Con Người Sẽ Chinh Phục Sao Hỏa Như Thế Nào? Chặng I: Mặt Trăng

Xin chào, rất vui, rất đợi gặp lại các bạn. Vào năm 2020, Elon Musk đã tự tin tuyên bố rằng công ty của anh sẽ đưa con người lên sao hỏa vào năm 2026. Có lẽ Musk không ngờ rằng thời gian trôi nhanh đến như vậy và hạn chót cho tuyên bố của anh. Cũng đồng thời là khoảnh khắc mà tuyên bố đó chính thức trở thành một quả lựu đạn. Chỉ còn 2 năm nữa. Vụ phóng thử lần thứ 5 của Starship mới đây đã thành công bí mận. Lần đầu tiên trong lịch sử, một tên lửa quý đạo được bắt lấy giữa không chung. Dễ như cách mà người Á Đông chúng ta góc một cọng tốn vậy. Nghĩ đến cảnh còn về quốc bộ trên sao hỏa sau 2 nổi bánh trưởng nữa. Nó quá hoang đường với tình cảnh hiện tại. Ngay cả NASA, cơ quan hàng không vũ trụ giàu thành tích nhất lịch sử nhân loại, cũng không dám nạp quản cơ đó. Họ mới chỉ nghĩ tới việc quay trở lại mặt trăng. Và thậm chí việc đó cũng đang bị delay liên tục. Nhưng vì sao lại thế? Rốt cuộc lên sao hỏa khó cỡ nào? Tại sao chúng ta đã du hành nhưng vẫn chưa thể đến sao hỏa? Kế hoạch du hành đến sao hỏa, rốt cuộc sẽ được con người triển khai như thế nào? Cứ mỗi lần nhắc đến sao hỏa, thể nào cũng có quá nửa mọi người nghĩ đến việc cải tạo hành tinh này. Nếu bạn chưa xem loạt video cực bánh cuốn của PFX, nó là biến đổi các điều kiện của sao hỏa về gần với trái đất. Nhưng nói gì đến cải tạo, chỉ riêng việc xây dựng một thành phố triệu dân, hoặc đơn giản nhất đó là đặt chân xuống bề mặt sao hỏa thôi, cũng là cả một giấc mơ vĩ đại ở thời điểm hiện tại. Nhưng nếu như bạn có trí nhớ tốt, con người đã lên tới cung trăng cách đây 55 năm. Một chiếc smartphone hiện đại có sức mạnh tính toán gấp cải triệu lần trước máy tính siêu phẩm được sử dụng thời bấy giờ. Điều đó chứng minh rằng công nghệ đã thay đổi chóng mặt kể từ thập niên 1970. Vậy thì cái gì đang cản trở chúng ta quay lại mặt trăng, và xa hơn là vươn tới hỏa tính. Nếu như bạn muốn biết điều gì đang ngăn cản chúng ta tái ngộ trốn quậy, mời xem lại video số 383 của PFX. Con người chưa đặt chân lên sao hỏa, bởi vì lên sao hỏa không giống như là đặt chân xuống mặt trăng, nó khó hơn rất, rất nhiều. Elon Musk là một trong những người có khát vọng lớn nhất để trinh phục sao hỏa, cũng đồng thời là người truyền cảm hứng nhiều nhất cho đất bờ này. Tức là trong một buổi phỏng vấn công khai, ông ta không nên nói rằng, thành thật mà nói, mới đầu một nhóm người có thể sẽ chết. Một nhóm người mà Musk ám chỉ, có thể chính là những phi hành gia đầu tiên bay đến sao hỏa. Thật là ấm áp và truyền cảm hứng biết bao. Nhưng ít nhất, nó cho thấy rằng, ngay cả người lạc quan nhất vào việc trinh phục sao hỏa, cũng thừa nhận rằng nó khó khăn và đầy rẽ rủi ro. Đơn giản nhất, hãy nhìn vào khoảng cách. Khoảng cách từ trái đất tới mặt trăng là 384.000 km. Quan trọng là khoảng cách này luôn ổn