ĐẠI VẬN HÀ - KỲ QUAN TRỊ THUỶ CỦA NGƯỜI TRUNG HOA VĨ ĐẠI TỚI MỨC NÀO?

Về cội nguồn
451 người theo dõi
#vecoinguon
#battlecry #tamquoc #lichsutrunghoa
Fanpage chính thức: / battlecry.nguoikesu
Một số tư liệu được sử dụng trong video thuộc về các chủ sở hữu đáng kính. Mọi vấn đề liên quan đến bản quyền, vui lòng liên hệ: [email protected].
Some of the materials used in the video belongs to the rightful owners. All Copyrights related issues should be sent to [email protected]. Thank you.
Được người Trung Hoa giải công xây dựng và thậm chí là từng trôn vũ thân xác trong suốt hàng ngàn năm
không kém gì vạn lý trưởng thành.
Là công trình sống còn cho sự tồn tại và banh chướng của các vương chiểu Trung Hoa
trong xuyên suốt triều dài lịch sử.
Là mạch sống kinh tế, là rễ cây bành chướng, là các tuyến đường giao thương
giúp kiến tạo nên một nền văn minh Trung Hoa rực rỡ.
Thế nhưng khác với một vạn lý trưởng thành đã trở thành huyền thoại
được thế giới sớm biết đến và hết lời cạ ngợi
thì siêu công trình này lại không nhận được một sự tôn trọng đúng mức.
Để tới mức mà ngay chính người Trung Quốc trong một thời gian dài
còn lầm tưởng rằng các con đường thủy to, rộng, nối các tỉnh thành Bắc Kinh, Thiên Tân
Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tô và Chiết Giang là các con sông tự nhiên.
Và đến tận năm 2014, sau khi được công nhận là di sản văn hóa thế giới
thì tên tuổi và tâm vóc của hệ thống thủy lợi Đại Vận Hà
mới được cả thế giới biết đến trong sự sửng sốt.
Không thể ngờ được rằng trong thời đại mà kỹ thuật còn thô sư
người Trung Quốc lại có thể tạo nên một thiên lý trưởng cử
phục vụ cho sự phát triển của các vương chiều và toàn bộ nền văn minh Trung Hoa cho đến tận bây giờ.
Người Trung Quốc thông qua những tích chuyện xưa từ cách đây hơn 4 ngàn năm trước
kể về việc vua Thuấn sai ông Cổn, trị Thủy
đã cho thấy rằng từ rất sớm họ đã hiểu rõ mấu chốt đầu tiên
để một nền văn minh tồn tại và phát triển nằm ở một nền nông nghiệp hùng mạnh.
Mà muốn có nền nông nghiệp hùng mạnh thì trị Thủy để phục vụ tứ tiêu sẽ là yếu tố sống còn.
Và với việc con trai ông Cổn là đại vũ thay cha đảo Kinh mà dẹp được mối họa Thủy Tài
Người Trung Quốc cổ đại cũng từ sớm đã truyền đặt phát trò của Kinh Dạch trong cuộc chiến dài rằng đó.
Thay vì chặt đứng giọng nước, tốt hơn hết là hãy thuận theo thế nước mà để nước thoát đi.
Phát hiện này đã giúp ông được ghi công đầu, khai sinh nền kỹ thuật đảo Kinh
cũng như toàn bộ nền văn minh Trung Hoa là vì vậy.
Dần dần trong quá trình phát triển, người Trung Quốc cũng nhận ra rằng
những con Kinh không đơn thuần chỉ mang chức năng trị Thủy, cải tạo nông nghiệp
với sức mạnh nâng đỡ hiếm có thứ gì bị kịp của nước
và trò làm các tuyến đường giao thông của nó cũng là không thể bàn cái.
Thậm chí với sức mạnh sánh ngang hàng chục vạn định mã
một khi chiến tranh nổ ra, các con Kinh này cũng sẽ là những thứ vũ khí vô hình cực kỳ đáng sợ.
