Đạo Làm Vua: Lấy Lễ Đối Đãi Với Bề Tôi | Nét Đẹp Truyền Thống | Phong Thần Mạn Đàm - Tập 09

Nét Đẹp Truyền Thống
3.7K người theo dõi
Đạo Làm Vua: Lấy Lễ Đối Đãi Với Bề Tôi | Nét Đẹp Truyền Thống | Phong Thần Mạn Đàm - Tập 09
Chào mừng quý khán thính giả đến với loạt bài Phong Thần Mạn Đàm trên kênh Nét Đẹp Truyền Thống. Trong các tập trước, chúng ta đã nhắc tới lòng trung nghĩa của thần tử đối với quân vương - trung thành tận tâm giúp đỡ quân vương hoàn thành sứ mệnh của một vị vua.
Vậy người làm vua thì nên đối đãi với thần tử của mình như thế nào?
#netdeptruyenthong #radiovanhoatruyenthong #vanhoatruyenthong
Phong thần Mạng Đàm tập 9
Đạo làm vua lấy lễ đối đải với bể tôi
Chào mừng quý thính giả đến với luật bài Phong thần Mạng Đàm trên kênh Nét Đẹp Truyền Thống
Trong các tập trước, chúng ta đã nhắc tới lòng chung nghĩa của thần tử đối với quân vương
Trung thành, tận tâm giúp đỡ quân vương hoàn thành sứ mệnh của một vị vua
Vậy người làm vua thì nên đối đải với thần tử của mình như thế nào?
Không từ nói, quân xử thần dĩ lễ
Thần xử quân dĩ trung
Ý nghĩa là quân vương chỉu theo lễ mà sai khiến bể tôi
Bể tôi lấy lòng trung thành để phụng sự quân vương
Trong bài viết về ngũ lễ, trên tránh kiến nét có phân tích về đạo quân thần
Cũng giống như quan hệ giữa trời và đất, khoản ánh xuống nhân gian
Trong đó, quân phải thuần chính hòa ái như trời
Thần phải tòng thuận trung thành như đất
Chúng ta thấy rằng, người làm vua tuy có quyền lực tuyệt đối
Nhưng trong mối quan hệ với thần tử, cần chiều theo lễ nghi
Chứ không phải dùng cường quyền để áp đặt
Vương đạo, đế đạo chủ yếu là lấy đức trị quốc
Chỉ khi xã hội loạn lạc, đạo đức trượt dốc, con người trở nên khó giá hóa
Thì pháp luật và hình phạt mới được vận dụng nhiều hơn
Hình thức này gọi là bá đạo
Trong phong thần diễn nghĩa
Chú Văn Vương cơ xương là một minh chứng cho việc lấy lễ đối đại với bể tôi
Khi nghe nói, có ông già câu cá ở Bản Khê là người hiền tải
Muốn đón ông về để giúp dân giúp nước
Văn Vương đã yêu cầu bá quan ở lại trong điện
Ăn chay 3 bữa, ngủ trong đền lớn
Ai nấy tắm gội sạch sẽ, đợi ngày đi rước người hiền
Bấy giờ, cả chiều thần đều theo lệnh của Văn Vương
Ăn chay, tắm gội 3 ngày
Để đến Bản Khê, rước ông già câu cá, tức Khương Tử Nha
Đến ngày thứ tư, Văn Vương cho sắm lễ vật
Trình đốn áo mão, truyền quân cùng đến Bản Khê
Văn Vương lại có võ kiết làm võ đức tướng quân
Truyền dẫn đường, thiên hạ nghe đồn việc ấy đều rủ nhau đi xem
Văn Vương dẫn các quan đến gần Bản Khê
Rồi đều xuống ngựa đi bộ
Xa thấy dáng Khương Tử Nha đang ngồi câu trên thạch bản
Khương Tử Nha thấy vua đến bẻ thi lễ
Văn Vương nói
Chậm ái mộ tiền sinh đã lâu
Đã đến đây một lần mà không gặp mặt
Chậm sẽ thấy mình có lỗi, không biết người hiền
Nên ăn chay 3 bữa, tắm gội sạch sẽ, đến đây cậu ra mắt
Khương Tử Nha lật đặt quỳ mọp dưới đất tạ tội
Và dẫn Văn Vương về nơi túc liệt tranh
Đến nơi, Khương Tử Nha sụp lại một lần nữa
Văn Vương đáp lễ và nói
Chậm nghe tiếng cao minh, nhưng chưa gặp mặt
Hôm nay hân hạnh được tương phùng
Chính tiên sinh làm ơn chỉ giáo Chậm đôi điều về dân nước
Tử Nha khiêm nhượng nói
Tôi ngư phổ già cả, không tài trí gì hết
Võ không đủ dẹp loạn, văn không đủ trị dân
Nhờ ơn Đại Vương đoái thương sợ đền ơn không đẳng
Văn Vương chuyển dân lễ vật tặng cho Khương Tử Nha
