Xin chào quý vị khán giả của kênh Vẻ Đẹp Thái Nguyên! Hôm nay xin mời quý vị cùng chúng tôi Khám phá Không gian Văn hóa Trà Tân Cương - Bảo tàng trà độc đáo tại Thái Nguyên!
Nằm tại xóm Soi Vàng, xã Tân Cương, nơi đây không chỉ là điểm đến lý tưởng để thưởng thức trà ngon mà còn là nơi lưu giữ và tôn vinh nghề trồng chè truyền thống.
Video sẽ đưa bạn tham quan những công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn lịch sử, từ khu vực sân lễ hội đến nhà trưng bày hiện vật quý giá. Cùng trải nghiệm lễ hội Trà xuân Tân Cương với những hoạt động sôi nổi như Hội thi hái chè, Festival Trà Thái Nguyên, và chiêm ngưỡng nghệ thuật pha trà tinh tế. Hãy đến và cảm nhận văn hóa trà độc đáo của người dân Tân Cương ngay hôm nay!
Âm nhạc: Tony Chen- Seeds of Kindness Âm nhạc do Tony Chen cung cấp Nhạc của Tony Chen: www.tonychenmusic.com Kênh Youtube của Tony Chen: https://www.youtube.com/c/TonyChenMusicChannel
Hãy cùng đàn chúng mình đi tham quan và trải nghiệm không gian màn hóa Trà Thái Nguyên, xem có gì thú vị nhé!
Lời đầu tiên, thay mặt cho đội ngũ thiết minh viên của Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên,
xin tân trọng chào đón quý đoàn đã đến tham quan không gian màn hóa Trà Tân Cương.
Em xin phép tự giới thiệu, tên em là Thô Hoài, sẽ được đồng hành với anh chị trong chuyến tham quan ngày hôm nay.
Và tại đây, em xin phép được giới thiệu không gian màn hóa Trà,
được xây dựng tại xóm Xoài Vàng, trung tâm của vùng Trà Tân Cương, nổi tiếng được mệnh danh là đệ nhất danh Trà.
Không gian màn hóa Trà cách với trung tâm thành phố Thái Nguyên khoảng 15km về phía tây nam.
Không gian màn hóa Trà có diện tích 1,7HA với nhà trinh bày được thiết kế bằng mặt hình tròn,
gợi ảnh một chiếc ấm trà truyền thống của người Việt Nam.
Và hướng tầm mắt về phía bên tay trái của hướng dẫn viên,
thì anh chị sẽ được thấy không gian trinh bày ngoài trời, nơi đặt ấm trà chi kỷ,
được ghi vào kỷ lục ấm trà gắn gốm xứ lớn nhất Việt Nam nhân dịp lưu hoan trà quốc tế lần thứ nhất,
Thái Nguyên Việt Nam năm 2011 ạ.
Vâng ạ, tiếp theo em xin kính mời anh chị di chuyển vào không gian bên trong.
Vâng, nơi mà anh chị đang dừng chân chính là nhà trinh bày,
được thiết kế công năng hội tụ và không gian kiến trúc chính.
Rõ ràng long trọng là mô hình đồi trè, tượng trưng cho tứ đại danh Trà.
Và tứ đại danh Trà chính là 4 vùng trà nổi tiếng nhất của tỉnh Thái Nguyên ạ.
4 vùng trà nổi tiếng nhất bao gồm có vùng trè Khe Cóc, Thuyện Phú Lương,
vùng trè Trại Cài, Thuyện Đồng Thỉ,
vùng trè La Bằng Thuyện Đại Từ và vùng trè Tân Cương, TP Thái Nguyên ạ.
Mô hình đồi trè được đắt cách điệu giống như hình những chiếc bát úp tròn triệu,
khoác lên mình một màu xanh ngút ngàn và những sóng trè cốn lợi nối tiếp nhau.
Mỗi khi đứng trên đồi trè, các du khách sẽ có dịp được ngắm nhìn các bà, các mẹ,
các cô thôn nữ mải miết say xưa với công việc thái trè,
những ngón tay đưa nhanh khoan khắp như múa.
Và trè Thái Nguyên thì ngon nổi tiếng từ lâu, nhưng có lẽ ngon nhất và tạo nên
một hương vị đặc trinh nhất thì vẫn phải kể đến vùng trè đặc sản Tân Cương ạ.
