Giúp trẻ khám phá bản thân và tháo gỡ nút thắt trong tâm – Tập 21 | Khóa học dành cho cha mẹ

Câu chuyện phỏng vấn của một đứa trẻ đem đến rất nhiều kiến thức cho chúng ta. Rất nhiều phụ huynh có lẽ đã bỏ lỡ cơ hội cùng con kiến lập sự trưởng thành về canh trí, tâm hồn từ lúc sơ sinh. Điều này cũng không thể trách cha mẹ. Chúng tôi cũng thật là tội nghiệp vì không ai nói với chúng tôi những điều này. Nhưng nếu chúng ta lỡ mất cơ hội này cũng không sao, cô Trần nói chúng ta hãy lấy album hình chụp trước đây ra. Những bức chụp trước đây sẽ giúp chúng ta xây dựng lại quá trình này từ đâu. Cho dù bây giờ con cái chúng ta đã lớn rồi, vậy cô Trần ơi chúng tôi muốn biết tại sao những bức ảnh trong quá khứ là có tác dụng lớn như vậy? Những bức ảnh ghi lại cuộc sống thực tế trước đây không phải là câu chuyện do chúng ta tự tạo ra, mà còn là quá trình mà đứa trẻ đã trải qua. Vậy tại sao lại có khoảng cách giữa cha mẹ và con cái? Bởi vì cách mà người lớn xem hành vi của con cái và cách mà tâm lý của đứa trẻ biểu hiện ra hành vi đó là không giống nhau, cho nên chúng ta cần có một vật trung gian, đó chính là những bức ảnh. Đó là những sự kiện mà cha mẹ và con cái cùng nhau trải qua trong cuộc sống. Và cùng xem lại những tấm ảnh cũ này, là dịp cả hai bên cùng nhau nhìn dẫn lại sự kiện đó, rồi đem quan điểm của cả hai phía ra cân bằng lại, điều này rất quan trọng. Vì thế khi chúng ta cùng thảo luận về những hình ảnh này, chúng ta có thể dùng 8 chữ. 8 chữ này rất hiệu quả, rất đơn giản và ngắn gọn. 8 chữ đó là gì vậy cô? Chữ đầu tiên là Hu. Trước đây khi chúng ta học tiếng Anh thì giáo viên thường nói 5 chữ thôi, hãy nhớ 5 chữ W. 5 từ W là có thể biết thành một bài báo tin tiếp về cơ bản, tôi cảm thấy như vậy chưa đủ. Như vậy chưa đủ, cô cần 8 chữ W. Chữ đầu tiên là Hu. Người nào? Đúng rồi, người nào? Trong sự việc này ai là nhân vật chính? Nhân vật chính mà bạn nghĩ không chắc sẽ là nhân vật chính mà đứa trẻ nhìn nhận. À, cha mẹ sẽ hỏi con mình rằng trong bức ảnh ai là nhân vật chính? Hu. Đúng, cha mẹ hãy hỏi. Con nghĩ rằng trong bức hình này ai là người làm nhiều việc, hoặc là người nào bị tổn thương nhiều nhất? Những câu hỏi như vậy giúp tìm ra nhân vật chủ chốt. Cần ghi nhớ rằng bạn nhất định phải cho con cơ hội, chứ không cắt ngang lời nói của trẻ. Đừng nói nhiều nữa. Đúng rồi, kỳ câu nói như vậy. Cha mẹ đừng nói nhiều nữa, đây là cơ hội để cho con trẻ nhận ra giá trị nội tại của mình. Không phải chúng ta đang dạy trẻ, phương pháp của chúng ta là sai rồi. Sau đó, 8 chữ W này có thể thay đổi thứ tự. Không phải chúng ta lúc nào cũng bắt đầu từ W, mà có thể vận dụng một cách linh hoạt. Chúng ta lấy ví dụ nhé. Nếu như bức ảnh đó chụp lại cảnh đứa trẻ đi biểu diễn nhạc cổ, cha mẹ có thể hỏi con rằng trong bức ảnh này ai là người bỏ công sức ra nhiều nhất? À, cách hỏi là như vậy. Hoặc là ai ở trong bức ảnh này có nhiều