Hành Trình TRỖI DẬY Và SUY TÀN Của Thiết Giáp Hạm: Kỷ Nguyên Của Những Pháo Đài Kim Loại
Các trận hải chiến vào đầu thế kỷ XX đã đánh dấu sự phát triển của hải quân trong suốt nhiều thập kỷ Phải chăng quốc gia nào sở hữu nhiều thiết giáp hạm sẽ được coi là bậc thầy bất khả chiến bại trên hải đồ thế giới? Những pháo đài kim loại khổng lồ Những tử thần sinh ra từ biển rộng Sự trỗi dậy và suy tàn của kỷ nguyên thiết giáp hạm đã xoay chuyển cục diện chiến tranh thế giới mạnh mẽ ra sao? Đừng rời mắt khỏi màn hình, bởi vì tất cả sẽ được giải mã trong video ngày hôm nay. ------------------------ ▶ ‘Kiến Thức Quân Sự’ là Kênh cung cấp cho các bạn những tri thức, hiểu biết chung về tình hình quân sự, chính trị trên thế giới. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ email: [email protected]
Các trận hải chiến vào đầu thế kỷ 20 đã đánh dấu sự phát triển của hải quân trong suốt nhiều thập kỷ.
Phải chăng quốc gia nào sở hữu nhiều thiết giáp hạng sẽ được coi là bậc thầy bất khả chiến bại trên hai đồ thế giới?
Những pháo đài kim loại khổng lồ, những tử thần sinh ra từ biển rộng.
Sự trôi dậy và suy tàn cuộc kỷ nguyên thiết giáp hạng đã xoay chuyển cục diện chiến tranh thế giới mạnh mẽ ra sao?
Đừng rơi mắt khỏi màn hình bởi vì tất cả sẽ được giải mã trong video ngày hôm nay.
Vào những năm 80 của thế kỷ 19, pháo bắn ra đạn nổ hay đạn cháy đã trở thành mối đe dọa khôn lường dành cho các tàu chiến làm bằng gỗ thường thấy lúc bây giờ.
Và loại vũ khí này đã nhanh chóng phổ biến sau sự ra đời của pháo 203mm như là một loại vũ khí tàu chiến tiêu chuẩn của Pháp và Mỹ vào năm 1841.
Dù tàu vỏ gỗ cũng chịu đựng đạn pháo khá tốt, nhưng sự phát triển của đạn nổ công suất cao đã khiến việc thiết kế vỏ giáp bọc sắt cho tàu chiến là vô cùng cấp thiết.
Năm 1859, Hải quân Pháp đưa vào sử dụng chiếc tàu vỏ sắt đầu tiên trên thế giới mang tên Glory.
Trái tim của con tàu là 8 động cơ nồi hơi đốt bằng than, công suất 2.500 mã lực.
Bên cạnh đó còn 3 cột buồn dự phòng trong thời đại mà người ta không tin tưởng hoàn toàn vào máy hơi nước.
Sự đặc biệt của Glory đương nhiên là lớp vỏ sắt với chỗ dày nhất lên tới 120mm, bọc ngoài thân gỗ dày 430mm.
Chúng được quảng cáo là có thể chống lại sự cổng phá của những loại pháo hạm hạng nặng bắn đạn nổ vốn dễ dàng xuyên thủng các tàu vỏ gỗ lúc bấy giờ.
Sự kiện này đã đánh dấu một bức ngoặt lớn cho nền công nghiệp đóng tàu thế giới.
Sòng sòng với đó công nghệ chế tạo vũ khí đã đạt được những tiến bộ vượt bậc cho phép chế tạo những khẩu pháo lớn hơn và bắn xa hơn nữa.
Đến năm 1860, Hải quân Hoàng gia Anh đưa vào sử dụng tàu khu trục vỏ sắt đầu tiên của họ mang tên HMS Warrior.
Tàu có lượng dãn nước toàn tải tới 9.284 tấn.
HMS Warrior đã tạo tiên đề cho sự phát triển của các tàu chiến có lượng dãn nước ngay càng lớn hơn về sau.
Hải quân Hoàng gia Anh tiếp tục dẫn đầu trong việc phát triển các tàu chiến ngay càng khủng hơn.
Họ cùng Pháp khởi động một chương trình chế tạo tàu bọc sắt mới cũng như chuyển đổi các tàu chiến chân vịt hiện có thành những tàu hộ tống bọc sắt.