Dùng các con Kinh để truyền quân hay thậm chí là dẫn nước, mượn sức nước để tấn công kẻ địch
đã sớm trở thành các mưu mẹo được các nhà quân sự Trung Quốc từ thời Xuân Thủ áp dụng.
Như việc mà các viên tướng của Tần Quốc thường xuyên dùng các đào hào, dẫn nước
để làm ngập lột các thành trì khiến cho quân địch bên trong cạn lượng hay khó khăn trong chiến đấu
để rồi từ đó mà tiêu diệt.
Hay thời Tam Quốc cũng rất nổi tiếng với chiến công của Quách Gia
hiến kế dẫn nước sông Tứ Thủy vào thành Hạ Bì để dìm chết quần Lữ Bố
hay chiến công nước ngập Bạch Hà của Gia Khan Lượng
hoặc là phá đập, dìm chết 7 đạo quân của Quan Vũ trước Vũ Cấm.
Thế nhưng, người đầu tiên thực sự áp dụng nhuẩn nguyễn việc đào kênh để phục vụ quân sự
phải là Ngô Vương Phủ Sai, vị vua chiến binh hiếm có trong sự sách Trung Hoa.
Sau các đợt tiến quân lên phía Bắc để đánh bại hai nước Lỗ và Tề không hiệu quả
từ năm 489 trước Cổng Nguyên, Ngô Vương Phủ Sai nhận thấy việc bỏ thuyền bè
để hành quân lên bờ sẽ khiến binh sĩ nước Ngô mất rất nhiều sức chiến đấu.
Bởi vậy mà năm 486 trước Cổng Nguyên, Ngô Vương đã ra quyết định đào kênh Hàn Cầu
để kết nối sông Dương Tử và Hoài Hà từ vùng Dương Châu đến vùng Hoài Âm.
Hai điều khiến người ta phải sửng sốt đó là bằng cách nào mà Phủ Sai có thể hoàn thành con kênh
ra tới 200 km chỉ trong vòng có vài tháng.
Để trong kho hai năm là 485 và 484 trước Cổng Nguyên,
Quần Ngô đã có con đường để tượng tiệm đánh tể liên tục.
Càng đáng sợ hơn nữa là khi giờ đã hơn 2.500 năm trôi qua
thế nhưng nhiều đoạn của sông Hàn Cầu hiện vẫn còn tồn tại và đóng một vai trò quan trọng
trong hệ thống giao thông đường thủy của Trung Quốc.
Thực là một công trình đã đạt tới tầm thiên đời kỷ.
Thế nhưng quan trọng hơn hết, Hàn Cầu chính là tuyến đầu tiên định hình nên siêu hệ thống này
mà ngày nay chúng ta biết đến với cái tên Đại Vận Hà.
Được đà thành công ở trên, vua Phu Sai còn trót náo thêm một số quan cảnh nữa
với tham vọng tạo nên hệ thống đường xá quân sự liên hoàn giữa sông Dương Tử
và các con sông trên khắp đất ngô như hệ thống Nghi Thuật Tứ, hệ thống sông Hoài Hà.
Thế nhưng chỉ vì sát lầm không nghe lời của ngũ viên mà thả con hổ câu tiến về rừng nước Việt.
Năm 483 trước Cổng Nguyên, lợi dụng lúc Phu Sai học trưa hầu ở Hoàng Tri,
hòng tranh ngôi bá chủ với nước Tấn mà câu tiến đã mang quân đánh úp nước ngô.
Mười năm chiến đấu rỏng rã cuối cùng quân ngô thảm bại, Phu Sai đã phải tự vấn.
Kéo theo đó là tham vọng đào kênh để làm bá chủ thiên hạ của ông cũng tan thành bầy khói.
Khi các bạo chúa trở thành kiến trúc sư.
Dù vậy công lao đào kênh của ông vẫn được các thế hệ đời sau ghi nhận và học tập.
Các nước như Việt hay Sở cũng học theo ông mà đào kênh.
Thậm chí ở nước Tần xa xôi, Tân Thủy Hoàng còn bị mê hoặc trước món lợi khổng lồ từ các con kênh này.
