#hylap#hylapcodai#HYLẠP#LAMÃCỔĐẠI #vanhoacodai#vanhoatiensu #baobiendong#thiêntai #thếgiớicổđại#bíẩn#côngtrìnhcổđại #Su6#Sử6#Su6Thegioi 5 thành phố La Mã vĩ đại nhất thế giới cổ đại (Sau Rome) Có một câu ngạn ngữ cổ: “Mọi con đường đều dẫn đến thành Rome”, ngụ ý rằng Rome là điểm cuối cùng của mọi hành trình. Và thật vậy, trong nhiều thế kỷ, Rome là thành phố lớn nhất và quan trọng nhất của thế giới La Mã. Rome nằm ở trung tâm của Đế chế La Mã, là thủ đô, trụ sở của Viện nguyên lão và sau đó là của hoàng đế. Đây là thành phố lớn nhất trong thế giới cổ đại, với ước tính dân số khoảng một triệu người trong thế kỷ thứ nhất.
Tuy nhiên, đế chế La Mã không chỉ có Rome. Trước khi La Mã chinh phạt và thống trị thế giới, các thành phố Hy Lạp, Ai Cập cổ đại và các nền văn minh Địa Trung Hải khác đã tồn tại hàng thế kỷ, là trung tâm văn hóa, thương mại và chính trị lớn. Ngay cả sau khi bị người La Mã chinh phục, những thành phố này vẫn giữ được vị thế và di sản lịch sử của mình, vẫn là những thành phố quan trọng nhất của đế chế hậu Rome.
5 thành phố La Mã vĩ đại nhất thế giới cổ đại sau Rome
Có một câu nạn ngựa cổ, mọi con đường đều dẫn đến thành Rome.
Ngụ ý rằng Rome là điểm cuối cùng của mọi hành trình.
Và thật vậy, trong nhiều thế kỷ, Rome là thành phố lớn nhất và quan trọng nhất của thế giới La Mã.
Rome nằm ở trung tâm của đế chế La Mã, là thủ đô, trụ sở của Viện Nguyên Lão và sau đó là của Hoàng đế.
Đây là thành phố lớn nhất trong thế giới cổ đại, với ước tính nhân số khoảng 1 triệu người trong thế kỷ thứ nhất.
Tuy nhiên, đế chế La Mã không chỉ có Rome.
Trước khi La Mã chinh phạt và thống trị thế giới, các thành phố Hy Lạp,
Ai Cập cổ đại và các nền văn minh địa trung hải khác đã tồn tại hàng thế kỷ.
Là trung tâm văn hóa, thương mại và chính trị lớn.
Ngay cả sau khi bị người La Mã chinh phục, những thành phố này vẫn giữ được vị thế và di sản lịch sử của mình.
Vẫn là những thành phố quan trọng nhất của đế chế hậu Rome.
Nếu yêu thích video này, bạn hãy tải ứng dụng sách tin gọn để ủng hộ nhóm nhé. Cảm ơn bạn rất nhiều.
Alexandria, thành phố của những kẻ chinh phục
Các thành phố cổ của thời kỳ Hy Lạp hóa thường tự hào về những người sáng lập ra chúng.
Nhưng Alexandria lại tự hào về vị Hoàng đế chinh phục nó, Alexander Đại Đế.
Chính Alexander Đại Đế đã cho xây dựng thành phố Ai Cập Alexandria vào năm 332 trước công nguyên,
tại địa điểm của một thành phố cổ xưa đã có từ thời các Pharaon là thành Dracotis.
Vì vậy, người Copt, con cháu của người Ai Cập Nguyên Thủy, vẫn gọi Alexandria là Dracota.
Alexandria, nằm trên bờ biển địa trung hải tại vị trí chiến lược ở đồng bằng châu thổ sông Ninh Phi Nhiêu, là cửa ngõ giao thương quan trọng của Ai Cập.
Ban đầu, Alexandria được chỉ định làm thủ đô của đế chế rộng lớn mà Alexander vừa chinh phục.
Tuy nhiên, chính Alexander đã không bao giờ có cơ hội nhìn thấy thành phố mà ông tự thay thiết kế.