Trong vòng 2 năm, Ý, Áo, Tây Ban Nha và Nga đều đặt hàng các loại tàu chiến bọc sắt này.
Trận Hampton Roads trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ là lần đầu tiên các chiến hạ bọc sắt giao chiến với nhau.
Đến giữa những năm 1870, thép được sử dụng làm vật liệu chế tạo cùng với sắt và gỗ.
Thiết giáp hạm Reductible của Hải quân Pháp hạ thủy vào năm 1876, trở thành thiết giáp hạm đầu tiên trên thế giới sử dụng thép như vật liệu chế tạo chủ yếu.
Đến năm 1890 thì họ đưa vào sử dụng loại tàu chiến có tên là tiên thiết giáp hạm.
Các bạn có thể thấy chúng là những con tàu có vỏ thép dày, trang bị pháo hỗn hợp các cỡ trên những thác pháo xoay và không có buồm.
Với lượng dãn nước giao động từ 15.000 đến 17.000 tấn.
Từ khi ra đời thì loại tàu chiến này thực sự đã trở thành những cỗ máy chiến tranh đáng sợ.
Những phát đạn bắn ra từ khẩu đại pháo có sức mạnh hủy diệt vô cùng ghê gớm.
Các nước lớn trên thế giới đua nhau xuất xưởng những chiến hạm mới với lượng dãn nước lớn và vũ khí mạnh hơn.
Trong suốt thế kỷ 19, sức mạnh của một lực lượng hải quân quyết định bằng độ hoanh tráng của những chiếc chiến hạm.
Đến năm 1906, người Anh tiếp tục khẳng định sự thống trị đại dương với sự ra đời của chiến hạm HMS Dreadnought.
Đây là chiếc thiết giáp hạm đầu tiên của thế giới.
Nó đã tạo ra một cuộc cách mạng trong thiết kế tàu chiến khi kết hợp cả pháo cỡ nòng lớn, pháo cỡ nòng nhỏ
cho phép tăng cường sức mạnh tấn công và phòng thủ.
HMS Dreadnought đã khơi màu cuộc đua thiết giáp hạm trong nửa đầu thế kỷ 20.
Các cường quốc hải quân bắt đầu chạy đua để chế tạo Dreadnought của riêng họ.
Việc sở hữu những thiết giáp hạm hiện đại không những là cần thiết cho sức mạnh hải quân,
mà cũng giống như vũ khí nguyên tử ngày nay, chúng đại diện cho vị thế của một đất nước trên thế giới.
Đức, Pháp, Nga, Ý, Áo và Hoa Kỳ, tất cả đều khởi động những chương trình thiết giáp hạm.
Trong khi, các cường quốc hạng 2, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Argentina, Brazil và Chile
đã đưa vào hoạt động những thiết giáp hạm được chế tạo tại các xưởng đóng tàu của Anh và Mỹ.
Vào những năm chiến tranh thế giới lần thứ nhất, những thiết giáp hạm đã chứng tỏ sức mạnh làm chủ cuộc chiến.
Tuy nhiên, nó cũng đã phô bày sự mong manh của thiết giáp hạm đối với những vũ khí rẻ tiền.
Tháng 9 năm 1914, mối đe dọa tiêm tàng của tàu ngầm U-boat của Đức đối với tàu chiến chủ lực
được xác nhận bằng các cuộc tấn công thành công nhắm vào các tàu tuần dương Anh.
Đặc biệt là việc 3 tàu tuần dương bỏng thép bị đánh chìm bởi tàu ngầm Đức U-9 trong vòng chưa đầy 1 giờ.
Người lồi cũng là một mối đe dọa nguy hiểm khác,
khi một tháng sau đó, chiếc siêu thiết giáp hạm của Anh là HMS Odyssey vừa mới được đưa ra hoạt động
đã trúng phải mình và bị chìm.
Trong những lần giao tranh sau đó, hàm đội Đức thoát khỏi hỏa lực Anh quốc áp đảo bằng cách ra lệnh
cho tàu tuần dương và tàu khu trục Đức áp sát các thiết giáp hạm Anh,
buộc chúng phải rút lui để tránh nguy cơ tấn công bằng người lồi.
