmanuel Macron sẽ được thay thế cho 5 trong số 6 khung kính được kiến trúc sư Viollet Ludwig trồng tu từ thế kỷ 19 ở phía nam nhà thờ Đức Bà bên nhìn ra sông Sen. Đó là những mảng kính không bị hơ hại trong trận hỏa hoạn nhưng đã quá cú kĩ. Đồ nội thất phụng vụ trong nhà thờ giờ được làm mới. 1.500 chiếc ghế bằng gỗ sồi được chạm khắc và cây đàn organ lấy lại được bảy huy hoàng bị phủ bụi trì. 8.000 ống đàn cũng đã được tân trang từng cái một. Những bức tranh khổ lớn trên bàn thờ được đạt các họa sĩ lớn vẽ hàng năm từ 1630 đến 1707 do các nghệ nhân kim hoàn dân cúng cho nhà thờ đã được phục chế. Các đường ống phun nước phòng hỏa giờ để tránh thảm họa 2019 xảy ra được lắp đặt kín đáo bám theo các khung sàn nhà thờ. Các du khách thăm nhà thờ Đức Bà sẽ không nhìn thấy gì. Đây là hệ thống phun mưa phòng cháy chưa từng được lắp đặt trong nhà thờ nào tại Pháp ngoài nhà thờ Đức Bà Paris. Quý vị đang nghe chương trình phát thanh của Đài Air Haiphi tiếng Việt. Trước khi sang phần 2 của chương trình, chúng tôi xin điểm lại các tin chính vừa loan. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhất quyết không từ chức, cam kết sớm bổ nhiệm thủ tương mới. Tại Hàn Quốc, Đảng cầm quyền yêu cầu đình chỉ chức vụ của Tổng thống Jun Suk-yol. Chủ tịch Ủy ban châu Âu muốn thúc đẩy đúc kết thỏa thuận tự do mạo dịch với khối Mercosur. Chủ đề mỗi ngày một sự kiện liệu Nga có sẽ bỏ rơi Tổng thống Bashar al-Assad trong lội chiến tại Syria hay không? Theo dòng thời sự, công trình trung tu nhà thờ Đức Bà Paris một kỳ tích lịch sử. Thưa quý vị, mở đầu phần 2 hôm nay là một điểm báo do Mình Phương biên soạn. Sau khi chính phủ của Thủ tướng Michel Barnier bị lắt đổ, nhiều tờ báo Pháp số ra hôm nay đồng loạt chạy tựa trang bìa về Tổng thống Emmanuel Macron, mục tiêu thực sự của cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm. Trở về sau chuyến công du khắp nhà nước tới Ả Rập Xê-út, điều gì đang chờ đợi nguyên thủ quốc gia Pháp? Đối với Lefèvre, ông Macron đang đối mặt với bài toán dường như không có lời giải, phải nhanh chóng chỉ định tần thủ tướng trong lúc bị áp lực từ mọi phía. Báo Le Monde thì chạy tựa người đứng đầu điện Élysée một mình đối mặt với cuộc khủng hoảng chưa từng có. Trong khi đó, Libération nhận định là khủng hoảng chính trị lần này là một bài học cho quyết định giải thánh quốc hội hồi tháng 6 của Tổng thống Pháp. Tối qua, ông đã phát biểu trên truyền hình để chấn an người dân Pháp và hứa sẽ chỉ định thủ tướng mới trong vòng vài ngày tới. Tuy nhiên, tờ báo thiên tả đặt câu hỏi rằng vài ngày sẽ là bao lâu, là 51 ngày để đưa ra một cái tên rồi sau đó bị lật đổ trong vòng 3 tháng. Giáo luận của tờ Le Monde thì cho rằng mục tiêu thực sự của cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm này không phải là Michel Barnier mà chính là Emmanuel Macron. Sự hỗn loạn hiện nay trong chính trường Pháp là cơ hội để các chính trị gia đối lập chỉ trích ông Macron và yêu cầu ông rời khỏi chiếc ghế tổng thống. Trong khi đó, ông Jean-Luc Mélenchon, lãnh đạo đảng cực tả nước Pháp bất khuất, thì viết trên mạng X rằng kể cả cứ 3 tháng thay một Barnier thì Macron cũng không trụ nổi 3 năm nữa đâu, từng ngữ trong nguyên văn. Đối mặt với những lời kêu gọi từ trước này, tổng thống Pháp vẫn