định, gần như 365 ngày một năm. Trong khi đó, sao hỏa cách trái đất ít nhất là 56 triệu km, tức là xa hơn mặt trăng khoảng 140 lần. Đó là khi mà cả hai hành tinh ở về cùng một phía so với mặt trời. Khi trái đất và sao hỏa vô phúc ở hai phía đối diện mặt trời, khoảng cách có thể lên tới 400 triệu km, tức là xa hơn 1.000 lần so với chuyến đi của Mr. Wave. Với công nghệ hiện đại, một chuyến bay 1 triệu đến sao hỏa sẽ mất từ 7 đến 9 tháng, và một chuyến cứu ngồi có thể mất đến 21 tháng, trong khi để bay đến mặt trăng chỉ mất 3 ngày. Cách vô cùng lớn này đẻ ra vô số vấn đề. Trong suốt những tháng ở trên tờ vũ trụ, phi hành đoàn cần ăn uống, đi vệ sinh, tắm rửa, vận động, và đương nhiên là làm các công việc của họ. Vấn đề này thì có cách ngủ đông, ngủ một giấc và búng tay một cái, tỉnh giấc 6-7 tháng với view sao hỏa cực trái. Tuy nhiên, công nghệ ngủ đông mà vẫn tỉnh dậy được, cho đến nay chỉ hoạt động ở trong phim mà thôi. Về cơ bản thì khi cấp đông, nước sẽ đóng thành các tinh thể bằng nhọn hoắt và phá hủy tế bào, và người thì cấu tạo từ tế bào. Thế nên là... Khi các phi hành ra phải thức trong bọt kép suốt 7 tháng, họ phải chịu đựng nhau trong từng bấy thời gian. Ít nhất thì tính xấu, nó vẫn dễ chịu hơn là sự cố hay là bực xạ vũ trụ. Tin vui là họ còn có tổ tư vấn, lực lượng chuyên gia hùng hầu trên trái đất, sẵn sàng trả lời mọi câu hỏi. Khám ở chỗ, do giới hạn của tốc độ sống vô tuyến, mọi tin nhắn giữa 2 hành tinh sẽ mất từ 10 đến 20 phút để đến nơi. Tức là, nếu như bạn có một tình huống sống còn, cần giải quyết trong 5 phút, và chọn sự trợ giúp từ tổ tư vấn, bạn sẽ không còn sống nữa. Thấy tờ trời chữ hay không? Sống còn, còn sống. Nói cách khác, để đến sao hỏa, chúng ta cần tính toán trước mọi tình huống, mọi kịch bản xấu nhất có thể xảy ra, và tìm ra phương án giải quyết từ trước khi xuất phát. Trong hơn 60 năm qua, chúng ta đã làm điều đó 50 lần. 50 sứ mệnh sao hỏa đã được thực hiện, bao gồm cả những sứ mệnh không liên quan đến việc hạ cánh một tổ thăm dọ hoặc xe tự hành. Trong số đó, 3 sứ mệnh đang trên đường đến, và 26 sứ mệnh đã thất bại. Bạn đã xem video này chưa? Sát xuất thành công của một sứ mệnh sao hỏa, kể cả là không về lái, cũng chỉ là 50-50 thôi. Tế ra, nguy cơ tử vong của những phi hành gia sao hỏa đầu tiên, mà Elon Musk nhắc đến. Khi bạn xem set những con số, mới thật đáng sợ và thuyết phục làm sao. Nhưng hãy cùng dẹp tất cả những sự bi quan đó sang một bên, để xem NASA dự định sẽ lên sao hỏa như thế nào. Vấn đề đầu tiên là cắt cánh, thoát khỏi lực hấp dẫn mạnh mẽ của trạng. Để đưa tàu con thôi lên quý đạo, cách mặt đất từ 185 đến 643 km, cần một quả tên lửa khổng lồ cao 56 mét. Những thứ gọi là quả tên lửa khổng lồ đó, chỉ như con của Saturn V, dùng để đưa các phi hành gia Apollo lên mặt trăng. Giờ thì bạn có thể ngồi và tưởng tượng ra một tên lửa