10 vị đại đệ tử của Đức Phật Trong suốt 45 năm giáo hóa, từ Thành đạo cho đến Niết Bàn, Phật quy tụ xung quanh hào quang của Ngài một số đệ tử cả xuất gia lẫn tại gia. Trong số này, những bậc xuất sắc ưu tú, chứng được thánh quả A La Hán gồm có 1250 vị. Đặc biệt có 10 vị mệnh danh là Thập Đại Đệ tử, trong 10 vị này mỗi vị đều có sở trường riêng, sở chứng riêng và đạo hạnh riêng. Mười vị Đại Đệ tử của Đức Phật là : 1. Ngài Xá Lợi Phất Sariputra - Sariputa 2. Ngài Mục Kiền Liên Maudgalyayana -Moggallana 3. Ngài Ma Ha Ca Diếp Mahakasyapa-Mahakassapa 4. Ngài A Nậu Đà La Aniruddha - Anurauddha 5. Ngài Tu Bồ Đề Subhuti 6. Ngài Phú Lâu Na Purna - Punna 7. Ngài Ca Chiên Diên Katyayana - Kaccayana, Kaccana 8. Ngài Ưu Ba Ly Upali 9. Ngài A Nan Đà ANANDA 10. Ngài La Hầu La RAHULA
Mười vị đại đệ tử của Đức Phật
Trong suốt 45 năm giáo hóa
Từ thành đạo cho đến Niết Bàn
Phật quy tụ xung quanh hào quang của Ngài một số đệ tử
Cả suốt gia lẫn tại gia
Trong số này, những bức xuất sắc yêu tú
Chứng được thánh quả
A-La-Hán gồm có 1.250 vị
Đặc biệt có 10 vị mệnh danh là
Thập Đại Đệ Tử
Trong 10 vị này, mỗi vị đều có sở trường riêng
Sở chứng riêng và đạo hạnh riêng
10 vị đại đệ tử
của Đức Phật là
1. Ngài Xá Lợi Phất
2. Ngài Mục Kiển Liên
3. Ngài Maha Kajyip
4. Ngài An Hậu Đà La
5. Ngài Tu Bồ Đề
6. Ngài Phú Lâu Nà
7. Ngài Cá Chiên Diên
8. Ngài Ưu Ba Lì
9. Ngài Anan Đà
10. Ngài La Hậu La
1. Tôn Giả Xá Lợi Phất
Chí Tuệ Để Nhất
1. Tôn Giả Xá Lợi Phất
Ngài được xem là trường tử của Đức Phật
là chấp pháp tướng quân
thường dạng dạy đồ chúng thay cho Đức Phật
và hướng dẫn cho nhiều vị đắc quả A La Hán
Ngài luôn luôn tỏ ra
khiêm tốn, tận tụy,
nhiệt tình, được chư tăng thán phục
và được Đức Phật khen là chí tuệ bậc nhất
Ngài đắc quả A La Hán
4 tuần sau khi xin gia nhập giáo đoàn
Xá Lợi Phất là con trong
một gia đình danh giá bà La Môn
ở vùng U Ba Ti Sa
từ nhỏ rất thông tuệ, học giỏi
được mọi người trọng vào
Ngài có người bạn thân là Mục Kiền Liên
cả hai Ngài là môn đệ xuất sắc
của một vị thầy nổi tiếng
đã đạt được những thành quả tuột đỉnh của môn phái ấy
nhưng chưa vừa ý nên khi gặp đệ tử Phật
Ngài A Tháp Bà Trì
liền nhận ra tránh pháp và quy y Phật
2. Tôn Giả Mục Kiền Liên
thần thông đệ nhất
Ngài là con một gia đình bà La Môn
danh tiếng
Ngài theo tôn giả Xá Lợi Phất quy y Phật
và sau 7 ngày đắc quả A La Hán
dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Đức Phật
trong định khi Ngài đang sống độc cư
trong rừng. Ngài được Đức Phật khen
và đại chúng công nhận là thần thông
bậc nhất. Ngài đã nhiều lần thi triển
thần thông như phương tiện để giáo hóa
cứu độ mọi người. Ngài
cùng với Xá Lợi Phất điều hành và
hướng dẫn tăng chúng cũng như độ cho
nhiều người chứng đắc thánh quả
về sau Ngài bị Phái Ni Kiền Tử
hàm hại bằng cách lan đá
