Vật cực tất phản: Nghịch cảnh là cơ hội tốt nhất để tôi luyện bản thân | Tu Thân

Vật cực tất phản, nghịch cảnh là cơ hội tốt nhất để tôi luyện bản thân. Kính thưa quý vị và các bạn, cổ nhân ràng, vật cùng tác biến, vật cực tất phản. Ý nói một sự việc khi đi đến điểm cực độ thì sẽ có thay đổi, từ tốt truyền thành xấu, từ xấu lại truyền thành tốt. Cho nên con người ta càng ở vào lúc vô vọng thì càng cần giữ vững ý chí bản thân, bởi vì rất có thể là hy vọng đang ở ngay trước mắt. Nghịch cảnh đồng thời cũng chính là cơ hội tốt để tôi luyện bản thân, đạt được sự thăng hoa cao độ, giống như bướm nở ra từ kén của sâu vẩy. Trong tru dịch có hai quẻ là Bĩ và Thái. Quẻ Bĩ chỉ điều không thuận lợi, sự bế tắc. Trong thời điểm bế tắc, đạo người không thông, thiên hạ không lợi. Bởi thế đạo suy vi nên người quân tử càng nên gìn giữ sự ngay chính. Quẻ Thái là thuận lợi, xuân xẻ, hành thông. Có câu Bĩ cực Thái lai, khi nghịch cảnh đi đến cuối cùng, đạt đến mức cực điểm thì sẽ chuyển sang hướng thuận cảnh, cũng chỉ vận xấu đi đến cực điểm thì vận may sẽ đến. Tuy nhiên muốn sự việc diễn hóa như vậy thì điểm mấu chốt là gìn giữ sự ngay chính, không ngừng tu dưỡng bản thân, không để lương trị trôi theo dòng nước. Trong lịch sử có nhiều ví dụ minh chứng cho điều này. Trên phương diện Cố gắng cá nhân mà nói thì Khương Tử Nha có lẽ là ví dụ nổi tiếng nhất. Khương Tử Nha là vị quân sư tài ba có công lớn giúp Chu Văn Vương diệt nhà thương, dựng lập nhà Chu. Nhưng trước khi gặp Chu Văn Vương, Khương Tử Nha từng sống nghèo khổ, bị vợ bỏ và phải miêu sinh rất cơ cực. Gia thế của Khương Tử Nha vô cùng hiền vinh, tiếng tâm lừng lẫy. Tổ tiên của ông làm đến chức tứ nhạc, có công giúp vua Hạ Vũ trị Thủy. Sử ký xác định tổ tiên của ông được phong ở đất lã vào khoảng thời vua thuấn đến thời nhà Hạ. Do đó gia tộc ông lấy lá làm họ. Nhưng khi Khương Tử Nha ra đời, ra cảnh nhà ông đã ở vào lúc suy tàn, khánh kiệt, nghèo nàn. Trong thuyết Uyển Tôn Hiền của Lưu Hướng Thời Hán có ghi lại rằng, thời trẻ, Khương Tử Nha từng bán thịt, bán rượu, bán bột mì kiếm sống. Trong chiến quốc sách lại chép rằng Khương Tử Nha từng đi ở dễ gia đình nhà vợ. Nhưng bởi vì ông không giỏi miêu sinh, làm việc gì kiếm sống cũng không được như ý, nên bị gia đình vợ đuổi ra khỏi nhà. Có sách còn kể về việc Khương Tử Nha từng đi bán bột mì kiếm sống như sau. Một lần, ông mua bột mì đem đến chấn khẩu tử bán. Ông cắt tiếng giao hàng từ sáng sớm đến tận lúc mặt trời xuống núi mà không có một người nào hỏi mua. Khương Tử Nha thất vọng ngửa mặt lên trời thở dài một tiếng. Trời ơi! Không ngờ, khi ông vừa ngửa mặt lên há miệng ra than thì bị phân chim rơi xuống đầu. Ông vội vàng tới bờ sông để rửa thì bỗng nhiên một trận cuồng phong nổi lên. Chiếc soạt đựng bột của ông vì vậy mà đổ. Số bột mì bị gió thổi bay. Bởi vì gia cảnh bần cùng nghèo khó, nên vợ ông là Mã Thị xinh lòng ghét bỏ ông, muốn đuổi ông ra khỏi nhà. Khương Tử Nha khuyên vợ rằng ta chắc chắn sẽ có ngày được hưởng vinh hoa phụ quý, nàng đừng làm như vậy. Mã Thị khinh thường không nghe. Dù cuộc sống cùng cực như vậy nhưng Khương Tử Nha lại người cùng, chí không cùng. Cho dù là buôn bán làm ăn kiếm