Rồi mời Tử Nha lên xe rồng nước về chiều
Tử Nha tử chối lỗi đạo quân thần, Văn Vương nói
Ấy là lòng chậm kính người hiền, xin tiên sinh chớ ngại
Tử Nha một mực chối tử
Nhất thiết không chịu ngồi chung xe với Văn Vương
Táng nghỉ sanh nói
Hiền sĩ đã giữ lễ như vậy
Thì xin mời hiền sĩ lên ngựa vậy
Tử Nha thuận tọng lên ngựa theo hầu
Cùng đi về chiều với các quan văn võ
Lúc bấy giờ, Tử Nha đã 80 tuổi
Văn Vương rước Tử Nha về đến Tây Kỳ
Trăm họ ai thấy đều cũng mến đức
Vào đền, Văn Vương phong Tử Nha làm thửa tướng
Tử Nha lại tạ ơn
Văn Vương chuyển mở tiệc đại
Đằng vua tôi hoan hỉ
Tử Nha lãnh chức trị nước rất yên
Trị dân phải phép, thiên hạ đều tổng phục
Quân tướng đều kính vi
Đến ngày Văn Vương sắp lìa trần
Cũng dặn do con trai cơ phát
Rằng hãy gọi Tử Nha bằng thượng phụ
Vì thừa tướng là người thay mặt cha
Chúng ta có thể thấy ngạc nhiên
Nếu vua muốn yêu cầu một người dân bình thường vào chiều
Thì chẳng phải chỉ cần ra lệnh là được rồi ư
Lại phong quan chức thì người ấy chắc hẳn phải chấp thuận
Vì sợ hãi giữ uy quyền của vua
Và vì danh lợi bổng lộc
Việc gì phải nhiều hình thức lễ nghi như thế
Nhưng thực tế thì người có đức, có chính khí
Thường chỉ kính phục người ta vì đức độ
Chứ không phải vì quyền lực hay lợi ích
Trên thực tế, Tử Nha đã từng bỏ chủ vương mà đi
Dù chủ vương đã ngộ ông khá tốt
Văn Vương không biết điều này
Nhưng ông hiểu được đạo lý quân vi thần cương
Vua là diệt mối của bể tôi
Đến một hôn quân vô đạo
Như chủ vương cũng hiểu lễ nghi quân thần
Khi Đắc Kỳ muốn làm hại giả phu nhân
Vợ của Võ Thành Vương, Hoàng Phi Hổ
Cô ta đã tìm cách khơi gợi sắc tâm của chủ vương
Bằng cách hỏi chủ vương rằng
Bệ hạ thấy nhan sắc của giả phu nhân chưa?
Chủ vương nói
Sao ai khanh lại trái lẽ như vậy?
Vua có bao giờ được quyền thấy mặt vợ của bể tôi?
Trên thực tế, lễ nghi phép tắc
Không phải là được đặt ra dành riêng cho người dân
Hoặc kẻ dưới
Mà bậc quân vương cũng càng cần phải giữ lễ
Để làm vương cho dân chúng
Vua chủ biết phép tắc
Rằng vua không được phép thấy mặt vợ của bể tôi
Nhưng rồi vẫn bị Đát Kỳ
Dùng lời lễ mê hoặc
Khiến tính háo sắc nổi lên
Ông ta quyết định tìm cách thấy mặt giả phu nhân
Và ép bà uống rượu
Khiến bà cùng đường phải nhảy từ lầu cao xuống
Để giữ trinh tiết với chồng
Vì đâu một ông vua
Có đủ bá quan văn võ tài giỏi
Nước nhà yên vui
Bản thân cũng có tài năng nhất định
Và hiểu biết đạo lạc vua
Lại chọn con đường vong quốc như thế
Câu hỏi này cho đến nay vẫn là một ẩn số
Mà chưa ai lý giải được hoàn toàn
Chúng ta thấy rằng
Nếu người có quyền lực
Lại không dùng quyền lực để áp bức người khác
Mà dùng lễ nghĩa để đối đải
Dùng nhân đức để cảm hóa
Thì người dưới sẽ thành tâm kính trọng và phục tùng
Còn nếu
Chỉ dựa vào quyền lực hay sức mạnh
Mà buộc người khác phải nghe theo
Thì ở trong người dân
Có lẽ chỉ là một tên thất phu
Có làm vua thì cũng là hôn quân vô đạo
Trong truyền thống còn có câu
Uy vũ bất năng khuất
Uy quyền vũ lực cũng không thể khuất phục
Thể hiện tinh thần mạnh mẽ hiên ngang của một người
Chỉ làm theo lẽ phải
Không khuất phục trước bạo lực và cường quyền
Vì thế
Một ông vua lấy lễ đối đải với thần tử
Không chỉ là hình thức khiến người ta cảm phục
Mà còn biểu hiện sự nhân nghĩa của vị vua ấy
Đó mới là gốc của đức hạnh
Là điều giúp ông có được lòng người