Ngay sau khi Alexandria được thành lập, ông đã lập tức khởi binh chinh phạt Ba Tư.
Sau cái chết đột ngộ của Alexander tại Babylon năm 323 trước công nguyên,
tướng Ptolemy đưa di hại ông về an tán tại Alexandria và chọn nó làm thủ đô của vương triều Ptolemaeus mới.
Dưới triều đại của các Ptolemaeus, Alexandria đã phát triển mạnh mẽ.
Nó thay thế Tire, thành phố mà Alexander đã sang bằng trước đó,
làm trung tâm thương mại và buôn bán hàng hải quan trọng nhất khu vực nông địa trung hải.
Thư viện Alexandria nổi tiếng thế giới được khởi xướng dưới triều Ptolemaeus I
đã biến Alexandria thành một trung tâm văn hóa và học thuật lớn,
thu hút các học giả, triết gia, nhà khoa học và nghị sĩ.
Lang mộ hoàn trang của Alexandria nhắc nhở người dân về vị hoàng đế huyền thoại của thành phố.
Đường đắp cao và đê chán sóng ở cảng biển Heptestadian đối liên thành phố với đảo Pharos,
nơi có ngọn hải đăng Alexandria nổi tiếng, một trong bảy kỳ quan của thế giới cổ đại.
Vào thế kỷ thứ ba trước công nguyên, Alexandria là thành phố lớn nhất thế giới,
một đô thị quốc tế som út với hơn nửa triệu dân.
Vị thế hùng mạnh về mặt trí tuệ và văn hóa của Alexandria
vẫn được duy trì sau khi thành phố bị Lama sắp nhập vào năm 44 trước công nguyên.
Alexandria là nơi sinh sống của cộng đồng người Do Thái lớn nhất trong đế quốc Lama
và là trung tâm học tập quan trọng của người Do Thái.
Chính tại nơi đây, bản dịch Kinh Thánh sang tiếng Y lạp,
gọi là bản 70 được hoàn thành vào năm 132 trước công nguyên.
Vào thế kỷ thứ tư, Alexandria trở thành trung tâm thần học kỹ tô giáo
và một trong những trung tâm quan trọng nhất của đảo kỹ tô giáo đang lên.
Trong thời kỳ đó, đền thờ Serapis thuộc Thư viện Alexandria
đã bị đám đông kỹ tô hữu quân tính phá hủy
trong cuộc xung đột tôn giáo dữ dội tại Alexandria.
Những thế kỷ cai trị cuối cùng của Lama được đánh dấu bằng sự suy tàn dần
do những cuộc đau đá nội bộ giữa các giáo phái kỹ tô giáo khác nhau
và sự bất mãn của người dân Ai Cập bản địa ở đây.
Sự bất ổn này đã tạo điều kiện cho quân Sassanid 34 chinh phạt Alexandria
vào năm 619 và sau đó là quân Hồi giáo vào các năm 641 và 646,
chấm dứt thời kỳ cai trị của Lama.
Những gì không bị chiến tranh tàn phá thì lại bị thiên nhiên hủy diệt.
Một cơn sóng thần khổng lồ đổ bộ vào Alexandria vào năm 365
đã nhứng chìm cung điện hoàng gia và đến thế kỷ 14
thì ngọn hải đăng nổi tiếng đã bị đồng đất phá hủy hoàn toàn.
Ngay sau cái chết của Alexander Đại Đế, đế chế rộng lớn của ông
đã bị chia cắt bởi những cuộc chiến tranh giữa các tướng lĩnh kế vị của ông,
được gọi là Diadochi.
Người thành công nhất trong số các Diadochi là Seleucus I Nikater.
Chính Seleucus đã thành lập thành phố Antioch vào năm 301 trước công nguyên.
Nằm trên tung lũng phía nhiều ven sông Orontes gần địa trưng hải,
Antioch trở thành thủ đô của đế chế mới thành lập Seleucid
và nhanh chóng phát triển thành một trong những đô thị lớn nhất thế giới cổ đại.
Sự giao có của Antioch bắt nguồn từ vị trí thuận lợi,
nằm ở điểm cuối phía tây của con đường tơ lụa,
thu hút các thương gia, nghệ sĩ và thợ thủ công.