nhấn mạnh trước truyền thông sẽ không có chuyện ông rời bỏ điện Élysée trước khi nhiệm kỳ kết thúc. Tuy nhiên để tránh bị chỉ trích khi bỏ phiếu bất tín nhiệm khiến cả nước Pháp một lần nữa rơi vào khủng hoảng, lãnh đạo đảng này đã cố làm giảm tầm mức nghiêm trọng trong quyết định của mình. Báo Pháp nhận định là khủng hoảng chính trị khiến nước Pháp trở nên vô hình trên mặt trận ngoại giao tại châu Âu. Thực vậy, cuộc khủng hoảng lần này hoàn toàn có thể biến thành khủng hoảng thể chế. Không chỉ vậy, nó còn khiến nhiều người lo ngại rằng một nước Pháp bất ổn về chính trị và yếu kém về kinh tế sẽ dần mất ảnh hưởng tại Liên Hiệp Châu Âu. Dù vẫn là nền kinh tế lớn thứ hai tại châu Âu, là cường quốc hạt nhân, thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, nhưng liệu Paris có thể giữ vững vị thế của mình? Điều này sẽ được thể hiện qua quyết định của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen với Hiệp định tự do mậu dịch Mercosur. Theo nhật báo kinh tế Le Geco, Paris đã nhiều lần kêu gọi bà von der Leyen không ký hiệp định này để bảo vệ chủ quyền nông nghiệp, tránh cho nông dân Pháp phải cạnh tranh với các sản phẩm giá rẻ đến từ năm nước Mỹ Latin. Tuy nhiên trong tình cảnh hiện nay, Le Figaro nhận định rằng lời nói của Macron đã không còn trọng lượng. Và theo tờ Lacroix, thì rất có thể hiệp định này sẽ được ký kết khi bà von der Leyen đến sự thượng đỉnh Mercosur ngày hôm nay tại Montevideo, Uruguay. Trong khi đó, một nguồn tin thân cận với Điện Elysée cho lối môn biết, xin trích. Ở Điện Elysée cũng như trong giới nghị dĩ Pháp ở Brussels, người ta lo ngại rằng nước Pháp đã rơi vào hoàn cảnh khó cứu vãn, vậy nên chẳng có lý do gì để phải nỗ lực vì lợi ích của nước Pháp nữa. Cuộc xung đột ở Syria cũng là một chủ đề lớn được các báo Pháp số ra hôm nay quan tâm khi lực lượng nổi dậy đã chiếm được Hama, thành phố lớn thứ hai của nước này. Sau chiến thắng tại Aleppo, lực lượng Hồi giáo dẫn đầu bởi các chiến binh thánh chiến của Hayat Tahir al-Sham, nhánh cũ của al-Qaeda tại Syria, thông báo đã chiếm được nhà tù trung tâm và giải thoát cho các tù nhân. Quân đội Syria, vốn đã hứa bảo vệ thành phố bị bao vây kể từ thứ hai, cuối cùng đã phải rút lui sau hai ngày giao tranh ác liệt, để bảo vệ tính mạng của dân thường và tránh chiến đấu trong khu vực đô thị. Lefebvre nhận định rằng đây là một lý do khó tin đến từ quân đội ít khi chú trọng đến những yếu tố này, thành công quân sự của liên minh nổi dậy gắn liền với sự suy yếu đột ngột của một số đồng minh của Tổng thống Syria al-Assad. Về phần mình, Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận việc hỗ trợ các phe nổi dậy Hồi giáo, cho dù điều đó có vẻ không thuyết phục lắm. Nhật báo Lê Mông lại nhắc lại rằng từ lâu nay Ankara vẫn là nguồn tài trợ chính cho phe nổi dậy chống Tổng thống al-Assad. Và giờ Ankara có thể rảnh tay, không cần tốn thêm một binh sĩ nào ở phía Bắc Syria mà vẫn đạt được mục tiêu. Về thế sự châu Á, tình trạng bất đổn chính trị tại Hàn Quốc vẫn là một chủ đề nóng. Sau thất bại trong việc áp đặt trực cộng luật, chính quyền của Tổng thống Jun Suk-hyen đã nhanh chóng bị các thành phần cấp tiến của Hàn Quốc phản đối. Vào đêm ngày 4 sáng ngày 5 tháng 12, 190 nghị sĩ đối lập và một nghị sĩ độc lập