RFI Tiếng Việt : Phát thanh ngày 21/11/2024

Đây Paris RFE tiểu nói quốc tế phát hành từ thủ đô nước Pháp thu hẳng cùng với Phan Minh, Thùy Dương, Minh Anh và Thanh Hà. Xin kính chào quý khán giả. Sau đây mời quý vị theo dõi bản tin thời sự thứ 5 ngày 21 tháng 11 năm 2024. Lần đầu tiên Nga tấn công Ukraina bằng tên lửa liên lục địa để đáp trả Ukraina tấn công bằng tên lửa tầng xa Atak MS và Storm Shadow. Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc từ chối gặp đồng Mỹ bên lề hội nghiệp bộ trưởng Quốc phòng ASEAN-ADMM rộng tại Lào. Tây Hội đồng Bảo an, Mỹ phục quyết kêu gọi ngừng bắn ở Gaza. Một ngày một sự kiện, nghi vấn chiến tranh hỗn hợp trên biển Baltic, tàu Trung Quốc bất ngờ lọt vào tầm ngắm. Theo dòng thời sự, đối với giàn lãnh đạo mới của Việt Nam, Trung Quốc và Nga vẫn là những người bạn khả thí nhất. Kính thưa quý vị, phải trang Moscow đã bắt đầu trả đũa Kiev vì dùng tên lửa tầm xa Atak MS của Mỹ và Storm Shadow của Anh tấn công vào lãnh thổ Nga. Ngày hôm nay, 21 tháng 11, lần đầu tiên kể từ khi gây chiến, Nga đã phóng một tên lửa đạn đạo liên lục địa ICBM sang Ukraine. Sáng sớm hôm nay, Nga đã phóng rất nhiều loại tên lửa vào thành phố Dnipro, miền trung Ukraine, nhắm vào các công trình cơ sở hạ tầng trọng yếu. Trong một thông cáo, không quân Ukraine nhấn mạnh đến một tên lửa đạn đạo liên lục địa được phóng từ vùng Ashkhan, giáp biển Caspi ở Liên bang Nga. Lực lượng phóng không Ukraine cho biết đã bắn hạ sáu tên lửa Nga, nhưng không nêu rõ bắn hạ được tên lửa ICBM hay không. Trận oanh kích của Nga đã phá hủy một trung tâm phục hồi chức năng, một nhà máy và nhiều ngôi nhà, có hai người bị thương ở thành phố Dnipro. Một nguồn tin trong không quân Ukraine xác nhận với hãng tin Pháp AFP rằng đây là lần đầu tiên kể từ khi điện Kremlin phát động cuộc xâm lược, quân đội Nga sử dụng loại vũ khí này. Tên lửa đạn đạo liên lục địa được thiết kế để cùng lúc mang được nhiều đầu đạn quy ước và hạt nhân, nhưng lần này không bằng vũ khí hạt nhân. Khi được hỏi về việc Moscow phóng tên lửa liên lục địa có thể nhắm đến các mục tiêu cách xa vài ngàn km, người phát ngôn viên điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết không có gì để nói về chủ đề này từ ngữ trong nguyên văn. Nga và Ukraine đã gia tăng sử dụng tên lửa tầm xa trong những ngày gần đây. Ngay sau khi Washington cho phép Kyiv sử dụng tên lửa ATAS mở tấn công lãnh thổ Nga, chính quyền London cũng bật đèn sành đối với tên lửa Storm Shadow cho Kyiv. Ngày hôm qua, The Financial Times giới lời một quan chức xin ẩm danh cho biết là một số tên lửa Storm Shadow đã được phóng vào ít nhất một mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Nga. Từ Kyiv, thông tin viên Emmanuel Schatz cho biết thêm chi tiết. Đây không phải là lần đầu tiên Storm Shadow được sử dụng trong cuộc chiến này, vì Ukraine đã nhận loại tên lửa này từ tháng 5-2023 và đã phóng vào các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng như Chaporita, Kherson, Khimey, đặc biệt là cầu Khimey mà Nga sử dụng để cung cấp hàng hóa cho quân đội ở vùng lãnh thổ chiếm đóng. Kyiv cũng phóng tên lửa này vào hạm đội Nga ở Biển Đen. Nhưng đây là lần đầu tiên tên lửa Storm Shadow được sử dụng trên lãnh thổ Nga nếu thông tin được xác nhận. Việc Anh quốc cho phép Ukraine sử dụng Storm Shadow cũng như việc sử dụng tên lửa Atacoms của Mỹ giúp tăng cường hỏa lực của Kyiv chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự trái ngược với Moskova đang khủng bố người dân Ukraine bằng những cuộc không kích hàng ngày. Sử dụng Storm Shadow cũng giúp Ukraine làm suy yếu hệ thống hậu cần của Nga bằng cách phá hủy những địa điểm tập trung nhân lực và thiết bị quân sự, kho đạn dược, tên lửa và bom, trong bối cảnh cả Ukraine lẫn Nga đều cần đạt được những thành công trên chiến trường. Bởi nếu có giải pháp ngoại giao trong trường hợp tiến hành đàm phán hoặc xảy ra tình trạng chiến tuyến bị đóng băng, thì mỗi bên đều muốn ở vào vị thế thuận lợi nhất. Trong khi đó, Moskova chưa phản ứng chính thức về vụ Ukraine dùng tên lửa Storm Shadow đều tấn công Nga. Sáng sớm hôm nay, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã bắn hạ được hai tên lửa hành trình Storm Shadow do anh chế tạo mà Ukraine phóng sang lãnh thổ Nga. Tuy nhiên theo AFP, Nga không nói rõ thời gian và địa điểm vụ bắn trận tên lửa này. Điện Kremlin và Bộ Quốc phòng Nga cũng không công bố thông tin về các vụ oanh kích được cho là bằng tên lửa Storm Shadow do Ukraine phóng sang. Từ Moskova, thông tin viên Anisa Eljamri cho biết thêm. Rất đơn giản. Trên thực tế, ở đây chưa có thông tin chính thức nào về chủ đề này. Cả Bộ Quốc phòng Nga và Điện Kremlin đều không có thông báo gì. Và sáng nay, báo chí chính thống khi nêu ra chủ đề tên lửa tầm xa chỉ nói về các vụ oanh kích hôm thứ Ba. Đặc biệt, họ tập trung nói nhiều về quá trình chuyển đổi đang diễn ra ở Hoa Kỳ. Mọi người đều hiểu là vào thời điểm xảy ra nhiều căng thẳng cao độ như hiện nay, Moskova tìm cách mô tả để dân chúng hiểu là các quyết định và các cuộc công kích của Nga là một chính sách có thể đảo ngược tình hình. Thế nhưng, các đợt oanh tạc ngày hôm qua đã được người dân quay phim, nhiều video đang lan truyền trên các kênh Telegram ở Nga, và dĩ nhiên là cả các kênh được gọi là Patriot Z, thiếu những thông tin chính thức. Những hình ảnh này không được các nguồn tin độc lập kiểm chứng. Nhưng dẫu sao, thì theo thông tin được lan truyền, cộng chúng biết được rằng đã xảy ra vụ ăn kích với 12 tên lửa trong một đợt tấn công phối hợp kéo dài liên tục nửa giờ đồng hồ. Vào sau buổi trưa ngày hôm qua, kênh Telegram Ripa được biết đến là một kênh thân với Bộ Quốc phòng, thậm chí còn nói rằng một sát tên lửa Storm Shadow đã được phát hiện trong vùng. Để hỗ trợ chính quyền Kiev, Bộ Quốc phòng Mỹ vào ngày hôm qua thông báo là sẽ cấp một gói viện trợ quân sự mới trị giá 275 triệu đô la và mình sát thương cho Ukraine, do Nga có sự thay đổi về chiến thuật trên chiến trường. Mặc dù ban đầu không có ý định cấp cho Kiev mình sát thương vì nguy cơ gây tổn hại cho dân thường, chính quyền Biden đang tìm cách biện minh cho quy định nói trên, với lý do chúng sẽ làm chậm đà tiến của quân đội Nga ở miền đông Ukraine. Hãng tin IFP dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cho biết quân đội Nga đang sử dụng chiến thuật cho binh sĩ tiến quân trên bộ để mở đường cho các phương tiện cơ giới và do vậy Ukraine cần mình sát thương để hãm đà tiến của Nga. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã hoan nghênh quyết định của Hoa Kỳ và nhận định mình sát thương là thiết bị thiết yếu để kìm hãm quân đội Nga. Về phần mình, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc Hoa Kỳ đang tìm mọi cách để kéo dài chiến tranh. Quyết định cung cấp mình sát thương cho Ukraine diễn ra chỉ vài ngày sau khi Washington bật đèn xanh cho Kyiv, sử dụng tên lửa tầm xa Atex để tấn công vào lãnh thổ Nga, một động thái cũng bị Kremlin coi là vượt lần danh đỏ. Tổ chức chiến dịch quốc tế cấm bom mình đã ngay lập tức lên án hành động của Hoa Kỳ và gọi đó là một quyết định thảm họa. Đang có mặt tại Brazil, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng với lãnh đạo nước chúa nhà Lula da Silva hôm qua cũng kêu gọi Nga và Ukraine tìm kiếm một giải pháp ngoại giao để chấm dứt xung đột. Mỹ và Trung Quốc cùng tham dự hội nghiệp Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN-ADMM lần thứ 18 diễn ra tại Lào nhưng Bắc Kinh đã từ chối lời đề nghị gặp riêng với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Ngày hôm qua, ông Lloyd Austin lấy làm tiếc về quyết định của đồng nhiệm đồng quân và coi đây là một bước thuộc lùi cho toàn bộ khu vực, phía Trung Quốc chưa bình luận về quyết định trên. Phát biểu sau cuộc họp với Úc và nhiều đối tác trong vùng vào ngày hôm qua, Bộ trưởng Lloyd Austin cho biểu rằng quyết định của Trung Quốc tác động đến khu vực bởi vì toàn bộ khu vực muốn thấy chúng tôi, hai cường quốc, hai tác nhân quan trọng đối thoại với nhau, việc này trần an khu vực hay là dẫn. Những nước này cam kết ủng hộ ASEAN và bày tỏ quan ngại về những hành động gây bất ổn ở biển Hoa Đông và Biển Đông, kể cả hành vi nguy hiểm của Trung Quốc đối với tàu của Philippines và của các quốc gia ven biển khác từ ngữ trong nguyên văn. Ngày hôm nay trong khuôn khổ hội nghị ADMM mở rộng, Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN đã họp với Mỹ, Trung Quốc và các đối tác khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ v.v. Theo hãng tin AP, ông Đồng Quân và ông Lloyd Austin đã họp kín với các đồng nghiệp ASEAN, hai cường quốc đang nỗ lực cải thiện liên lạc quân sự hiện đang bị trục chặt. Ngoài xung đột hàng hải, các nhà lãnh đạo quốc phòng cũng đề cập đến tình hình trên bán đảo Triều Tiên, chiến tranh Nga-Ukraine và các cuộc chiến ở Trung Đông. Hội nghị ADMM mở rộng diễn ra vào lúc Nhà Trắng đổ chủ, trong khi các cuộc xung đột hàng hải với Trung Quốc đang ngày càng gia tăng. Dưới thời Tổng thống Mỹ Joe Biden, Washington kiên quyết bảo vệ chính sách về một vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Nhưng hiện giờ không ai biết chính sách về Biển Đông của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Bắc Triều Tiên và Nga tiếp tục thoát chặt hợp tác trong chuyến thăm Bình Nhưỡng từ ngày 17 tháng 11 của Phái đoàn Nga. Do Bộ trưởng Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường dẫn đầu, hai nước đã ký một biên bản ghi nhớ nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế và khoa học. Các phương tiện truyền thông Nga cho biết hai bên đã thống nhất tăng cường các chuyến bay thương mại và mở một viện ngôn ngữ Nga tại Bắc Triều Tiên. Biên bản ghi nhớ nhấn mạnh đến việc mở rộng các chuyến bay trực tiếp giữa hai nước, không chỉ từ các khu vực phía Đông mà còn từ các thành phố lớn khác của Nga. Hiện nay, tuyến đường hàng không duy nhất giữa Nga và Bắc Triều Tiên là từ Vladivostok đến Bình Nhưỡng. Chuyến thăm Bình Nhưỡng của Bộ trưởng Kaslov diễn ra cho khuôn khổ hệ bước đối tác chiến lược toàn diện, được Tổng thống Nga Vladimir Putin và lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong-un ký kết vào tháng 6 tại Bình Nhưỡng. Hệ bước này bao gồm các điều khoản hợp tác về tương hỗ quân sự, trong bối cảnh Bắc Triều Tiên đã cử binh sĩ sang Nga, đặc biệt tại khu vực Kursk để chống lại lực lượng Ukraine đang chiếm đóng tại đây. 20 năm liên tiếp, Bắc Triều Tiên bị liên án vi phạm nhân quyền, nghị quyết đã được Ủy Ban Xã hội Nhân đạo và Văn hóa Liên Hiệp Quốc thông qua mà không cần biểu quyết vào ngày hôm qua như thông lệ từ năm 2005, nghị quyết kêu gọi chế độ Kim Jong-un bãi bỏ mọi biện pháp và quy định hạn chế các quyền tự do. Chuyển sang khu vực Trung Đông, ngày hôm qua Hoa Kỳ, thành viên Thường trực Hội Đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã phục quyết dự thảo nghị quyết, kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, vô điều kiện và vĩnh viễn ở Gaza và trả tự do ngay lập tức cho tất cả các con tin. Đại sứ Palestine tại Liên Hợp Quốc liên án Mỹ chống lại một dự thảo nghị quyết nhằm ngăn chặn hành động tàn bạo. Lực lượng Palestine Hamas thì cáo buộc Hoa Kỳ trực tiếp chịu trách nhiệm về cuộc chiến diệt chủng ở Gaza. Thông tin viên RFE Karen Norton tại New York giải thích. Chỉ có một từ mà Washington không chấp nhận và cho rằng lành danh đỏ đã bị vượt qua, vì vậy buộc phải phục quyết dự thảo nghị quyết cho dù là văn bản này được soạn thảo trên cơ sở những nỗ lực ngoại giao thực địa. Phó đại sứ Hoa Kỳ Robert Wood phát biểu rằng, chúng tôi không thể ủng hộ một lệnh ngừng bắn vô điều kiện mà không cho phép trả tự do cho các con tin. Đối với Washington, đề cập đến việc thả tất cả các con tin vô điều kiện là chưa đủ, và điều này dường như sẽ gửi một thông điệp tồi tệ tới lực lượng Hamas. Nhưng sau hơn một năm chiến tranh, 14 nước thành viên Hội đồng Bảo an không thể thoát ra khỏi sự xa lầy mà ngay cả Vương quốc Anh, đồng minh của Mỹ, cũng không bỏ phiếu trắng như thường lệ để ủng hộ. Các nhà ngoại giao có lẽ đã hy vọng rằng mọi việc sẽ lập lại như hồi 2016 khi Tổng thống Barack Obama chuẩn bị hết nhiệm kỳ và đã bỏ phiếu trắng giảm bớt chính sách hỗ trợ Israel bằng mọi giá của Mỹ. Thế nhưng, chính quyền Biden vẫn giữ lập trường, bất chấp chính phủ sắp tới của ông Donald Trump, người vẫn chống giải pháp hai nhà nước. KAREN AUTON, NEW YORK ARIFY Chuyển sang Hoa Kỳ, ngày hôm qua trên Nhật báo Tài chính Wall Street thì số, xin lỗi quyết tính giả, tỷ phú Elon Musk, người được Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump bổ nhiệm làm bộ trưởng Bộ Hiệu quả Chính phủ, phụ trách cải cách mộ máy chính phủ, đã tiết lộ kế hoạch cắt giảm mạnh ngân sách liên bang. Từ Washington, thông tin viên Guillaume Nodal cho biết thêm. Nhân vật được cho là người giàu nhất thế giới đã giới thiệu chi tiết kế hoạch của ông trong tạp chí của giới kinh doanh. Elon Musk, đồng kỳ tên bài viết trên một diễn đàn cùng với Vivek Ramaswamy, người thân tín của ông, đồng lãnh đạo cơ quan cắt giảm ngân sách, cứu ứng viên trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng Hòa. Cả hai người đều nhấn mạnh họ giữ vị trí này với tư cách những doanh nhân, chứ không phải là chính trị gia, và họ có ý định cắt giảm các chi phí. Đặc biệt, họ muốn cắt giảm nhiều khoản trong số 500 tỷ đô la, dự trì hàng năm vốn không được cơ hội cho phép. Họ nêu ví dụ cắt giảm 1,5 tỷ đô la tài trợ cho các tổ chức quốc tế, 300 triệu đô la, tru cấp cho lĩnh vực kế hoạch hóa gia đình mà họ xem là theo chủ nghĩa tự do của Mỹ, tương đương với phe cánh tả. Trái lại, không có sự cắt giảm nào liên quan đến các khoản chi hoặc tài trợ mà các công ty của Elon Musk đang được hưởng, đặc biệt là trong lĩnh vực hàng không vũ trụ. Elon Musk và Vivek Ramaswamy cũng muốn bắt đầu bãi bỏ hàng loạt quy định dựa vào tòa tối cao mà phe bảo thủ đang chiếm đa số. Và cuối cùng, như Elon Musk đã làm trong các công ty của ông, Elon Musk và Vivek Ramaswamy muốn chấm dứt chế độ làm việc từ xa mà họ cho là sẽ gây ra tàn sóng từ chức và nghỉ hưu của các công chức liên bang. Bài viết nhấn mạnh là những người này sẽ được hỗ trợ chuyển sang làm việc trong các khu vực tư nhân và sẽ được đối xử tôn trọng. Trong khi đó, Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump tiếp tục bồi nhiệm các vị trí quan trọng trong chính phủ và bộ máy đối ngoại. Hôm qua, Matthew Whitaker, nhân vật mà Donald Trump ngợi ca là chiến binh dũng mảnh và người yêu nước trung thành, được chọn làm đại sứ của Mỹ bên cạnh Liên minh Bắc Đại Thái Dương, định chế thường xuyên bị Donald Trump chỉ trích. Theo hãng tin Reuters, trong thông cáo, Donald Trump nhấn mạnh là Matthew Whitaker sẽ thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của nước Mỹ, tương dắn trước các mối đe dọa đối với hòa bình và sự ổn định, và ông Whitaker sẽ đặt Mỹ lên trên hết. Chức Bộ trưởng Giáo dục được giao cho nữ tỷ phú Linda McMahon từng là chủ nhân một công ty đấu vật biểu diễn của Mỹ, người không hề có kinh nghiệm trong ngành giáo dục. Còn bác sĩ Mehmet Oz, nổi tiếng vì từng quảng bá trên truyền hình cho các phương thuốc bị xem là không tường, đã được chọn làm người đứng đầu chương trình bảo hiểm y tế của Mỹ. Sau đây là một số thông tin khác. Ủy ban châu Âu hoàn tất nội các, sau nhiều buổi thương lượng khó khăn tối hôm qua, cánh hữu, cánh chung, xã hội dân chủ, cuối cùng cũng đã tìm được thỏa thuận tại Nghị viện châu Âu ở Brussels. Lần đầu tiên, một vị trí phó chủ tịch Ủy ban châu Âu được giao cho phe cực hữu, đó là Hồng Rafael Fito, thành viên của Đảng Fratelli của Ý, của Thủ tướng Giotta Meloni. Thành phần nội các mới sẽ còn phải được chờ đưa ra bầu phiếu trong phiên toàn thể hội nghị vào ngày 27-11 ở Strasbourg để chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-12 giữa sự điều hành của chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen. Hungary sẽ triển khai hệ thống phòng không ở vùng đông bắc gần Ukraine. Trong thông điệp video đăng trên Facebook tối hôm qua, Bộ trưởng Quốc phòng Hungary giải thích cho biện pháp này là do mối đe dọa lớn chưa từng có vì chiến tranh Nga-Ukraine ngày càng nghiêm trọng. Biện pháp được thông qua sau khi Bộ trưởng Quốc phòng họp với Thủ tướng Viktor Orbán. Hải quân Hàn Quốc và Pháp hôm qua tiến hành một cuộc tập trận chung nhằm tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh hàng hải ở khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương, theo thông báo từ Hải quân Hàn Quốc. Cuộc tập trận diễn ra ngoài khơi thành phố Cảng Busan với sự tham gia của tàu khu trục Roche-Troyon và trực thăng Linz của Hàn Quốc, cùng với tàu khu trục Parail của Pháp. Trước đó trong năm nay, Hải quân Hàn Quốc đã thực hiện các cuộc tập trận tương tự với các nước Hà Lan, Đức và Úc. Phò thông báo hủy 4.000 việc làm ở châu Âu cho đến năm 2027. Theo thông báo ngày hôm qua của Phò, thì con số này tương đương với khoảng 14% tổng số nhân viên của tập đoàn Mỹ tại châu Âu, được coi là trụ cột trong ngành công nghiệp xe hơi. Nhà sản xuất Mỹ cũng không tránh được sự sụt giảm trên thị trường từ khoảng 20 năm nay và đặc biệt là do bị Trung Quốc cạnh tranh. Tư pháp Ý cáo buộc hai người làm gián điệp cho Nga. Các công tố viên hôm qua thông báo mở cuộc điều tra nhắm vào hai đối tượng bị nghi ngờ hợp tác với Cơ quan Tình báo Nga từ tháng 5 năm ngoái, cung cấp cho Moscow hình ảnh các cơ sở quân sự và thông tin nhạy cảm liên qua đến chuyên viên về drone và an ninh mạng. Nga muốn tăng cường hợp tác an ninh với Trung Phi. Theo Điện Kremlin, Tổng thống Vladimir Putin đã trao đổi với Tổng thống Trung Phi Tuadera sáng hôm qua và nhấn mạnh đến cuộc chiến chống khủng bố và đảm bảo ổn định ở Cộng hòa Trung Phi. Vấn đề này luôn được Nga thúc đẩy ở Châu Phi và đặc biệt là vùng Sahel để chống lại sự hiện diện và ảnh hưởng của các nước phương Tây, đặc biệt là Pháp. Chủ đề ngày hôm nay, nghi vấn chiến tranh hỗn hợp trên biển Baltic, tàu Trung Quốc bất ngờ lọt vào tầm ngắm. Thưa quý vị, tàu chở hàng Y-3 của Trung Quốc đang bị chính quyền một số nước vùng Baltic đưa vào tầm ngắm. Trong cuộc điều tra về vụ, hai tuyến cắt ngầm dưới biển Baltic nối từ Phần Lan sang Đức và từ Thụy Điền sang Litva bị cắt phá hồi đầu tuần này, cho dù đến giờ chưa có bằng chứng cụ thể nào. Do đây là khu vực Nga vốn thường bị xem là mối đe dọa chính, nên khả năng tàu Trung Quốc tham gia vào một chiến dịch phối hợp ở vùng biển này là điều không mấy người ngờ tới. Đài France Vanguard hồi ngày 20 tháng 11 trích dẫn Christian Burger, chuyên gia về các câu hỏi về an ninh hàng hải thuộc Đại học Copenhagen của Đan Mạch, nhận định việc một tàu Trung Quốc tham gia hoạt động phá hoại ở biển Baltic là điều rất đáng ngạc nhiên. Chắc chắn là Trung Quốc đã quen với các hoạt động hỗn hợp trên biển, nghĩa là những hoạt động dưới nhiều hình thức nhưng vẫn ở dưới ngưỡng gây đối đầu trực tiếp hay xung đột vũ trang, và cũng không chỉ ở một vùng biển châu Âu như biển Baltic lần này. Hiện tại, chưa có gì chính thức buộc tội tàu Trung Quốc YPM3. Khi được báo Anh Financial Times liên lạc, quản lý của công ty vận tài biển Trung Quốc sở hữu tàu hàng YPM3, chỉ nói đơn giản là chính quyền Trung Quốc đã ra lệnh hợp tác với các nhà điều tra. France Vanguard khẳng nhắc lại, đây không phải là lần đầu tiên tàu Trung Quốc gây sự cố ở biển Baltic. Hồi năm 2023, tàu chở hàng New New Polarbeer đã làm hỏng Baltic Connector, đường ống dẫn khi đốt ngầm dưới biển nối từ Phật Lan sang Estonia. Bắc Kinh khi đó đã thừa nhận lỗi của tàu Trung Quốc, nhưng cuộc điều tra do Trung Quốc tiến hành kết luận đây là một tai nạn. Kể từ khi Nga bắt đầu cuộc tấn công xâm lực Ukraina, Moscow luôn cho rằng họ có quyền tiến hành những hoạt động phá hoại kiểu này để chống lại bất kỳ ai mà điện Kremlin cho rằng đang hậu thuẫn Ukraina. Nhưng nếu Trung Quốc cũng tham gia, dẫu là có sự phối học với Nga hay không, thì đây cũng sẽ là một hành động khiêu khích chưa từng có, theo nhận định của chuyên gia Christian Bucher. Và đây cũng là một sự leo thang căng thẳng ở biển Baltic, một trong những chiến trường chính cho các hoạt động hỗn hợp kiểu này, trong đó phải kể đến vụ phá hoại đường ống dẫn khi đốt Nord Stream 1 và 2 hồi năm 2022. Các vùng biển rất dễ hứng chịu loại hoạt động phá hoại nối trên, bởi vì theo bà Xin Zhang Meng, chuyên gia về các vấn đề an ninh hàng hải và quốc tế thuộc Đại học Lancaster của Anh, thì rất khó giám sát, kiểm soát các hoạt động ở đó, nên cũng khó xác định hành vi đáng ngờ để ngăn chặn các hoạt động phá hoại. Và cắp ngầm là mục tiêu hàng đầu của các vụ phá hoại kiểu này. Chuyên gia Christian Bucher lưu ý là chi phí cho các hoạt động phá hoại không cao, mà lại dễ thực hiện và chắc chắn là gây ra hậu quả, bởi vì Internet là cơ sở hạ tầng quan trọng, mỗi sự hỏng hóc đều cần huy động nhiều nguồn lực và tài chính để điều tra và xử trữ ớt. Tuy nhiên, việc tấn công các Internet ở biển châu Âu thường không gây nhiều thiệt hại, bởi vì theo giải thích của Christian Bucher thì mạng lưới cắp quàng của châu Âu rất dồi dào và các nhà khải thác viện thông đã dự phòng nhiều giải pháp khắc phục khẩn cấp nếu một tuyến cắp bị hỏng. Thế nên, theo các chuyên gia được Franz Benkert khởi phóng vấn, thì vụ phá hoại các tuyến cắp ngầm dưới biển Sea Lion 1 nối Phần Lan với Đức và BCS nối từ Thự Điển sang Litva có thể là để thử nghiệm phản ứng của châu Âu. Trên thực tế, từ sau các vụ nổ đường ống dẫn khi đốt Nord Stream 1 và 2 hồi tháng 9 năm 2022, thì chính quyền châu Âu đã tìm cách củng cố, tăng cường hợp tác để ngăn ngừa hoặc chống lại các hoạt động hỗn hợp ở vùng biển này. Mới đây, châu Âu cũng đã thông qua các biện pháp cho phép xử phạt hiệu quả hơn các hành vi phá hoại. Theo các chuyên gia, tốc độ phản ứng nhanh lần này, đặc biệt là của chính quyền Đan Mạch, là một tím hiệu tốt. Chuyên gia an ninh hàng hải Bazin Ramon kết luận điều đó chứng tỏ châu Âu đã củng cố năng lực ứng phó nhanh chóng với các sự cố. Điều này là thiết yếu để ngăn ngừa những kẻ phá hoại ra tay và khiến họ khó chối bỏ trách nhiệm hơn. Thưa quý thính giả, phần 