Trong tập ngày hôm nay tôi sẽ cùng các anh chị phân tích về câu chuyện những cái nhãn mà vô tình hay hữu ý, chúng ta tự dán lên cho bản thân mình. Để rồi chúng ta tự giới hạn mình trong những cái nhãn đó. Để chúng ta thấy được tầm quan trọng của việc cởi bỏ đi những cái nhãn và sống một cuộc đời theo cách riêng của mình.
0:00 - Intro 0:44 - Lời mở đầu 4:31 - Đừng tự dán nhãn cho mình 8:51 - Đừng giới hạn bản thân mình 16:29 - Hãy là một phiên bản đặc biệt của chính mình
Xin chào các anh chị và các bạn.
Chào mừng các anh chị đến với podcast Hiếu TV.
Trước khi bắt đầu, dành cho anh chị nào mới lần đầu đến podcast này
thì đây là nơi mà tôi chia sẻ về chủ yếu hai mảng nội dung chính.
Đó là các kỹ năng quản lý tài chính cá nhân
và thứ hai là những kinh nghiệm sống mà tôi đã tích lũy được.
Các anh chị có thể ghé thăm trong web của podcast sở địa chỉ là hiếu.tv
để tải về một số tài liệu mà tôi đang chia sẻ miễn phí.
Một lần nữa, xin chào các anh chị.
Và bây giờ thì chúng ta cùng nhau bắt đầu chủ đề ngày hôm nay.
Trên podcast này, đã nhiều lần tôi chia sẻ với các anh chị rất là cởi mở
về cái việc tôi chưa từng học đại học.
Tất cả những gì mà tôi có được cho tới hôm nay đều là do tự học.
Và thật ra thì cái trường hợp không học đại học của tôi
nó không có giống với những câu chuyện đặc biệt mà mọi người thường nghe
ở trên thế giới như là về Bill Gates hay là về Mark Zuckerberg.
Những người đó là những người thiên tài.
Họ đã từng học đại học và họ nhận ra những cái cơ hội
rồi họ chủ động bỏ học để đi theo con đường riêng.
Còn trường hợp của tôi thì nó không có được ly kỳ như vậy.
Tôi không chọn học đại học chỉ đơn giản là vì thời gian đó
gia đình tôi đang ở trong cái giai đoạn khó khăn.
Tuy là không có khó khăn tới cái mức mà không thể nào đủ điều kiện cho tôi học đại học.
Bởi vì tôi tin là nếu mà tôi muốn học đại học
thì ba mẹ của tôi vẫn có thể tìm ra một cái cách nào đó
để xoay sở, để có thể đóng được học phí cho tôi.
Tuy nhiên, nhìn hoàn cảnh gia đình khó khăn thiếu trước hụt sau lúc đó
thì ngay từ những năm cấp 3 tôi đã dần dần hình thành cái suy nghĩ là
tôi chỉ mong sao cho mau mau học xong để có được cái tấm bằng
để đủ 18 tuổi và tôi có thể đi làm ngay lập tức.
Và kết quả là ngay khi vừa tốt nghiệp xong cấp 3
chỉ chưa đầy 2 tuần sau là tôi đã bắt đầu đi tìm việc.
Thời đó thì tôi cũng không biết tìm việc ở đâu
ngoài cái chuyện là đến các cái trung tâm giới thiệu việc làm.
Rồi cũng may mắn là tôi có được một cái công việc đầu tiên
là nhân viên lắp ráp máy tính cho một cái tiệm vi tính
ở trên đường Bùi Thủy Xuân.
Rồi cũng từ cái công việc này mà dần dần
cuộc đời tôi rẽ sang một hướng khác.
Câu chuyện này thì đã có lần tôi chia sẻ lại
trong tập podcast Những ngã rẽ cuộc đời.
Trong tập ngày hôm nay thì tôi muốn chia sẻ lại với các anh chị
một cái khía cạnh khác của câu chuyện này.
Thú thật với các anh chị là dù cái quyết định không có học đại học
nó là một cái quyết định do chính tôi chủ động
nhưng mà vẫn có những cái khoảnh khắc mà tôi cảm thấy chạnh lòng.
Tôi vẫn còn nhớ cái hôm mà đi ngang trường Bách Khoa
vào đúng cái dịp trường đang đón các bạn sinh viên mới.
Lúc đó thay vì là một trong số những cái sinh viên đó
thì tôi lại đang loay hoay chở sau lưng mình
một lô lóc những cái CPU và màn hình
để mà đi giao cho khách.