Theo thống kê hiện nay, địa bàn xã Tân Cương có 1.500 hộ với 96% dân số trồng và chế biến trè
và diện tích đắt trồng trè là khoảng 400 ha với tổng sản lượng bình quân
mỗi năm tại hàng nghìn tấm trè bút khô.
Trè Tân Cương có hương thơm tự nhiên, vị thơm đượm và chát nhẹ,
màu nước thì vàng xanh, uống xong vị hậu ngọt có lắng động sâu ở vị giác của mỗi người thưởng thức.
Với đặc trinh đó, trè Tân Cương đã khẳng định được công nghiệm của mình trên thị trường hàng trăm năm này ạ.
Vâng ạ, tiếp theo em xin kính mời anh chị di chuyển sang bên này.
Và tại đây em xin được giới thiệu, đây là tác phẩm Độc Bình Lồng Trà của tác giả Nguyễn Thái Sơn,
giám đốc công ty chấp nhiệm hãng một thành viên sơn thuốc thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
Tác phẩm này với chiều cao là 3,6m, đường kính là 1,1m ạ, và đặc biệt rất là nặng, nặng trên 2 tấn cả.
Tác giả đã chế tác phẩm này bằng thân cây vỗ ké, nguyên khối, nguyên bản, độc đáo và rất giá trị.
Và đây là một loại dỗ rất tốt, chịu được mưa nắng và chỉ có ở vùng Phú Yên, Gia Lai, Con Tôm.
Tác giả đã có ý định tạo tác phẩm cho một lần lên thăm Thái Nguyên vào tháng 10 năm 2012 ạ.
Và sau khi trở về thì sau 76 ngày đêm mệt mài, tác giả mới hoàn thiện tác phẩm
và mang đi dự triển lãm sinh vật cảnh nhân dịp liên hoàn trà quốc tế lần thứ 2, Thái Nguyên Việt Nam năm 2013.
Và có thể nói đến thời điểm hiện tại, đây là tác phẩm độc bình, độc trà, bờ vỗ có kích thước lớn nhất của Việt Nam hiện nay ạ.
Còn phía bên này là một số các bộ ấm chén đến từ các nhà siêu tập, nhà nghiên cứu.
Và qua các bộ ấm chén này thể hiện phong cách uống trà của người Việt khác với phong cách uống trà của người Nhật Bản, người Trung Quốc.
Ở Nhật thì có trà đạo ạ, ở Trung Quốc thì có trà kinh, còn trà Việt thì giải dị và gần gũi.
Tuy nhiên cũng rất tinh tế giống như tâm hồn của người Việt Nam ạ.
Theo mặt chảy sức lan tỏa của ẩm thực trà thì các vị tiền nhân đã chia ra làm 3 phong cách thưởng thức trà.
Phong cách thưởng thức trà do hỏa với tâm linh, phong cách thưởng thức trà là thú vui tàu nhã,
phong cách thưởng thức trà mang phong vị dân gian ạ.
Vâng, tiếp theo em xin mời anh chị di chuyển lên tầng 2 để tìm hiểu đôi chút của lịch sử vùng trà đặc sản Tân Cương ạ.
Vâng, phong gian tầng 2 là nơi trưng bày các mẫu sản phẩm đến với các vùng trà nổi tiếng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Và đặc biệt là giới thiệu về lịch sử ra đời phát triển của vùng trà đặc sản Tân Cương ạ.
Vâng, theo lịch sử của người dân Tân Cương ghi lại thì trà đã tồn tại trong đời sống của trang họ hàng trăm năm về trước,
là nhờ có tiến sĩ Nguyễn Đình Tuân ạ.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Tuân thường được gọi là ông nghè sổ, tên hiệu là Hữu Mai,
Từ nhỏ, ông rất nổi tiếng là người thông minh, dĩ ngộ và rất tỏi làm thơ ạ.
Năm 1918 thì ông được bổ làm quan án sát, sau đó kiêm luôn chức quan tuần phủ của tỉnh Thái Nguyên ạ.
Trong cuốn tự chuyện của ông nghè sổ kể lại là trong một lần đi nhậm chức giáo thụ tại tỉnh Yên Bái,
thì ông có ghé qua nhóm cục của đoàn với là bạn Đồng Khoa Thi Hương ở Phú Thọ.
Và khi ông sang tỉnh Phú Thọ thì ông nhận thấy giá trị kinh tế rất lớn của cây trè.
Và chính vì thế ông đã cử ông nội 5, tên thật là Vũ Văn Hiệt, quê ở Vũ Yên,
cùng với các thanh niên tranh tráng đi sang tỉnh Phú Thọ để sinh giống cây trè về chồng
và lập các làng sản xuất kinh tác nông nghiệp để chế biến trè.