Thêm những cuộc tấn công bằng tàu ngầm suýt đánh chìm thiết giáp hạm và tổn thất về tàu tuần dương
đã dẫn đến nỗi lo ngại ngày càng lớn trong Hải quân Hoàng gia về sự mong manh của thiết giáp hạm.
Sau khi Thế chiến thứ nhất kết thúc, thiết giáp hạm bước vào giai đoạn giữa 2 cuộc đại chiến thế giới.
Trong khi những người chiến thắng không bị giới hạn bởi hiệp ước vừa xài,
thì Hải quân của nhiều cương quốc đã bị che nét đến tan tác sau chiến tranh.
Đối mặt với viên cảnh của một cuộc chạy đùa vũ trang Hải quân với Anh và Nhật Bản,
nên Hoa Kỳ đã nhiệt tinh vận động cho một sự thỏa thuận hạn chế trong Hiệp ước Hải quân Washington vào năm 1922.
Hiệp ước này giới hạn số lượng và kích thước của thiết giáp hạm mà mỗi cương quốc có thể sở hữu
và yêu cầu Anh quốc chập nhận sự ngang bằng với Hoa Kỳ cũng như là từ bỏ sự liên minh với Nhật Bản.
Hiệp ước Washington được tiếp nối bởi một loạt các hiệp ước Hải quân sau đó.
Tuy nhiên, chúng chính thức mất hiệu lực khi Thế chiến thứ hai nổ ra,
nhưng sự phân loại các lớp tàu mà các bên thỏa thuận vẫn còn được áp dụng,
có nghĩa là có ít thiết giáp hạ mới được hạ thủy trong giai đoạn 1919 đến năm 1939.
Họ ngăn cả sự phát triển bằng cách đặt ra giới hạn tối đa cho trọng lượng của các con tàu,
khiến cho các thiết kế như là lớp N3 của Anh, lớp South Dakota thứ nhất của Mỹ và lớp Kii của Nhật Bản không bao giờ bước ra khỏi bản vẽ.
Những thiết kế được đưa ra hoạt động trong giai đoạn này được gọi là những thiết giáp hạm hiệp ước.
Kỳ nghỉ đóng tàu do những hiệp ước hải quân gây ra đã khiến vị trí chiến lược của thiết giáp hạm thay đổi.
Việc phát triển máy bay ném bom chiến lược khiến cho lực lượng hải quân không còn là phương tiện duy nhất thể hiện sức mạnh trên chiến trường
và việc phát triển các tàu sân bay làm cho các thiết giáp hạm có một đối thủ tranh giành các nguồn lực dành cho việc chế tạo các tàu chiến chủ lực.
Tuy nhiên cuộc đua thiết giáp hạm đã lên đến đỉnh điểm trong chiến tranh thế giới thứ 2.
Các thiết giáp hạm như Bismarck của Đức, Iowa của Mỹ, King George V của Anh, Nakato của Nhật Bản
là những cỗ máy chiến tranh là tử thần dèo rắc nỗi kinh hoàng cho bất kỳ thù thủ nào đối mặt với chúng.
Chúng sử dụng pháo hạm cỡ nòng từ 360 đến hơn 400mm với những đòn tấn công rung chuyển cả biển khơi.
Bismarck là thiết giáp hạm lớn nhất từng được Fascist Đức chế tạo.
Hạ thủy vào ngày 14 tháng 2 năm 1939 và được coi là tàu chiến uy lực nhất ở châu Âu khi đó.
Nó được trang bị 8 khẩu đại bác 380mm và khoảng 50 khẩu pháo nhỏ hơn.
Thần tàu được bọc lớp vỏ giáp dày 320mm để chống đạn pháo xuyên vào trong tàu.
Với tốc độ tối đa 30 hải lý một giờ, Bismarck là một trong những thiết giáp hạm nhanh nhất ở thời điểm đó.
Thế nhưng nó lại không thể chạy trốn khỏi số phận của mình.
Vào tháng 5 năm 1941, người Anh đã cùng quân đội của mình bao gồm thiết giáp hạm, tàu sân bay
và những máy bay ném ngư lôi Swordfish hợp vây tiêu diệt,
chính thức chấm dứt chuỗi ngày vang danh thiên hạ của thiết giáp hạ Bismarck.
