[0040]-[Sử thi Đẻ đất đẻ nước. Chương 28. Phần 1_ Lo xống, lo áo _ Trai Xứ Mường]-[cYFljY5hhoA].mp4

Hoa Tuyết Mai
103 người theo dõi
4 Lượt xem video·2 thg 12, 2024
Sự thi Đẻ đất đẻ nước
Trường hai tám
Phần một
Lo sống lo áo
Đất chú đã sang, đất mưởng đã giàu đã có.
Lúc đó, chú chương mưởng nước,
Muốn rước vua về, kinh kỳ kẻ trợ,
Muốn đưa vua về, đồng trì tam quan.
Nhưng vua chưa có áo đỏ quần trùng,
Chưa có dây thắt lưng xanh bằng gấm,
Chưa có khăn lộ màu gà,
Chưa có mũ hoa đo đỏ.
Mưởng phải đi tìm người ở,
Đi tìm đứa biết rệt vại hái dâu,
Ở đất hang hao hang hạp.
Nhà lang liền sai mụ rật cãi rành,
Lành con khôn cãi khéo,
Đi tìm người rệt vại có mẹo,
Người khéo tay rệt tơ,
Ngày mưa thâm thâm,
Mụ rật cãi rành cầm dao đi ra cửa bến,
Đi đến cửa rừng,
Sậm tối đến đá hang hao hang hạp,
Tối mặt đến hang hạp hang hao.
Mụ hỏi thăm đứa đi câu đầu bến,
Cả đứa đi bắt nhệt đầu rừng,
Rằng,
Các cháu cho mụ hỏi đàng,
Lối vào nhà lang rệt vại,
Ngõ nhà chị gái hái dâu,
Rẽ ngõ nào lối nào hỡ các cháu.
Đứa đi câu đầu bến,
Đứa bắt nhệt đầu rừng,
Bảo,
Mụ hãy vào ngõ rừng sến,
Đi đến ngõ rừng lim,
Có một đàn chim xanh đầu ngõ,
Chim hoa chuối,
Chầu cửa chầu nhà.
Trong nhà rệt vại ẩm ẩm,
Ấy là nhà hái dâu,
Khéo chăn tầm,
Béo kén.
Mụ rật cãi rành đi đến,
Lén lén đi vào,
Chào lang ông ở cửa thang,
Chào lang bà ở cửa sổ gian khách.
Mụ thưa,
Mụ nói,
Chú tôi đã giàu đã sang,
Lang nhà tôi đã giàu đã có,
Mụ muốn đưa vua về kinh kỳ kẻ trợ,
Muốn rước vua về đồng trì tam quan,
Nhưng vua chưa có áo lụa,
Quần trùng,
Chưa có dây thắt lưng xanh đỏ,
Chưa có khăn lụa màu gà.
Mụ còn cho tôi đến với lang,
Kéo sợi rệt vại,
Lang bà hái dâu kéo kén,
Dạy cho cách hái dâu kéo cầm,
Cách rệt gấm lành sợi mát tay.
Lang bà nói ra vội vội,
Ta cho nhà lang một cây nho nhỏ,
Đưa về trồng quanh vườn nhà,
Trồng ra nương ra rẫy,
Và ta cho một trái,
Vàng vàng là trái tầm,
Đen đen là trái dâu,
Để lâu trái sinh trái nở.
Nở ra con bướm bạc,
Nở ra con bướm tơ,
Bướm bạc đẻ trứng gà,
Bướm tơ thì kéo sợi kéo kén.
Mụ giật cái giành,
Lành con khôn cái khéo,
Được mẹo hái dâu,
Được câu kéo tơ kéo kén.
Nghe rõ chuyện,
Mót được việc,
Được phần,
Liền trái chân trở về,
Quay chân mau về mường.
Một hôm,
Chu chương mường nước,
Sậm tối,
Đánh hai hồi cồng ba,
Sáng ra,
Đánh ba hồi trống chín.
Gọi người phải đến,
Hẹn mường kéo sang,
Người đứng sân nhà lang,
Chật sản nhà chú.
Nghe mụ giật cái giành,
Lành con khôn cái khéo,
Truyền mẹo hái lá dâu,
Truyền bảo câu kéo tơ kéo kén.
Nghe tường tỏ chuyện,
Chân con tầm,
Rồi nhà lang nổi ba hồi cồng năm,
Mường ẩm ẩm kéo lên đồi bái,
Nối chân người đi đồi cao,
Phát quang ba thung lũng,
Phát bẫy rẫy thung dài.
Cùng mụ giật cái giành,
Lành con khôn cái khéo,
Trồng dâu xanh lá,
Lúc đó người đi chặt tre cạ,
Kẹ thì ngã cây tre non.
Trẻ lạc tan đi tan lại,
Làm trại cho kén tơ,
Làm qua trở cho kén bạc.
Nửa ngày tầm cắn xác,
Tầm bạc chui ra,
Đòi ăn lá dâu ngà, dâu ngọt.
Mường nước kéo nhau đi trọn,
Nhột nhột kéo đi hái lá dâu xanh.
Nửa ngày tầm cắn xác,
Tầm bạc chui ra,
Đòi ăn lá dâu ngà, dâu ngọt.