2 của chương trình phát tành hôm nay sẽ được mở đầu với một điểm báo của Thanh Hà, tiếp theo là tạp chí Tiêu điểm Thầy sự qua chủ đề và thị cầng thúc đẩy hòa bình ở Ukraine trước ngưỡng cửa mùa đông thứ ba do Linh Mục Hoàng Dũng thực hiện, và cuối cùng là tạp chí xã hội của Trọng Thành nói về Việt Nam, vì sao báo Yagi khiến nhiều người chết ở các vùng đồi núi, còn ngay bây giờ là Mục theo dòng thời sự. Đối với dàn lãnh đạo mới Việt Nam, Trung Quốc và Nga vẫn là những người bạn khả tím nhất. Mình Anh giới thiệu bài phân tích của Viện Nhân cứu Chiến lược Quốc tế EISS. Thưa quý vị, do một năm nhiều biến động chính trường và ba tháng sau khi ông Nguyễn Phú Trọng, nhà lãnh đạo lâu năm qua đời hồi tháng 7, 2024, Việt Nam cuối cùng đã có một dàn lãnh đạo mới, phần đồng xuất thân từ các lực lượng an ninh. Viện Nhân cứu Chiến lược Quốc tế EISS trong bài phân tích có tiêu đề dàn lãnh đạo mới của Việt Nam cho rằng dù có tư tưởng cởi mở hơn, Trung Quốc và Nga có thể vẫn là những người bạn khả tím nhất. Tổng Bỹ Thư Đảng Cộng sản Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch nước Việt Nam Lương Cường là những cựu tưởng lĩnh trong ngành an ninh và quân đội. Tổng cộng, 8 trong số 15 thành viên Bộ Chính trị mới đều bắt đầu hay thăng tiến sự nghiệp từ các ngành lực lượng an ninh. Nhiều nhân vật khác của Bộ Máy An ninh cũng nắm giữ các vị trí có ảnh hưởng, tuy ít quan trọng hơn trong Bộ Máy Lãnh đạo, nhưng việc lực lượng an ninh tiếp quản chính trường Việt Nam có một số hàm ý. Điều rõ ràng nhất là có rất ít cơ hội tự do hóa chính trị. Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn là lực lượng chính trị hợp pháp duy nhất, mọi phân tích về các quyết định đối ngoại và chính trị chủ yếu vì lợi ích lâu dài của Đảng. Và mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh của Đảng là những gì được gọi là diễn biến hòa bình, nghĩa là mất đi sự ủng hộ chính trị trong nước và các thách thức chính trị do các thế lực bên ngoài tài trợ. Do vậy, phản ứng của Đảng đối với mối đe dọa này có hai khí cảnh. Duy trì liên minh giữa các giới tinh hòa trong lĩnh vực an ninh, kinh doanh cùng lợi ích chính trị và bảo vệ tính hợp pháp bằng cách mang lại mức sống ngày càng cao cho phần lớn người dân. Đảng không chấp nhận ý tưởng về việc một tổ chức nào khác hay tự thân nhà nước có thể làm tốt hơn. Điều này sẽ ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Việt Nam bởi vì luôn có một giới hạn cho mọi sự hợp tác với các nền dân chủ theo kiểu phương Tây. Theo IISS, về mặt kinh tế, Việt Nam đã gặp may mắn. Chiến dịch đốt lỏ chống tham nhũng của ông Trọng đã ngăn cản quan chức chính phủ đưa ra các quyết định và ký kết hợp đồng cho các dự án kinh tế, và do vậy đã làm giảm áp lực về tăng trưởng trong những năm gần đây. Tuy nhiên, những khó khăn này lại trùng hợp với thời điểm nhiều tập đoàn đa quốc gia quyết định di rời sản xuất ra khỏi Trung Quốc, chuyển hướng đầu tư sang Việt Nam. Trong đối ngoại, khó thể đoán được ý định của ban lãnh đạo mới Việt Nam. Bản năng chính trị có thể khiến họ xích lại gần hơn với Bắc Kinh và tránh xa các nền dân chủ kiểu phương Tây. Nhưng những nhà lãnh đạo này cũng phải tính đến nhiều áp lực khác. Thứ nhất là thái độ hung hăng của Trung Quốc ở Biển Đông, gây thiệt hại cho an ninh năng lượng Việt Nam, làm suy yếu tính chính danh của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thứ hai, nguy cơ Việt Nam bị biến thành một thị trường bị giam hẳm do quy mô to lớn của nền kinh tế và thế mạnh xuất khẩu của Trung Quốc. Việt Nam trong 8 năm dưới thời ông Trọng đã tránh đối đội với Trung Quốc ở Biển Đông, không những thế Hà Nội dưới áp lực của Bắc Kinh đã hủy bỏ cũng như không phát triển bất kỳ dự án thăm dò khai thác dầu khí trong vùng biển Đường Chính Đoạn, bào phủ gần như toàn bộ vùng Biển Đông mà Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền. Trong cùng thời kỳ này, Việt Nam củng cố các vị trí của mình tại các đảo nhỏ và bãi cản mà nước này kiểm soát ở phía nam vùng biển. Theo tác giả bài viết, ông Paul Frioli, chuyên gia địa chính trị và chiến lược tại IISS, thì dường như Việt Nam đã có một thỏa hiệp với Trung Quốc, nghĩa là đổi lấy việc gạt ra một bên quyền chủ quyền để thăm dò khai thác các mỏ dầu khí tại vùng đặc quyền kinh tế của mình, theo quy định của Công ước Luật Biển Liên Hiệp Quốc, thì Trung Quốc đã cho phép Việt Nam phát triển các cân cứ hải đảo mà không can thiệp. Tuy nhiên, vào tháng 12 năm 2022, Việt Nam và Indonesia thông báo đạt được một thỏa thuận giải quyết song danh giới lãnh hải sau nhiều thập niên đàm phán. Vài ngày sau, một tập đoàn năng lượng quốc tế đã công bố kế hoạch phát triển mỏ khí đốt nằm trong vùng biển Tuna thuộc đặc quyền kinh tế của Indonesia và vận chuyển khí đốt đến Việt Nam. Trung Quốc đã lên tiếng phản đối khi cho rằng Lô Tuna nằm trong khu vực đường 9 đoạn mà nước này có yêu sách và tiếp tục gây áp lực ép buộc Việt Nam phải dừng dự án. Đây có lẽ là một tính toán sai lầm của Trung Quốc về tầm quan trọng của Lô Tuna đối với Việt Nam. Vấn đề an ninh năng lượng, khảo sát của công ty xếp hãng tính nhiệm S&P Global công bố tháng 9 năm nay chỉ ra rằng Việt Nam có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hục khí đốt tự nhiên khiến nguồn cung điện trong năm 2025 có thể ít hơn một phần ba so với năm 2024. Đây là hệ quả trực tiếp của việc Trung Quốc ngăn cản thành công Việt Nam phát triển các mỏ khí đốt ngoài khơi. Để có đủ nguồn cung, Hà Nội có thể sẽ phải phụ thuộc vào điện thang và tình trạng thiếu hục năng lượng có nguy cơ tác động mạnh đến đầu tư trong nước, việc làm và tăng trưởng kinh tế. Điều này có khả năng trở thành nguồn bất bình của người dân, nguồn bất ổn đối với các nhà sản xuất đang cân nhắc đầu tư vào Việt Nam. Trong một động thái bất thường, tháng 10 năm nay, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng về một sự cố gần quần đảo Hoàng Sa đang có tranh chấp, tố cáo lực lượng dân quân biển Trung Quốc tấn công tàu đánh cá Việt Nam và đánh đập giả mang thủy thủ đoàn. Một sự thay đổi so với cách xử chung của truyền thông về vấn đề Biển Đông, thời ông Trọng làm tổng bí thư, dàn lãnh đạo mới của Đảng Cộng sản Việt Nam dường như sẵn sàng công khai nhiều hơn các tranh chấp với Trung Quốc so với người tiền nhiễm. Từ những quan sát trên, chuyên gia Paul Frioli nhận định các chính sách đối nội và đối ngoại đưa ra sẽ phải bảo vệ tốt nhất lợi ích của Đảng. Việc bổ nhiệm một tổng bí thư có kinh nghiệm trong ngành an ninh có thể bảo đảm sự ổn định cho Đảng và Nhà nước. Mà ví dụ điển hình là việc liên xô đựa ông Yudhri Andropov làm tổng bí thư năm 1982. Nhưng bang lãnh đạo mới của Việt Nam có được một thế mạnh từ điều được gọi là ngoại giao cây tre, cho phép tạo sự linh hoạt để ứng phó với áp lực bên ngoài. Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục chính sách đa liên kết trên trường quốc tế và tuân thủ nguyên tắc 4.0 được nêu trong sách trắng quốc phòng năm 2019. Trước những hành vi của Bắc Kinh đe dọa các lợi ích của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhất là ở Biển Đông, Việt Nam sẽ tiếp tục tìm kiếm sự hỗ trợ từ các cường quốc bên ngoài khu vực để chống lại áp lực của Trung Quốc. Bản năng này dẫn đến việc Hà Nội dưới thời ông Trọng vào tháng 9 năm 2023 đã nâng cấp quan hệ với Hoa Kỳ lên thành đối tác chiến lược toàn diện. Cuối cùng tác giả bài viết kết luận, bang lãnh đạo mới của Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một số động thái gây ngạc nhiên. Sự kể mở của ông Tô Lâm trong chuyến đi đến Hoa Kỳ cũng như sự thẳng thắng trong các tuyên bố chính thức liên quan đến vụ đánh bắt cá ở quần đảo Hoàng Sa là điều bất ngờ. Việc tái xuất hiện của cựu thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho thấy một sự chuyển đổi đáng kể đã diễn ra. Nhưng xét đến hoàn cảnh của họ, các nhà lãnh đạo mới có thể nghĩ rằng những người bạn đáng tin cậy nhất của họ là ở Bắc Kinh và Moscow. Quý thính giả đang đều dõi chương trình tiếng Việt của Đài phát hành quốc tế Pháp LFV. Trước khi bước sang phần 2, chúng tôi xin điểm lại một số tiên chính trong ngày. Lần đầu tiên Nga tấn công Ukraine bằng tên lửa liên lục địa để đáp trả Ukraine tấn công bằng tên lửa tầm xa Atak-MS và Storm Shadow. Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc từ chối gặp đồng cấp Mỹ bên lề hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN-ADMM mở rộng tại Lào. Tại hội đồng bảo an, Mỹ phủ quyết kêu gọi ngâm bắn ở Gaza. Mỗi ngày một sự kiện, nghi vấn chiến tranh hôn hợp trên biển Baltic, tàu Trung Quốc bất ngờ lọt vào tầm ngắm. Theo dòng thời sự, đối với giản lãnh đạo mới Việt Nam, Trung Quốc và Nga vẫn là những người bạn khả tin nhất. Mở đầu phần 2 hôm nay, mời quý vị theo dõi Thanh Hà điểm báo. Điểm báo Trên trời tối mờ, 2024 sắp khép lại nhưng Pháp vẫn chưa có ngân sách cho năm tới trong khi đó thì đảng cực hữu FN của Marine Le Pen đe dọa lật đội chính phủ, thủ tướng Michel Barnier oản lưng dưới những gánh nặng, những cân thịnh nộ trong xã hội đang chút xuống đầu ông, nông dân biểu tình, nhân viên, tập đoàn xe lửa quốc gia đỉnh công, giáo viên thì phẫn nộ vì ngân sách giáo dục bị cắt giảm, dân chúng chống đối, đời sống đắt đỏ, các hãng xưởng đua nhau đóng cửa, hàng ngàn nhân viên mất việc làm. Thưa quý khán giả và các bạn, toàn bộ trang nhất các tờ báo Paris ngày hôm nay 21 tháng 11 đều tập trung vào những vấn đề của riêng nước Pháp. Ở phần trang quốc tế thì chiến tranh Ukraine, cũng như là an ninh của toàn khối châu Âu, rồi mối đe dọa hạt nhân xuất phát từ Nga hay Donald Trump và những bước chuẩn bị để trở lại Nhà Trắng tiếp tục là những chủ đề làm lưu mờ nguy cơ Xi Jinping của người Palestine bị Israel thôn tính hay là những cuộc thảm sát đang diễn ra ở châu Phi cũng như là hiện tượng Sanho đang chất dần chết mòn dưới tác động của biến đổi khí hậu. Trump ở Nhà Trắng có phải là một tin vui đối với Ukraine hay không? Nghe qua câu hỏi này có vẻ ngớ ngẩn khi biết rằng chính quyền Biden trên tuyến đầu ủng hộ Kiev chống quân Nga xâm lược. Trái lại, Tổng thống thứ 47 của nước Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đặt câu hỏi tại sao dân Mỹ phải chia sẻ gánh nặng tài chính của cuộc xung đột ở mãi tận châu Âu. Theo quan điểm của nhà báo Sinvy Kaufman, đặc trách về mục địa chính trị trên tờ Le Monde, biết đâu bản thân Tổng thống Zelensky cũng đang mong mỏi ngày mà Nhà Trắng đổi chủ. Bà giải thích trong vài tuần lễ, cục diện khủng hoảng Ukraine hoàn toàn thay đổi vì hai sự kiện. Tháng 10 thì lính Bắc Triều Tiên tiếp xúc cho quân đội Nga rồi đến tháng 11 cử chi Mỹ quyết định qua để đưa ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Trong thông điệp hôm 6 tháng 11 chúc mừng Donald Trump bắt cử, Volodymyr Zelensky nhấn mạnh kép đánh giá rất cao cái cách tiếp cận vấn đề Ukraine của Tổng thống Mỹ tân cử. Đó là cái khái niệm tìm kiếm hòa bình bằng sức mạnh. Tờ Le Monde đã nhắc lại đại đế thời Lama Adhaya Lachade ra khái niệm này. Chủ trương tìm kiếm hòa bình bằng sức mạnh đã được Robert O'Brien, một cố vấn an ninh quốc gia, cho ông Trump làm sống lại. Trong một bài tham luận gần đây trên tạp chí Foreign Affairs, Robert O'Brien đã chỉ trích Tổng thống Biden là một nguồn viện trợ quân sự quan trọng cho Ukraine, nhưng chậm trễ cấp cho kép những loại vũ khí cần thiết để dẫn tới một giải pháp hòa bình. Quan chức này dự báo, Donald Trump thì ngược lại, vì muốn nhanh chóng giải quyết chiến tranh, chấm dứt một cuộc thảm sát, lại bảo đảm an ninh cho Ukraine, nên Tổng thống Mỹ tương lai có thể là sẽ tiếp tục cung cấp cho Ukraine những loại vũ khí gây sát thương, cho dù là các chương trình ấy sẽ do châu Âu tài trợ. Cùng lúc thì Washington vẫn mở cánh cửa cho với ngoại giao với một số yếu tố bất ngờ, có thể đẩy Moscow vào cái thế bất ổn. Nhà báo của tờ Le Monde đã thận trọng lưu ý, độc giả rằng cho đến hiện tại, O'Brien chưa được ông Trump mời tham gia nội các sắp tới, và kế hoạch chấm dứt chiến tranh Ukraine của ông Donald Trump còn là một ẩn số. Nhưng trong tuần, Phó Thủ tướng Ukraine bà Olga Stepanilsa đã nhắc lại khái niệm tìm kiếm hòa bình bằng sức mạnh quân sự, kép muốn chấm dứt chiến tranh vào năm tới. Nhưng để đạt được mục tiêu này thì Ukraine cần củng cố vị thế trên chiến trường trước khi bước vào đàm phán, giữ được một phần lãnh thổ của Nga trong vùng Kursk để mặc cả với Moscow có thể là một giải pháp. Trong điều kiện đó thì Biden có lẽ là đã thông báo với Trump về quyết định cho Ukraine dùng tết lửa Atak MS để tấn công vào lãnh thổ của Nga. Ưu tiên của ông Trump hay ông Biden chỉ là một, để cho điện Kremlin dọn đường hành động củng cố liên minh Nga, Bắc Triều Tiên, Trung Quốc và Iran không phục vụ lợi ích của nước Mỹ. Câu hỏi còn lại là cách tiếp cận vấn đề của Vladimir Putin. Trong khi chờ đợi ông Donald Trump lên cầm quyền, Moscow khai thác lá bài leo thang hạt nhân tựa một bài viết trên tờ Le Figaro. Tờ báo trở lại với xác lệnh Tổng thống Putin ký cách này hai ngày về học thuyết hạt nhân mới của Nga. À là bạc lùi, thông tin viên của tờ Le Figaro tại Moscow trước lời lãnh đạo tình báo đối ngoại Sergei Naryshkin khẳng định là Nga cập nhật học thuyết hạt nhân Đó là thông điệp ông Putin nhắm gửi đến phương Tây và đã gây chấn động đến tận Brazil, nơi đang diễn ra Thượng đỉnh G20. Nhưng về thực chất, học thuyết hạt nhân mới của Nga không có gì là mới. Tháng 9 vừa rồi, Điện Kremlin đã một lần nữa đem vũ khí hạt nhân ra đe dọa, và nêu lên khả năng là sẽ dùng loại vũ khí danh đen này nhắm vào một quốc gia không có vũ khí nguyên tử là Ukraine, được một cường quốc hạt nhân là Mỹ. Đây là điều mà Moscow từng đề xuất trong học thuyết hạt nhân đã có từ 2020. Thế nhưng đến hôm 19 tháng 11 vừa rồi, vài giờ sau khi Washington cho phép kép dùng tên lửa tầm xa đánh vào lãnh thổ của Nga thì ông Putin đã đặt bút ký sắc lạnh về học thuyết hạt nhân mới. Và theo văn bản này, nếu như có những thông tin đáng tin cậy về các cuộc tấn công từ trên không nhắm vào các vùng sát biên giới bằng chiến đấu cơ, bằng tên lửa hành trình, drone hay vũ khí siêu thanh. Nói một cách khác, Nga đã mở rộng các điều kiện cho phép sử dụng vũ khí hạt nhân. Thế nhưng điểm mạnh của học thuyết này chính là những điều gì còn đang trong vùng tranh tối, tranh sáng. Nhà nghiên cứu Tatyana Stanovaya – Quỹ Carnegie kết luận vào lúc mà Hoa Kỳ trong giai đoạn chuyển giao quyền lực thì Moscow tìm cách đặt phương Tây trước hai sự lựa chọn duy nhất, cả hai ở hai đầu thái cực, hoặc là đẩy tất cả cùng lao vào một cuộc chiến nguyên tử, hoặc là chấm dứt chiến tranh Ukraine, theo những điều kiện của nước Nga. Trong một thời gian dài, nhiều người đã nghĩ rằng với Internet, mạng xã hội, thông tin chẳng ngập, thì sẽ khó để các chế độ độc tài và khép kín với thế giới bên ngoài như Iran đến Bắc Triều Tiên bưng bít thông tin. Đó cũng sẽ là những công cụ để mang lại tự do, gần chủ ở những quốc gia như Nga hay Trung Quốc. Chẳng ngờ các chế độ chuyên chế mà đứng đầu là Nga, Iran và Trung Quốc lại dùng chính công nghệ số để tấn công các nền dân chủ bằng những cuộc chiến lưỡng hợp. Sáng lập viên và cũng là người điều hành Quỹ Đầu Tư Anduran Capital đưa ra quan điểm như trên trong bài viết đăng trên Nhật Báo Kinh tế Le Zeco. Từ khi có các mạng xã hội, thuật toán đã kiểm soát rồi thao túng chú ý của mọi người để hướng dẫn dư luận như điều đã thấy trong cuộc chưng cầu dân ý Brexit đẩy nước Anh ra ngoài Liên Hiệp Châu Âu hay là những chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ gần đây. Đó là công cụ để truyền tài những thông điệp đến hàng triệu người sử dụng mạng xã hội cùng một lúc tác động đến cách suy nghĩ của họ. Và tệ hơn nữa là gây hoang mang để làm dấy lên một mối đe dọa thực sự nhắm vào các nền dân chủ phương Tây. Nhà chuyên học Hannah Arendt năm 1974 đã thấy rõ một điều khi mà một dân tộc không còn tin tưởng vào bất cứ điều gì, không còn có quan điểm thì dân tộc đó bị tước đoạt các khả năng hành động, họ bị mất đi các khả năng suy nghĩ và thảm định về mọi thứ. Khi ấy người ta muốn làm gì thì làm với cái dân tộc này. Ông Pierre Andureau cho rằng các chế độ chuyên chế đã trông thấy rằng công nghệ kỹ thuật số hay Internet là những vũ khí để mở ra những cuộc chiến lưỡng hợp nhắm vào các nền dân chủ phương Tây. Chiến tranh Ukraine theo tác giả bài viết bùng lên từ việc Putin không thể chắc nhận trông thấy Ukraine trở thành một nền dân chủ phồn thịnh để rồi người dân Nga cũng đòi được sống trong một các môi trường tương tự như 44 triệu dân Ukraine. Những thành công của một nền dân chủ ở Đài Loan làm đảo lộn học thuyết xã hội chủ nghĩa. Theo mô hình Trung Quốc, năm 2001 khi mà Bắc Kinh được kết nạp vào Tổ chức Thương mại Thế giới thì nhiều người đã tưởng rằng đấy sẽ là nhịp cầu đưa đất nước Trung Hoa rộng lớn này đến gần với các giá trị tự do. Thực tế không hoàn toàn như vậy. Nga theo tác giả bài viết là quốc gia tiên phòng với đơn vị 29.155 trực thuộc bên tỉnh báo quân đội. Cũng Moscow đứng đầu cả một chiến dịch thông tin giả ở cấp chuyên nghiệp qua việc nhái lại gần như một cách hoàn hảo các trang web của các cổng truyền thông uy tín thế giới. Bên cạnh đó là những công cụ tuyên truyền phù hợp với thời buổi anh Trạng Nét ở Bắc Kinh thì đội quân Siber của Trung Quốc đi sau Nga một bước nhưng vừa sao chép các bí quyết thành công của nước Nga vừa cài thêm những công cụ mới như là Deepfakes hay là trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Nhưng đâu chỉ có các chế độ độc tài mới thao túng công luận hay tiến hành các cuộc chiến lưỡng hợp để tấn công vào các đối thủ ở nước ngoài. Người ta cũng có thể khai thác khủng hoảng niềm tin vẹn lý do vì tự do ngôn luận để biến các mạng xã hội thành những công cụ tuyên truyền vì lợi ích cá nhân hay vì những mục tiêu chính trị. Ở Hoa Kỳ, tỷ phú Elon Musk đã sớm hiểu điều đó hơn ai hết. Vừa rồi là một điểm báo của Thanh Hà, tiếp theo chương trình là tạp chí tiêu điểm thời sự do Linh Mục Hoàng Dũng, phụ trách nói về Vatican thúc đẩy hòa bình ở Ukraine trước ngưỡng cửa mùa đông thứ ba. TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM Từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 10, Đức Hồng Y. Matteo Giuppi đã đến Moscow trong vai trò đặc phái viên của Đức Giáo hoàng Francisco để tiếp tục sử mệnh ngoại giao nhân đạo, thúc đẩy con đường hòa bình cho cuộc chiến ở Ukraine. Phát ngôn viên phòng báo chí tòa thánh đã xác nhận nhưng không cho biết chi tiết về chuyến đi Nga của Đức Hồng Y. Giuppi vào sáng thứ hai, và sau khi kết thúc chuyến đi, cũng không có nhiều thông báo chi tiết được công bố. Và vào cuối tuần, một cuộc trao đổi tù binh chiến tranh của đôi bên đã diễn ra qua trung gian của các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất. Chuyến đi Nga xảy ra ngay sau cuộc gặp ngắn giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Đức Giáo hoàng Francisco tại Vatican hôm 11 tháng 10, vào lúc chiến sự lan rộng, xung đột diễn ra ác liệt hơn. Về mặt ngoại giao, hai bên vẫn chưa thể ngồi vào bàn đàm phán, và Vatican là một trong số ít kênh còn mở nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình. Cách nay 15 tháng, đặc phái viên của Giáo hoàng đã tới Moscow. Liệu đây có phải chu kỳ sẽ được lặp lại? Nga có sẽ tiếp tục đi Kiev, Bắc Kinh và Washington hay không? Và tại sao lại tới Moscow? Thông cáo của văn phòng báo chí tòa thánh giải thích rằng chuyến đi diễn ra trong khuôn khổ nhiệm vụ mà Đức Giáo hoàng Francisco giao phó cho Đức Hồng Y. Zuby vào năm 2023. Đó là gặp gỡ các nhà chức trách và đánh giá các nỗ lực tiếp theo nhằm tạo điều kiện cho việc đoàn tụ gia đình của các trẻ em Ukraine và việc trao đổi tù nhân, nhằm đạt được hòa bình mà những người đang mong đợi. Tuyên bố có ba điểm quan trọng. Thứ nhất, Đức Hồng Y. Mateusz Zuby đến Moscow với tư cách là tạc phái viên hòa bình của Vatican, một vai trò mà ngài đã đảm nhiệm từ tháng 5 năm 2023. Thứ hai, chuyến đi có hai mục tiêu. Đầu tiên là giúp đỡ gần 20.000 trẻ em Ukraine bị bắt cóc đến Nga, được trở về với gia đình. Mục tiêu thứ hai là thúc đẩy việc trao đổi tù binh chiến tranh giữa Nga và Ukraine. Phái bộ Zuby đã đạt được một số thành công trên hai mục tiêu này, mặc dù khó có thể định lượng do màn sương mù của cuộc chiến tranh. Thứ ba, Tòa Thánh hy vọng rằng các thỏa thuận nhân đạo sẽ là bước mở đầu cho các cuộc đàm phán hòa bình. Sau hơn một năm, nhiều sự kiện đã diễn ra qua các chuyến đi và gặp gỡ của các nhân vật có trách nghiệm và chiến đức giáo hoàng. Điều này cho thấy Tòa Thánh đã làm việc không ngừng, nhất là trong những tháng gần đây, để thúc đẩy sứ mệnh của mình. Việc Đức Hồng Y Zuby trở lại Nga, ngủ ý rằng các cuộc thảo luận về tù binh chiến tranh và trẻ em bị bắt cóc đã tiến triển đến mức cần phải có các cuộc đàm phán trực tiếp để đạt được nhiều tiến triển hơn nữa. Nhưng đó đơn giản chỉ là một suy luận. Nhưng lịch trình của chuyến đi đã được thông báo cụ thể hay chưa? Chuyến đi của Đức Hồng Y Zuby bắt đầu bằng cuộc gặp ngày 14 tháng 10 với Ngoại trưởng Nga, Sergei Lavrov. Bản thân điều này đã đánh dấu sự khác biệt đáng kẻ so với chuyến thăm đầu tiên của Ngài. Trong chuyến đi trước vào tháng 6 năm 2023, quan chức ngoại giao cao cấp nhất mà Ngài gặp là Yuri Ushakov, trợ lý của Thổng thống Nga về các chính sách đối ngoại. Tòa Thánh Vatican có thể sẽ vui khi Đức Hồng Y Zuby bảo đảm được một cuộc gặp ngay lập tức với Ngoại trưởng Lavrov, có thể nói là nhân vật của Điện Kremlin dễ nhận biết nhất sau Tổng thống Putin. Điều này cho thấy các nỗ lực nhân đạo của Tòa Thánh đang được Chính phủ Nga coi trọng. Tuy nhiên, Vatican có thể thất vọng vì không giống như hầu tháng 6 năm 2023, đặc sứ của Giáo hoàng lần này không thể gặp nhà lãnh đạo Giáo hội Chính thống Giáo Nga là Đức Thượng phụ Kirill, một linh mục thuộc Ủy ban quan hệ đối ngoại của Tòa Thượng phụ Moscow đã nói với hãng thông thấn nhà nước Nga TASS rằng lịch trình làm việc bận rộn của Đức Thượng phụ Kirill không cho phép một cuộc gặp mới với Đức Hồng Y Zuby. Nhưng liệu đây không phải là dấu hiệu quá thất vọng vì còn có những cuộc họp mang tính xây dựng tích cực ở cấp thấp