bạn nhất? Hoặc là ai ở trong bức ảnh này là người được chiếu cố nhiều nhất? Ai bỏ công sức nhiều nhất? Nếu như trong bức ảnh này có rất nhiều bạn học sinh hoặc là rất nhiều người, thì ai là người kết được nhiều bạn nhất? Câu trả lời cho câu hỏi này sẽ chiếu được giá trị quan của đứa trẻ. Trước đây chúng ta chưa chú ý đến phân diện này của con cái. Trước đây chúng ta sẽ hỏi, trong cuộc thi này con có nhận được giải thưởng không? Cơ bản là như vậy. Tôi cảm thấy những điều như thế đã quá nhiều rồi. Chúng ta không cần phải hỏi thêm những điều này nữa. Chúng ta phải bù đắp lại những điều chưa có. Câu hỏi thứ hai chính là về người tiếp nhận. Không, khi có nhân vật chính thì nhất định có nhân vật tiếp nhận. Ví dụ như, khi tôi uống một ly nước, câu hỏi là, ai là người chăm nước cho tôi? Ai uống nước? Đây là sự tương tác. Con phải tìm ra nhân vật chính và nhân vật phụ. Rồi nhân vật chính là ai? Đúng, điều này rất quan trọng vì hầu hết các mối quan hệ giữa người với người đều không tránh khỏi nguyên tắc này. Nhân vật chính và nhân vật phối hợp. Làm sao thể hiện được đặc điểm của người lãnh đạo? Ngày nay chúng ta đều nói đến tính cách của người lãnh đạo, nhưng ít nói đến người phối hợp. Đúng rồi, nếu không có người phối hợp thì làm sao có lãnh đạo? Cho nên định nghĩa của chúng ta về thành công chính là bạn đã phục vụ được bao nhiêu người? Đối với những câu quan trọng như thế này, chúng ta nên lặp lại ba lần. Bạn đã phục vụ được bao nhiêu người? Không phải là bạn làm đến chức quan nào? Đúng, trong lúc phỏng vấn học sinh, chúng tôi cũng thường hỏi rằng, con đã phục vụ được bao nhiêu người? Chúng ta thường nói đùa rằng, trước khi kết hôn, chỉ lo cho bản thân. Sau đó lo nghĩ thêm cho một người chồng hoặc người vợ. Khi có con rồi thì phải lo thêm cho con cái. Khi chúng ta lớn hơn thì lại phát hiện ra cha mẹ cũng đã lớn tuổi rồi. Dưới sự ép buộc của hoàn cảnh nên chúng ta mới phục vụ gia đình mình. Đây là lý do giáo dục rất quan trọng. Tôi nhớ trước đây, trước khi tuốt nghiệp cao trung thì giáo viên đã nói, sau này khi các con kết hôn, hãy nhớ rằng đó là công việc của cả hai gia đình. Không phải là công việc của hai người? Tuyệt đối không phải công việc của hai người mà là công việc của hai gia đình. Khi chúng tôi còn trẻ như vậy, giáo viên đã đặt cho chúng ta một nền tảng như vậy. Cho nên khi chúng ta chọn lựa thì cần có sự cân nhắc đến điều này. Nếu tôi có được khái niệm đúng đắn như vậy, thành công của một người dựa vào bạn có thể phục vụ được bao nhiêu người mà quyết định, chứ vậy bạn sẽ không phản nàng về áp lực gặp phải, hay không phản nàng về người sếp của mình khiến bản thân không vui. Khi công việc nhiều lên cũng sẽ không trở nên chán, hay không vui bởi vì đó là quá trình chúng ta du hà được có nhiều người hơn. Câu hỏi tiếp theo là vào thời gian nào quên? Chuyện đó xảy ra ở khoảng thời gian nào? Câu hỏi này có hai