đã đệ trình một kiến nghị luận tội Tổng thống Jun tại Quốc hội. Họ cáo buộc ông Jun Suk-hyen đã vi phạm nghiêm trọng hiến pháp để tránh bị truy tố pháp lý từ ngữ trong nguyên văn. Theo luật, nghị quyết luận tội được đưa ra bỏ phiếu trong vòng từ 24 cho đến 72 giờ sau khi được trình bày tại kỳ họp. Nếu 2 phần 3 trong số 300 nghị sĩ, tức là 200 người, bỏ phiếu thông qua và quyết định này được toán tối cao phê chuẩn, thì Tổng thống sẽ mất chức. Quyền điều hành tạm thời sẽ do Thủ tướng đảm nhận. Tổng cộng các đảng đối lập có 192 đại biểu, do đó số phận của ông Jun Suk-hyen phụ thuộc vào 8 phiếu còn lại trong Quốc hội. Tờ Le Monde nhận định quyết định thiết quân luật này là một nỗ lực trong tuyệt vọng của ông Jun Suk-hyen. Từ khi lên nhậm chức vào năm 2022, ông đã không được lòng dân. Quyền lực của Tổng thống càng bị suy yếu sau thất bại lớn của phe ông trong cuộc bầu cử lập pháp hồi tháng 4, mà nguyên nhân được cho là do đường lối lãnh đạo mang tính độc đoán của ông, cùng với sự bất lực trong việc kiềm chế lạm phát và giải quyết vấn đề việc làm cho người trẻ. Trong những tuần gần đây, phe đối lập đã đòi luận tội. Cho Ye He, Chủ tịch Hội đồng Kiểm toán và Thanh tra, cùng ba công tố viên, với cáo buộc thiên vị trong các cuộc điều tra nhằm vào đệ nhất phu nhân Kim Kyong-he, bị nghi ngờ tham nhũng và thao túng trương khoán. Trong khi đó, Li Pekasong thì nhấn mạnh là qua quyết định đó, ta mới thấy sức sống mạnh liệt của nền dân chủ Hàn Quốc. Ngay từ những phút đầu tiên sau khi tuyên bố của Tổng thống được công bố, các nghị sĩ và cố vấn của họ đã làm hết sức để ngăn chặn binh lính trang bị vũ khí tiến vào Quốc hội. Sự phản ứng nhanh chóng của họ đã giúp quy tụ đủ số nghị sĩ để bỏ phiếu thông qua một nghị quyết, tuyên bố quyết định của Tổng thống Jun Suk-kyon là vô hiệu và bất hợp pháp. Một số nghị sĩ thậm chí đã treo qua hàng rào để có thể vào bỏ phiếu. Ngoài ra, để có được thành công này, con phải kể tới sự tham gia của những người trong chính nội bộ của ông Jun Suk-kyon, những người đại diện xã hội dân sự. Cùng hàng ngàn người dân đã xuống đường để phản đối quyết định thiết quần luật vô lý này và kêu gọi đảm bảo quyền tự do cơ bản của một đất nước dân chủ. Quý vị vừa nghe một điểm báo của Minh Phương và sau đây là tạp chí Người Pháp, Nước Pháp do Trị Phương thực hiện. Nhà thờ Đức Bà Paris từ vụ hỏa hoạn kinh hoàng đến cuộc trùng tù thế kỷ dưới làng kính của cư dân Paris. Tạp chí Người Pháp, Nước Pháp Thay cho tiếng chuông nhà thờ Đức Bà như thường lệ, cư dân tại quận 5 của thủ đô Paris đã dần quen với những tiếng búa gõ rùi khoan hay những tiếng cần cầu đinh tài nước ốc. Nằm cách nhà thờ chưa đầy 100 mét bên bờ phải của sông Seine, căn hộ của bà Élise với ban công có góc nhìn toàn cảnh lên nhà thờ Đức Bà Paris. Sống tại đây từ năm 1967, bà có thể chìm ngưỡng công trình biểu tượng của thủ đô Nước Pháp cả ngày đẫn đêm, cũng như chứng kiến cảnh từng chiếc xà lan bị ngọn lửa thiêu rụi. Cảnh tượng mà cho đến nay vẫn còn ám ảnh bà. Khi đỉnh chóp của nhà thờ bị ngọn lửa nuốt chững, nhiều người tập trung tại con đường nhỏ ở gần sông, và tất cả đồng thanh thốt lên tiếng A, sửng sờ, thể hiện nỗi thất vọng, sự khó hiểu cũng như bất lực. Âm thanh ấy vọng đến tận căn hộ nhà tôi và được lưu