Tuy nhiên, thiết kế của loại khí tài này chỉ thực sự lên đến đỉnh cao
khi có sự ra đời của siêu thiết giáp hạm lớp Yamato của Nhật Bản.
Yamato có lượng dãn nước toàn tải tới 72.000 tấn.
Ngoại trừ tàu sân bay, nó là chiến hạm lớn nhất từng được chế tạo trong lịch sử.
Siêu thiết giáp hạm này được vũ trang với 9 pháo 460mm, 12 pháo 155mm, 12 pháo 127mm,
24 pháo 25mm và 4 súng máy 13.2mm.
Người ta ví Yamato như một pháo đài bất khả chiến bại trên biển.
Thế nhưng, thiết giáp hạm là những vỗ máy chiến tranh không đối thủ trên biển
nếu chúng ta nhìn vào lượng dãn nước và hệ thống vũ khí.
Tuy nhiên, sự hành tráng về độ to và sức mạnh hỏa lực không giúp cho thiết giáp hạm an toàn hơn.
Trái lại, còn là điểm yếu trí tử.
Sự phát triển mạnh mẽ của các máy bay chiến đấu bổ nhào, mang bòm và ngư lôi
đã biến những cỗ máy chiến tranh khổng lồ trên biển thành những miếng mồi ngon.
Do kịch thước quá lớn, các thiết giáp hạm trở nên nặng nề và chậm chạp.
Số lượng lớn các pháo phỏng không lắp trên tàu không giúp chúng ngăn cản được cuộc tấn công của các máy bay.
Bên cạnh đó, các tàu ngâm trang bị ngư lôi có thể dễ dàng nhấn chìm những thiết giáp hạm khổng lồ một cách đơn giản.
Vào ngày 21 tháng 11 năm 1944, thiết giáp hạm khổng lồ EJN Kongo của Nhật Bản
bị tàu ngâm USS Sea Lion của Mỹ đánh chìm ở eo biển Đài Loan đã cho thấy tính dễ tổn thương của nó.
Hay trong trận đánh Tango ở mặt trận Thái Bình Dương,
sự thiết giáp hạm Yamato trở thành con mồi trơ trọi giữa bầy sói các máy bay Mỹ.
Công máy chiến tranh nặng 72.000 tấn của Nhật Bản đã cố gắng cơ động và chống cự
nhưng vẫn chúng 6 quả bom cùng 11 ngư lôi.
Nó phạt nổ và chìm vào ngày 7 tháng 4 năm 1945.
Chính sự kiện này đã báo hiệu sự suy tàn của thiết giáp hạm.
Nhưng nằm cuối chiến tranh thế giới lần thứ 2,
một thứ vũ khí khác cực kỳ nguy hiểm đang được phát triển là tên lửa chống hạm có điều khiển.
Chúng có tầm bắn xa, độ chính xác cao, nghiệm nhiền là có thể tiêu diệt gọn bất kỳ tàu chiến nào.
Tên lửa chống hạm P-15 Thermis phóng đi từ tàu chiến Ai Cập đã đánh chìm tàu khô trục Eilat của Israel
đã báo hiệu sự thay đổi phương thức tác chiến hải quân.
Sau thế chiến thứ 2, thì các thiết giáp hạm và tuần dương hạm hạng nặng
dần rút khỏi biên chế hải quân các nước mà không có thêm bất kỳ thiết kế mới nào ở thể loại này.
Năm 1992, Iowa, lớp thiết giáp hạm cuối cùng của thế giới đã ngừng hoạt động,
đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên thiết giáp hạm.
Hiện tại thì các bạn có thể gặp lại một trong số chúng nếu đến Mỹ du lịch,
đặc biệt là USS Iowa, chiếc thiết giáp hạm lớn nhất, mạnh nhất mà hải quân Mỹ từng chế tạo.
Nó đã trở thành một bảo tàng nổi thuộc Pacific Battleship Center, tọa lạc tại Port of Los Angeles.
Trong số các bạn ở đây, ai đã từng đến tham quan con tàu thiết giáp nổi tiếng này rồi?
Hãy chia sẻ chuyến hành trình thú vị của bạn cho mọi người cùng biết.
Đừng quên nhấn nút đăng ký và chuông thông báo để không bỏ lỡ video mới nhất từ Kiến Thức Quân Sự.
Còn bây giờ, Trung Hiếu xin chào và chúc các bạn có một ngày an lành!