Tuy nhiên trong quá trình mang cây trè từ Phú Thọ về Thái Nguyên thì có một điều đặc biệt,
đó là khi thu hoạch, đưa lại một hương vị thơm ngon, đậm đà không nơi nào có được.
Và chính vì thế trè của ông rất nổi tiếng, năm 1935 mang đi thi đấu sở tại Hà Nội,
đã đạt giải nhất, mang thương hiệu trè cánh hạc,
biểu tượng của Vân Cháu Lạc Hồng luôn nhớ về quận nguồn ạ.
Vâng ạ, em xin được trân trọng giới thiệu đến anh chị.
Đây là một thòng tái hiện lại không gian thưởng trà của người Việt ngày xưa,
và không biết từ khi nào thì trè đã tồn tại như một nhu cầu thích yếu trong đời sống
của mỗi gia đình người Việt Nam.
Mỗi khi khách đến chơi nhà thì việc đầu tiên là pha một tấm trà mời khách,
sau đó mới bắt đầu câu chuyện ạ.
Ngày xưa trong ta sử dụng những chiếc chiếu khoa,
kiếm bộ bàn ghế trúc hay những bộ trường kỷ như thế này để đón tiếp khách ạ.
Và đây chính là bộ trường kỷ do cán bộ bảo tàng tỉnh Thái Nguyên xuất tầm ạ,
bao gồm có hai ghế dài và một chất bàn như những nhà đại.
Phần ghế thì được chạm khác những nét hoa văn rất đơn sơ và mộc mạc,
tuy nhiên cũng rất tinh tế giống như tâm nguồn của người Việt Nam.
Còn giới thiệu với anh chị, đây là chiếc tù trè.
Tù trè thì bao gồm có hai phần cánh, vâng ạ, hai phần cánh này ạ.
Một phần bụng tù ạ, phần cánh được khảm trai,
được chạm khác những nét hoa văn rất tinh xảo,
thể hiện được chiến lý của cuộc sống, quy luật vận hành của thiên nhiên
mà cha ông ta đã đúc kết qua hàng ngàn năm lịch sử.
Ngũ phúc, sĩ nông, công phượng, hoa mai, hoa đào.
Và tù này có nguyên đại đầu thế kỷ thứ 20 ạ.
Đây là một tan bếp đáng nhận lại những sao trè trang thống của người Việt ngày xưa.
Và người Việt ngày xưa thì với những chiếc chảo găng từ đường kín 0.8-0.9m như thế này
được sử dụng để sao trè,
tức là nguyên liệu trè tươi, búp non, 1 tôm, 2 lá thì mang đi diệt men.
Diệt men là quá trình sao nhanh những chiếc chảo găng này
từ khoảng 15-20 phút rồi mang ra vò, vò bằng tay ạ.
Và ông bà ta ngày xưa dùng tay để vò trè,
vò để làm sao cho các cánh trè xoăn lại rồi mang vào sao,
sao trên chiếc chảo găng như thế này,
rồi sàng sậy, phân loại ra các cánh trè to nhỏ khác nhau.
Và cuối cùng là quá trình lấy dương trè.
Và tất cả mọi hoạt động đều diễn ra trên chiếc chảo găng như thế này ạ.
Đường kín 0.8-0.9m.
Và đây là cách sao trè trang thống của người Việt ngày xưa ạ.
Rất là vất vả, mất rất là nhiều sức lao động.
Và mỗi mẻ trè như thế này được từ 1 cân đến 1.5 cân trè khô thôi ạ.
Còn đây là một số những chiếc lá cọ
có trên vùng trè huyện Phú Lương hoặc huyện Đại Từ.
Và những chiếc lá cọ này có thể đang lại như thế này để chê nhắm mỗi khi đi hái trè đấy ạ.
Còn đây là một số các dụng cụ dùng để chế biến, chế biến xào xuất trè truyền thống ngày xưa ạ.
Em xin kính mời chị đi truyền tiếp ạ.
Lúc trước em vừa giới thiệu cách sao trè truyền thống của người Việt ngày xưa.
Thì đến thời kỳ hợp tác xã là khoảng những năm 1960
đã sử dụng những chiếc máng tôn sao trè như thế này.
Dạ vâng ạ, có thể sao được nhiều trè hơn.
Và đây là những dụng cụ dùng để đảo trè ạ.