giữ ở trong tâm trí tôi. Còn một âm thanh khác, đó là âm thanh của ngọn lửa, của lò lửa, với những tiếng rắc rắc thiêu cháy nhà thờ đức bà Paris, và khó có thể hiểu được âm thanh đó nếu không sống gần nhà thờ chỉ hơn 100 mét. Âm thanh đó cứ ám ảnh tôi, thậm chí ngay cả ngọn lửa lò sưởi trong những căn nhà ở quê cũng khiến tôi không chịu được trong một thời gian. Ngoại hạn xảy ra ngày 15 tháng 4 năm 2019, khiến cả thế giới băng hoang, đã thiêu dụi phần mái của nhà thờ. Phủ đen hầu như toàn bộ phía bên trong bởi khói bụi tàn trò. Ngọn lửa chỉ được giấm tắt một ngày sau đó, các biện pháp khẩn cấp ngay lập tức được thực hiện để ngăn chặn khả năng công trình 800 năm tuổi có thể bị sập. Đến tháng 9 năm 2021, các biện pháp bảo đảm an toàn cho nhà thờ Đức Bà đã được hoàn thành như khử trì, chống thấm, lắp đặt móc treo để ngăn mái vòm bị sập, giả cố các giàn ráo. Công cuộc trung tu, phục hồi nhà thờ gần như nguyên trạng chính thức bắt đầu. Công trình thế kỷ theo nhận định của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron huy động 250 công ty xuất sắc cũng như hơn 500 thờ thủ công, tất cả được lựa chọn theo kỹ năng của họ trong từng vĩnh vực như kiến trúc sư, kỹ sư, nhà khảo cổ học, nhà bảo tồn, nhà khoa học, thợ mộc, thợ xây, thợ đá, thợ giảng ráo, v.v. Trong vòng 24 giờ sau vụ hỏa hoạn, gần 340.000 nhà tài trợ thuộc 150 quốc gia trên thế giới đã khuyên góp khoảng 800 triệu euro cho việc trung tu. Nhà thờ Đức Bà Paris chính thức mở cửa trở lại với công chúng vào ngày 8 tháng 11. Bên trong nhà thờ đã được trung tu, khôi phục giống với nguyên bản nhưng mang màu sắc tươi sáng hơn thay vì màu thời gian cổ kính. Qua những hình ảnh, lần đầu tiên được công bố vào hồi tuần trước. Tuy nhiên cuộc trung tu, đặc biệt là phần mái và phía bên ngoài nhà thờ vẫn tiếp tục. Tôi rất thích những kiếp cần cổ, những giàn giáo hay những người thợ treo leo trên mái khiến nhà thờ có sức sống. Tôi thích những tiếng ồn, tiếng búa gõ. Thật khó có thể tưởng tượng rằng cách này 800 năm, những người thợ cũng gõ búa vào gỗ đẩy xây dựng nhà thờ. Dĩ nhiên là trong điều kiện nô lệ không dễ dàng. Và 800 năm sau, việc này vẫn tiếp tục. Đối với tôi, đây là một điều kỳ diệu. Notre Dame đang sống thực sự. Họ xây dựng lại nhà thờ theo một cách khác, có phần giống với nguyên bản, nhưng với rất nhiều thứ mới mẻ, từ công nghệ mới cho đến việc bảo đảm an toàn, làm sao để không xảy ra hỏa hoại một lần nữa. Nhà thờ bị đóng cửa từ 5 năm qua đã khiến các con phố vốn nộn nhịp đông đúc khách du lịch trở nên ám đạm, bị thu hẹp lại bởi các giáo chắn và giàn giáo. Các cơ sở kinh doanh lấy du lịch làm nguồn thu chủ yếu chữ tác động nặng nề, chưa kể đại dịch Covid-19, như trường hợp của ông Laurent Pagny, quản lý cơ hàng lưu niệm Auchimère de Notre Dame từ năm 1957, ngay sát lối vào của nhà thờ Đức Bà. Doanh thu của cơ hàng đã giảm đi 2 phần 3, ông cho biết. Mọi người có thể thấy là chúng tôi chỉ kinh doanh nhỏ, không chỉ tôi mà những nhà hàng, quán cà phê hay quán kem, ai cũng bị tác động. Chúng tôi kinh doanh thua lỗ từ 6 năm qua, không gian bị thay đổi, chúng tôi gặp khó khăn bởi vì các con đường Ridicule được lắp đặt thêm các hàng giàu của công trưởng, nên không có nhiều người qua lại nữa. Những người đi qua thường không