Rồi sau này mỗi khi mà gặp lại nhau
ngồi nghe các bạn kể lại về những cái kỷ niệm thời sinh viên
những cái kỷ niệm vui buồn dưới mái trường đại học của các bạn
thì những lúc như vậy tôi không tránh khỏi
cái cảm giác là thấy có ghen tị đôi chút
bởi vì là mình chưa bao giờ được trải qua cái quãng đời sinh viên
như là các bạn.
Bên cạnh đó là cái cảm giác cảm thấy thiệt thồi đôi chút
khi mà bạn bè mình thì được học một cách chính quy
được các thầy cô truyền đạt những cái kiến thức
một cách có bài bản và có hệ thống
trong khi mình thì phải mày mò tự học
thiếu đầu thiếu đuôi.
Tuy nhiên đó nó chỉ là những cái cảm giác
ở trong cái quãng thời gian đầu.
Giờ đây khi mà đã đi qua được một quãng khá xa rồi
nhìn lại thì tôi không còn cái cảm giác đó nữa.
Thậm chí là tôi còn có những cái suy nghĩ ngược lại
đó là chính nhờ không đi học đại học
mà tôi biết rằng mình chỉ có một con đường duy nhất để vương lên
đó là phải tự học.
Và cũng chính nhờ tự học
mà tôi được chủ động chọn học những gì
sát với thực tế công việc nhất.
Tôi không phải học thêm những cái môn không cần thiết
ở trong chương trình đại học.
Và một cái khía cạnh quan trọng nữa
cũng là cái chủ đề chính trong tập ngày hôm nay
mà tôi muốn chia sẻ với các anh chị
đó là chính nhờ không học đại học
mà tôi không bị gián nhãn mình thuộc một cái chuyên môn nào.
Bây giờ khi nhìn lại
thì đây nó chính là một trong những cái nền tảng quan trọng
mà nó đã giúp tôi không bị bó buộc mình
vào bất kỳ một cái ngành nghề nào.
Để từ đó tôi được tự do bước đi
trên con đường lập nghiệp của mình.
Bây giờ nhìn lại
trong suốt cái sự nghiệp của mình cho tới nay
thì tôi đã trải qua vô số những cái ngành nghề khác nhau.
Từ là những cái công việc đầu tiên
như là lắp ráp máy tính
trực phòng Internet
cho tới khi được chính thức có một cái công việc
ở trong văn phòng là lập trình viên
rồi sau đó thì được lên quản lý dự án.
Và cũng không ít lần tôi đã rẽ hướng công việc của mình
sang những cái ngành nghề hoàn toàn khác
như là marketing hay là thiết kế trải nghiệm người dùng
tiếng Anh nó gọi là UX Design.
Rồi dần dần tôi lên những cái vị trí quản lý cấp cao hơn
rồi sau này là làm tư vấn chiến lược
cho tới cái công việc hiện tại là cố vấn và đầu tư.
Ngay tới đây thì có thể là có anh chị sẽ nói là
nhưng mà ông bà ta ngày xưa vẫn dạy là
một nghề cho chính còn hơn chính nghề.
Nếu mà cái gì cũng biết
nhưng mà không có cái gì ra cái gì
thì nó đâu có tốt.
Và tất nhiên là chúng ta đang không cổ vũ cho cái khía cạnh này.
Hiển nhiên là nếu cái gì cũng làm
nhưng là chỉ biết ở trên bề mặt
rồi không có đi tới tận cùng của cái chuyên môn đó
thì đây nó chưa bao giờ là cái điều mà tôi khuyến khích.
Cái ý mà tôi muốn nói tới ở đây
là tôi luôn tin mỗi con người chúng ta
ai cũng có thể có nhiều hơn một khả năng nhất định nào đó.
Miễn sao chúng ta chịu khó mây mò tìm hiểu và trao dồi
thì tôi tin là ai trong chúng ta
cũng có thể chinh phục được nhiều lĩnh vực khác nhau.
Như trong trường hợp của tôi
chính bởi vì tôi không học đại học
cho nên tôi không có một cái chuyên ngành nhất định nào.
Vô tình tôi không có bị dán bất kỳ một cái nhãn nào
là lạp trình viên hay là làm thiết kế
hay là làm marketing.
Do đó cho nên khi mà lao vào học lạp trình
thì càng học lạp trình
tôi lại càng tìm thấy cái đam mê.
Rồi sau này
khi mà chuyển sang làm thiết kế đồ họa
hay là thiết kế trải nghiệm người dùng
và quản trị sản phẩm
thì mỗi lĩnh vực tôi đều cố gắng tìm hiểu sâu nhất
và làm tốt nhất có thể
ở trong công việc của mình.
Và ít nhiều thì tôi cũng đã được xã hội công nhận
là mình làm cái việc đó không quá tệ.