khổng lồ hơn thế, cho các sứ mệnh sao hỏa xả sổi hơn. Thực tế thì bạn không cần phải tưởng tượng, tàu vũ trụ Starship của anh Musk chính là được sinh ra cho đồ đó. Nó là tàu vũ trụ lớn nhất và mạnh nhất từng được chế tạo, cao như một tòa nhà 40 tầng khi sắp trồng lên tên lửa này super heavy, thứ mà mới được gắp thành công vào hôm 13 tháng 10 vừa rồi. SpaceX tuyên bố rằng phiên bản cuối cùng của Starship có thể thực hiện các chuyến bay tới sao hỏa cùng với phi hành đoàn lên tới 100 người, tương đương một đại đội. Và tất nhiên, Elon Musk vẫn còn nhiều thứ cần phải chứng minh trước khi có 100 người dám trèo vào bên trong con tẩu của anh ta. NASA thì không lạc quan như vậy. Họ nghĩ rằng gần như không thể bắt đầu một sứ mệnh sao hỏa trực tiếp từ trái đất. Gần như không thể chế tạo ra một tên lửa có thể đưa một tải trọng khổng lồ chỉ trong một lần bay đến sao hỏa rồi quay trở lại. Đó là cho kể đến việc đưa người xuống bề mặt hành tinh đỏ. Đó là lý do tại sao NASA quyết định rằng sứ mệnh có người đầu tiên tới sao hỏa sẽ bắt đầu từ một nơi mà chúng ta không phải tốn quá nhiều nhân liệu để chống lại lực hấp dẫn khổng lồ của trái đất. Không đâu có lực hấp dẫn yếu bằng trong không gian vô trụ. Lựa chọn khả dĩ nhất đó là vận chuyển tất cả các bộ phận tẩu vô trụ, nhân liệu và hàng hóa lên quý đạo trong nhiều lần phóng, lắp dắp mọi thứ ở đó rồi bắt đầu sứ mệnh. Tuy nhiên, NASA có một ý tưởng khác. Họ dự định sẽ xây dựng một căn cứ trên mặt trăng và song song với đó một trạm vô trụ trên quý đạo mặt trăng. Căn cứ mặt trăng sẽ cung cấp nơi ở thiết bị và cơ sở hạ tầng cho các phi hành gia thực hiện các nghiên cứu và khám phá lâu dài trên mặt trăng, úng đồng thời là một trạm dừng chân và chuẩn bị cho các sứ mệnh xa hơn. Trong khi đó, trạm quý đạo mặt trăng khi hoạt động như một cửa ngõ dưới trái đất và các điểm đến xa xôi trong không gian là nơi tiếp nhân liệu và có thể trở thành điểm xuất phát cho các sứ mệnh xả hỏa. Trên thực tế, đây là một chương trình rất nghiêm túc đã được NASA phát triển trong nhiều năm, đó là chương trình Artemis. Chương trình Artemis bao gồm nhiều giai đoạn, cho đến nay mới chỉ có giai đoạn một đã được triển khai thành công. Vào tháng 11 năm 2022, NASA đã phóng tên lửa SLS đưa tờ vũ trụ Orion không có phi hành đoạn lên mặt trăng. Orion đã quay quanh mặt trăng và trở về trái đất an toàn. Đây là sứ mệnh Artemis I. Artemis II về cơ bản chính là Artemis I nhưng đính kèm phi hành đoạn 4 người. Sứ mệnh được lên kế hoạch vào tháng 9 năm 2025. Tuy nhiên, các phi hành gia sẽ chỉ bay lướt qua mặt trăng mà không hạ cánh. Nhợm vụ sẽ chỉ là xác nhận rằng con tàu hoạt động tốt. Sứ mệnh Artemis III dự kiến vào năm 2026 sẽ bao gồm việc đưa các phi hành gia trở lại mặt trăng lần đầu tiên sau nửa thế kỷ. Tàu vũ trụ Orion không được thiết kế để hạ cánh lên mặt trăng. Thay vào đó, NASA