Chào mừng các em đã đến với lớp học của Teacher Hiền
Như các em đã biết, trong chương trình Toán lớp 6 chúng ta được học về tập Ender
Đó là tập các số tự nhiên
Tập Z bao gồm có số nguyên âm và số nguyên dương
Trong chương trình Toán lớp 7
Cô Hiền sẽ giúp các em đi tìm hiểu một tập số lợi hại hơn tập Ender và tập Z
Đó chính là tập số yêu tỷ, tập Quy
Và hôm nay chúng ta cùng nhau vào bài 1 có tên là tập Quy các số yêu tỷ
Một nhỏ là số yêu tỷ
Cô cho các ví dụ như sau
Ví dụ thứ nhất là 0.5 thì bằng 1 phần 2
Và chúng ta cũng có thể viết nó dưới dạng là bằng là 2 phần 4 và bằng trừ 3 phần trừ 6
Đúng không?
Như vậy là tất cả các phân số bằng nhau này đều biểu diễn chung một số
Và số đó được gọi là số yêu tỷ
Ví dụ tiếp theo cô lấy số trừ 4
Thì chúng ta cũng có thể viết nó dưới dạng là trừ 4 phần 1 và bằng trừ 8 phần 2
Đổi số trừ xuống mẫu thì cũng bằng 8 phần trừ 2 được không?
Tiếp theo thì số 0 thì bằng 0 phần 3 hoặc cũng có thể bằng 0 phần âm 5
Còn rất nhiều cách nữa
Những phân số bằng nhau này đều biểu diễn cùng một số
Và số đó được gọi là số yêu tỷ
Ta đi vào định nghĩa số yêu tỷ như sau
Số yêu tỷ là các số có dạng A trên B
Với AB là các số nguyên
Tức là A và B thuộc Z
Và B khác 0 tức là mẫu số khác 0
Cùng nhìn lại các số yêu tỷ trên nhé
Tử và mẫu là các số nguyên đúng không?
Và yêu cầu quan trọng nhất là mẫu phải khác 0
Như vậy tất cả các ví dụ cô lấy ở trên đều là các số yêu tỷ
Và tập số yêu tỷ người ta ký hiệu là tập Q
Thế thì mối liên hệ giữa tập N, tập Z và tập Q như thế nào?
Thì chúng ta nhớ lại này
Tập N là các số tự nhiên là 0, 1, 2, 3, 4
Tập Z bao gồm các số nguyên âm và nguyên dương
Trừ 4, trừ 3, trừ 2, trừ 1
0, 1, 2, 3, 4 như vậy là Z sẽ chứa tập N
Đúng không?
Và nếu cô lấy một số nguyên bất kỳ thuộc Z
Ví dụ như là số 4 này
Thì đều có thể biểu diễn bằng 4, 4, 4, 1
Và chúng ta quan sát tử và mẫu là các số nguyên
Mẫu khác 0
Như vậy số nguyên thuộc tập Z đều được biểu diễn ở dạng số yêu tỷ
Vậy Z là tập con của tập Q
Và như vậy ta có một mối liên hệ giữa N, Z, Q như hình vẽ
Và ta biểu diễn bằng quan hệ tập hợp
Thì ta sẽ biết là N là tập con của tập Z
Và Z lại là tập con của tập Q
Và tập số yêu tỷ thì người ta có ghi hiệu thêm một miết cạch như thế này
Để phân biệt chữ cái Q hoa và tập Q
Bây giờ cô Hiền sẽ ưng dẫn các em
Bây giờ cô Hiền sẽ ưng dẫn các em làm câu hỏi 1 trong sách học hoa trang 5 nhé
Đầu tiên người ta hỏi như thế này
Vì sao các số 0.6 chừ 1.25, 1, 1.3 là các số yêu tỷ?
Nào chúng ta biểu diễn theo cô
0.6 thì bằng 6 phần 10
Chúng ta đã thấy ở dạng tử và mẫu là các số nguyên chưa?
Mẫu khác 0 chưa?
Như vậy là số yêu tỷ
Vì chúng ta trả lời này
6 và 10 thuộc Z
Và 10 khác không
Ngưng nào? Tiếp theo này
Trừ 1.25 thì đổi
Số tập phân này ra phân số thì ta bằng
Trừ 125 phân 100
Tử và mẫu là các số nguyên chưa?