dừng lại, giống như những chiếc xe ô tô đi trên đường cọc tóc vậy. Với việc nhà thờ mở cửa trở lại, chúng tôi hy vọng những du khách qua đường ra đây sẽ có thời gian để dừng lại và ghé vào những cửa hàng của chúng tôi. Ở phía bên kia bờ sông Seine, dù không bị các giàn giáo chắn đường làm thay đổi cảnh quan, nhưng tình hình kinh doanh cũng không mấy khả quan hơn. Bà Christine Gauguin, quản lý nhà hàng Auberge Notre-Dame từ hơn 40 năm qua, cho biết. Trước kia, nhà hàng chúng tôi tiếp rất nhiều khách ý đến vào dịp Giáng sinh và chúng tôi đã mất đi lượng khách này, cũng như những người đến lễ thánh vào nửa đêm và đến ăn tối ở nhà hàng của chúng tôi. Tuy nhiên, bà hy vọng rằng tình hình sẽ sớm khởi sắc hơn với việc nhà thờ mở cửa trở lại. Tôi mong là khách du lịch sẽ sớm quay lại. Hiện tôi đã có một số yêu cầu đặt chỗ của các nhóm khách người cao tuổi, các hiệp hội vào tháng 4, tháng 5 tới. Họ là những người đến để xem triển lãm, đến ăn tại nhà hàng, rồi đi thăm Notre-Dame. Chúng tôi bắt đầu có những đơn đặt chỗ như vậy. Nói đến những người gắn bó ngày đêm với Notre-Dame, không chỉ có những cư dân xung quanh, những hàng quán sáng đèn hàng ngày bên nhà thờ, mà còn cả những người bán sách bên bờ sông Sen thờ mộng, trở thành cảnh quan không thể thiếu trong những tấm postcard về nhà thờ nước bà Paris. Bà Françoise Louvet, người có một sạp bán sách ngay sát lưng nhà thờ, bà không ngờ rằng năm năm đã trôi qua và nay việc trụng tu đã kết thúc. Bà cho biết việc kinh doanh của mình không bị ảnh hưởng nhiều. Bà giải thích. Ban đầu luôn có những người tò mò đến để xem chuyện gì đã xảy ra với nhà thờ nước bà. Sau đó phải nói rằng không có ngày nào là không có người dừng lại và hỏi tôi về tiến triển của việc trụng tu. Mọi người đang đi ngang qua chụp ảnh với giàn giáo và cảnh xung quanh. Có thời điểm, Notre-Dame trông giống như một con công trùng mắc vào mạng nhện do bị nhiều giàn giáo kiếm. Chính tình yêu với Paris, với vị trí đắc địa này đã giữ chân vào Françoise bên sạp sách. Ở hiếu ngạn sông Seine từ 54 năm qua, bà nói Mặc dù nhà thờ nước bà Paris, Notre-Dame sẽ mở cửa trở lại cho công chúng với phi vào cửa nằm ở hồ. Nhưng công cuộc trụng tu vẫn còn kéo dài trong nhiều năm nữa. Du khách đến thăm nhà thờ nước bà khó có thể phát hiện ra những đường ống được lắp đặt một cách kinh đáo sẵn sàng phun ra hàng triệu giọt nước siêu nhỏ để chữa cháy tránh tai diễn kịch bản năm 2019. Đây là nhà thờ đầu tiên ở Pháp sử dụng hệ thống phun sương nhằm phòng cháy chữa cháy. Dự án trụng tu lớn nhất ở châu Âu này cho đến nay đã tiêu tốn khoảng 550 triệu euro trong tổng số tiền quyên góp còn khoảng 150 triệu cho việc trụng tu thêm phía bên ngoài nhà thờ. Vào năm 2017 Notre-Dame đã chào đón 12 triệu du khách. Giáo phận dự kiến sẽ tiếp đón từ 14 cho đến 15 triệu du khách vào năm tới 2025. Cũng như nhiều người Pháp bà Élise cho biết sẽ sớm ghé thăm nhà thờ nước bà. Tôi là người vô thần nhưng công trình ngay trước mặt tôi đây giống như một chú mẹo lớn bảo vệ tôi vậy. Đối với tôi Notre-Dame ở đó và sẽ luôn ở đó bất biệt. Quý vị vừa nghe tạp chí người Pháp nước Pháp của Tri Phương và sau đây chúng tôi xin phát lại tạp chí tiêu điểm thời sự chiến tranh Ukraine và tam giác chiến lược Nga chung chiều. Mình nhanh