sẽ sử dụng phi thuyền Starship HLS do SpaceX phát triển cho lần hạ cánh này. Starship HLS lớn hơn rất nhiều so với module mặt trăng Apollo. Nó cao tới 50 mét và có đường kính 9 mét, gần như là một tòa nhà 17 tầng vết bay. Các phi hành gia hứa hẹn sẽ có không gian sinh hoạt thoải còn gà mãi hơn rất nhiều trong thế hệ tàu hoàn toàn mới này. Orion và Starship HLS sẽ gặp nhau trên quy đạo mặt trăng. Sau đó, các phi hành gia sẽ chuyển sang Starship HLS để hạ cánh xuống bề mặt mặt trăng. Họ sẽ ở lại trong khoảng 7 ngày để khảo sát khu vực cực nam nơi có hàng triệu tấn bằng nước để chuẩn bị cho việc xây dựng căn cứ mặt trăng trong các sứ mệnh tiếp theo. Nhân vụ này sẽ xô đổ kỷ lục 72 giờ của Apollo 17, kết lập kỷ lục mới về thời gian con người ở lại mặt trăng lâu nhất. Sứ mệnh Artemis IV được lên kế hoạch vào năm 2028. Trước đó, những mảnh ghép đầu tiên của trạng quy đạo mặt trăng sẽ bắt đầu được lắp dắp. Hai mô đun chính của trạng, mô đun năng lượng và động cơ đẩy PPE và mô đun hậu cần và cư trú HALO dự kiến sẽ được phóng trên tên lửa Falcon Heavy vào năm 2027. Trong sứ mệnh Artemis IV, một mô đun cư trú quốc tế đóng góp bởi cơ quan vũ trụ châu Âu và Nhật Bản sẽ được ghép nối vào trạng. Mô đun này được trang bị hệ thống sinh tồn tiên tiến, cung cấp thêm không gian sinh hoạt và làm việc cho các phi hành gia trong các sứ mệnh mặt trăng. Một chiếc Starship HLS được phóng đồng thời từ trái đất cũng sẽ cập bến và hỗ trợ việc lắp dắp trạng. Sau khi việc lắp dắp hoàn tất, một tàu tiếp tế có tên gọi Dragon XL do SpaceX phát triển có thể sẽ ghé trạm để mang kèo hàng tiếp tế từ trái đất nếu cần hiết. Sau đó, trạm sẽ đón những vị khách đầu tiên, chính là các phi hành gia của Artemis IV. Từ sứ mệnh Artemis IV đến Artemis 11, các phi hành gia sẽ tiếp tục xây dựng và cải thiện trạm quy đạo mặt trăng. Họ cũng sẽ tiết lập một căn cứ trên mặt trăng, phát triển cơ sở hạ tầng và tiến hành vô số thưởng nhậm. Mục tiêu chính của tất cả các sứ mệnh này đó là chuẩn bị cho một sứ mệnh lên xa hỏa. Sứ mệnh Artemis 11 là sứ mệnh cuối cùng mà NASA chính thức công bố. Nó được lên lịch vào năm 2036. Từ thời điểm này trở đi, có rất ít thông tin trí tiết về các sứ mệnh. Tuy nhiên, VFAC vẫn sẽ gấp đối tất cả các dữ liệu, tất cả các kế hoạch và thậm chí là các đề xuất và giả thuyết hiện có để giúp anh chị em chúng ta hình dung cách mà con người sẽ vươn tới xa hỏa. Căn cứ trên mặt trăng sẽ được xây dựng như thế nào? Nó sẽ sử dụng nguồn năng lượng gì? Con người sẽ đặt chân xuống xa hỏa vào năm nào? Và các phi hành gia sẽ trở về ra sau? Những nội dung này sẽ được VFAC trình bày trong phần sau của video này. Mời anh chị em chú ý theo dõi! Nếu bạn muốn chắc chắn không bỏ lỡ nó, nhớ đăng ký kênh và rung chuông để nhận thông báo. Nếu bạn thích video này, nhớ like! Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!