sống, xem bói tạm qua ngày, ông vẫn siêng năng chịu khó một lòng học tập về thiên văn địa lý, quân sự mưu lược, nghiên cứu con đường trị quốc an bàn. Tương truyền rằng, sau nhiều năm ngồi câu cá chở thời cơ bên bờ sông Vị Thủy, đến năm 72 tuổi Khương Tử Nha mới gặp được Tây Bá Hầu Cưa Sương, tức Chu Văn Vương sau này. Cưa Sương cho rằng Khương Tử Nha là bậc kỳ tài nên lập tức mời ông lên xe theo mình, đồng thời cũng bái ông làm thầy. Khương Tử Nha bây giờ mới bắt đầu nghiệp lớn của mình. Sống trên đời khó tránh gặp phải những lúc thăng trầm khó khăn hoặc những khi mâu thuẫn với người khác. Người xưa có câu, đời người mười việc thì có đến tám chín việc là không như ý, hơn nữa tìm được chi âm để dốc cạn cõi lòng thì chẳng có đến 2-3 người. Những khổ sở của bản thân chỉ tự mình biết, cho nên càng ở vào lúc bị răn vặt dày vò, càng cần phải có tín niệm kiên định và một ý chí mạnh mẽ. Càng ở vào thời điểm tối tâm u ám thì càng có thể là lúc bình minh sắp hừng sáng. Càng ở vào lúc vô vọng thì hy vọng càng có thể đang ở ngay trước mặt, thân ở vào nghịch cảnh kỳ thực chính là cơ hội tốt để tôi luyện bản thân mình. Gặp lúc mâu thuẫn, nhẫn nại mới là biện pháp hóa giải tốt nhất. Nhẫn có thể thiện giải ác duyên, khiến cho gió yên sóng lặng. Nhẫn còn có thể đạt được vật cực tất phản, khiến con người đạt được cảnh giới bí cực thái lai. Cực thịnh tất suy, hiểu được thì gặp tai họa cũng chẳng chút run sợ. Cố nhân có câu, cực thịnh tất suy để nhắc nhở con cháu mình biết rằng một việc khi đi đến cực độ tới giới hạn thì tức khác sẽ đổi chiều. Vì thế thấy phúc đừng mừng quá, thấy họa đừng vội buồn vì khi đó cũng là lúc vận mệnh cũng bắt đầu đổi khác. Do đó, nếu bản thân đang gặp nghịch cảnh thì tin rằng đó là cơ hội để rèn luyện bản thân, chuẩn bị thoát sát, đổi đời. Ngược lại, khi đang trên đỉnh vinh quang cũng đừng vội hả hê, sung sướng vì chỉ cần chút xảy chân là ta có thể mất trắng. Chuyện về người sư phụ và ngôi chùa bị cháy. Chuyện kể lại rằng một ngôi chùa bỗng nhiên bị cháy, vị sư trụ trì dù không hiểu nguyên nhân gì nhưng vẫn tỏ ra vô cùng trầm tĩnh, không một chút hoang mang, lo lắng. Có người đứng gần thầy bắt đầu xì xào bàn tán. Nhân quả là đây chứ đâu, chắc là làm mít lòng ai nên người ta mới đốt chùa chứ gì. Thế nhưng vị sư trụ trì chùa chỉ đứng im lặng, không cố gắng đứng ra phân bua. Ngay lúc này, một chú xa đi lại hỏi thầy mình. Thưa thầy, vậy là do nhân quả gì mà chùa ta lâm vào cảnh khổ? Chùa bị đốt, người đi ngang qua buông lời không hay. Vị này chỉ nhìn chú tiểu mìm cười và nói, con cứ chờ xem. Chú xa đi càng tò mò thêm nhưng cậu cũng không được trả lời một cách cụ thể. Cho đến nửa năm sau, ngôi chùa lại được xây lại mới hơn nhờ sự đóng góp của rất nhiều Phật tử Phát Tâm Cúng Dường. Khi đó chú xa đi nhìn ngôi chùa mới và vô cùng hân hoan, như trợt hiểu ra điều gì đó, chú xa đi lại đến chỗ vị sư và hỏi. Kính thầy, phải chăng thầy kêu con chờ để xem điều này? Vị ấy vẫn giữ thái độ thả nhiên nhìn ngôi chùa, mìm cười và nói, con cứ chờ xem. Khoảng ba năm sau, chú tiểu ngày nào nay đã lớn khôn và chứng kiến sự thay đổi không ngừng của ngôi chùa. Nhưng chú vẫn chưa hiểu điều mà sư thầy nói