làm Ngài bị tử thương
Đức Phật xác nhận Ngài Mục Kiền Liên đã nhập Niết Bàn
ngay tại chỗ thỏ nạn
nơi Ngài bỏ thân tứ đại
3. Tôn giả Ma Ha Ca Diếp
đầu đà đệ nhất
Ngài được Đức Thế Tôn nhiếp hóa trước 2 tôn giả
Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên
được Thế Tôn cho là đầu đà đệ nhất
sinh hoạt theo hành đầu đà
là một lối sinh hoạt cực kỳ đơn giản
nhằm mục đích tịnh hóa tâm hồn
rất thích hợp với những ai thích tu phản hành
như Ngài Ca Diếp. Sau khi xuất ra
tu hành đầu đà trong 8 ngày liền
Ngài đắc quả A La Hán
4. Ngài tinh thông con đường thiền định
nêu gương sáng cho chúng tâm về
khắc hạnh, ít muốn, biết đủ
tinh tân, viễn lì
Ngài thường độc cư trong rừng dù tuổi đã cao
4. Tôn giả A Nâu Đà La
thiên nhãn đệ nhất
Ngài được Đức Thế Tôn khen
và đại chúng khâm phục là thiên nhãn đệ nhất
trong tăng chúng
Ngài nổi tiếng là bậc tu hành
rất thanh tị, không bao giờ bị nữ sắc
cám dỗ, vì vậy được mọi người
kính ngưỡng. Duy có một tật nhỏ
là tật cưa ngủ gục mỗi khi ngồi
nghe Phật thuyết Pháp, từng bị Phật
quả trách đối ba phèn. Từ đó
Ngài lập hạnh không ngủ từ đầu hôm đến suốt
sáng, từ tản sáng đến chiều đêm
Ngài ngồi mở to đôi mắt nhìn
vào quảng không, không chớp mắt
cho đến một hôm thì hai mắt xương
vù rồi bị mù lỏa. Chính Đức
Phật cầm tay chỉ dạy giúp Ngài may áo
và dạy phương pháp tu định để
khiến mắt sáng ra. Ngài thực hành
một cách triệt đệ, nên được sáng mắt
trở lại và chứng được thiên nhãn thông
Bất quản xa gần, bất luận
trong ngoài, mắt Ngài đều thấy suốt
Phật dùng tránh pháp, phương tiện
dạy cho Ngài thể nhật tánh thay viên dung
không lệ thuộc vào nhãn căn
Ngài chứng đắc pháp này và thấy
ba quãi như một quả amla được cầm
trên tay, được Phật ấn chứng là thiên nhãn
đệ nhất. Năm, tôn
giả tu bồ đề, giải không
đệ nhất. Theo truyền thuyết của
Kinh sách Đại Thừa, lúc Ngài mới
sanh, trong gia đình Ngài toàn hiện ra
những triệu chứng không, các đồ vật
trong nhà, từ kho lẫm, lưu
vãi, mọi vật biến đâu mất cả
chỉ thuần tịnh một mùi hương chiên đàn
và hào quang sáng soi chấn động
cả ba cõi, không thấy đâu là tường vách
giới hạn. Hỏi về ý nghĩa
điểm lạ này, thì được Thầy Tướng bảo
rằng đó là điều cực lành. Rồi
nhân vì điểm không ấy, nên cha mẹ
Ngài mới đặt tên cho Ngài là tu bồ đề
nghĩa là không sanh, lại
cũng có nghĩa là thiện cát, tốt lành
hay thiền hiện, hiện điểm tốt
Sáu, tôn giả phú
lâu na, thuyết pháp để nhất
tôn giả phú lâu na vốn được
gọi là phú, lâu, na
di, đa, la
ni, tử
phú lâu na chỉ là tiếng gọi tắt
danh hiệu Ngài giải như thế
chính là biểu hiện cho tôn giả
khi thuyết pháp cũng trường mãn vô cùng
danh xưng của Ngài được dịch sang tiếng
Trung Hoa là mãn tử tử
Đức Phật thường ngợi khen biệt tài
ngô luận của tôn giả trước đại chúng
các ông cũng nên xưng tán phú
lâu na, ta thường khen ông ấy
là bậc nhất trong hạng người thuyết pháp