Để nối ông còn chấp nhận trúng kế của nước Hàn khi để cho Trịnh Quốc,
ký sư thủy lợi chuyên nghiệp đầu tiên của Trung Hoa tới đào con kênh nối giữa sông Kính Hạ và Lạc Giang.
Đều rồi sau đó tương kế tiệu kế dùng chính con kênh dài 300 dặm này để cả tạo nông nghiệp của vùng quan trung.
Và nhờ đó có phần giúp nước Tần có thêm tiềm lực để sau này diệt 6 nước còn lại thống nhất Trung Hoa.
Tuần tự trong hơn 700 năm sau đó, hàng loạt các quan niệm trong sự phát triển của nền văn minh Trung Hoa
cũng bắt đầu nở rộn như trọng nông, lộ thông, tài thông, kỹ thuật tác chiến thủy binh đã nở rộn.
Trọng tâm của nó không gì khác đều xoay quanh sứ mệnh trị thủy.
Bởi vậy các vương triều và độ quân dù trong lúc thịnh hay lúc suy cũng đều phải giã sức xây dựng hệ thống thủy lợi
nhằm chuyển nguy thành an, biến các dòng nước từ thiên tai thành phước lành để phát triển đất nước.
Trong đó thì phát triển hệ thống kênh đảo có từ thời Xuân Thu đã trở thành một trọng tâm hàng đầu.
Từ thời Hán đến Tạp Quốc, Tấn, Ngũ Hồ Thập Lục Quốc và Nam Bắc Triều
hàng trăm con kênh đã được xây dựng dọc theo hai hệ thống sông Hoàng Hà và Dương Tử
nhằm phục vụ cho vô số mục đích như thoát lũ, phát triển kinh tế, giao thương, chuyển vận quân đội.
Đơn cử có thể kể tới hệ thống kênh Tàu của gia tộc họ Tàu thở Tam Quốc
dọc theo bờ bắc sông Dương Tử hay mương Hoàn Công thở Đông Tấn.
Được rồi không biết là vô tình hay cố ý, đến khi Nhà Tùy kết thúc thời kỳ Nam Bắc Triều vào năm 581
dọc theo hai con sông Hoàng Hà và Dương Tử, đầu đầu cũng có kênh đảo
không thiếu các tuyến kênh được kết nối với nhau để tạo thành các con đường giao thông
như giữa vùng Dương Châu với vùng Hoài Âm, vùng Lạc Dương đi vào sông Dương Tử rồi từ đó ra biển.
Và thêm một lần nữa, lịch sử lại khiến chúng ta phải bất ngờ
nếu như bão chúa Tân Thủy Hoàng là người đã khởi đầu cho hàng nghìn năm
người Trung Quốc xây dựng vạn lý trưởng thành để chống con sông lược phương Bắc
thì người đã kết nối các con kênh này thành một cuốc lộ đường thủy cho các tên Đại Vận Hà.
Hoài Âm thay lại là một vị hôn quân trong lịch sử Trung Hòa, mang tên Tủy Dạng Đế.
Năm 600 năm, ông giao cho Vũ Văn Khải mở rộng và nối liền tuyến kênh chắc quận
ngay thuộc Bắc Kinh, Hàng Châu với mục tiêu ban đầu là cung cấp nước, lương thực
và tuyến đường giao thông theo Hai Triều, Bắc Nam.
Đều rồi ấn tượng trước giá trị mà tuyến kênh này cùng nhiều con kênh khác đều lại.
Nhân đa chiến tranh ở Cao Lì, Giao Chỉ, Lâm ấp, Tủy Dạng Đế đã có một kế hoạch bất hủ
đó là dựa vào các con kênh đảo đã có để nối liền 5 con sông là Hải Hà, Hoàng Hà,
Hoài Hà, Tiên Đường và Sông Dương Tử.
Mục tiêu là nhằm tạo nên một mạng lưới đường thủy.