thực hiện với sự tham dự của giám viên Laurent Gédéon trường đại học sư phạm Lyon của Pháp. Thưa quý vị Trung Quốc và Nga có mối quan hệ đối tác vô bờ bến. Bắc Kinh và Bình Nhưỡng trong quá khứ từng được mô tả như môi với răng là duy trì một mối quan hệ phức tạp, nhiều mâu thuẫn. Và gần đây Nga và Bắc Triều Tiên tuyên bố thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Mối quan hệ hợp tác được củng cố giữa Nga và Bắc Triều Tiên có vẻ đặt Trung Quốc trong thế khó nhưng cũng có thể mang lại một lợi thế chiến lược cho Bắc Kinh trong cuộc đỏ sức với Washington. Trên đây là những nhận định chung từ giám viên Laurent Gédéon trường đại học sư phạm Lyon trong một cuộc trả lời phỏng vấn dành cho LFI Tiếng Việt. Mời quý vị theo dõi. LFI Tiếng Việt thân chào giám viên Laurent Gédéon. Trên bình diện chiến lược người ta nói nhiều về tam giác Nga Trung Triều đối trọng với tam giác Mỹ-Nhật-Hàn tại vùng Đông Bắc Á. Đâu là vai trò chính xác của Bình Nhưỡng trong bộ tam đó? Cho đến gần đây tam giác Nga Trung Triều dường như cân bằng theo nghĩa là Bắc Triều Tiên có lực trường cân bằng giữa Nga và Trung Quốc và trên thực tế là gần với Trung Quốc hơn do vị trí địa lý. Tình trạng cân bằng này đã dẫn đến hệ quả là Bắc Kinh phối hợp với Moscow trong việc xử lý hồ sư hạt nhân Bắc Triều Tiên. Cả hai nước đã cùng nhau bác bỏ lời kêu gọi của Mỹ và các đối tác của Mỹ nhằm áp lặt các trừng phạt mới nhằm vào Bắc Triều Tiên và ngược lại yêu cầu dỡ bỏ một số biện pháp. Trong bối cảnh này việc Nga và Trung Quốc xích lại gần hơn tạo ra một yếu tố mới trong phương trình. Hiện tượng mới này có liên quan đến cuộc khủng hoảng Ukraine với hệ quả là Nga bị gạt ra bền lề trong quan hệ với phương Tây. Điều này đã thúc đẩy Moscow thắt chặt hơn nữa quan hệ với Bình Nhưỡng dẫn đến việc tăng cường hợp tác quân sự giữa hai nước. Quan hệ Nga-Triều được thắt chặt hơn đã được chính thức hóa nhân chuyến thăm Bắc Triều Tiên của Tổng thống Nga Putin. Đây là chuyến thăm thứ hai của ông đến Bình Nhưỡng trong 24 năm cầm quyền. Nhân dịp này, cả hai lãnh đạo vào ngày 19 tháng 6 năm 2024 đã thông báo một hiệp ước đối tác chiến lược toàn diện trong đó bao gồm cả điều khoản hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp một bên bị tấn công. Hiện tại, mối quan hệ gần cuối giữa Nga và Bắc Triều Tiên dường như không làm Trung Quốc khó chịu. Bản thân Trung Quốc cũng được liên kết bởi những lợi ích chung mạnh mẽ với Nga. Cả hai quốc gia đều mong muốn thay đổi trật tự thế giới theo hướng có lợi cho họ. Và do vậy, không muốn chứng kiến mặt trận Trung của họ bị giãn hứt vào thời điểm nhạy cảm này. Việc xem Moscow và Bình Nhưỡng xích lại gần nhau không hẳn là tiêu cực với Trung Quốc. Theo nghĩa, động thái này không bị cho là mang tính thù nghịch với Bắc Kinh. Chúng ta nên đặt lại tiến triển này trong bối cảnh chiến tranh tại Ukraine vào lúc mà nhu cầu đạn dược của Nga ngày càng tăng, trong khi chỉ có một số ít quốc gia là có thể đáp ứng và trong số này có Bắc Triều Tiên. Vì vậy, có khía cạnh hợp tác chiến thuật mạnh mẽ như điều chúng ta thấy qua việc Bắc Triều Tiên gửi quân đến chiến trường. Vì vậy, có khía cạnh hợp tác chiến thuật mạnh mẽ giữa hai nước như điều chúng ta thấy qua việc Bắc Triều Tiên gửi quân đến chiến