ý nghĩa. Thứ nhất là thời gian cụ thể. Tuy nhiên đối với những đứa trẻ càng nhỏ tuổi, nhiều khi chúng ta nhận thấy trẻ con nói về ngày mai. Không phải là ngày hôm sau, mà là tất cả những ngày sau ngày hôm nay đều là ngày mai. Hoặc là nói ngày hôm qua, thì không nhất định là ngày hôm qua mà chúng ta nghĩ. Lúc này cha mẹ và con cái đã có khoảng cách rồi. Đúng rồi, nhưng mà tôi cảm thấy những bật cha mẹ muốn thực hành có hiệu quả thì nên tìm cách lý giải con mình. Không phải cố gắng đưa định nghĩa của chúng ta áp vào trẻ. Nếu như chúng ta hỏi về thời gian, tức là thời gian thêm vào đó là cảm nhận bên trong nội tâm của chúng ta. Ví dụ bây giờ ở trong hội trường có thể nói, ôi, có phải chờ đợi rất lâu không? Nếu như một người vui vẻ sẽ nói, không à, một lúc là qua ngay thôi. Nói về khoảnh khắc vui vẻ, chúng ta sẽ cảm thấy thời gian trôi qua rất nhanh. Còn lúc đau khổ thì thời gian một ngày như một năm. Bạn hãy lắng nghe xem con bạn sẽ trả lời với bạn như thế nào. Nếu đó là việc vui vẻ thì đứa trẻ sẽ nói rất nhanh, nếu không thì con bạn sẽ nói rất lâu. Chúng tỏ đối với con, lúc đó không phải khoảng thời gian vui vẻ. Sau đó chúng ta có thể hỏi thêm chữ what. Tức là trong khoảng thời gian mà con thấy rất lâu, rất lâu đó, con cảm thấy con cần điều gì? À, hỏi con mình cần nhất là điều gì? Hỏi rằng trong lòng con vào lúc đó cần thiết điều gì nhất? Tuy là xem lại những bức ảnh của rất nhiều năm trước, nhưng hồi tưởng lại thời gian đó thì có thể khơi gợi trong ký ức. Những tiếng sót trong cuộc đời của đứa trẻ vào thời điểm đó. Không sai, bởi vì đó là giá trị quan tiên nhập vi chủ bị cố định ở đó. Chúng tôi phát hiện ra rất nhiều người lớn tuổi, cho dù người đó bị nuốt vào tù, không phải là họ không thông minh, mà là những quan điểm cố định đó không thể thay đổi được. Họ mãi nghĩ rằng người khác xem thường mình, mãi cho rằng bản thân là gánh nặng của người khác. Họ luôn luôn có tâm thái oán trách như vậy, thì đằng sau đó tất cả những hành vi sẽ từ điểm xuất phát này mà sinh ra. Vì thế nếu họ không thay đổi quan điểm này, thì cho dù bạn dùng phương pháp nào, làm bất kể mọi cách để cưỡng bức thì họ có thực sự có thể thay đổi được không? Rất khó. Điều này rất quan trọng. Bạn hỏi con rằng, khi đó con cần điều gì nhất? Từ đó chúng ta sẽ nghe thấy một số ý kiến khác nhau. Ví dụ như khi chúng ta hồi tưởng với trẻ về sự việc đó, thì giống như đem sự việc đau khổ lặp lại một lần nữa, tôi nói rằng điều đó là sai. Khi bạn không dùng thái độ chính diện, khi bạn không có sự chân thành thì đúng là bạn không nên nhắc lại những việc đó, bởi vì khi đó bạn lại đang đào so vào những thiếu sót của trẻ. Nhưng nếu như bạn muốn đem ra những bài học mà trước đây chưa làm được tốt, để bù đáp trở lại thì chỉ thái độ chính diện đó thôi, cũng đủ làm người khác cảm động rồi. Bởi vì trên thế giới này không có người nào hoàn hảo, và cũng không có