Mẫu khác 0 chưa?
Như vậy cái này là số yêu tỷ nên cái này thuộc Q
Đúng theo định nghĩa số yêu tỷ
Tiếp theo hỗn số 1, 1.3
Thì theo cái đổi hỗn số này
Giữ nguyên mẫu là 3
1 x 3 bằng 3, 3 cộng 1 là 4
Nào tử và mẫu nguyên chưa?
4 và 3 nguyên, 3 khác 0
Như vậy đây là số yêu tỷ và cái này thuộc Q
Rồi câu hỏi số 2
Đây là câu hỏi số 1 nhá
Câu hỏi số 2
Số nguyên A có là số yêu tỷ không?
Vì sao?
Thế thì nào
A là số nguyên đúng không?
Thuộc phép này
Chúng ta biểu diễn như thế nào nhỉ?
A chính bằng A phần 1 đúng không?
Nào
A nguyên chưa?
1 nguyên chưa?
1 khác 0 chưa?
Như vậy cái này lập tức
Cái số này thuộc tập gì theo định nghĩa của chúng ta?
Tập Q
Nên
A cũng là số yêu gì?
Cũng là số yêu tỷ
Như vậy là cô vừa hướng dẫn các em làm xong câu hỏi 1, câu hỏi 2 sách đọc khoa trang 5
Bây giờ chúng ta sang phần 2
Có nội dung là biểu diễn số yêu tỷ trên trục số
Câu hỏi số 3 trong sách đọc khoa trang 5
Có nội dung là
Biểu diễn các số nguyên trừ 1, 1, 2 trên trục số
Thì đầu tiên chúng ta vẽ một trục số
Có góc là 0
Và mũi tên hướng về bên phải
Cô sẽ hướng dẫn các em biểu diễn số trừ 1 này
Nhìn nào
0 đây đúng không?
Lấy một đoạn làm đơn vị
Thì trừ 1 ở phía bên trái số 0
Và đây chính là điểm trừ 1
Tiếp theo là điểm 1
1 đây đúng không?
Điểm tiếp theo là điểm 2 đây
Như vậy ta vừa biểu diễn 3 số nguyên là trừ 1, 1 và 2 trên trục số
Bây giờ cô sẽ hướng dẫn các em biểu diễn
Số yếu tỷ 5 phần 4
Biểu diễn 5 phần 4
Thì đầu tiên này
Chúng ta phải so sánh được là
5 phần 4 sẽ lớn hơn 1 và nhỏ hơn 2
Như vậy cái điểm biểu diễn 5 phần 4 này
Sẽ nằm giữa điểm biểu diễn số 1 và điểm biểu diễn số 2
Đúng không?
Tiếp theo này
5 phần 4
Thì đổi ra khuôn số này bằng 1, 1 phần 4
Như vậy lớn hơn 1 một chút
Và thêm 1 phần 4 thì ta sẽ chia cái đoạn từ 1 đến 2 ra là 4 phần đúng không?
Và chúng ta lấy 1 phần
Từ đây đến đây chính là 1 phần 4
Như vậy điểm này chính là 5 phần 4
Bây giờ cô hướng dẫn các em biểu diễn
Một số nữa là biểu diễn
2 phần trừ 3
Nào bây giờ
Đầu tiên là 2 phần trừ 3 thì các em đổi cho cô về
Mẫu dương cho cô
Thì bằng là trừ 2 phần 3 đúng không?
Sau đó là tìm 2 số nguyên kẹp giữa số trừ 2 phần 3
Thì chúng ta thấy rằng là trừ 1
Bằng là trừ 3 phần 3
Sẽ nhỏ hơn trừ 2 phần 3
Và nhỏ hơn 0
Như vậy là điểm biểu diễn số y tỉ trừ 2 phần 3 sẽ nằm giữa trừ 1 và 0
Đúng không nào?
Rồi, ta nhìn vào mẫu này
Đấy
Thì chia cái đoạn từ 0 đến
Đây, từ đây đến đây
Là mấy phần nhỉ?
3 phần
Và chúng ta lấy 2 phần đúng không?