Bên dưới dùng củi để đun
và điều chỉnh nhiệt là người dân tự điều chỉnh nhiệt ở bên dưới ạ.
Còn đến thời kỳ hiện nay
đã dùng những chiếc tôn quay như thế này để sao trè.
Tôn quay và đưa trè vào đây để quay ạ, và để sao trè.
Và bên dưới dùng củi.
Tuy nhiên là đến thời kỳ hiện tại bây giờ
thì các hợp tác xã cũng như là các cơ sở kinh doanh
đã sử dụng động cơ điện
để sao trè.
Bằng những chiếc tôn quay như thế này thì không dùng củi
thì sẽ đỡ mất sức lao động của người dân hơn ạ.
Và phía bên này là một số các dụng cụ
dùng để chế biến xào xuất trè.
Vâng ạ, không gian trưng bày tiếp theo là chúng em giới thiệu
và trưng bày một số các hình ảnh từ lễ hội Hương Sắc Trà Xuân.
Nếu anh chị đến thăm Thái Nguyên
và dịch Tết nguyên đán hàng năm
thì sẽ được tham dự một lễ hội
đó là lễ hội Hương Sắc Trà Xuân
vùng trè đặc sản Tân Cương.
Lễ hội được tổ chức vào ngày 11 tháng riêng âm lịch hàng năm
và tổ chức tại sân lễ hội ngoài trời
của không gian văn hóa Trà Tân Cương ạ.
Tại lễ hội thì diễn ra các trò chơi dân gian
như kéo co, đẩy đậy,
các cuộc thi sao trè, khi hái trè
và khi rước cây trè đẹp.
Đây là hình ảnh cuộc thi rước cây trè đẹp
và đây là hình ảnh
đánh chống khai hội
tại lễ hội Hương Sắc Trà Xuân
vùng trè đặc sản Tân Cương ạ.
Còn phía bên này là một số các bộ ấm chén
đến từ các làng gốm xứ Bát Tràng và gốm sành Hương Canh Vĩnh Phúc.
Vâng, kính thưa các anh chị
thì trong văn hóa trà thì ấm chén
là một yếu tố rất là quan trọng để tạo nên
một ấm trà ngon.
Khi pha bằng những bộ ấm chén như thế này
giúp cho trà bên trong giữ được nhiệt lâu hơn
giúp cho trà tỏa hơn rất là đậm vị ạ.
Chính vì thế những bộ ấm chén này được giới
sành trà đặc biệt tương trượng ạ.
Và làng gốm xứ Bát Tràng và gốm sành Hương Canh Vĩnh Phúc
là những làng gốm xứ nổi tiếng
của Việt Nam ạ. Mời anh chị tham quan ạ.
Chương trình tham quan của chúng em tạm dừng tại đây
và tiếp theo thì em xin mời
anh chị di chuyển sang phòng thưởng trà
để thưởng thức những ấm trà đặc sản
của vùng trà đặc sản Tân Cương cũng như là tìm hiểu
cách chọn trà ngon của vùng trà đặc sản Tân Cương ạ.
Em xin kính mời anh chị ạ.
Trước khi pha trà này em cũng xin được
giới thiệu với anh chị. Ở Tân Cương chúng em
bây giờ có 3 loại trà đặc trưng cơ bản nhất
đó là trà đinh, trà tôm nõn
và trà móc câu. Loại đầu tiên
là trà đinh. Em xin giải thích vì sao
gọi là trà đinh. Tại vì khi thu hái
người dân chỉ hái một búp duy nhất nhỏ nhọn
và được đánh giá là trà hảo hạ của vùng trà đặc sản Tân Cương.
Và đặc biệt khi người dân thu hái
thì chỉ hái vào buổi sáng sớm khi những búp trà
có ngậm sương mai. Và người dân
quan niệm đó là lúc mà búp trà nhận được tinh tính
nhất của đất trời trong khoảng từ 5 giờ sáng
đến 7 giờ sáng. Và người dân
cũng có vùng chăm sóc trà đinh riêng
với tiêu chuẩn
với kỹ thuật rất là cao. Vì thế mà
giá thành trà đinh ra động khá là cao
khoảng từ 3 triệu đồng đến 4 triệu đồng
1 cân trà đinh. Và nếu mà là trà đinh sao tay
thì có khi lên đến 7-8 triệu đồng 1 cân trà đinh ạ.
Loại thứ 2 là trà tôm nõn
Loại tôm nõn là loại trà ngon thứ 2
của vùng trà đặc sản Tân Cương. Được hái 1 tôm
và 1 lá được gọi là trà tôm nõn ạ.