Khu nghị Mark Daphne được xây dựng giữa thành phố và cảng biển,
trở thành nơi nghỉ dưỡng của giới thượng lưu giao có và quyên quý
trong cả thời kỳ Seleucid lẫn sau này dưới thời La Mã.
Công viên Daphne có ngôi đình lớn của thần Apollo Pitean,
một trong những trung tâm hành hương lớn.
Sau khi Pompey sắp nhập Antioch vào La Mã năm 64 trước công nguyên,
thành phố vẫn giữ vị thế quan trọng, trở thành thành phố La Mã lớn thứ ba
và là trung tâm hành chính Đông La Mã.
Trong thời kỳ đế quốc, Antioch được xây dựng thêm nhiều công trình công cộng đồ sổ
như nhà thắm, nhà hát tròn, đường đua ngựa khổng lồ có thể chứa đến 80.000 khán giả.
Các hoàng đế La Mã thường ghé thăm Antioch.
Họ thích nơi này hơn Alexandria xa xôi.
Vị trí gần biên giới phía đông khiến Antioch có tầm quan trọng chiến lược,
nhưng cũng khiến thành phố và người dân thường xuyên đối mặt nguy hiểm từ người Ba Tư.
Trong suốt lịch sử của mình, Antioch nhiều lần bị quân Sassanid Ba Tư chinh phục và cướp bóc.
Thành phố cũng phải hứng chịu nhiều thảm họa thiên nhiên,
bắt đầu từ trận đổng đất đầu tiên được ghi nhận năm 187 trước công nguyên.
Antioch đã phải trải qua ít nhất 5 đợt đổng đất lớn gây thiệt hại nặng nề,
nhưng các thiệt hại vẫn có thể kiểm soát được.
Và vào cuối thời kỳ cổ đại, Antioch đã trở thành
một trong những trung tâm quan trọng nhất của đảo Ky Tô Giáo,
với các nhà thờ tráng lệ thu hút hàng ngàn khách hành hương trên khắp đế chế La Mã.
Sự suy tàng của Antioch bắt đầu từ thế kỷ thứ 6,
khi một loạt thảm họa, họa hoạn lớn đổng đất,
cuộc xâm lược của người Ba Tư và dịch bệnh đã làm sụt giảm mạnh dân số của thành phố.
Giữa thế kỷ thứ 7, Antioch bị người Á Rập chinh phục
và trong suốt thời kỳ đầu Trung Cổ luôn bị đế quốc La Mã và các triều đại Hồi giáo tranh chấp.
Năm 1098, quân đội liên minh Đông La Mã và Thập tự Chinh dành là Antioch cho Ky Tô Giáo,
nhưng ngoại trừ thời kỳ khai triển ngắn ngũi của Hàng đế Emmanuel Komnenos vào cuối thế kỷ 12,
thành phố vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của Đông La Mã.
Ngày nay, Antioch nổi tiếng với các sàn khảm La Mã cổ đại tinh xảo.
Rất ít thành phố bị san phản hoàn toàn,
nhưng vẫn tái sinh như vườn hoàng lửa từ trong đóng cho tàn.
Carthage, được xây dựng trên mùi đất nho ra biển của bờ biển Tunisia, là một trong số đó.
Được thành lạc vào năm 814 trước Công Nguyên bởi nữ hoàng huyền thoại Dido,
Carthage phát triển từ một thuộc địa của người, Phoenicia,
thành trung tâm thương mại hàng đầu địa Trung Hải cổ đại.
Thành phố thu được của cải chủ yếu nhờ xuất khẩu thuốc nhuộm tím quý giá.
Vào thời kỳ đỉnh trao thế kỷ 4 và 3 trước Công Nguyên,
Carthage đã trở thành một đô thị lớn ở khu vực Tây địa Trung Hải.
Bốn khu dân cư xung quanh thành Pisa có một nhà hát lớn, nhiều đêm thơ và một quảng trường rộng.
Du khách đến bằng đường biển sẽ choáng ngợp trước hệ thống cảng kép rộng lớn,
gồm cảng thương mại và cảng quân sự hình trọng, nơi đóng quân của hạm đội hung mạnh.