hơn? Bên cạnh cuộc gặp với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và Cố vấn cho Tổng thống Liên bang Nga về các vấn đề về các chính sách đối ngoại Yuri Ushakov, còn có Ủy viên Tổng thống về quyền trẻ em bà Maria Vlova-Belova và Ủy viên Tổng thống về nhân quyền bà Tatyana Moskalkova. Tuy không có cuộc họp nào với Đức Thượng phụ Kirill, nhưng quan trọng không kém là cuộc gặp gỡ với Giáo hội Chính thống Nga mà đại diện là Đức Tổng giám mục Antony, Chủ tịch Ủy ban quan hệ đối ngoại của Tòa Thượng phụ Moscow. Có thể coi, ngài như là Ngoại trưởng, người mà Zuby đã thảo luận về nhiều vấn đề khác nhau, đặc biệt là những vấn đề có tính chất nhân đạo, theo ghi chú của Tòa Thánh. Trong cuộc họp này, đã có sự hiện diện của Sứ thần Tòa Thánh tại Nga, Đức Tổng giám mục Giovanni Daniello và Đức ông Pol Potaru thuộc Cơ quan liên lạc với các quốc gia thuộc Phủ quốc, vụ khanh Tòa Thánh. Đức ông Izuby và Đức Tổng giám mục Antony đã từng gặp nhau trong chuyến thăm trước vào năm 2023 và Vatican vẫn tin rằng các giáo hội có thể đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hòa bình này. Cũng vào ngày 15 tháng 10, Zuby đã nói chuyện với ủy viên phụ trách quyền trẻ em của Nga, bà Maria Lvova Belova, như ngài đã làm trong chuyến thăm năm ngoái. Xin nhắc lại, cuộc gặp đầu tiên giữa hai bên đã gây tranh cãi sâu sắc ở Ukraine, vì Tòa An ninh sự quốc tế tại Lahey đã ban hành lệnh bắt xử bà Belova vào tháng 3 năm ngoái, khi buộc tội bà phải chịu trách nhiệm về tội ác chiến tranh là cưỡng mức bất hợp pháp trẻ em Ukraine sang Nga. Tuy nhiên, cuộc gặp hầu năm ngoái với bà Lvova Belova được cho là đã giúp Vatican thiết lập một cơ chế để đưa trẻ em trở về Ukraine, theo Nhật báo Công giáo Ý Avenire. Hoạt động tiếp cận của Đức hồng Zuby đã dẫn đến một hội nghị thượng đỉnh trực tuyến giữa bà Lvova Belova và người đồng cấp Ukraine, mà Tòa Nhật báo Công giáo của Ý mô tả là một trong những trường hợp rất hiếm hoi có được sự tiếp xúc trực tiếp giữa các bên. Nhưng thông tin chi tiết về hội nghị thượng đỉnh này đã được giấu kín, mặc dù bà Lvova Belova đã nói vào tháng 4 năm 2024 rằng, lần đầu tiên, theo hình thức trực tiếp, chúng tôi đã có các cuộc đàm phán với phía Ukraine. Nhưng phía Ukraine, ông Dmitry Lubinets đã bày tỏ sự nghi ngờ về tuyên bố này. Cuộc gặp thứ hai của Đức hồng Zuby với bà Lvova Belova có thể nhằm mục đích củng cố cơ chế hồi hương những trẻ em bị trục xuất. Sau cuộc họp, bà Lvova Belova cho biết, chúng tôi đã đồng ý tiếp tục hợp tác vì lợi ích của các gia đình và các trẻ em. Còn theo Vatican News, chúng tôi đã thảo luận về kết quả và sự tương tác hơn nữa vì lợi ích của các gia đình và trẻ em, bao gồm việc đoàn tụ các gia đình từ Nga và Ukraine. Chúng tôi đang thực hiện việc này với sự tham gia của Bộ Ngoại giao Nga. Chúng tôi quyết định tiếp tục làm việc cùng nhau. Mặc dù tuyên bố không tiết lộ nhiều chi tiết, nhưng nó cho thấy cuộc họp đã diễn ra khá tốt đẹp. Tiếp theo đó là gì? Đây có phải điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du hòa bình vòng quanh thế giới như đã từng hồi năm 2023? Việc Đức Hồng I giúp Vi đến Moscow lần này trước tiên cho thấy này không chỉ đơn giản là quay lại con đường cũ và Vatican coi Nga là nơi phù hợp để tập trung các nỗ lực ngoại giao tại thời điểm này. Những điều này vẫn chưa chắc chắn vì Vatican chia sẻ rất ít thông tin về lịch trình công tác của phái viên hòa bình. Vatican có xu hướng chỉ đưa ra thông báo sau khi Đức Hồng I giúp Vi đã đến thủ đô nước ngoài. Ngay cả việc vị Hồng I này có đến Ukraine tiếp theo hay không, chúng ta cũng chưa biết được. Vatican cũng có thể không xem xét đến một chuyến đi khác tới Trung Quốc như là sự ưu tiên, bởi vì việc này có thể thực hiện bằng hình thức họp trực tuyến như đã từng diễn ra cuộc kiện đàm giữa Đức Hồng I giúp Vi với đặc Điều chắc chắn là Ukraine đã thấy Vatican tham dự hội nghị cấp bộ trưởng vào ngày 30 và 31 tháng 10 năm nay tại Canada về việc trao trả tù binh chiến tranh Ukraine, thường dân và trẻ em bị bắt góc. Hội nghị bộ trưởng diễn ra ở Montreal trong hai ngày 30 và 31 tháng 10 vừa qua do Canada, Naui và Ukraine đầu chủ tịch để bàn về các vấn đề nhân đạo với hơn 70 nước và các tổ chức quốc tế tham dự. Hội nghị nhằm mục đích thiết lập lộ trình với các giải pháp thực tế để giải quyết mọi giai đoạn hồi hương tù binh chiến tranh, người bị trục xuất bao gồm quân nhân, thường dân và trẻ em, cũng như tăng cường gây sức ép buộc Liên bang Nga phải tuân thủ luật pháp quốc tế. Cũng tại hội nghị này, Đại sứ Ukraine bên cạnh Tòa Thánh Andriy Yarosh đã gửi 5 danh sách cho các bộ trưởng ngoại giao Tòa Thánh, một của những nhà báo, một của các thường dân đang trong tình trạng sức khỏe nghi kịch, một của những người lính bị thương, một của những giáo sĩ bị bắt và tất nhiên là danh sách các trẻ em bị bắt cóc sang Nga. Trong sứ mạng này, Đại sứ cho biết Ukraine đã có hai đối tác quan trọng là Qatar và Canada, nhưng Vatican có một vị trí đặc biệt. Ông nhắc đến Đức Giáo Hoàng, Đức Hội Pietro Parolin, và hệ thống các tòa Khâm Sứ và các Khâm Sứ Tòa Thánh, và nhất là vai trò đặc biệt của Đức Hội Matteo Giuppi. Khép lại chương trình hôm nay là tạp chí xã hội qua chủ đề Vì sao báo Yagi khiến nhiều người chết ở các vùng đồi núi Việt Nam? Tạp chí do Trọng Thành thực hiện và được phát lần đầu vào hôm qua. Trận báo Yagi vào tháng 9 năm 2024 được coi là trận cuồng phòng lớn nhất từ khoảng 30 năm nay ở Biển Đông. Thông tin về báo vào thời điểm ập vào bờ biển miền Bắc Việt Nam được Cơ quan Khí tượng Thủy văn cập nhật sát. Tuy nhiên dự báo cảnh báo về các hệ quả nhiều mặt của báo ở miền núi đã ít được chú ý hơn rất nhiều. Trên thực tế, đa số người chết là do đất lở, lũ đá, lũ quét ở các vùng trung ru và miền núi. Chính quyền trung ương và nhiều địa phương bị chỉ trích đã không có các biện pháp tưởng thích. Theo thừa nhận của nhiều giới chức quản lý và khoa học trên truyền thông chống nước, dù báo Yagi và mưa hoàn lưu sau đợt thiên tài này là hiếm có, song nhiều mạng sống có thể đã cứu được nếu có các dự báo, cảnh báo đúng lúc và kế hoạch sơ tán kịp thời. Tuy nhiên dự báo và cảnh báo kịp thời chỉ là một phần của vấn đề. Một số chuyên gia nói đến trận báo lớn đầu tiên cho thấy Việt Nam rõ ràng đã bước vào kỷ nguyên biến đổi khí hậu, cần đến một chiến lược mới. Theo Bộ Nông nghiệp Việt Nam, báo Yagi và mưa lũ sào bão đã khiến 344 người chết và mất tinh, trong đó có 264 người chết do sát lở đất, lũ đá, lũ quét. Tại tỉnh Yên Bái, trong số 54 người thiệt mạng, chỉ có 3 người chết do đuối nước, 51 nạn nhân còn lại là do sát lở đất, sập nhà về tử vong. Vụ lũ bùn đá ở làng Nủ tỉnh Lao Cai vào ngày 10-9 được coi là tai nạn thảm khốc tiêu biểu, theo các nhà khoa học. Ước tính hơn 1,3 triệu mét khối đất đá bùn nước trút xuống ngôi làng trong vòng 5 phút khiến dân làng không kịp trở tay, khiến hơn 60 người chết. Cũng không thể không nhắc đến vụ đất lở rạng sáng ngày 9-9. Trên quốc lộ 34, huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng cuốn đi 3 ô tô, nhiều xe máy khiến hơn 30 người thiệt mạng. Trả lời FHP tiếng Việt về vấn đề phản ứng cảnh báo và sơ tán cấp thời, giáo sư Nguyễn Ngọc Luân từ Hà Nội nhận định. Thứ 2 là thường báo đặc biệt vùng nhiệt đới, đất là vùng Đông Nam Á này, nó đi trệch hướng nhiều lắm. Lúc đầu người ta nghĩ là nó đi vào Trung Quốc, nhưng mà khi vào