Và loại ngon thứ 3 là trà móc câu
Trà móc câu được hái 1 tôm
và 2 lá được gọi là trà móc câu.
Và xin giới thiệu với anh chị một chút vì sao
mà trà Tân Cương Thái Nguyên thì lại
có một cái đặc biệt và được
nhiều người yêu thích đến như vậy.
Bởi vì trà Tân Cương sẽ có
tiền vị, hậu vị và dư vị ạ.
Tiền vị tức là khi anh chị mới uống
thì sẽ cảm nhận thấy cái vị chát dịp
tuy nhiên là không đắng đâu ạ.
Và hậu vị là khi uống một lúc sau
thì anh chị sẽ cảm nhận thấy cái vị ngọt
động lại ở nơi uống nữa ý. Đó là hậu vị ạ.
Và mỗi người tự cảm nhận được
không phải vị ngọt của đường hay là vị ngọt
của mật ong, mà là vị ngọt
đặc trưng của trà.
Và dư vị là khi mà anh chị có thể
rời xa khỏi vùng đất Tân Cương rồi
Và sau đây thì em xin phép được phai trà
theo cách phai trà truyền thống của người Việt ạ.
Và với những cái ấm trà như thế này
thì phai trà thì giúp được
cái nhiệt độ bên trong rất là lâu hơn
giúp cho trà tỏa hương rất là đậm vị ạ.
Tuy nhiên chúng em sẽ tráng ấm
Tráng ấm là mục đích để nóng ấm trà
Và chúng em sẽ tráng trà
Và đây là bước chúng em gọi là
tẩy sạch nội tràn.
Khi mà chúng em đợi tráng ấm thì chúng em sẽ tráng trén
Tráng trén này là
một cơ hội rất quan trọng
khi mà nóng ấm trén lên là
chúng ta có thể làm vệ sinh sạch sẽ
Thế là cái thưởng thức trà nó sẽ thơm ngon hơn
Khi trén nóng lên thì vị trà nó sẽ
bốc lên, hương trà nó sẽ
quẹn vào trong cái không khí
người ta khi dùng
Bình minh nhất tràn trà, lương y
bất đáo da
Nhất thủy nhì trà
Tâm pha tư ấm
Mũ quần anh, hôm nay đông người quá
Hôm nay nhiều quần anh
Người ta thường thường dùng đống ẩm
hoặc là đối ẩm
Hôm nay mình để mũ quần anh
Rất nhiều người, từ 5 người đến đông người
Và khi rót trè này
chúng em sẽ rót từng trén một
để sao cho độ đậm nhạt
của các trén trà đều với nhau
Cảm ơn em, mời chị
Chị ạ, thấy không?
Khi mà mình cầm trén trà này, thấy màu ánh vàng
có lắng không?
Thấy giọt mồ hôi của bà con, đông dân
Thấy những điều mang đầy cả
hạt sương mai, bột sơ
Mình trân trọng nó
Xin mời
Nó là tinh hoa của đất trời này
Em chị có cảm thấy
cái vị chát không ạ?
Có chát
Chát xong rồi mình chép miệng một lúc
thì sẽ cảm nhận cái vị hậu ngọt
Nó là cái hậu ngọt của một tràn sàn Tân Cương
mà không nơi nào có được
Trong khi mình vừa uống trà
thì mình có thể ăn những kẹo lạc
Và kẹo lạc này em sẽ giới thiệu nó là kẹo lạc matcha trà xanh
Chỉ có ở vùng Tân Cương mới có
Và kẹo lạc này thì bên trong
có bột matcha
Bột matcha được sướt xuất từ những lá trẻ tươi nguyên chất
Tức là mình chọn những lá không già quá, không non quá
và chúng mình gọi là lá bánh bẻ
Nghiền ra thành bột matcha
Và đây cũng là bánh đậu xanh matcha trà xanh
Tất cả đều có nguyên liệu từ
bột trà được gánh nguyên ạ
Hôm nay chúng ta đã cùng khám phá lịch sử,
quy trình sản xuất và trải nghiệm thưởng thức trà Tân Cương
Hy vọng chuyến đi này đã giúp
mọi người hiểu thêm về văn hóa trà
và tình yêu của người dân nơi đây
dành cho từng bút trà
một phần quan trọng của văn hóa địa phương
Cảm ơn mọi người đã đồng hành cùng chúng tôi
và hẹn gặp lại trong những chuyến đi tiếp theo