Hải quân là nền tảng quyên lực, cho phép Carthage thống trị phần lớn Bắc Phi,
Tây Ban Nha, Sicily và Sardinia.
Chính sách bành trướng đưa Carthage vào cuộc xung đột với đế quốc La Mã đang lên.
Ba cuộc chiến Phú Ních kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của Carthage năm 146 trước công nguyên.
Tuy nhiên, Carthage được tái thiết dưới thời Julius Caesar vào năm 44 trước công nguyên,
lần này là thành phố thuộc La Mã.
Mặc dù không còn là thủ đô, Carthage vẫn giữ được vẹn hùng vĩ và trở thành thành phố La Mã lớn nhất
và quan trọng nhất ở châu Phi.
Thành phố được trang hoàng bằng một ngôi đền lớn dành riêng cho các vị thần Jupiter, Juno và Minerva.
Người La Mã xây dựng nhiều công trình công cộng như nhà tắm, nhà hát, đấu trường và đường đua ngựa.
Sản xuất nông nghiệp phong phú của Carthage còn được mở rộng biến vùng nông thôn xung quanh
thành một vựa lúa mi lớn của đế chế.
Đến thế kỷ thứ tư, Carthage trở thành trung tâm kỹ tô giáo hàng đầu của châu Phi.
Sự tàn phá của người Vandan vào năm 439 không làm suy giảm vẻ huy hoàng của Carthage.
Sau khi bị Đông La Mã chiếm đóng năm 533, thành phố tiếp tục phát triển thịnh vượng với nền công nghiệp.
Đến năm 698, Carthage bị quân Hồi giáo tàn phá lần thứ hai và không bao giờ phục hưng được nữa.
Ephesus, thủ đô văn hóa của Anatolia
Theo truyền thuyết, Ephesus được thành lập bởi những người Amazon huyền thoại
và đặt theo tên một trong những nữ hoàng của họ, Ephesia.
Tuy nhiên, bằng chứng lịch sử đầu tiên về sự tồn tại của thành phố xuất hiện từ thế kỷ thứ bảy trước con nguyên,
khi một khu định cư Hy Lạp tại đây bị phá hủy trong cuộc tấn công của người Symeria.
Thành phố nhanh chóng được tái thiết và dưới thời cai trị của các vị vua Lyra,
Ephesus trở thành một trong những thành phố giàu có nhất thế giới địa trung hải.
Dưới triều đại của vua Croesus, việc xây dựng đền thơ nữ thần Artemis Vĩ Đại,
một trong bảy kỳ quan thế giới cổ đại đã được khởi công.
Thành phố tiếp tục phát triển mạnh mẽ thành một trung tâm thương mại quan trọng.
Trong thời kỳ Hy Lạp hóa, do cảng cũ bị môi lấp và xuất hiện vùng đâm lầy,
thành phố buộc phải dời vào sâu trong đất liền, khoảng 2km so với vị trí ban đầu.
Năm 129 trước công nguyên, người La Mã thừa kế Ephesus từ vua Atalos của vương quốc Pegamon.
Từ đó, ngoại trừ một cuộc nổi dậy ngắn ngũi năm 88 trước công nguyên,
Ephesus vẫn nằm dưới sự cai trị của La Mã trong nhiều thế kỷ.
Là một phần của đế chế La Mã, Ephesus trở thành thủ phụ của khu vực,
vẫn giữ được sự giao có và tâm ảnh hưởng.
Biến Ephesus thành trung tâm học thuật và triết học, nhà hát lớn 25.000 chậu mùi,
là nhà hát lớn nhất thế giới La Mã.
Đây là nơi diễn ra cuộc biểu tình chống lại thánh phao lô năm 57.
Mặc dù ban đầu phản đối, Ephesus nhanh chóng trở thành trung tâm cơ đốc giáo
thời kỳ đầu với cộng đồng cơ đốc giáo lớn nhất đế chế.
Năm 262, người Goths đã phá hủy Ephesus, bao gồm cả đền thờ nữ thân Artemis nổi tiếng.