cậu phải chờ xem là điều gì. Một lần nữa chú xa đi ngày nào đến chỗ vị sư và hỏi, thưa thầy, con vẫn chưa biết nên chờ xem điều gì ạ? Vị sư chủ trì lúc này không nhìn ngôi chùa, không nhìn chú xa đi mà chỉ nhắm mắt đáp rằng, con đã thấy hết rồi, còn hỏi ta điều gì? Chú xa đi chết nhớ lại tất cả, từ những lời bản tán không hay vì chùa bị cháy cho đến khi người ta hỗ trợ xây chùa mới, ai cũng khen chùa đẹp, nay chùa đã hơi cũ người lại đến vì lòng thành. Nhưng dường như trong hoàn cảnh nào sư phụ vẫn là điềm nhiên như thế, khen hay chê cũng thẳng nhiên như vậy. Chú xa đi chật ngộ ra lời thầy, chẳng phải là chờ đợi mà cứ thẳng nhiên để mọi thứ diễn ra theo quy luật của nó vì cuộc đời này cực thịnh tất suy. Chú đành lễ vị sư phụ đáng kính, và chú hiểu ra rằng đời người dấu có muôn ngàn sóng gió, suy cho cùng cũng chỉ là trường tu dưỡng cho bản thân. Hiểu về cực thịnh tất suy có tác dụng gì, hãy thử nhìn về quá khứ để thấy những nền văn minh vĩ đại đến mấy cũng có khi suy tàn theo tự nhiên hoặc là chúng tự kết liễu mình. Chẳng hạn như đế chế Ba Tư Thứ Thất cũng từng huy hoàng rực rỡ, hay đế chế La Mã là đế chế tinh hoa tiêu biểu cho thế giới phương Tây. Nhưng này cũng đã tàn lụi và chỉ còn là đống tàn tích. Hay như đống phế tích của người Mây À, nay chúng bị lãng quên, trở thành tàn tích cho du khách sau này tới thăm, đã là bằng chứng lịch sử hung hồn nhất cho chúng ta thấy rằng cái gì cũng có thời của nó. Áp dụng vào cuộc sống để ta thấy rằng việc làm ăn của chúng ta cũng có khi rực rỡ và sẽ có ngày lụi tàn, chứng khoán cũng có ngày lập đỉnh và rớt xuống đáy. Vì thế khi đang thịnh vượng thì phải tìm các biện pháp phòng thân cho những lúc suy, hoặc trong lúc khó khăn đừng nản trí, hãy tiếp tục cải thiện để tìm cách tiến lên. Ví dụ trong việc kinh doanh, làm ăn, đừng vội thấy làm ăn đang lên mà vội vàng hùn hết tiền bạc để mong thắng lớn vì dễ có ngày ta sẽ trắng tay. Người nghệ sĩ cũng vậy, nay ta được trọng dụng, thán phục hết lời thì ngày mai cũng có thể chính những kẻ đó đẩy ta xuống bùn đật. Vì thế, việc thịnh hay suy là điều tất yếu xảy ra như một quy luật tự nhiên vậy. Nếu gặp vận thịnh thì tranh thủ khai thác thuận lợi, nếu gặp vận suy thì thủ thường hoặc dùng biện pháp phòng ngừa hợp lý để giảm bớt rủi ro. Hơn nữa, thịnh suy nào cũng không quan trọng bằng nội tâm ta có dính mắt hay không, vì dính mắt đó là nguồn gốc luân hồi. Do đó, ta hiểu được điều này cần phải được cân bằng thì cuộc sống không bồng bềnh trôi nổi theo những thăng trầm theo nó, dù trong hoàn cảnh nào cũng cố gắng tập trung phát huy hết khả năng tiềm ẩn trong mình. Vì vậy, người hiểu biết là người giữ được sự tĩnh tâm bất kể thuận lợi hay khó khăn, dù nghèo khó hay giàu sang, vinh quang hay tầm thường, tất cả những xoay truyền của cuộc đời không thể làm khó được họ. Vậy là bài đọc ngày hôm nay tới đây là kết thúc. Cảm ơn quý vị và các bạn đã dành thời gian quý báu của mình để lắng nghe những chia sẻ của tu thân. Chúc quý vị và các bạn có một cuộc sống hạnh phúc bình an. Hãy đăng ký kênh và bấm chuông thông báo để nhận thêm những video mới nhất quý vị nghe. Xin chào và hẹn gặp lại quý vị và các bạn trong video tiếp theo.