Đó là một cái ví dụ
để cho chúng ta thấy là
chúng ta vẫn có thể làm tốt nhiều lĩnh vực khác nhau.
Chứ chúng ta không có nhất thiết
là phải gối gọn bản thân mình
ở trong một cái chuyên môn nhất định.
Tất nhiên là sẽ có những cái lĩnh vực
mà sau một thời gian tìm hiểu và trau dồi
thì chúng ta nhận ra được là
mình thật sự không có năng lực ở trong cái lĩnh vực đó.
Nhưng mà không sao cả.
Cái việc mà chúng ta biết mình không thích cái gì
đối với tôi thì nó cũng quan trọng
như cái việc là chúng ta tìm ra được là mình thích cái gì.
Nhưng mà khi mà chúng ta đã tự gián nhãn cho mình
là chỉ thuộc một cái lĩnh vực nào đó
khi đó là chúng ta đã tước mất cái cơ hội
để mình có thể tìm ra được những cái đam mê mới
tìm thêm được những cái lĩnh vực mới
mà mình có thể có năng lực.
Có thể là có anh chị sẽ nghĩ là
đó là do tôi thông minh xuất trúng
hay là tôi đặc biệt gì đó.
Nhưng thật sự mà nói thì
tôi chưa bao giờ nghĩ mình là một người
có năng lực đặc biệt gì xuất trúng.
Cái này là tôi nói thật lòng
chứ không phải là tôi đang cố tỏ ra khiêm tốn gì.
Ngay từ khi còn đi học
thì có những cái chủ đề mà các bạn hiểu rất là nhanh.
Nhưng mà tôi thì tôi phải hỏi đi hỏi lại cho thật kỹ
thì tôi mới hiểu.
Rồi sau đó thì tôi phải tìm cách
để mà diễn giải nó lại theo cái cách riêng của mình
thì nó mới in vô đầu tôi được.
Do đó cho nên tôi chưa bao giờ nghĩ
mình là một người xuất trúng hay đặc biệt gì cả.
Và với một cái trường hợp bình thường như tôi
mà tôi vẫn có thể đi qua được nhiều lĩnh vực
và ít nhiều
tôi đã làm tốt nhiều hơn một lĩnh vực
thì tôi tin là nhiều người trong chúng ta
cũng sẽ làm được như vậy.
Nãy giờ tôi kể cho các anh chị nghe
cả một cái câu chuyện dài như vậy
là để các anh chị thấy được là
chúng ta nên tránh cái việc là
tự dán nhãn cho bản thân mình
bởi vì theo gốc nhìn của tôi
thì đây nó là một cái việc rất không nên làm
thậm chí nó khá là nguy hiểm.
Khi mà chúng ta dán nhãn cho bản thân mình
thì tự chúng ta một cách vô thức
đã phần nào giới hạn bản thân mình lại
không cho mình đi ra khỏi giới hạn của những cái nhãn đó.
Có rất là nhiều ví dụ cho những cái việc này.
Ở đây thì tôi có thể kể điển hình sơ bộ
một vài ví dụ như sau.
Điển hình nhất đó là việc đóng khung
ở trong cái việc học ngành nào
thì làm ngành đó.
Ví dụ học IT thì ra trường chỉ làm IT
rồi thì chúng ta mặc nhiên dán cái nhãn cho mình
là mình là dân IT.
Mà không chỉ vậy.
Kèm theo đó là chúng ta tự dán
thêm một loạt những cái nhãn khác
do xã hội định nghĩa sẵn.
Ví dụ như là dân IT thì phải khô khang
rồi đã làm kỹ thuật
thì sẽ không giỏi về kinh doanh
không giỏi về bán hàng
thậm chí là làm kỹ thuật
thì phải là những người hơi lập dị
và hơi dơ dơ một chút.
Tất nhiên là nếu chúng ta
không thực sự có năng lực về kinh doanh
hay là về bán hàng
thì tôi không nói.
Nhưng mà tôi luôn tin là đó chỉ là một phần.
Vẫn còn một phần khá lớn các bạn
hoàn toàn có những cái khả năng này.
Nhưng mà chính bởi vì
các bạn tự dán nhãn cho mình
tự định nghĩa cho mình như vậy
cho nên các bạn vô tình
đã triệt tiêu luôn cho mình
những cái con đường để trau dồi
và phát triển những cái kỹ năng này.
Ở trường hợp ngược lại cũng đúng
với những anh chị khác
những người làm kinh doanh chẳng hạn
thì tự động mặc định cho mình là
không thể có khả năng
ở trong cái việc tự học về IT
hay là về thiết kế.