trường. Ngoài ra, còn có thêm một thực tế là theo quan điểm của Bắc Kinh, chính sách mà Washington theo đuổi đã dẫn đến hệ quả là Nga và Bắc Triều Tiên xích lại gần nhau hơn và làm tổn hại đến tình hình an ninh tại hai vùng ở lục địa Áo Trung Quốc cho rằng Hoa Kỳ là bên chỉ trách nhiệm chính cho các căng thẳng và là đối thủ cạnh tranh lớn của Bắc Kinh. Chính với lập luận này mà Bắc Kinh cáo buộc Mỹ đã sử dụng hồ sơ hạt nhân Bắc Triều Tiên như là một cây cớ để mở rộng sự hiện diện quân sự trong vùng nhằm mục đích kiềm chế sức mạnh của Trung Quốc. Cho đến hiện tại, Trung Quốc cẩn trọng bình luận công khai về việc Nga và Bắc Triều Tiên thắt chặt hợp tác chiến luật làm thế nào giải thích cho sự im lặng đáng chú ý này của Trung Quốc. Như vừa rồi tôi đề cập đến, chiến tranh Ukraine là yếu tố quyết định thúc đẩy Nga và Bắc Triều Tiên thắt chặt quan hệ. Tổng thống Nga Putin khi thông báo về hiệp ước Đối tác Chiến lược Toàn diện ngày 19 tháng 6 năm nay đã nêu rõ, xin trích Trong bối cảnh và trong khuôn khổ tài liệu mà chúng tôi đã ký kết, chúng tôi không loại trừ khả năng phát triển mối quan hệ hợp tác quân sự kỹ thuật giữa Nga và Cộng hòa Dân Chủ Nhân dân Triều Tiên. Trong phạm vi này, mối hợp tác quân sự Nga Bắc Triều Tiên dường như chủ yếu là để đáp ứng các yêu cầu mang tính chiến thuật và do vậy, Trung Quốc vào lúc này sẽ không phải có những lo lắng quan trọng nào về vấn đề nói trên. Quả thật, nhu cầu về đạn dược của quân đội Nga là một trong các yếu tố mạnh mẽ thúc đẩy hợp tác với Bắc Triều Tiên và nước này cũng đã tận dụng cơ hội để thoát khỏi sự cô lập sâu sắc Liên quan đến việc binh sĩ Bắc Triều Tiên tham gia trực tiếp vào các cuộc giao tranh, thông báo đưa ra hồi tháng 11 năm nay về việc triển khai của khoảng 11.000 binh sĩ Bắc Triều Tiên ra chiến trường đã cho thấy rằng số binh sĩ này chủ yếu trú đóng tại vùng Kursk nằm trên lãnh thổ Nga chứ chưa phải trên lãnh thổ Ukraine. Mục tiêu nhằm đến của Moscow đó là tận dụng hỗ trợ này của Bắc Triều Tiên để lấy lại quyền kiểm soát vùng Kursk trước khi ông Donald Trump lên cầm quyền Thực vậy, việc chiếm lại được vùng lãnh thổ bị Ukraine chiếm đóng sẽ tức đi vào lái bài ngoại giao quan trọng của Kiev. Theo quan điểm của tôi, thì Trung Quốc im lặng không hẳn là vì nước này đã bị bất ngờ bởi vì đối với tôi có vẻ Trung Quốc và Nga đã liên lạc với nhau trước và sau khi Nga và Bắc Triều Tiên ký thỏa thuận. Sự im lặng này theo ý tôi có thể liên quan đến việc Trung Quốc có những phân tích cho rằng động thái này thiên về chiến thuật chứ không phải là một sự thay đổi chiến lược cơ bản. Nhờ vào Nga, Bắc Triều Tiên rất có thể sẽ cải thiện được tính hiệu quả của kho vũ khí, đặc biệt là hạt nhân. Trung Quốc sẽ tìm được lợi thế hay là thêm một rủi ro cho các lợi ích chiến lược của mình. Điều này phụ thuộc vào cách thức chúng ta phân tích tình hình. Nếu nhìn theo quan điểm song phương Trung Triều, có lẽ Bắc Kinh sẽ không thoải mái khi trước cửa nhà mình có một đồng minh phiền phức và được trang bị năng lực hạt nhân đáng kẻ. Với sự trợ giúp của Nga, Bắc Triều Tiên có thể thúc đẩy nhanh chóng chương trình phát triển vũ khí hạt nhân, dần đến việc Mỹ đáp trả mạnh hơn và trong trường hợp tệ nhất cho Bắc Kinh, đó là sự hình thành điều mà Trung Quốc gọi là