Trước mắt là để phục vụ cho các hoạt động quân sự như vận chuyển sức người, sức của
mở ra các tuyến giao thông tuần trả.
Còn về lâu về dài, đây sẽ là dòng sữa nuôi dưỡng Trung Hoa về mọi mặt.
Và để cụ thể hóa tam vọng này, Tủy Dạng Đế đã phải mất tới 6 năm
với hàng chục công trình khai thông và đảo mới trên khắp hệ thống kênh trước đó đều đặt trong 3 tuyến.
Phần phía Nam nằm giữa Sông Tử và Hàng Châu đều đặt tên là Giang Nam Hà.
Phần trung tâm của Đại Vận Hà kéo dài từ Dương Châu tới Lạc Dương.
Nó có thể được chia thành 2 phần. Phần nằm giữa Sông Dương Tử và Sông Hoài đều gọi là Sơn Dương Độc
với phần lớn đều xây dựng lại trên Quang Kinh từ thời Tiền Triều.
Phần thứ 2 được gọi là Thông Tế Cử nối liền Hoàng Hà với Hoài Hà.
Phần phía Bắc đặt tên là Vĩnh Tế Cử. Nó sẽ nối liền Bắc Kinh với Lạc Dương.
Đến khi được hoàn thành, tổng chiều dài của toàn bộ hệ thống kênh đảo đạt tới con số không tưởng
khoảng 2.500 km, tức là dài bằng độ dài của sông Hằng của Ấn Độ.
Nó trải qua Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tô và Chiết Giang.
Thông thường thì người ta trên nó thành 7 tuyến, từ phía Nam tới phía Bắc.
Chúng lần được được gọi tên là Giang Nam Vận Hà, Lý Vận Hà, Trung Vận Hà, Lỗ Vận Hà, Nam Vận Hà, Bắc Vận Hà và Thông Huệ Hà.
Dĩ nhiên, với một siêu công trình mà có thời gian hoàn thành ngắn thế vậy, số lượng nhân công phải bỏ ra phải là cực kỳ khổng lồ,
con số lên tới hơn 3 triệu người. Và cũng giống như thời của Tần Thủy Hoàng,
số lượng nhân công bỏ mạng trong công trình này cũng khủng khiếp không kém, khoảng 1,5 triệu người theo chính xử mô tả.
Số người thiệt mạng cùng ngân sách quá lớn đổ vào Đại Vận Hà đã góp một phần không nhỏ
Dòng sữa mẹ nuôi sống nền văn minh Trung Hoa
Kể từ đó, con kênh không có thay đổi gì nhiều, thậm chí trong một số thời điểm nó đã không còn được đánh giá đúng vai trò.
Các chiều của vua thời đường, thời tống chỉ ra sức duy trì chứ không thể mở rộng hay nối rải thêm.
Thậm chí là vào thời nhà Nguyên, vì sợ bị tập kích từ phía Nam do đã định đâu ở Bắc Kinh,
nên dòng trải của Đại Vận Hà bị mất mất 700km về phía Bắc do bị chuyển hướng ra biển tại vùng Sơn Đông.
Phải tới thời nhà Minh, khi Hoàng đế Minh thành tổ cho cải tạo, xây dựng lại vào khoảng những năm 1411-1415,
thì con kênh này mới không phục được như ban đầu và được sử dụng tiếp trong khoảng 400 năm tiếp theo.
Bước sang thế kỷ thứ 19 và thế kỷ 20, những biến động lịch sử và sự phát triển của công nghệ đường bộ và đường sắt
đã khiến cho con kênh bị cắt đứt nhiều đoạn, bị tắt ngén, ồ nhiếm hoặc bị bỏ khô hạn.
Phải tới khi Cộng hòa, nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, trước nhu cầu kinh tế trước mắt,
họ mới tiến hành các công việc tái thiết Đại Vận Hà.
Và đến tận những năm đầu 80 của thế kỷ trước, khi nỗi ám ảnh từ đại cách mạng văn hóa vô sản qua đi,
người Trung Quốc mới có dịp ngồi lại để cùng nghe cứu.