Bất chấp những nỗ lực tái thiết của đế chế La Mã,
Ephesus không bao giờ lấy lại được vẻ huy hoàng như xưa,
dân số giảm dần trong khi diện tích đô thị bị thu ép lại.
Đến thế kỷ thứ 6, Hoàng đế Justinian cho xây dựng công trình kiến trúc cuối cùng
là nhà thờ Thanh Doan Hoành Trắng.
Đầu thời Trung Cổ, cảng Ephesus không còn được sử dụng.
Năm 1090, khi người xe trúc chiếm đóng Ephesus chỉ còn nằm một làng nhỏ,
sau thời kỳ hưng thịnh ngắn ngũi vào thế kỷ 14, nơi đây thậm chí còn bị bỏ hoang
và vị trí chính xác của thành phố vĩ đại một thời bị chôn vùi mãi cho đến năm 1869.
Trong số tất cả các thành phố La Mã cổ đại, Constantinople chắc chắn là thành phố quan trọng nhất.
Đây cũng là thành phố duy nhất do người La Mã thành lập và vượt qua cả Rome,
được xây dựng trên địa điểm cổ xưa Byzantion.
Constantinople được thành lập năm 330 bởi Hoàng đế Constantine Đại Đế,
là thủ đô mới của đế chế La Mã.
Ông chọn vị trí tuyệt vời cho thành phố mới, bán đảo ven eo biển Bosporus,
tuyến đường huyết mạch nối địa trung hải với biển đen.
Nằm ở ngã tư Đông Tây, Constantinople nhanh chóng trở thành một đô thị giàu có.
Nhờ cảng tự nhiên vành đai vàng, Constantinople là trung tâm thương mại của địa trung hải,
kiểm soát các tuyến vận tải quan trọng và thương mại đường bộ,
thành phố còn nổi tiếng với kiến trúc tráng lệ.
Constantine quyết tâm đưa thành phố ngang bằng, thậm chí là vượt qua cả Rome.
Ông cho xây đối trường có thể chứa 50.000 khán giả, đại cung điện với công viên và sân trọng.
Còn phố chính, The Maze, nối các quảng trường lớn, hệ thống cống dựng nước,
cung cấp nước cho dân số ngày một tăng, được lưu trữ trong các bể chứa ngầm khổng lồ.
Ngoài các công trình mới, Constantine còn chuyển các pho tượng và đai tưởng niệm
từ khắp đế chế về thủ đô giàu có của mình.
Các hoàng đế kế vị tiếp tục làm cho thành phố thêm huy hoàng
bằng các kiệt tác kiến trúc mới, nổi bật nhất là nhà thờ Hagia Sophia
do hoàng đế Justinian xây dựng vào thế kỷ thứ sáu.
Trong hơn 1.000 năm, Constantinople nổi tiếng với sự giàu có xa hoa
và các thị trường buôn bán độc đáo.
Đây là trung tâm của đế chế Byzantine hùng mạnh, niềm tự hào của tất cả cư dân đế chế.
Các nhà thờ tuyệt đẹp khiến du khách doáng ngợp
đến nội đoàn sứ thân Nga quyết định cải đạo sang chính thống
sau khi chim ngưỡng vẻ huy hoàng của nhà thờ Hagia Sophia.
Những khối tài sản khổng lồ đã khiến cho Constantinople
trở thành mục tiêu được nhiều kẻ thèm khác.
Nhiều thế lực đã tìm cách chiếm đoạt Constantinople
nhưng bị chặn đứng với hệ thống tương thanh băng đất khổng lồ,
chỉ thất thủ duy nhất một lần trong suốt lịch sử.
Thật ngọn nhiên, lần duy nhất Constantinople thất thủ trước quân Ottoman
năm 1453 đã đánh dấu sự sụp đổ của đế chế Byzantine.
Dù vậy, Constantinople vẫn giữ vị thế thủ đô dưới thời các vua mới,
được gọi là Constantinie và sau này là Istanbul.
Cảm ơn bạn đã xem video trên kênh Người Nổi Tiếng.
Đừng quên nhấn nút đăng ký bên dưới để ủng hộ nhóm nhé!