ông ấy thâm nhập biển Phật Pháp
hay làm lợi ích cho tất cả người đồng
tu học đạo, trừ Đức Phật già
không ai có thể biệt bắc ngô luận với
ông. Bảy, tôn giả
ca chiên riêng, luận nghị
đệ nhất, Ngài có biệt tài
dùng lời nói rất đơn giản khiến
những ai vấn nạn Ngài đều phải thân phục
trong suốt cuộc đời hành hóa
nhờ tài nghị luận xảo diệu, Ngài
đã cảm hóa được rất nhiều người khiến
họ tỉnh ngộ trở về với tam bào
sống một đời sống thanh thản an vui
8. Tôn giả Ubali
chỉ giới đệ nhất. Ubali
vốn thuộc giai cấp nô lệ Thủ Đà La
xuất thân làm nghề thợ cạo tóc
hầu hạ trong vương cung
Ngài Phật về thăm Katila lần đầu tiên
và chấp thuận cho các vương tử xuất ra
Ubali tủ hổ cho Phật
mình sanh ra trong chốn hạ tiện
ở thế gian làm thân nô lệ đã đành
muốn lìa thế gian đi tù cũng không được phép
Ngài là người nô lệ đầu tiên
được Phật cho xuất ra, thu nhận vào tâm đoàn
xuất ra tu thiền
sau một thời gian ngắn ngày chứng quả A La Hán
Ngài được Đức Phật cho là
đệ nhất chỉ giới và được giao việc xử lý
và tuyên luật
9. Tôn giả Anan
Đao Văn đệ nhất. Ngài là
em họ Đức Phật xuất ra khi Phật
về thăm Hoàng Cung. Ngài là vị tì
kheo đệ nhất về 5 phương diện
Đao Văn, cảnh giác, sức khỏe đi bộ
lòng kiên trì và hầu hạ
chú đáo. Được thánh chúng đề nghị
Ngài làm thị giả Đức Phật
khi Đức Phật được 56 tuổi
Anan hoan hỉ chấp thuận với điều kiện
Thế tôn từ chối 4 việc và chấp thuận
4 việc. Từ chối
không cho tôn giả y, đồ ăn
phòng ở riêng và mời ăn
Chấp thuận. Thế tôn cho phép nếu
tôn giả được thí chủ mời đi thỏa trai
Nếu có người từ xa đến xin ý kiến
Thế tôn cho phép khi Anan giới thiệu
Thế tôn cho Anan ý kiến
khi Ngài gặp điều khó xử
Thế tôn giảng lại những giáo lý cho Ngài
10. Tôn giả La Hầu La
mật hạnh đệ nhất. Ngài là
con của Thái tử Tất Đạt Đa
sau này là Đức Phật và công chúa
Gia Du Đà Lạ. Ngay từ khi còn
nhỏ Ngài đã sống trong Hoàng cung
và đã có cơ hội tiếp xúc với những
giáo lý ban đầu của Đức Phật
Khi về thăm quê lần đầu tiên, Phật
phương tiện tìm cách đưa La Hầu La đi xuất ra
và giao cho xá lợi Phật dạy bảo
Được Phật và xá lợi Phật
tử mấn giáo hóa, tập khí cương cường
của dòng máu vương giả trong người La Hầu La
mỗi ngày mỗi lạc phai và tánh tình
lần lần trở nên ôn hòa như thuận
Ngài nghiêm trì giới luật
tình tấn đạo tâm, quyết luyện mật hạnh
Sau một thời gian chăm chú luyện
mật hạnh và từ câu nói đơn giản của Phật
hãy nhìn đào vạn tượng sum la kia
rồi nhìn lui vào tâm niệm và thân thể
của mình để xem có gì đứng yên
một chỗ không. Vô thường
Vô thường tất cả. Nên
biết như thế và đừng để cho tâm chấp
trước dính mắt vào đâu cả
Chiêm nghiệm lời Phật dạy
Ngài đã chứng được tận cùng của mật hạnh
và được Phật khen là mật hạnh đệ nhất
Mười vị đại đệ tử của Phật
là mười tấm gương sáng về các hạnh nguyện
đức tính và năng lực đặc biệt