Và rồi nhận ra, suốt 2.500 năm qua, Đại Vận Hà là bầu sữa nuôi sống toàn bộ nền văn minh Trung Hoa.
Đại Vận Hà đã giúp cho các vương triều Trung Hoa mở ra các tuyến đường, giúp cho việc di chuyển, giao lưu
và nhất là cai trị vùng Hoa Trung và Hoa Nam đã trở thành hiện thực.
Nhờ nó mà kể từ thời Tần, các Hoàng đế mới có thể mở rộng được tầm vóc cai trị xuống phía Nam,
kiểm soát toàn bộ vùng đồng bằng màu mỡ dọc theo 2 bên bờ sông Dương Tử,
cùng với đường bờ biển dọc theo biển Hoa Đông.
Thậm chí vào trò mở rộng nền cai trị cho đế chế Trung Hoa của con kênh lớn tới mức mà nhà Tống, nhà Nguyên, nhà Minh và nhà Thành
cũng như bây giờ là nước Trung Hoa còn phải đóng đô tại Khai Phong và Bắc Kinh, 2 tuyến yếu đạo trên trục giao thông Đại Vận Hà.
Nhờ có Đại Vận Hà, Trung Hoa mới có thể trở thành một đế chế quy mô cả về diện tích lãnh thổ, lẫn kinh tế và nhân lực,
để có thể thực hiện các tham vọng bành trướng và đồng hóa ra mọi hướng, vượt xa khỏi vùng đồng bằng ban đầu.
Còn thiết thực hơn, Đại Vận Hà cùng với 2 con sông lớn là Hoàng Hà và Dương Tử đều đã trở thành dòng sữa mẹ,
nổi dưỡng cả 1 vùng đồng bằng màu mỡ với dân số khổng lồ của nó.
Không những vậy, nhờ có nguồn nước rồi rào, hàng loạt các sản phẩm nông nghiệp và thủ công nước tiếng như gốm xứ, tờ luộng hay giấy đã ra đời rồi được chuyển đi khắp nơi.
Dọc trên tuyến đường, các thành thị cứ thay nhau mọc lên để thuận tiện cho việc trao đổi và buôn bán.
Dần theo thời gian, Đại Vận Hà đã có phần tạo nên những thành thị sẩm út cho đến tận bây giờ như Tô Châu, Dương Châu, Hàng Châu, Thiên Tân, Bắc Kinh.
Vừa hay, đây cũng là những tuyến đầu trên trạng Trung Quốc của con đường tờ luộng.
Rồi còn đó là biết bao giá trị về văn hóa, lịch sử được dòng sữa này nuôi dưỡng và cư nối tiếp nhau xuất hiện, bồi dưỡng cho nền văn minh Trung Hoa và thậm chí là nền văn minh của cả nhân loại.
Giành hiệu di sản thế giới vào năm 2014, dù muộn màng, thế nhưng vẫn là sự ghi nhận xứng đáng cho một hệ thống giao thông đường thủy không chỉ vượt xa mặt bằng chung của thời đại đến hàng ngàn năm về quy mô và kỹ thuật,
mà còn đóng góp những công lao tùy thẩm lặng, thế nhưng cũng hết sức to lớn cho sự phát triển chung của loài người.
Chính bởi những giá trị quá nỗi đổ sộ ở trên mà nước Cộng hòa, nhân dân Trung Hoa, chủ nhân hiện tại của Đại lục đã phải ra sức khôi phục Đại Vận Hà.
Kể từ năm 1949, một loạt các dự án khôi phục trên toàn tuyến đã được triển khai.
Đến nay, 1.794 trên tổng số hơn 2.500 km của Đại Vận Hà đã được khôi phục và kết nối lại toàn bộ các đô thị mà Đại Vận Hà xưa từng đi qua với bước cơ bản.
Do đó mà toàn bộ các thành thị trên dọc tuyến này vẫn giữ được vai trò là những đầu tàu và mắt xích quan trọng cho sự phát triển và vươn mình của Trung Quốc.