một khối NATO châu Á do Hoa Kỳ lãnh đạo và nhằm vào Trung Quốc. Trong trường hợp NATO, thì Trung Quốc có nguy cơ phải chứng kiến căng thẳng kịch phát tại bãn đảo Triều Tiên mà không thể giữ một vai trò quyết định nào trong diễn biến các sự kiện. Thế nên dù muốn hay không, Bắc Kinh rơi vào tình huống đành phải ủng hộ những chuyển động do hai đối tác của mình tạo ra. Nhưng nếu như chúng ta thay đổi cấp độ phân tích và đặt câu hỏi về vị trí mà Bắc Triều Tiên đang nắm giữ trong toàn bộ vùng Âu Á, chúng ta sẽ có một số nhận xét khá thú vị. Đặc trưng nổi bật của vùng Âu hiện nay là sự xuất hiện của bốn cường quốc hoạt động đặc biệt tích cực trên bình diện địa chính trị. Đó là Trung Quốc, Nga, Bắc Triều Tiên và Iran. Hai trong số này đã là những cường quốc hạt nhân, đó là Nga và Trung Quốc. Cường quốc hạt nhân thứ ba trên thực tế là Bắc Triều Tiên và nước thứ tư đang có xu hướng hạt nhân hóa quân sự là Iran. Chúng ta nhận thấy là bốn tác nhân này đều liên kết với nhau qua nhiều thỏa thuận khác nhau và cả bốn nước đều có những lợi ích chung. Về mặt địa chính trị, tất cả bốn nước phụ thuộc lẫn nhau trong một bối cảnh mà họ phải cùng nhau đối mặt với áp lực từ một tác nhân duy nhất là Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ hay rộng hơn nữa là toàn bộ khối các nước được gọi là phương Tây. Một tình huống như vậy đòi hỏi Trung Quốc, Nga, Bắc Triều Tiên và Iran nếu họ muốn hoàn thành các mục tiêu của mình phải có được một sự đồng thuận tối thiểu trên bình duyện ngoại giao và chiến lược. Trong cấu hình này, Bắc Triều Tiên dường như ít có khả năng lao vào một trò chơi riêng rẽ cùng với Nga gây tổn hại cho Trung Quốc là quốc gia mà cả Moscow và Bình Nhưỡng đều cần cũng như đang ngược lại. Trở lại với vấn đề Trung Quốc và việc hạt nhân hóa Bắc Triều Tiên, Bắc Kinh có thể tìm được một lợi thế ở việc Bắc Triều Tiên trong bối cảnh khu vực phía Bắc của bán đảo Triều Tiên cũng là một lãi tránh an ninh quan trọng đối với Trung Quốc. Air Afi Tiếng Việt xin cảm ơn giảng viên Laurent Gédéon Trường Đại học Sư phạm tại Lyon. Quý vị, tạp chí tiêu điểm thời sự của mình Anh đã khép lại chương trình phát hành của chúng tôi ngày hôm nay. Trước khi chia tay, chúng tôi xin điểm lại các tiến trình trong ngày. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron không nhất quyết không từ chức cam kết sớm bổ nhiệm thủ tướng mới. Tại Hàn Quốc, đảng cầm quyền yêu cầu đình chỉ chức vụ của Tổng thống Jun Suk-yool. Chủ tịch ủy ban châu Âu muốn thúc đẩy đúc kết thỏa thuận tự do mộ dịch về khối Mercosur. Chủ đề một mỗi ngày một sự kiện liệu Nga có sẽ bỏ rơi Tổng thống Bashar al-Assad trong cuộc đội chiến tại Syria hay không? Theo dòng thời sự, công trình trung tu nhà thớ Đức bà Paris Trong chương trình phát thành ngày mai, sau bản tin thời sự như thường lệ là một điểm tuần báo giờ Thụy My thực hiện. Tiếp theo là tạp chí Thế giới đáu đầy của Thùy Dương và tạp chí gốc vườn âm nhạc tuần thảo giới thiệu ca khúc Noir, C'est Noir trích từ album mới của Shemen Badi. Mời quý vị đón nghe phần kỹ thuật âm thanh hôm nay Sonata Phone thực hiện. Chương trình theo dò Thanh Phương phụ trách Toàn bàn Việt ngữ Đài Arafi. Xin cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi và hẹn gặp lại quý vị vào ngày mai.