Biển Đông rồi thì nó rẽ ngang qua đảo Hải Nam, rồi nó vào Bắc Bộ Bạch Thơ. Thì Việt Nam không báo được đầy đủ với tất cả tiềm lực tập trung cho 2 tỉnh, đấy là Hải Phòng và Quảng Ninh. Nhưng sau khi nó vào Đồng Bằng rồi thì nó xuất cả biên giới Việt Trung. Rồi thì nó đi ngang, nó đi vào Thanh Hóa, đi vào Nghệ An. Có nghĩa là nó thay đổi phương hướng mà anh đường trước cũng không được bao nhiêu. Nhưng thay ấy là cái mà mình còn rất yếu. Mặc dù là có sự phối hợp với các nước xung quanh, mình bảo thiệt hại thì ai thiệt hại nhiều nhất? Chính thiệt hại các tỉnh miền núi nhiều nhất. Họ cứ nghĩ là mưa mới báo thì miền núi bao giờ cũng tránh được. Chỉ có Đồng Bằng là cái nơi mà nước nó đổ về thì phải quan tâm đến nó. Thì anh không đầy đủ cái quan tâm cho chính với các vùng mà hiện nay anh đang bị nguy hiểm nhất. Trên thực tế, các tác động khác thường của bão Gia Ghi và hoàn lưu báo dường như là điều mà giới chuyên gia khí tượng thủy văn và địa chất hoàn toàn đã có thể dự báo được. Tình trạng mưa liên tục trong tháng 8 trước cơn bão cho thấy đất đã ngậm no nước ngay trước bão, với lượng mưa lịch sử như chúng ta biết. Trước khi hứng chịu đợt mưa lớn, khu vực miền núi phía Bắc cũng đã chịu một đợt nắng nóng kéo dài đến ba tháng, với hệ quả là cấu trúc của đất đã bị phá hủy đáng kể. Mưa nhiều sau đó khiến đất dễ dàng nhạo ra, sẵn sàng sụp đổ bất ngờ. Chính quyền Việt Nam trong những năm gần đây đã có biện pháp để thúc đẩy việc dự báo lũ quét sạt lở, đặc biệt sau đợt bão lớn ở miền Trung 2020. Năm 2023, chính phủ đã phê duyệt đề án cảnh báo sớm sạt lở đất và lũ quét tại khu vực miền núi và Trung Du Việt Nam nhằm hoàn thiện thể thống bản đồ cảnh báo cho 37 tỉnh ở miền núi và Trung Du ngay trong năm 2020 năm tới. Tuy nhiên, để cảnh báo tốt thảm họa, cần phối hợp nhiều thông số từ các ngành khác nhau, như khí tượng thủy văn, địa chất, lâm nghiệp hay công trình xây dựng. Nhiều chuyên gia chỉ trích là đề án nói trên của chính phủ nhiều khả năng sẽ kém hiệu quả bởi nhiều cơ quan mà thiếu một đồ mối thống nhất. Bên cạnh việc thiếu quản lý thống nhất về cảnh báo, việc thiếu một chiến lược quốc gia phát triển bền vững các vùng đất dốc với sự phối hợp liên ngành cũng được chỉ ra như một khuyết thiếu lớn hiện nay. Trả lời Akafi Tiếng Việt, giáo sư Độ Minh Đức qua địa chất Trường Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội nhận xét. Thực ra là ở rất nhiều nước thì người ta đã xây dựng rồi. Và cái khu vực lân cận và có điều kiện gần tương tự. Và họ đã làm chiến lược phát triển quốc gia về đất dốc. Thì là Malaysia, họ đã xây dựng một chiến lược tổng thể và cũng là cái căn cứ để phát triển bền vững các vùng đất dốc. Thực ra thì kế hoạch của họ cũng có rất nhiều điểm thực tế chúng ta đã và đang làm rồi. Ví dụ như là những việc xây dựng các bản đồ, các tỷ lệ khác nhau để quanh định các vùng mà có nguy cơ cao, rất cao. Nhưng mà bên cạnh đó thì họ lại kết hợp với cả những cơ sở dữ liệu khác về điều kiện kinh tế xã hội, rồi là về ảnh hưởng đến trong tương lai. Ví dụ như là cả kịch bản về biến đổi kỳ hậu hay là kịch bản về sử dụng đất. Thì những cái đấy thì bởi cơ bản đâu đó chúng ta đã có rồi. Nhưng mà chúng ta chưa có một người điều phố chung để mà tích hợp tất cả cái thông tin vào trong cái bản đồ của Hải tổng thể chung. Dưới khắc độ khoa học thì chắc chắn là phải cần khoa học liên ngành rồi. Các lĩnh vực khác nhau, khoa học tự nhiên, rồi có khoa học xã hội, khoa học kinh tế, rồi kể cả các vấn đề về văn hóa, rồi là tập tục phát triển sinh kế, rồi là các giá trị văn hóa đặc thù của các vùng miền núi ở Việt Nam. Một cái khía cạnh nữa là cái vai trò điều hành của các nhà quản lý, các nhà quản lý chính sách. Đấy là vô cùng quan trọng. Thực ra là cái lĩnh vực chuyên ngành thì đều làm đã rồi. Cách này 4 năm, sau trận báo lịch sử ở miền Trung, nhà văn Nguyên Ngọc có bài đất chảy đã gây nhiều chú ý trong công luận. Ông dẫn lại ý tưởng của giáo sư Nguyễn Ngọc Lu, xin trích. Còn rừng tự nhiên thì khi mưa xuống, 95% nước sẽ ngấm xuống thành nước ngầm. Khi mất rừng tự nhiên thì ngược lại, chỉ có 5% ngấm xuống thành nước ngầm. Còn rừng tự nhiên thì chỉ có lũ. Lũ là khi đã mất rừng tự nhiên. Chỉ còn lơ thơ mấy cây bụi lẹt đẹt với cỏ, với cao su, keo hay cà phê. Là các loại cây không có bộ dễ giữ nước. Nước mưa chảy thành thác trên mặt đất, quét hết mọi thứ, làng mạc và con người. Theo lời dẫn, rừng ở Việt Nam theo số liệu chính thức chiếm đến hơn 40% diện tích lãnh thổ. Nhưng về phần nguyên tắc, số lượng rừng thực sự có khả năng góp phần ngăn ngừa hoặc hạn chế thảm họa, có lẽ chỉ chiếm không quá 10%. Tức bao gồm 3,77 triệu hectare rừng đặc dụng và rừng phòng hộ. Tuy nhiên, ngay trong số 10% diện tích rừng này, còn bao nhiêu rừng thực sự là có giá trị phòng hộ. Giáo sư tiến sĩ khoa học Nguyễn Ngọc Lung, Viện trường Viện quản lý rừng bền vững, Nguyên Cục trường Cục lâm nghiệp Bộ Nông nghiệp Việt Nam đặc biệt lưu tâm đến vấn đề biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan. Đa điều dường như cho đến nay vẫn chưa được chính quyền chú ý đúng mức, bất chấp trận bão lớn bất thường ở miền Trung năm 2020. Tức là các đài khí tượng thủy văn cũ của Pháp, do thế hiện nay vẫn còn đang duy trì, thì nó đều có báo và đều có thu thập tất cả số nhiều để cho các nhà nghiên cứu. Nhưng khi mà anh dự báo là biến đổi khí hậu, thì nó chỉ còn tính chất tham khảo, chứ nó không còn là quy luật để mà dùng để bỏ tránh nữa. Cách đây 5 năm, nó đã có một cơn vào miền Nam, miền Nam cũng đã tương đối mạnh mẽ Để giảm thiểu nạn người chết do đất lở trong giới khoa học, giới quản lý tại Việt Nam, đã có một số tiếng nói gióng lên kêu gọi sớm có một chiến lược phát triển bền vững tại các vùng đất dông, nạn phá rừng, tình trạng rừng phòng hộ không đủ số lượng, trồng cây độc canh tại các vùng rừng phòng hộ, biến rừng phòng hộ thành rừng sản xuất, việc bạt núi san đồi bừa bãi, đất rừng bỏ hoàng quy mô lớn, đã được truyền thông trồng nước điểm mặt như là các phát nhân chính đe dọa độ ổn định của các vùng đất dốc, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các thảm họa. Miền núi Phi Bắc Việt Nam được coi là một trong những khu vực dễ tổn thương nhất trên thế giới trước biến đổi khí hậu, do năng lượng hóa thạch tạo khí thải gây hiệu ứng nhà kính và do các tân động khác của con người đến môi trường. Trong giai đoạn lựa chọn quyết định này, Việt Nam sẽ áp dụng rộng rãi các biện pháp dựa vào thiên nhiên, đặc biệt là với rừng phòng hộ, để giảm thiểu nguy cơ các thảm họa thiên nhân tai, hay sẽ tiếp tục vì những cái lợi ngắn hạn mà để mặc cho đất chảy, người chết. Thưa quý khán giả, Tạp chí Giã hội của Trọng Thành đã khép lại chương trình phát thanh của FFI Tiếng Việt ngày hôm nay. Trong chương trình ngày mai thứ Sáu 22 tháng 11, sau phần bản tin như thường lệ sẽ là một điểm báo của fan mình. Tiếp theo là tạp chí văn hóa, Tuấn Thảo sẽ giới thiệu bộ phim tiều sử nhân 100 năm ngày sinh của danh ca người Pháp Aznavour. Và cuối cùng là tạp chí tiêu điểm thời sự về chủ đề, Vatican thúc đẩy hòa bình ở Ukraine trước ngưỡng cửa mùa đông thứ ba. Mời quý khán giả đón nghe. Phụ trách nội dung chương trình ngày hôm nay là Đức Tâm, phần kết thuật âm thanh do Napaporn đảm nhiễm. Toàn ban biên tập xin chân thành cảm ơn quý khán giả đã quan tâm theo dõi và xin hẹn gặp lại trong chương trình phát thanh ngày mai.