một cha mẹ nào chưa từng phản sai lầm. Quan trọng là chúng ta phải thành tâm, thành ý, nhận lỗi, bù đáp lại những thiếu sót trong quá khứ, những bài tập mà chúng ta chưa làm sao. Đây là thái độ thực sự có thể khiến người khác cảm động. Cô Trần ơi, thông thường lúc cô cho học sinh hay những người cần cô giúp xem lại bức ảnh chụp thì các chữ W này có thể cải thiện vấn đề không? Có những trường hợp như vậy không? Thực sự có những trường hợp như vậy. Trước đây tôi có gặp một người khoảng 30 tuổi, việc của cô ấy là công tác xã hội. Cô ấy là chuyên gia giúp đỡ những người cần sự hỗ trợ, vận dụng những tư liệu hay chính sách của chính phủ, cung cấp cho họ những chăm sóc đặc thù. Khi tôi đến cơ quan của cô ấy giảng một số bài, sau một vài buổi thì cô ấy đến tìm tôi nói rằng tôi rất cần sự giúp đỡ của cô. Cô ấy bị làm sao vậy? Cô ấy đang đối diện với bước ngoặt trong cuộc đời mà ấy không thể đưa ra quyết định. Là do dự, đúng cô ấy đang rất do dự. Tôi hỏi vậy lựa chọn của cô là gì vậy? Cô ấy trả lời tôi không biết nên sinh đi du học hay mua một căn nhà và làm việc ổn định ở đây, vì công việc hiện tại của tôi rất ổn định. Cô gái này nhìn bên ngoài, cho người ta một cảm giác là một người không hứng ngoại lắm. Một người có tính cách như vậy. Bạn xem chữ mà những người này biết cũng không phải là kiểu chữ lớn, mà là kiểu chữ nhỏ nhắn. Những người như vậy nếu muốn đi xa có thể sẽ hơi cực khổ. Sẽ hơi cực khổ rồi. Cô ấy cũng có bạn trai và công việc của người này cũng rất ổn định, học vấn cũng không thấp. Cô ấy đang ở vị trí đó. Có phải chỉ cần mua một căn nhà là giải quyết xong rồi sao? Nhưng cô ấy lại vân vân muốn đi du học chứng tỏ rằng, chứng tỏ bên trong nội tâm có một điều gì đó chưa được bù đắp. Có lẽ có một bài tập chưa được hoàn thành. Lúc đó tôi nói cô ấy mang những tấm ảnh từ nhỏ của mình ra. Sau đó chúng tôi cùng xem, cùng xem một hồi. Khi xem đến một tấm ảnh tôi lì hỏi cô ấy một điều quan trọng, đó là bức ảnh như thế nào? Lúc diễn ra sự việc này, cô cần cái gì nhất? Đó là một bức ảnh hoạt động của gia đình. Cô ấy ngay lập tức khóc lớn lên. Cô ấy làm sao vậy? Cô ấy nhớ lại, lúc đó từng bị người trong nhà hiểu lầm một việc rất quan trọng. Sau đó cô ấy bị phạt rất nặng và không một người nào tin tưởng cô ấy. Lúc đó cô ấy mấy tuổi? Khi đó cô bé đang học tiếng học, khoảng lớp 3. Sự việc đó đã gây tổn thương quá lớn như vậy. Đúng, người đánh cô ấy chính là mẹ của cô ấy. Lại còn bị đánh nữa, sự việc này thật sự rất đau khổ. Đúng, cô ấy vô cùng đau khổ. Cô ấy thấy rất ẩn khúc nên không ngừng khóc lớn, liên tục khóc. Sau khi khóc xong tôi hướng dẫn cô ấy làm thế nào để tha thứ cho người mẹ, đã không biết cách chăm sóc con vào thời điểm đó. Hồi tưởng quá khứ qua một bức ảnh đã đem đến cho cô gái này một thay đổi lớn lao như thế nào? Mời các bạn đón xem tập 22 trong loạt video khoa học làm cha mẹ. Chào tạm biệt các bạn!