Mường nước kéo nhau đi trọn,
Nhột nhột kéo đi hái dâu xanh.
Mang dâu về rắc quanh đàn tầm.
Được ngày râm tháng mát,
Ngày tốt tháng lành,
Tầm dậy bỏ quanh nông lá,
Bỏ qua bỏ lại qua bờ.
Nhã ra sợi vàng vàng,
Nhã luồng tơ ống ống.
Rồi, mường dọn tơ một tháng,
Gánh tơ rạng chín ngày.
Mua giặt cái giành cho hay,
Bày bảo cho biết.
Đưa tơ ra suối đem sát,
Giặt nỏi tơ cho trong,
Nghe lời mụ, người gánh tơ ra sông.
Tơ rải vàng cả bến,
Sắc tơ rọi,
Đến nhà Thủy Phụ Long Vương.
Vuôn nước sai cá sông lên cướp,
Lên giật, cả mường mọi mệt.
Tơ hết trụi,
Gánh trơ vơ.
Quay về mường sợ hãi,
Trở lại đất buồn buồn.
Lúc ấy, miệng con tầm hay thưa,
Lòng con tầm,
Cái tơ hay nói, rằng,
Tơ tôi đã rối,
Lõi tôi hãy còn đầy,
Từ nay về sau,
Tôi xin đẻ nên đẻ kén.
Tơ sẽ bén nên cuộn,
Uốn lên vòng kén vàng,
Cuộn nên nàng kén tơ.
Con người muốn giành sợi tơ thì phải lo,
Nấu nồi nước bỏ kén vào,
Lấy đũa sâu sợi lên mà rút,
Được sợi tơ bình chắc,
Quần áo mặc sẽ bền.
Nói xong,
Con tầm lại bò lên miệng non,
Bò vòng vòng đi ra bụi chuối.
Bèn trăng tơ vội vội,
Nhạ sợi tơ vội vàng.
Cho thân tầm sơ sắc,
Mắc tổ kén ra cành ra lá.
Nghe lời tầm,
Mường nấu một nồi nước to,
Đổ tổ kén vào luộc,
Buộc sợi tơ lôi ra.
Trăng tơ khắp nhà khắp lối,
Mắc tơ vào cung cửi.
Mũi giật cái giành, giệt lối, giệt lang.
Đưa con thoi dọc,
Thôi ngang,
Chân đạp rằng rằng miết miết.
Vào giệt một tháng,
Mũi giật cái giành, lành con khôn cái khéo.
Ôm quạt quẹo giữa nhà,
Nhưng đã giệt xong tâm lộ vằn hoa.
Giệt xong nốt,
Sải gấm nhà trơn trơn bóng bóng.
Lúc đó,
Mường nước đi đón
Mũi dạ dần về cắt quần.
Võng Mũi dạ dần về cắt áo,
Cắt khăn, để vua ra
Coi binh, coi mường.
Nhưng miệng Mũi dạ dần hay ăn,
Thân Mũi dạ dần hay mặc.
Mũi còn đòi ăn thịt con trâu trật cổng,
Uống bảy vạc rượu siêu,
Mặc áo điều quần đỏ.
Đòi ba bồ thóc giống,
Đòi chín ống mương thóc chắc.
Chu chương mường nước đã ưng, đã sắm.
Chiệu tám tiếng, mười lời.
Mũi dạ dần đã ra giữa trời,
Khấn ma trời, ma tiên.
Rồi mới quay chân lên bầu cửa,
Trở chân vào nhà,
Ngồi ở kèn xa.
Cắt quần ba áo bảy,
Máy chân,
Máy quần bảy áo bông vang.
Cắt dây thắt lưng xanh vằn gấm,
Máy khăn lụa màu gà.
Lúc ấy,
Quần áo máy đã xong,
Mũi dạ dần răng lên cho vua ngắm.
Vua ngắm nghĩa thật ưng,
Mặc thử quanh lưng,
Đã vừa, đã chịu.
Chu chương mường nước nhìn vua tốt áo.
Người trong cửa, trong nhà,
Khen vua đẹp quần.
Ai cũng tấm tắc, công Mũi dạ dần.
Ai cũng biết ơn nàng giật cãi rành.
Lành con khôn cãi khéo,
Chẳng hề nề ốm yếu,
Chẳng miếu máu gầy hơn.
Trăm tuổi dốc lấy một ngày,
Lo sẵn áo máy quần cho vua được mặc.
Dạy cho chu chương mường nước biết làm.
Đã có quần trùng áo gấm tua khăn,
Bây giờ chưa có ngai có kiệu.
Mường nước đâu chịu khiêng vua ngồi không.
Chu chương chẳng bằng lòng
Để vua đi cáng.
Lại muốn sắm kiệu con rồng,
Ngai đùa,
Cho nên vua chưa được đi được đến.
Đất kinh kỳ kẹ trở,
Đất đồng trì tam quan.
Cây muốn gió rung lá,
Cá muốn nước rung vây.
Con người muốn đưa vua đi,
Có ngai có kiệu.
Nên chuyện lại kể về sau.
Mường khó có nghe mường giàu.
Làng neo hỏ làng đông.
Bạo nhau cùng đi làm ngai làm kiệu.