Nào, chia ra 3 phần cho cô
Và lấy 2 phần
Từ số 0 trở đi lấy 2 phần
Thì chỗ này chính là trừ
Điểm này
Chính là trừ 2 phần 3
Vậy là cô đã hướng dẫn các bạn
Biểu diễn 2 số y tỉ 5 phần 4
Và 2 phần trừ 3
Trên trục số
Đúng không?
Như vậy là
Trên trục số
Điểm biểu diễn của số y tỉ x
Được gọi là điểm x
Bây giờ
Chúng ta sang phần 3 nhỏ
Là so sánh 2 số y tỉ
Câu hỏi số 4
Người ta yêu cầu các bạn so sánh
So sánh 2 phần số
Trừ 2 phần 3
Và 4 phần trừ 5
Nào
Huy đồng thôi
Trừ 2
Đầu tiên này
Trừ 2 phần 3
Thì mẫu dương rồi mình để nguyên nhá
Tiếp tục này
4 phần trừ 5 nào
Mình sẽ chuyển đến mẫu dương cho cô
Thì bằng 4 phần 5
Đúng không?
3 và 5 thì chọn mẫu chung là 15 đúng không?
Thì cái này bằng bao nhiêu nhỉ?
Trừ 10 phần 15
Còn cái này thì bằng
Nhân tên 3
Trừ 12 phần 15
Ta thấy
Trừ 12
Nhỏ hơn trừ 10
Nên suy ra là
Trừ 12 phần 15
Nhỏ hơn
Trừ 10 phần 15
Suy ra
Kết luận như thế nào nhỉ?
4 phần trừ 5
Nhỏ hơn
Trừ 2 phần 3
Đúng không nào?
Rồi
Như vậy là với 2 số yếu tỉ
X và Y
Ta luôn luôn so sánh được 2 số đó
Có 3 trường hợp xảy ra
Đối với 2 số yếu tỉ x và y như sau
Trường thứ nhất là x bằng y
Trường thứ 2 x nhỏ hơn y
Và trường hợp thứ 3 là x lớn hơn y
Sách đáo khoa trang 6 và 7
Có bí dụ 1 và bí dụ 2
Đã có lời giải rất rõ ràng
Các em hãy tự đọc nhé
Có 1 phần nữa là
Nếu người ta cho 2 số yếu tỉ x nhỏ hơn y
Và
Nếu biểu diễn trên trục số
Mà x nhỏ hơn y thì bao giờ
X cũng ở bên trái điểm y
Thì x mới nhỏ hơn y được
Và người ta định nghĩa
Số yếu tỉ lớn hơn 0
Được gọi là số yếu tỉ dương
Còn số yếu tỉ bé hơn 0
Được gọi là số yếu tỉ âm
Câu hỏi số 5
Trong các số yếu tỉ sau
Số nào là số yếu tỉ dương
Số nào là số yếu tỉ âm
Số nào không là số yếu tỉ dương
Cũng không là số yếu tỉ âm
Thì các em lưu ý nè
Số 0 không là số yếu tỉ âm
Cũng không là số yếu tỉ dương
Em nhé
Rất đơn giản này
Trừ 3 phần 7
Thì tử mang dấu âm, mẫu mang dấu dương
Như vậy tử và mẫu trái dấu
Thì đây là số yếu tỉ âm
2 phần 3
Tử và mẫu cùng dấu dương
Đây là số yếu tỉ dương
1 phần trừ 5
Tử, dương, mẫu, âm
Đây là số yếu tỉ âm
Trừ 4
Thì hiển nhiên là số yếu tỉ âm rồi
0 phần trừ 2
Bằng 0 đúng không
Và như vậy đây là số 0 phần trừ 2
Không là số yếu tỉ âm
Không là số yếu tỉ dương bởi vì nó bằng số 0
Trừ 3 phần trừ 5
Thì tử và mẫu lại cùng dấu
Âm chia âm bằng dương như vậy là
Trừ 3 phần trừ 5
Thì bằng 3 phần 5 và đây là số yếu tỉ dương
Với lại chúng ta nhớ này
Nếu mà tử và mẫu cùng dấu
Thì đó là số yếu tỉ dương
Còn tử và mẫu khác dấu
Thì đó là số yếu tỉ âm
Chúng ta kết thúc nội dung bài 1
Cô và các em sẽ cùng nhau đi vào phần 7 tập nhé
Xin chào và hẹn gặp lại các em