Thật ra thì trên con đường sự nghiệp của mình
tôi đã gặp rất nhiều những cái trường hợp
những người giỏi IT
nhưng mà không biết gì về kinh doanh
và ngược lại
những người giỏi kinh doanh
nhưng lại không biết gì về kỹ thuật.
Nhưng cũng sẽ có một nhóm những người
giỏi IT nhưng lại có thêm
những cái kiến thức, những cái kỹ năng
về kinh doanh, về tài chính
và hầu hết những cái trường hợp như vậy
họ đều rất là thành công.
Và với những trường hợp này
nếu mà ngay từ đầu
họ đã tự đóng khung mình là người làm kỹ thuật
hay là người làm quản lý
thì vô tình
họ đã bỏ lỡ cho mình một cái cơ hội
để phát triển bản thân đi xa hơn rất là nhiều.
Nhìn rộng ra hơn một chút
chúng ta sẽ thấy là cái việc
tự gián nhãn này
nó còn xuất hiện ở nhiều cái khía cạnh khác nhau
trong cuộc sống chứ không phải chỉ là
trong lĩnh vực chuyên môn
kể cả là trong những khía cạnh mà
không nhiều người nghĩ tới
ví dụ trong cuộc sống vợ chồng
thì người ta hay có xu hướng là
tự gián nhãn người vợ là phải thế này
rồi người chồng thì phải thế kia
người ta hay tự gián nhãn
theo những công thức có sẵn
do xã hội định sẵn
và hiển nhiên một khi mà đã là công thức chung
thì nó không thể nói đúng
trong tất cả mọi trường hợp được
thành ra là nó tạo ra rất là nhiều
những trường hợp phân sai vai
dẫn tới những hậu quả sau này
ví dụ người ta hay có
xu hướng gián nhãn người vợ
là người phải làm nội trợ
là người quản lý tài chính trong gia đình
đồng ý là phụ nữ
sẽ thường có xu hướng lo xa hơn
họ kỹ tính hơn đàn ông
nhưng hiển nhiên
sẽ có những người phụ nữ phóng khoáng
họ không có năng lực về việc quản lý tài chính
khi đó thì
giao cho họ cái việc quản lý tài chính
trong gia đình
nó cũng không khác gì cái việc là giao cho phòng thiết kế
đi quản lý kế toán
ngược lại người ta lại hay có xu hướng
kỳ thị những người đàn ông
mà họ ở nhà chăm lo công việc gia đình
họ làm nội trợ
nhưng mà giả sử trong gia đình đó
người vợ là người có năng lực kiếm tiền
người đàn ông là có năng lực nuôi dạy con cái
thì cái việc phân vai đó
nó không có gì là không hợp lý hết
xã hội người ta hay xem thường
cái việc đứng ở phía sau
quán xuyến gia đình và chăm sóc con cái
cho đó là cái việc đơn giản
và chỉ có phụ nữ nên làm
nhưng mà thật ra thì đó là một cái việc
rất là quan trọng và nó cũng
vô cùng vất vả chứ không phải là không
bây giờ chúng ta thử
đảo ngược lại cái trường hợp đó
chúng ta giao cho cái người vợ
giỏi kinh doanh, giỏi kiếm tiền kia
và yêu cầu họ ở nhà để làm nội trợ
rồi chúng ta giao cho
người chồng, giỏi quán xuyến gia đình
để họ phải đi ra ngoài
họ kiếm tiền, thì tự động
chúng ta sẽ có một người chồng kiếm tiền dở
và một người vợ hầu đầu ở nhà
khi đó hiển nhiên
là không ai làm tốt việc gì cả
cái ý chính mà tôi muốn nói ở đây
là khi mà chúng ta đã lột bỏ được
những cái sự định nghĩa mặc định của xã hội
thì tự động
chúng ta sẽ phân vai dựa trên đúng
những cái năng lực tốt nhất của từng người
đó nó sẽ là cái tiền đề
để chúng ta phát triển được tốt hơn
và chúng ta có thể đi xa hơn
bởi vì
mỗi người chúng ta sẽ có những cái bộ năng lực riêng
chúng ta hoàn toàn
có thể tự mình làm một cái phiên bản
đặc biệt riêng của mình
mà nó không có nhất thiết là nó phải theo một cái định nghĩa nào cả
ví dụ tôi làm về tài chính
và đầu tư
nhưng tôi không chọn cho mình là một người khô khang
tôi vẫn thích nhếp ảnh
thích viết lách
và tôi vẫn chơi đàn
rồi tôi xuất thân là người làm kỹ thuật
nhưng mà tôi vẫn mày mò tự tìm hiểu
về kinh doanh và quản lý
tôi không chọn cho mình là hình vuông
hay là hình tròn hay là hình chứa nhật
mà tôi để tự do cho bản thân mình
phát triển mọi khả năng của tôi
cái nào tôi có năng lực
thì tôi tạo điều kiện cho nó phát triển
cuối cùng tôi ra được
một cái phiên bản là một cái hình thù không giống ai
nhưng mà nó có đầy đủ
những cái thế mạnh của tôi
và quan trọng là tôi được sống là chính tôi
với những cái năng lực
những cái công việc mà tôi yêu thích
đó nó chính là nền tảng
để tôi được sống một cuộc sống hạnh phúc
do đó cho nên chúng ta đừng có tự gián nhãn mình
để rồi tự mình giới hạn bản thân
ở trong những cái nhãn đó
chúng ta hãy là cái phiên bản tốt nhất của riêng mình
không cần phải giống ai hết
để cho những cái năng lực của mình
được phát triển tự do, không giới hạn
khi mà tôi đi ra nước ngoài
thì tôi chứng kiến cái việc là
có rất là nhiều người nhập cư
họ tự gián nhãn cho mình
là một người Việt nhập cư
rồi họ tự đưa mình vào những cái suy nghĩ như là
thì mình phải sống ở khu người Việt
phải chơi với người Việt
phải làm những cái công việc
mà người Việt hay làm
tôi không nói là những cái việc đó là xấu hay tốt
nhưng mà khi mà chúng ta làm như vậy
thì tự động chúng ta đã không còn cho
bản thân mình cái cơ hội
để phát triển ra vô số những cái lĩnh vực khác
trong trường hợp của tôi
thì ngay từ đầu
tôi đã không tự xem mình là một người nhập cư
để rồi tôi bị gián cái nhãn nhập cư
mà thật ra thì tôi cũng không
tự xem mình là một người bản địa luôn
bởi vì người bản địa
nó cũng là một dạng gián nhãn
tôi chỉ đơn giản tôi xem mình là chính mình
là một cái phiên bản riêng biệt
và tôi cạnh tranh
là cạnh tranh với những con người khác
họ ở một cái địa điểm nào đó lâu hơn tôi
cho nên họ hiểu về văn hóa
và ngôn ngữ ở cái vùng đó nhiều hơn tôi
nhưng mà nếu có cố gắng
và bằng một số sự uyển chuyển nào đó
thì tôi vẫn có thể làm việc được với họ
và chính vì
đặt cho mình một cái xuất phát điểm
không bị gián nhãn như vậy
không có giới hạn như vậy
mà trong thực tế tôi đã cạnh tranh sòng phẳng được với họ
và trong một số trường hợp
tôi đã vượt qua họ
thì đó là một vài chia sẻ
mà tôi muốn gửi tới các anh chị
trong tập ngày hôm nay
chúng ta hãy làm một phiên bản đặc biệt của riêng mình
hành trình cuộc sống
là hành trình đi tìm xem mình là ai
mình giỏi những khía cạnh gì
mình có những loại tính cách nào
do đó chúng ta cứ đi tìm
nếu lỡ tìm sai thì mình lại tiếp tục đi tìm cái khác
chính cái việc tìm sai
nó cũng là một điểm
trên các hành trình đó
để rồi dần dần
chúng ta sẽ càng ngày càng tìm thấy được
rõ hơn cái phiên bản đặc biệt của mình
khi đó chúng ta sẽ có
vô số những cái thế mạnh khác nhau
làm được nhiều việc khác nhau
và quan trọng là trong bất kỳ
việc gì mà chúng ta làm
chúng ta cũng sẽ tìm thấy được niềm vui và hạnh phúc
ở trong đó
đó nó chính là những cái nền tảng
để chúng ta có thể sống được một cuộc đời đáng sống
và đó là một bài học
mà tôi ước gì có ai đó nói cho tôi
từ những ngày mà tôi mới bước ra đời
đó cũng là lý do
mà tôi làm tập ngày hôm nay
nếu thích bài nói chuyện ngày hôm nay
thì nhờ kênh chị bấm thêm vào cái nút like
ở bên dưới video
ngoài ra nếu thấy những nội dung
mà tôi chia sẻ là hữu ích
thì kênh chị có thể cân nhắc bấm vào cái nút đăng ký kênh
để giúp cho podcast của chúng ta
có nhiều người biết hơn nữa
xin cảm ơn sự theo dõi của kênh chị
và chúc kênh chị có một buổi tối
cuối tuần bình yên
HÃY ĐĂNG KÍ KÊNH NHÉ!!!